พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ
Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[83] Sattannaṁ bhikkhave dhammānaṁ samitattā samaṇo hoti
bāhitattā brāhmaṇo hoti nissuttattā sottiko 5 hoti
1-2-3-4 Ma. dātabbaṁ dātabbā dātabbo. 5 Ma. sotthiyo.
Nahātattā nahātako hoti viditattā vedagū hoti [1]- ārakattā arahā
hoti. Katamesaṁ sattannaṁ sakkāyadiṭṭhi ārakā hoti vicikicchā ārakā
hoti sīlabbataparāmāso ārako hoti rāgo ārako hoti
doso ārako hoti moho ārako hoti māno ārako hoti.
Imesaṁ kho bhikkhave sattannaṁ dhammānaṁ ārakattā arahā hotīti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[84] Sattime bhikkhave asaddhammā. Katame satta assaddho
hoti ahiriko hoti anottappī hoti appassuto hoti kusīto hoti
muṭṭhassati hoti duppañño hoti. Ime kho bhikkhave satta asaddhammā.
Sattime bhikkhave saddhammā. Katame satta saddho hoti
hirimā hoti ottappī hoti bahussuto hoti āraddhaviriyo hoti
satimā hoti paññavā hoti. Ime kho bhikkhave satta saddhammāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[85] Sattime bhikkhave puggalā āhuneyyā pāhuneyyā
dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Katame
satta idha bhikkhave ekacco puggalo cakkhusmiṁ aniccānupassī viharati aniccasaññī
aniccapaṭisaṁvedī satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ cetasā adhimuccamāno
paññāya pariyogāhamāno so āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ
paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
viharati ayaṁ bhikkhave paṭhamo puggalo āhuneyyo pāhuneyyo
dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Puna
caparaṁ bhikkhave idhekacco puggalo cakkhusmiṁ aniccānupassī viharati
1 Ma. ārakattā ariyo hoti.
Aniccasaññī aniccapaṭisaṁvedī satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ cetasā
adhimuccamāno paññāya pariyogāhamāno tassa apubbaṁ acarimaṁ
āsavapariyādānañca hoti jīvitapariyādānañca ayaṁ bhikkhave dutiyo
puggalo āhuneyyo ... Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Puna caparaṁ
bhikkhave idhekacco puggalo cakkhusmiṁ aniccānupassī viharati aniccasaññī
aniccapaṭisaṁvedī satataṁ samitaṁ abbokiṇṇaṁ cetasā adhimuccamāno
paññāya pariyogāhamāno so pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ
saññojanānaṁ parikkhayā antarāparinibbāyī hoti ... Upahaccaparinibbāyī
hoti ... Asaṅkhāraparinibbāyī hoti ... Sasaṅkhāraparinibbāyī hoti ...
Uddhaṁsoto hoti akaniṭṭhagāmī ayaṁ bhikkhave sattamo puggalo āhuneyyo ...
Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa. Ime kho bhikkhave satta puggalā
āhuneyyā pāhuneyyā dakkhiṇeyyā añjalikaraṇīyā anuttaraṁ
puññakkhettaṁ lokassāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[86] Sattime bhikkhave puggalā āhuneyyā ... Anuttaraṁ
puññakkhettaṁ lokassa. Katame satta idha bhikkhave ekacco puggalo
cakkhusmiṁ dukkhānupassī viharati ... Cakkhusmiṁ anattānupassī viharati ...
