พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ
Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa
dutiyo bhāgo
-------
catukkanipāto
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Paṭhamapaṇṇāsako
bhaṇḍagāmavaggo paṭhamo

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[1] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā vajjīsu viharati
bhaṇḍagāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti
te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca catunnaṁ bhikkhave
dhammānaṁ ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ
mamañceva tumhākañca katamesaṁ catunnaṁ ariyassa bhikkhave sīlassa
ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva
tumhākañca ariyassa bhikkhave samādhissa ananubodhā appaṭivedhā
evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca ariyāya
bhikkhave paññāya ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ
sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva tumhākañca ariyāya bhikkhave vimuttiyā
ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva
Tumhākañca tayidaṁ bhikkhave ariyaṁ sīlaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ ariyo
samādhi anubuddho paṭividdho ariyā paññā anubuddhā paṭividdhā
ariyā vimutti anubuddhā paṭividdhā ucchinnā bhavataṇhā khīṇā
bhavanettī natthidāni punabbhavoti. Idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna
sugato athāparaṁ etadavoca satthā
sīlasamādhipaññā ca vimutti ca anuttarā
anubuddhā ime dhammā gotamena yasassinā.
Iti buddho abhiññāya dhammamakkhāsi bhikkhunaṁ
dukkhassantakaro satthā cakkhumā parinibbutoti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[2] Catūhi bhikkhave dhammehi asamannāgato imasmā
dhammavinayā papatitoti vuccati katamehi catūhi ariyena bhikkhave sīlena
asamannāgato imasmā dhammavinayā papatitoti vuccati ariyena
bhikkhave samādhinā asamannāgato imasmā dhammavinayā papatitoti
vuccati ariyāya bhikkhave paññāya asamannāgato imasmā dhammavinayā
papatitoti vuccati ariyāya bhikkhave vimuttiyā asamannāgato
imasmā dhammavinayā papatitoti vuccati imehi kho bhikkhave catūhi
dhammehi asamannāgato imasmā dhammavinayā papatitoti vuccati.
Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato imasmā dhammavinayā apapatitoti 1
vuccati katamehi catūhi ariyena bhikkhave sīlena samannāgato
imasmā dhammavinayā apapatitoti vuccati ariyena bhikkhave samādhinā
1 Po. Ma. appapatitoti. ito paraṁ īdisameva.
Samannāgato imasmā dhammavinayā apapatitoti vuccati ariyāya
bhikkhave paññāya samannāgato imasmā dhammavinayā apapatitoti
vuccati ariyāya bhikkhave vimuttiyā samannāgato imasmā
dhammavinayā apapatitoti vuccati imehi kho bhikkhave catūhi dhammehi
samannāgato imasmā dhammavinayā apapatitoti vuccatīti.
Cutā patanti patitā giddhā ca punarāgatā
katakiccaṁ rataṁrammaṁ sukhenānvāgataṁ sukhanti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[3] Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo abyatto
asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti
sānuvajjo [1]- viññūnaṁ bahuñca apuññaṁ pasavati katamehi catūhi
ananuvicca apariyogāhetvā avaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati ananuvicca
apariyogāhetvā vaṇṇārahassa avaṇṇaṁ bhāsati ananuvicca
apariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti ananuvicca
apariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti imehi kho
bhikkhave catūhi dhammehi samannāgato bālo abyatto asappuriso khataṁ
upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ
bahuñca apuññaṁ pasavati. Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato
paṇḍito byatto 2 sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati
anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ bahuñca puññaṁ pasavati
katamehi catūhi anuvicca pariyogāhetvā avaṇṇārahassa avaṇṇaṁ
1 Po. Ma. Yu. ca. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. viyatto.
Bhāsati anuvicca pariyogāhetvā vaṇṇārahassa vaṇṇaṁ bhāsati
anuvicca pariyogāhetvā appasādanīye ṭhāne appasādaṁ upadaṁseti
anuvicca pariyogāhetvā pasādanīye ṭhāne pasādaṁ upadaṁseti imehi
kho bhikkhave catūhi dhammehi samannāgato paṇḍito byatto sappuriso
akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo
viññūnaṁ bahuñca puññaṁ pasavatīti.
