พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ
Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[460] 21 Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Athakho āyasmā ca saviṭṭho 1 āyasmā ca
mahākoṭṭhito yenāyasmā sārīputto tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
āyasmatā sārīputtena saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁsu ekamantaṁ nisinnaṁ kho
āyasmantaṁ saviṭṭhaṁ 2 āyasmā sārīputto etadavoca tayome āvuso
saviṭṭha puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ katame tayo kāyasakkhi
diṭṭhippatto 3 saddhāvimutto ime kho āvuso tayo puggalā
1-2 Ma. samiddho-samiddhaṁ. itoparaṁ īdisameva. 3 diṭṭhappatto itipi.
Santo saṁvijjamānā lokasmiṁ imesaṁ āvuso tiṇṇaṁ puggalānaṁ
katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cāti. Tayome
āvuso sārīputta puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ katame tayo
kāyasakkhi diṭṭhippatto saddhāvimutto ime kho āvuso tayo puggalā
santo saṁvijjamānā lokasmiṁ imesaṁ āvuso tiṇṇaṁ puggalānaṁ
yvāyaṁ puggalo saddhāvimutto ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ
tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca taṁ kissa hetu
imassāvuso puggalassa saddhindriyaṁ adhimattanti. Athakho āyasmā
sārīputto āyasmantaṁ mahākoṭṭhitaṁ etadavoca tayome āvuso
koṭṭhita puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ katame tayo kāyasakkhi
diṭṭhippatto saddhāvimutto ime kho āvuso tayo puggalā santo
saṁvijjamānā lokasmiṁ imesaṁ āvuso tiṇṇaṁ puggalānaṁ katamo te
puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro cāti. Tayome āvuso
sārīputta puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ katame tayo
kāyasakkhi diṭṭhippatto saddhāvimutto ime kho āvuso tayo
puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ imesaṁ āvuso tiṇṇaṁ
puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo kāyasakkhi ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ
tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro ca taṁ kissa hetu
imassāvuso puggalassa samādhindriyaṁ adhimattanti. Athakho āyasmā
mahākoṭṭhito āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca tayome āvuso
sārīputta puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ katame tayo
Kāyasakkhi diṭṭhippatto saddhāvimutto ime kho āvuso tayo
puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ imesaṁ āvuso tiṇṇaṁ
puggalānaṁ katamo te puggalo khamati abhikkantataro ca paṇītataro
cāti. Tayome āvuso koṭṭhita puggalā santo saṁvijjamānā
lokasmiṁ katame tayo kāyasakkhi diṭṭhippatto saddhāvimutto
ime kho āvuso tayo puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
imesaṁ āvuso tiṇṇaṁ puggalānaṁ yvāyaṁ puggalo diṭṭhippatto
ayaṁ me puggalo khamati imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro
ca paṇītataro ca taṁ kissa hetu imassāvuso puggalassa
paññindriyaṁ adhimattanti. Athakho āyasmā sārīputto āyasmantaṁ ca
saviṭṭhaṁ āyasmantaṁ ca mahākoṭṭhitaṁ etadavoca byākataṁ kho āvuso
amhehi sabbeheva yathāsakaṁ paṭibhāṇaṁ āyāmāvuso yena bhagavā
tenupasaṅkamissāma upasaṅkamitvā bhagavato etamatthaṁ ārocessāma
yathā no bhagavā byākarissati tathā naṁ dhāressāmāti 1 . Evamāvusoti
kho āyasmā ca saviṭṭho āyasmā ca mahākoṭṭhito āyasmato
sārīputtassa paccassosuṁ. Athakho āyasmā ca sārīputto āyasmā ca
saviṭṭho āyasmā ca mahākoṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā sārīputto yāvatako ahosi āyasmatā ca