Cakkhusmiṁ khayānupassī viharati ... Cakkhusmiṁ vayānupassī viharati ... Cakkhusmiṁ
virāgānupassī viharati ... Cakkhusmiṁ nirodhānupassī viharati ... Cakkhusmiṁ
paṭinissaggānupassī viharati ... Sotasmiṁ ghānasmiṁ jivhāya kāyasmiṁ
manasmiṁ rūpesu saddesu gandhesu rasesu phoṭṭhabbesu dhammesu
Cakkhuviññāṇe sotaviññāṇe ghānaviññāṇe jivhāviññāṇe
kāyaviññāṇe manoviññāṇe cakkhusamphasse sotasamphasse ghānasamphasse
jivhāsamphasse kāyasamphasse manosamphasse cakkhusamphassajāya
vedanāya sotasamphassajāya vedanāya ghānasamphassajāya vedanāya
jivhāsamphassajāya vedanāya kāyasamphassajāya vedanāya manosamphassajāya
vedanāya rūpasaññāya saddasaññāya gandhasaññāya rasasaññāya
phoṭṭhabbasaññāya dhammasaññāya rūpasañcetanāya saddasañcetanāya
gandhasañcetanāya rasasañcetanāya phoṭṭhabbasañcetanāya dhammasañcetanāya
rūpataṇhāya saddataṇhāya gandhataṇhāya rasataṇhāya
phoṭṭhabbataṇhāya dhammataṇhāya rūpavitakke saddavitakke gandhavitakke
rasavitakke phoṭṭhabbavitakke dhammavitakke rūpavicāre saddavicāre
gandhavicāre rasavicāre phoṭṭhabbavicāre dhammavicāre [1]- rūpakkhandhe
vedanākkhandhe saññākkhandhe saṅkhārakkhandhe viññāṇakkhandhe aniccānupassī
viharati dukkhānupassī viharati anattānupassī viharati khayānupassī
viharati vayānupassī viharati virāgānupassī viharati nirodhānupassī viharati
paṭinissaggānupassī viharati. [2]- [3]-

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[87] Rāgassa bhikkhave abhiññāya satta dhammā bhāvetabbā.
Katame satta satisambojjhaṅgo .pe. Upekkhāsambojjhaṅgo.
Rāgassa bhikkhave abhiññāya ime satta dhammā bhāvetabbāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[88] Rāgassa bhikkhave abhiññāya satta dhammā bhāvetabbā.
1 Ma. pañcakkhandhe .pe.. 2 Ma. .pe. lokassāti. 3 Ma. chadvārārammaṇesvettha
.pe. āhuneyye ca vaggike. āhuneyyavaggo dasamo.
Katame satta aniccasaññā anattasaññā asubhasaññā ādīnavasaññā
pahānasaññā virāgasaññā nirodhasaññā. Rāgassa bhikkhave
abhiññāya ime satta dhammā bhāvetabbāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[89] Rāgassa bhikkhave abhiññāya satta dhammā bhāvetabbā.
Katame satta asubhasaññā maraṇasaññā āhāre paṭikkūlasaññā
sabbaloke anabhiratasaññā aniccasaññā anicce dukkhasaññā dukkhe
anattasaññā. Rāgassa bhikkhave abhiññāya ime satta dhammā
bhāvetabbāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[90] Rāgassa bhikkhave pariññāya .pe. Parikkhayāya pahānāya
khayāya vayāya virāgāya nirodhāya cāgāya paṭinissaggāya ime satta
dhammā bhāvetabbā. Dosassa mohassa kodhassa upanāhassa makkhassa
palāsassa issāya macchariyassa māyāya sātheyyassa thambhassa
sārambhassa mānassa atimānassa madassa pamādassa abhiññāya
pariññāya parikkhayāya pahānāya khayāya virāgāya nirodhāya
cāgāya paṭinissaggāya ime satta dhammā bhāvetabbāti. [1]-
Sattakanipāto niṭṭhito.
---------------
1 Ma. idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa
aṭṭhakanipāto
----------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Paṇṇāsako
mettāvaggo paṭhamo

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[91] 1 Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca mettāya bhikkhave cetovimuttiyā āsevitāya
bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya
susamāraddhāya aṭṭhānisaṁsā pāṭikaṅkhā katame aṭṭha sukhaṁ supati sukhaṁ
paṭibujjhati na pāpakaṁ supinaṁ passati manussānaṁ piyo hoti
amanussānaṁ piyo hoti devatā rakkhanti nāssa aggi vā visaṁ vā
satthaṁ vā kamati uttariṁ appaṭivijjhanto brahmalokūpago hoti. Mettāya
bhikkhave cetovimuttiyā āsevitāya bhāvitāya bahulīkatāya yānīkatāya
vatthukatāya anuṭṭhitāya paricitāya susamāraddhāya ime aṭṭhānisaṁsā
pāṭikaṅkhāti.