Yo nindiyaṁ pasaṁsati taṁ vā nindati yo pasaṁsiyo
vicināti mukhena so kaliṁ kalinā tena sukhaṁ na vindati.
Appamatto ayaṁ kali yo akkhesu dhanaparājayo
sabbassāpi sahāpi attanā ayameva mahattaro 1 kali
yo sugatesu manaṁ padosaye sataṁ sahassānaṁ nirabbudānaṁ
chattiṁsati pañca ca abbudāni yamarīyaṁ 2 garahiya nirayaṁ upeti
vācaṁ manañca paṇidhāya pāpakanti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[4] Catūsu bhikkhave micchāpaṭipajjamāno bālo abyatto
asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo
viññūnaṁ bahuñca apuññaṁ pasavati katamesu catūsu mātari
bhikkhave micchāpaṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ
attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ bahuñca
apuññaṁ pasavati pitari bhikkhave micchāpaṭipajjamāno .pe.
1 Po. Ma. Yu. mahantataro. 2 Ma. Yu. yamariyagarahī.
Tathāgate bhikkhave micchāpaṭipajjamāno .pe. Tathāgatasāvake
bhikkhave micchāpaṭipajjamāno bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ
attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ bahuñca
apuññaṁ pasavati imesu kho bhikkhave catūsu micchāpaṭipajjamāno
bālo abyatto asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo
ca hoti sānuvajjo viññūnaṁ bahuñca apuññaṁ pasavati. Catūsu
bhikkhave [1]- sammāpaṭipajjamāno paṇḍito byatto sappuriso akkhataṁ
anupahataṁ attānaṁ pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ
bahuñca puññaṁ pasavati katamesu catūsu mātari bhikkhave
sammāpaṭipajjamāno paṇḍito byatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ
pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ bahuñca puññaṁ
pasavati pitari bhikkhave sammāpaṭipajjamāno .pe. Tathāgate
bhikkhave sammāpaṭipajjamāno .pe. Tathāgatasāvake bhikkhave
sammāpaṭipajjamāno paṇḍito byatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ
pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ bahuñca puññaṁ
pasavati imesu kho bhikkhave catūsu sammāpaṭipajjamāno paṇḍito
byatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ pariharati anavajjo ca
hoti ananuvajjo viññūnaṁ bahuñca puññaṁ pasavatīti.
Mātari pitari cāpi yo micchāpaṭipajjati
tathāgate ca 2 sambuddhe athavā tassa sāvake
1 Po. dhammesu. 2 Po. Ma. Yu. vā.
Bahuñca so pasavati apuññaṁ tādiso naro.
Tāya [1]- adhammacariyāya mātāpitūsu paṇḍitā
idheva naṁ garahanti peccāpāyañca gacchati.
Mātari pitari cāpi yo sammāpaṭipajjati
tathāgate ca 2 sambuddhe athavā tassa sāvake
bahuñca so pasavati puññaṁpi 3 tādiso naro.
Tāya [4]- dhammacariyāya mātāpitūsu paṇḍitā
idheva naṁ pasaṁsanti pecca sagge pamodatīti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[5] Cattārome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame cattāro anusotagāmī puggalo paṭisotagāmī puggalo
ṭhitatto puggalo tiṇṇo pāragato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
Katamo ca bhikkhave anusotagāmī puggalo idha bhikkhave ekacco
puggalo kāme ca paṭisevati pāpañca kammaṁ karoti ayaṁ vuccati
bhikkhave anusotagāmī puggalo. Katamo ca bhikkhave paṭisotagāmī
puggalo idha bhikkhave ekacco puggalo kāme ca na paṭisevati
pāpañca kammaṁ na karoti sahāpi dukkhena sahāpi domanassena
assumukhopi rudamāno paripuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carati ayaṁ vuccati
bhikkhave paṭisotagāmī puggalo. Katamo ca bhikkhave ṭhitatto puggalo
idha bhikkhave ekacco puggalo pañcannaṁ orambhāgiyānaṁ saññojanānaṁ
1 Ma. naṁ. 2 Po. Ma. Yu. vā 3 Ma. Yu. puññaṁ etādiso naro. 4 Ma. Yu. naṁ.
Parikkhayā opapātiko hoti tatthaparinibbāyī anāvattidhammo tasmā
lokā ayaṁ vuccati bhikkhave ṭhitatto puggalo. Katamo ca bhikkhave
puggalo tiṇṇo pāragato thale tiṭṭhati brāhmaṇo idha bhikkhave
ekacco puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati ayaṁ
vuccati bhikkhave puggalo tiṇṇo pāragato thale tiṭṭhati brāhmaṇo.
