[590] 151 Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato bālo abyatto
asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti
sānuvajjo [1]- viññūnaṁ bahuñca apuññaṁ pasavati katamehi tīhi
akusalena kāyakammena akusalena vacīkammena akusalena manokammena
imehi kho bhikkhave tīhi dhammehi samannāgato bālo abyatto
asappuriso khataṁ upahataṁ attānaṁ pariharati sāvajjo ca hoti
sānuvajjo [2]- viññūnaṁ bahuñca apuññaṁ pasavati. Tīhi bhikkhave dhammehi
1-2 Po. Ma. Yu. ca. ito paraṁ īdisameva.
Samannāgato paṇḍito byatto 1 sappuriso akkhataṁ anupahataṁ attānaṁ
pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ bahuñca puññaṁ
pasavati katamehi tīhi kusalena kāyakammena kusalena vacīkammena
kusalena manokammena .pe.

[591] 152 Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato .pe.
Sāvajjena kāyakammena sāvajjena vacīkammena sāvajjena
manokammena .pe. Anavajjena kāyakammena anavajjena vacīkammena
anavajjena manokammena .pe.

[592] 153 Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato .pe. Visamena
kāyakammena visamena vacīkammena visamena manokammena .pe.
Samena kāyakammena samena vacīkammena samena manokammena .pe.

[593] 154 Tīhi bhikkhave .pe. Asucinā kāyakammena
asucinā vacīkammena asucinā manokammena .pe. Sucinā
kāyakammena sucinā vacīkammena sucinā manokammena imehi kho
bhikkhave tīhi dhammehi samannāgato paṇḍito byatto sappuriso akkhataṁ
anupahataṁ attānaṁ pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ
bahuñca puññaṁ pasavatīti.

[594] 155 Tisso imā bhikkhave vandanā katamā tisso kāyena
vācāya manasā imā kho bhikkhave tisso vandanāti.

[595] 156 Ye bhikkhave sattā pubbaṇhasamayaṁ kāyena sucaritaṁ
1 Po. Ma. viyatto. Yu. vyatto. ito paraṁ īdisameva.
Caranti vācāya sucaritaṁ caranti manasā sucaritaṁ caranti supubbaṇho
bhikkhave tesaṁ sattānaṁ ye bhikkhave sattā majjhantikasamayaṁ kāyena
sucaritaṁ caranti vācāya sucaritaṁ caranti manasā sucaritaṁ caranti
sumajjhantiko bhikkhave tesaṁ sattānaṁ ye bhikkhave sattā
sāyaṇhasamayaṁ kāyena sucaritaṁ caranti vācāya sucaritaṁ caranti manasā
sucaritaṁ caranti susāyaṇho bhikkhave tesaṁ sattānanti.
Sunakkhattaṁ sumaṅgalaṁ supabhātaṁ suhuṭṭhitaṁ 1
sukhaṇo sumuhutto ca suyiṭṭhaṁ brahmacārisu
padakkhiṇaṁ kāyakammaṁ vācākammaṁ padakkhiṇaṁ
padakkhiṇaṁ manokammaṁ paṇidhi 2 te padakkhiṇā 3
padakkhiṇāni katvāna labhantatthe padakkhiṇe.
Te atthaladdhā sukhitā virūḷhā buddhasāsane
arogā sukhitā hotha saha sabbehi ñātibhīti.
Maṅgalavaggo pañcamo.
Tassuddānaṁ
akusalañca sāvajjaṁ visamāsucinā saha
catukkhatā ca vandanā supubbaṇhena te dasāti.
-----------
Tatiyo paṇṇāsako samatto.
1 Yu. suvuṭṭhito. 2 Yu. paṇidhiyo. 3 Ma. padakkhiṇe.
Paṇṇāsakāsaṅgahitā suttantā