Yo ca mettaṁ bhāvayati appamāṇaṁ paṭissato
tanū saṁyojanā honti passato upadhikkhayaṁ
ekampi ce pāṇamaduṭṭhacitto
mettāyati kusalaṁ 1 tena hoti
sabbeva pāṇe manasānukampi
pahūtamariyo ca 2 karoti puññaṁ
ye sattasaṇḍaṁ paṭhaviṁ jinitvā
rājissayo yajamānānucariyagā
sassamedhaṁ purisamedhaṁ
sammāpāsaṁ vājapeyyaṁ niraggaḷaṁ
mettassa cittassa subhāvitassa
kalampi te nānubhavanti soḷasiṁ
candappabhā tāragaṇāva sabbe
(3)-
yo na hanati na ghāteti na jināti na jāpaye
mettaso sabbabhūtānaṁ verantassa na kenacīti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 23)

[92] 2 Aṭṭhime bhikkhave hetu aṭṭha paccayā ādibrahmacariyikāya
paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya
bhāvanāya pāripūriyā saṁvattanti. Katame aṭṭha idha bhikkhave bhikkhu
satthāraṁ upanissāya viharati aññataraṁ vā garuṭṭhāniyaṁ sabrahmacāriṁ
yatthassa tibbaṁ hirottappaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti pemañca gāravo ca
1 Ma. kasali. 2 Ma. pakaroti. 3 Ma. yathā na agghanti kalampi soḷasiṁ.
Ayaṁ bhikkhave paṭhamo hetu paṭhamo paccayo ādibrahmacariyikāya
paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya
bhāvanāya pāripūriyā saṁvattati. So taṁ satthāraṁ upanissāya viharati
aññataraṁ vā garuṭṭhāniyaṁ sabrahmacāriṁ yatthassa tibbaṁ hirottappaṁ
paccupaṭṭhitaṁ hoti pemañca gāravo ca so 1 kālena kālaṁ upasaṅkamitvā
paripucchati paripañhati idaṁ bhante kathaṁ imassa ko atthoti
tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaṭanti 2 anuttānīkatañca uttānīkaronti
anekavihitesu ca kaṅkhaṭṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṁ paṭivinodenti
ayaṁ bhikkhave dutiyo hetu dutiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya
appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya
pāripūriyā saṁvattati. So taṁ dhammaṁ sutvā dvayena vūpakāsena sampādeti
kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca ayaṁ bhikkhave tatiyo hetu
tatiyo paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya
paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattati.
Sīlavā hoti pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno
aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu ayaṁ
bhikkhave catuttho hetu catuttho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya
appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya
pāripūriyā saṁvattati. Bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo ye te
dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ
1 Ma. te. 2 Ma. vivaranti. evamuparipi.
Sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa
dhammā bahussutā honti dhatā vacasā paricitā manasānupekkhitā
diṭṭhiyā suppaṭividdhā ayaṁ bhikkhave pañcamo hetu pañcamo
paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya
paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattati.
Āraddhaviriyo viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ
upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu
ayaṁ bhikkhave chaṭṭho hetu chaṭṭho paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya
appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya
pāripūriyā saṁvattati. Saṅghagato kho pana anānākathiko hoti atiracchānakathiko
sāmaṁ vā dhammaṁ bhāsati paraṁ vā ajjhesati ariyaṁ vā
tuṇhībhāvaṁ nātimaññati ayaṁ bhikkhave sattamo hetu sattamo
paccayo ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya
bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattati. Pañcasu
kho pana upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati iti rūpaṁ iti
rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo iti vedanā ... Iti saññā ...