Ime kho bhikkhave cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
Yekeci kāmesu asaññatā janā
avītarāgā idha kāmabhogino
punappunaṁ jātijarūpagā hi te 1
taṇhādhipannā anusotagāmino.
Tasmā hi dhīro idhupaṭṭhitāsati
kāme ca pāpe ca asevamāno
sahāpi dukkhena jaheyya kāme
paṭisotagāmīti tamāhu puggalaṁ.
Yo ve kilesāni pahāya pañca
paripuṇṇasekho aparihānadhammo
cetovasippatto samāhitindriyo
sa ve ṭhitattoti naro pavuccati.
1 Ma. Yu. jātijarūpagāmī te.
Paroparā yassa samecca dhammā
vidhūpitā atthagatā na santi
sa 1 vedagū vusitabrahmacariyo
lokantagū pāragatoti vuccatīti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[6] Cattārome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame cattāro appassuto sutena anupapanno appassuto sutena
upapanno bahussuto sutena anupapanno bahussuto sutena
upapanno. Kathañca bhikkhave puggalo appassuto hoti sutena
anupapanno idha bhikkhave ekaccassa puggalassa appakaṁ sutaṁ hoti
suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ jātakaṁ abbhutadhammaṁ
vedallaṁ so tassa appakassa sutassa na atthamaññāya dhammamaññāya
dhammānudhammapaṭipanno hoti evaṁ kho bhikkhave puggalo appassuto
hoti sutena anupapanno. Kathañca bhikkhave puggalo appassuto
hoti sutena upapanno idha bhikkhave ekaccassa puggalassa appakaṁ
sutaṁ hoti suttaṁ geyyaṁ .pe. Vedallaṁ so tassa appakassa
sutassa atthamaññāya dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno hoti
evaṁ kho bhikkhave puggalo appassuto hoti sutena upapanno.
Kathañca bhikkhave puggalo bahussuto hoti sutena anupapanno idha
bhikkhave ekaccassa puggalassa bahuṁ sutaṁ hoti suttaṁ geyyaṁ .pe.
Vedallaṁ so tassa bahukassa sutassa na atthamaññāya
1 Ma. sa ve muni.
Dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno hoti evaṁ kho bhikkhave puggalo
bahussuto hoti sutena anupapanno. Kathañca bhikkhave puggalo
bahussuto hoti sutena upapanno idha bhikkhave ekaccassa puggalassa
bahuṁ sutaṁ hoti suttaṁ geyyaṁ veyyākaraṇaṁ gāthā udānaṁ itivuttakaṁ
jātakaṁ abbhutadhammaṁ vedallaṁ so tassa bahukassa sutassa atthamaññāya
dhammamaññāya dhammānudhammapaṭipanno hoti evaṁ kho bhikkhave
puggalo bahussuto hoti sutena upapanno. Ime kho bhikkhave
cattāro puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
Appassutopi ce hoti sīlesu asamāhito
ubhayena naṁ garahanti sīlato ca sutena ca.
Appassutopi ce hoti sīlesu susamāhito
sīlato naṁ pasaṁsanti nāssa sampajjate sutaṁ.
Bahussutopi ce hoti sīlesu asamāhito
sīlato naṁ garahanti tassa sampajjate sutaṁ.
Bahussutopi ce hoti sīlesu susamāhito
ubhayena naṁ pasaṁsanti sīlato ca sutena ca.