[596] 157 Tisso imā bhikkhave paṭipadā katamā tisso
āgāḷhā paṭipadā nijjhāmā paṭipadā majjhimā paṭipadā. Katamā ca
bhikkhave āgāḷhā paṭipadā idha bhikkhave ekacco evaṁvādī hoti evaṁdiṭṭhi
natthi kāmesu dosoti so kāmesu pātabyataṁ āpajjati ayaṁ
vuccati bhikkhave āgāḷhā paṭipadā. Katamā ca bhikkhave nijjhāmā
paṭipadā idha bhikkhave ekacco acelako hoti muttācāro hatthāvalekhano 1
na ehibhadantiko na tiṭṭhabhadantiko nābhihaṭaṁ na uddissakataṁ
na nimantanaṁ sādiyati so na kumbhimukhā paṭiggaṇhāti na kaḷopimukhā
paṭiggaṇhāti na elakamantaraṁ na daṇḍamantaraṁ na musalamantaraṁ na
dvinnaṁ bhuñjamānānaṁ na gabbhiniyā na pāyamānāya na purisantaragatāya
na saṅkittīsu na yattha sā upaṭṭhito hoti na yattha makkhikā
saṇḍasaṇḍacārinī 2 na macchaṁ na maṁsaṁ na suraṁ na merayaṁ na thūsodakaṁ pivati
so ekāgāriko vā hoti ekālopiko dvāgāriko vā hoti
dvālopiko ... Sattāgāriko vā hoti sattālopiko ekissāpi
dattiyā yāpeti dvīhipi dattīhi yāpeti ... Sattahipi dattīhi yāpeti
ekāhikampi āhāraṁ āhāreti dvīhikampi āhāraṁ āhāreti ...
Sattāhikampi āhāraṁ āhāreti iti evarūpaṁ aḍḍhamāsikampi
pariyāyabhattabhojanānuyogamanuyutto viharati so sākabhakkhopi hoti
sāmākabhakkhopi hoti nivārabhakkhopi hoti daddulabhakkhopi hoti haṭabhakkhopi
1 Ma. hatthāpalekhano. 2 Yu. saṇḍacārinī.
Hoti kaṇabhakkhopi hoti ācāmabhakkhopi hoti piññākabhakkhopi hoti
tiṇabhakkhopi hoti gomayabhakkhopi hoti vanamūlaphalāhāro yāpeti
pavattaphalabhojī so sāṇānipi dhāreti masāṇānipi dhāreti chavadussānipi
dhāreti paṁsukūlānipi dhāreti tirīṭakānipi dhāreti ajinānipi dhāreti
ajinakkhipampi dhāreti kusacīrampi dhāreti vākacīrampi dhāreti phalakacīrampi
dhāreti kesakambalampi dhāreti vālakambalampi dhāreti ulūkapakkhampi
dhāreti kesamassulocakopi hoti kesamassulocanānuyogamanuyutto
ubbhaṭṭhakopi hoti āsanapaṭikkhitto ukkuṭikopi hoti ukkuṭikappadhānamanuyutto
kaṇṭakāpassayikopi hoti kaṇṭakāpassaye seyyaṁ kappeti
sāyatatiyakampi 1 udakorohaṇānuyogamanuyutto viharati iti evarūpaṁ
anekavihitaṁ kāyassa ātāpanaparitāpanānuyogamanuyutto viharati ayaṁ
vuccati bhikkhave nijjhāmā paṭipadā. Katamā ca bhikkhave majjhimā
paṭipadā idha bhikkhave bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī
sampajāno satimā vineyya loke abhijjhādomanassaṁ vedanāsu ...
Citte ... Dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ ayaṁ vuccati bhikkhave majjhimā
paṭipadā. Imā kho bhikkhave tisso paṭipadāti.

[597] 158 Tisso imā bhikkhave paṭipadā katamā tisso
āgāḷhā paṭipadā nijjhāmā paṭipadā majjhimā paṭipadā. Katamā ca
bhikkhave āgāḷhā paṭipadā .pe. Ayaṁ vuccati bhikkhave āgāḷhā paṭipadā.
1 Po. Yu. sāyaṁ tatiyakampi.
Katamā ca bhikkhave nijjhāmā paṭipadā .pe. Ayaṁ vuccati bhikkhave
nijjhāmā paṭipadā. Katamā ca bhikkhave majjhimā paṭipadā idha bhikkhave
bhikkhu anuppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ anuppādāya chandaṁ
janeti vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati
uppannānaṁ pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya chandaṁ janeti vāyamati
viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati anuppannānaṁ kusalānaṁ
dhammānaṁ uppādāya chandaṁ janeti vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ
paggaṇhāti padahati uppannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ ṭhitiyā
asammosāya bhiyyobhāvāya vepullāya bhāvanāya pāripūriyā chandaṁ janeti
vāyamati viriyaṁ ārabhati cittaṁ paggaṇhāti padahati ... Chandasamādhipadhāna-
saṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti viriyasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ
iddhipādaṁ bhāveti cittasamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti
vīmaṁsāsamādhipadhānasaṅkhārasamannāgataṁ iddhipādaṁ bhāveti ... Saddhindriyaṁ
bhāveti viriyindriyaṁ bhāveti satindriyaṁ bhāveti samādhindriyaṁ bhāveti
paññindriyaṁ bhāveti ... Saddhābalaṁ bhāveti viriyabalaṁ bhāveti satibalaṁ
bhāveti samādhibalaṁ bhāveti paññābalaṁ bhāveti ... Satisambojjhaṅgaṁ
bhāveti dhammavicayasambojjhaṅgaṁ bhāveti viriyasambojjhaṅgaṁ bhāveti
pītisambojjhaṅgaṁ bhāveti passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāveti samādhisambojjhaṅgaṁ
bhāveti upekkhāsambojjhaṅgaṁ bhāveti ... Sammādiṭṭhiṁ
bhāveti sammāsaṅkappaṁ bhāveti sammāvācaṁ bhāveti sammākammantaṁ
Bhāveti sammāājīvaṁ bhāveti sammāvāyāmaṁ bhāveti sammāsatiṁ
bhāveti sammāsamādhiṁ bhāveti ayaṁ vuccati bhikkhave majjhimā
paṭipadā. Imā kho bhikkhave tisso paṭipadāti.