Iti saṅkhārā ... Iti viññāṇaṁ iti viññāṇassa samudayo iti
viññāṇassa atthaṅgamoti ayaṁ bhikkhave aṭṭhamo hetu aṭṭhamo paccayo
ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya paṭiladdhāya
bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattati.
Tamenaṁ sabrahmacārī evaṁ sambhāventi [1]- āyasmā satthāraṁ
upanissāya viharati aññataraṁ vā garuṭṭhāniyaṁ sabrahmacāriṁ yatthassa tibbaṁ
hirottappaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti pemañca gāravo ca addhā ayamāyasmā
jānaṁ jānāti passaṁ passatīti ayaṁpi dhammo piyatāya garutāya
bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati. Taṁ kho panāyamāyasmā
satthāraṁ upanissāya viharati aññataraṁ vā garuṭṭhāniyaṁ sabrahmacāriṁ
yatthassa tibbaṁ hirottappaṁ paccupaṭṭhitaṁ hoti pemañca gāravo ca
so 2 kālena kālaṁ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati idaṁ bhante
kathaṁ imassa ko atthoti tassa te āyasmanto avivaṭañceva vivaṭanti
anuttānīkatañca uttānīkaronti anekavihitesu ca kaṅkhaṭṭhāniyesu
dhammesu kaṅkhaṁ paṭivinodenti addhā ayamāyasmā jānaṁ jānāti passaṁ
passatīti ayaṁpi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya
ekībhāvāya saṁvattati. Taṁ kho panāyamāyasmā dhammaṁ sutvā dvayena
vūpakāsena sampādeti kāyavūpakāsena ca cittavūpakāsena ca addhā
ayamāyasmā jānaṁ jānāti passaṁ passatīti ayaṁpi dhammo piyatāya
garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati. Sīlavā kho
panāyamāyasmā pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno
aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu addhā
ayamāyasmā jānaṁ jānāti passaṁ passatīti ayaṁpi dhammo piyatāya
garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati. Bahussuto kho
1 Ma. ayaṁ kho. 2 Ma. te.
Panāyamāyasmā sutadharo sutasannicayo ye te dhammā ādikalyāṇā
majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa dhammā bahussutā honti
dhatā vacasā paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā addhā
ayamāyasmā jānaṁ jānāti passaṁ passatīti ayaṁpi dhammo piyatāya
garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati. Āraddhaviriyo
kho panāyamāyasmā viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ
dhammānaṁ upasampadāya thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu
dhammesu addhā ayamāyasmā jānaṁ jānāti passaṁ passatīti ayaṁpi
dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati.
Saṅghagato kho panāyamāyasmā anānākathiko hoti atiracchānakathiko sāmaṁ
vā dhammaṁ bhāsati paraṁ vā ajjhesati ariyaṁ vā tuṇhībhāvaṁ
nātimaññati addhā ayamāyasmā jānaṁ jānāti passaṁ passatīti ayaṁpi
dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya ekībhāvāya saṁvattati.
Pañcasu kho panāyamāyasmā upādānakkhandhesu udayabbayānupassī viharati
iti rūpaṁ iti rūpassa samudayo iti rūpassa atthaṅgamo iti vedanā ...
Iti saññā ... Iti saṅkhārā ... Iti viññāṇaṁ iti viññāṇassa samudayo
iti viññāṇassa atthaṅgamoti addhā ayamāyasmā jānaṁ jānāti
passaṁ passatīti ayaṁpi dhammo piyatāya garutāya bhāvanāya sāmaññāya
ekībhāvāya saṁvattati. Ime kho bhikkhave aṭṭha hetū aṭṭha
Paccayā ādibrahmacariyikāya paññāya appaṭiladdhāya paṭilābhāya
paṭiladdhāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā saṁvattantīti.