Bahussutaṁ dhammadharaṁ sappaññaṁ buddhasāvakaṁ
nekkhaṁ jambonadasseva ko taṁ ninditumarahati
devāpi naṁ pasaṁsanti brahmunāpi pasaṁsitoti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[7] Cattārome bhikkhave viyattā vinītā visāradā bahussutā
Dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā saṅghaṁ sobhenti katame cattāro
idha bhikkhave bhikkhu viyatto vinīto visārado bahussuto dhammadharo
dhammānudhammapaṭipanno saṅghaṁ sobheti. Bhikkhunī bhikkhave .pe.
Upāsako bhikkhave .pe. Upāsikā bhikkhave viyattā vinītā visāradā
bahussutā dhammadharā dhammānudhammapaṭipannā saṅghaṁ sobheti. Ime
kho bhikkhave cattāro viyattā vinītā visāradā bahussutā dhammadharā
dhammānudhammapaṭipannā saṅghaṁ sobhentīti.
Yo hoti byatto ca visārado ca
bahussuto dhammadharo ca hoti
dhammassa hoti anudhammacārī
sa tādiso vuccati saṅghasobhano.
Bhikkhu ca sīlasampanno bhikkhunī ca bahussutā
upāsako ca yo saddho yā ca saddhā upāsikā
ete kho saṅghaṁ sobhenti ete hi saṅghasobhanāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[8] Cattārīmāni bhikkhave tathāgatassa vesārajjāni yehi
vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu
sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavatteti katamāni cattāri sammāsambuddhassa
te paṭijānato ime dhammā anabhisambuddhāti tatra vata
maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā māro vā brahmā vā
koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatīti nimittametaṁ bhikkhave na
Samanupassāmi etaṁpahaṁ bhikkhave nimittaṁ asamanupassanto khemappatto
abhayappatto vesārajjappatto viharāmi. Khīṇāsavassa te paṭijānato ime
āsavā aparikkhīṇāti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā
māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatīti
nimittametaṁ bhikkhave na samanupassāmi etaṁpahaṁ bhikkhave nimittaṁ
asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
Ye kho pana te antarāyikā dhammā vuttā te paṭisevato nālaṁ
antarāyāyāti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo vā
māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatīti
nimittametaṁ bhikkhave na samanupassāmi etaṁpahaṁ bhikkhave nimittaṁ
asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
Yassa kho pana te atthāya dhammo desito so na niyyati takkarassa
sammādukkhakkhayāyāti tatra vata maṁ samaṇo vā brāhmaṇo vā devo
vā māro vā brahmā vā koci vā lokasmiṁ sahadhammena paṭicodessatīti
nimittametaṁ bhikkhave na samanupassāmi etaṁpahaṁ bhikkhave nimittaṁ
asamanupassanto khemappatto abhayappatto vesārajjappatto viharāmi.
Imāni kho bhikkhave cattāri tathāgatassa vesārajjāni yehi
vesārajjehi samannāgato tathāgato āsabhaṇṭhānaṁ paṭijānāti parisāsu
sīhanādaṁ nadati brahmacakkaṁ pavattetīti.
Yekecime vādapathā puthussitā
Yannissitā samaṇabrāhmaṇā ca
tathāgataṁ patvā na te bhavanti
visāradaṁ vādapathātivattaṁ 1
yo dhammacakkaṁ abhibhuyya kevalaṁ 2
pavattayī sabbabhutānukampī
taṁ tādisaṁ devamanussaseṭṭhaṁ
sattā namassanti bhavassa pāragunti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa dutiyo bhāgo (เล่ม 21)

[9] Cattārome bhikkhave taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā
uppajjamānā uppajjati katame cattāro cīvarahetu vā bhikkhave
bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati piṇḍapātahetu vā bhikkhave
bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati senāsanahetu vā bhikkhave
bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati itibhavābhavahetu vā
bhikkhave bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati ime kho bhikkhave
cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā uppajjamānā
uppajjatīti.
Taṇhādutiyo puriso dīghamaddhāna saṁsaraṁ
itthabhāvaññathābhāvaṁ saṁsāraṁ nātivattati.
Etamādīnavaṁ ñatvā taṇhaṁ dukkhassa sambhavaṁ
vītataṇho anādāno sato bhikkhu paribbajeti.
1 Yu. vādapathātivuttaṁ. 2 kevalītipi.