[598] 159 Tīhi bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto
evaṁ niraye katamehi tīhi attanā ca pāṇātipātī hoti parañca
pāṇātipāte samādapeti pāṇātipāte ca samanuñño hoti imehi kho
bhikkhave tīhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye. Tīhi
bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge katamehi
tīhi attanā ca pāṇātipātā paṭivirato hoti parañca pāṇātipātā
veramaṇiyā samādapeti pāṇātipātā veramaṇiyā ca samanuñño
hoti .pe. Attanā ca adinnādāyī hoti parañca adinnādāne
samādapeti adinnādāne ca samanuñño hoti ... Attanā ca adinnādānā
paṭivirato hoti parañca adinnādānā veramaṇiyā samādapeti
adinnādānā veramaṇiyā ca samanuñño hoti ... Attanā ca kāmesu
micchācārī hoti parañca kāmesu micchācāre samādapeti kāmesu
micchācāre ca samanuñño hoti ... Attanā ca kāmesu micchācārā
paṭivirato hoti parañca kāmesu micchācārā veramaṇiyā samādapeti
kāmesu micchācārā veramaṇiyā ca samanuñño hoti ... Attanā ca
musāvādī hoti parañca musāvāde samādapeti musāvāde ca
samanuñño hoti ... Attanā ca musāvādā paṭivirato hoti parañca
Musāvādā veramaṇiyā samādapeti musāvādā veramaṇiyā ca samanuñño
hoti ... Attanā ca pisuṇavāco hoti parañca pisuṇāya vācāya
samādapeti pisuṇāya vācāya ca samanuñño hoti ... Attanā ca pisuṇāya
vācāya paṭivirato hoti parañca pisuṇāya vācāya veramaṇiyā samādapeti
pisuṇāya vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti ... Attanā ca
pharusavāco hoti parañca pharusāya vācāya samādapeti pharusāya
vācāya ca samanuñño hoti ... Attanā ca pharusāya vācāya
paṭivirato hoti parañca pharusāya vācāya veramaṇiyā samādapeti pharusāya
vācāya veramaṇiyā ca samanuñño hoti ... Attanā ca samphappalāpī
hoti ... Parañca samphappalāpe samādapeti samphappalāpe ca samanuñño
hoti ... Attanā ca samphappalāpā paṭivirato hoti parañca
samphappalāpā veramaṇiyā samādapeti samphappalāpā veramaṇiyā ca
samanuñño hoti ... Attanā ca abhijjhālu hoti parañca
abhijjhāya samādapeti abhijjhāya ca samanuñño hoti ... Attanā ca
anabhijjhālu hoti parañca anabhijjhāya samādapeti anabhijjhāya
ca samanuñño hoti ... Attanā ca byāpannacitto hoti parañca
byāpāde samādapeti byāpāde ca samanuñño hoti ... Attanā
ca abyāpannacitto hoti parañca abyāpāde samādapeti
abyāpāde ca samanuñño hoti ... Attanā ca micchādiṭṭhiko hoti
parañca micchādiṭṭhiyā samādapeti micchādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti
... Attanā ca sammādiṭṭhito hoti parañca sammādiṭṭhiyā samādapeti
sammādiṭṭhiyā ca samanuñño hoti. Imehi kho bhikkhave tīhi dhammehi
samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.

[599] 160 Rāgassa bhikkhave abhiññāya tayo dhammā bhāvetabbā
katame tayo suññato samādhi animitto samādhi appaṇihito samādhi
rāgassa bhikkhave abhiññāya ime tayo dhammā bhāvetabbā. Rāgassa
bhikkhave pariññāya .pe. Parikkhayāya pahānāya khayāya vayāya virāgāya
nirodhāya cāgāya paṭinissaggāya ime tayo dhammā bhāvetabbā.
Dosassa mohassa kodhassa upanāhassa makkhassa paḷāsassa issāya
macchariyassa māyāya sātheyyassa thambhassa sārambhassa mānassa atimānassa
madassa pamādassa abhiññāya pariññāya parikkhayāya pahānāya khayāya
vayāya virāgāya nirodhāya cāgāya paṭinissaggāya ime tayo dhammā
bhāvetabbāti 1 .
Tikanipāto niṭṭhito.
----------
1 Ma. Yu. idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti.
Yu. ekanipāti ca dkanipāti ca tikanipāti ca samatti.
aṅguttaranikāyavare sabbañañutaparamavisuddhadassanā nipātā ekādasā yeva
pavattitā uddānato te nisāmetha ādito.
Ma. tassuddānaṁ
rāgaṁ dosañca mohañca kodhūpanāhapañcamaṁ
makkhapaḷāsaissā ca macchariyamāyāsāṭheyyā
thambhasārambhamānañca atimānamadassa ca
pamādā sattarasa vuttā rāgapeyyā sanissitā
ete sopammayuttena āpādena abhiññāya
pariññāya parikkhayā pahānakkhayabbayena
virāganirodhacāgaṁ paṭinisasagge ime dasa
suññato animitto ca appaṇihito ca tayo
samādhimūlakā peyyā- lesupi vavatthitā cāti
tikanipātapāli niṭṭhitā