saviṭṭhena āyasmatā ca mahākoṭṭhitena saddhiṁ kathāsallāpo taṁ
1 Po. jānissāmāti.
Sabbaṁ bhagavato ārocesi. Nakhvettha sārīputta sukaraṁ ekaṁsena byākātuṁ
ayaṁ imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cāti
ṭhānaṁ hetaṁ sārīputta vijjati yvāyaṁ puggalo saddhāvimutto svāyaṁ
arahattāya paṭipanno yvāyaṁ puggalo kāyasakkhi svāyaṁ sakadāgāmī
vā anāgāmī vā yocāyaṁ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī
vā anāgāmī vā. Nakhvettha sārīputta sukaraṁ ekaṁsena byākātuṁ ayaṁ
imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cāti ṭhānaṁ hetaṁ
sārīputta vijjati yvāyaṁ puggalo kāyasakkhi svāyaṁ arahattāya
paṭipanno yvāyaṁ puggalo saddhāvimutto svāyaṁ sakadāgāmī vā
anāgāmī vā yocāyaṁ puggalo diṭṭhippatto sopassa sakadāgāmī
vā anāgāmī vā. Nakhvettha sārīputta sukaraṁ ekaṁsena byākātuṁ
ayaṁ imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cāti
ṭhānaṁ hetaṁ sārīputta vijjati yvāyaṁ puggalo diṭṭhippatto svāyaṁ
arahattāya paṭipanno yvāyaṁ puggalo saddhāvimutto svāyaṁ sakadāgāmī
vā anāgāmī vā yocāyaṁ puggalo kāyasakkhi sopassa sakadāgāmī
vā anāgāmī vā. Nakhvettha sārīputta sukaraṁ ekaṁsena byākātuṁ
ayaṁ imesaṁ tiṇṇaṁ puggalānaṁ abhikkantataro ca paṇītataro cāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[461] 22 Tayome bhikkhave gilānā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo idha bhikkhave ekacco gilāno labhanto vā sappāyāni
bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni labhanto vā sappāyāni
Bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni labhanto vā
paṭirūpaṁ upaṭṭhākaṁ alabhanto vā paṭirūpaṁ upaṭṭhākaṁ neva vuṭṭhāti
tamhā ābādhā idha pana bhikkhave ekacco gilāno labhanto
vā sappāyāni bhojanāni alabhanto vā sappāyāni bhojanāni labhanto
vā sappāyāni bhesajjāni alabhanto vā sappāyāni bhesajjāni
labhanto vā paṭirūpaṁ upaṭṭhākaṁ alabhanto vā paṭirūpaṁ upaṭṭhākaṁ
vuṭṭhāti tamhā ābādhā idha pana bhikkhave ekacco gilāno
labhanto sappāyāni bhojanāni no alabhanto labhanto sappāyāni
bhesajjāni no alabhanto labhanto paṭirūpaṁ upaṭṭhākaṁ no alabhanto
vuṭṭhāti tamhā ābādhā tatra bhikkhave yvāyaṁ gilāno labhanto
sappāyāni bhojanāni no alabhanto labhanto sappāyāni bhesajjāni
no alabhanto labhanto paṭirūpaṁ upaṭṭhākaṁ no alabhanto vuṭṭhāti
tamhā ābādhā imaṁ kho bhikkhave gilānaṁ paṭicca gilānabhattaṁ
anuññātaṁ gilānabhesajjaṁ anuññātaṁ gilānupaṭṭhāko anuññāto
imañca pana bhikkhave gilānaṁ paṭicca aññepi gilānā upaṭṭhātabbā
ime kho bhikkhave tayo gilānā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Evameva kho bhikkhave tayome gilānūpamā puggalā santo saṁvijjamānā
lokasmiṁ katame tayo idha bhikkhave ekacco puggalo labhanto
vā tathāgataṁ dassanāya alabhanto vā tathāgataṁ dassanāya labhanto
vā tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṁ
Dhammavinayaṁ savanāya neva okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu
sammattaṁ idha pana bhikkhave ekacco puggalo labhanto vā tathāgataṁ
dassanāya alabhanto vā tathāgataṁ dassanāya labhanto vā
tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savanāya alabhanto vā tathāgatappaveditaṁ
dhammavinayaṁ savanāya okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ
idha pana bhikkhave ekacco puggalo labhanto tathāgataṁ dassanāya no
alabhanto labhanto tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savanāya no
alabhanto okkamati niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ tatra
bhikkhave yvāyaṁ puggalo labhanto tathāgataṁ dassanāya no alabhanto
labhanto tathāgatappaveditaṁ dhammavinayaṁ savanāya no alabhanto okkamati
niyāmaṁ kusalesu dhammesu sammattaṁ imaṁ kho bhikkhave puggalaṁ paṭicca
dhammadesanā anuññātā imañca pana bhikkhave puggalaṁ paṭicca
aññesaṁpi dhammo desetabbo ime kho bhikkhave tayo gilānūpamā
puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[462] 23 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo idha bhikkhave ekacco puggalo sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ
manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti so sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ
abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhaṁ
Lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyāpajjhā phassā phusanti so sabyāpajjhehi
phassehi phuṭṭho samāno sabyāpajjhaṁ vedanaṁ vediyati ekantadukkhaṁ
seyyathāpi sattā nerayikā idha pana bhikkhave ekacco puggalo
abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti so abyāpajjhaṁ
kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
abyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ lokaṁ upapajjati
tamenaṁ abyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ abyāpajjhā phassā
phusanti so abyāpajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyāpajjhaṁ
vedanaṁ vediyati ekantasukhaṁ seyyathāpi devā subhakiṇhā idha pana
bhikkhave ekacco puggalo sabyāpajjhampi abyāpajjhampi kāyasaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti sabyāpajjhampi abyāpajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti so
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhampi abyāpajjhampi lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhampi
abyāpajjhampi lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyāpajjhāpi abyāpajjhāpi
phassā phusanti so sabyāpajjhehipi abyāpajjhehipi phassehi phuṭṭho
samāno sabyāpajjhampi abyāpajjhampi vedanaṁ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṁ
seyyathāpi manussā ekacce ca devā ekacce ca vinipātikā
ime kho bhikkhave tayo puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[463] 24 Tayome bhikkhave puggalā puggalassa bahukārā katame
tayo yaṁ bhikkhave puggalaṁ āgamma puggalo buddhaṁ saraṇaṁ gato hoti
dhammaṁ saraṇaṁ gato hoti saṅghaṁ saraṇaṁ gato hoti ayaṁ bhikkhave
puggalo imassa puggalassa bahukāro puna ca paraṁ bhikkhave yaṁ puggalaṁ
āgamma puggalo idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti
yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ bhikkhave
puggalo imassa puggalassa bahukāro puna ca paraṁ bhikkhave yaṁ puggalaṁ
āgamma puggalo āsavānaṁ khayā anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharati ayaṁ
bhikkhave puggalo imassa puggalassa bahukāro ime kho bhikkhave tayo
puggalā puggalassa bahukārā. Imehi ca pana bhikkhave tīhi puggalehi
imassa puggalassa natthañño puggalo bahukārataroti vadāmi. Imesañca
pana bhikkhave tiṇṇaṁ puggalānaṁ iminā puggalena na suppaṭikāraṁ
vadāmīti 1 yadidaṁ abhivādanapaccuṭṭhānāñjalikammasāmīcikammacīvarapiṇḍapāta
senāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānuppadānenāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[464] 25 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo arukūpamacitto puggalo vijjūpamacitto puggalo
vajirūpamacitto puggalo. Katamo ca bhikkhave arukūpamacitto puggalo
idha bhikkhave ekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi
1 Po. Ma. itisaddo natthi.
Vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca
appaccayañca pātukaroti seyyathāpi 1 bhikkhave duṭṭhāruko kaṭṭhena vā
kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyoso mattāya āsavaṁ deti evameva kho
bhikkhave idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi
vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca
dosañca appaccayañca pātukaroti ayaṁ vuccati bhikkhave arukūpamacitto
puggalo. Katamo ca bhikkhave vijjūpamacitto puggalo idha bhikkhave
ekacco puggalo idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti
yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti seyyathāpi bhikkhave
cakkhumā puriso rattandhakāratimisāya vijjantarikāya rūpāni passeyya
evameva kho bhikkhave idhekacco puggalo idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ
pajānāta ... Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti
ayaṁ vuccati bhikkhave vijjūpamacitto puggalo. Katamo ca bhikkhave
vajirūpamacitto puggalo idha bhikkhave ekacco puggalo āsavānaṁ khayā
anāsavaṁ cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja viharati seyyathāpi bhikkhave vajirassa natthi
kiñci abhejjaṁ maṇi vā pāsāṇo vā evameva kho bhikkhave idhekacco
puggalo āsavānaṁ khayā ... Upasampajja viharati ayaṁ vuccati bhikkhave
vajirūpamacitto puggalo. Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo
1 Yu. seyyathāpi nāma.
Saṁvijjamānā lokasminti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[465] 26 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo atthi bhikkhave puggalo 1 na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo atthi bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo
payirupāsitabbo atthi bhikkhave puggalo sakkatvā garukatvā sevitabbo
bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca bhikkhave puggalo na sevitabbo
na bhajitabbo na payirupāsitabbo idha bhikkhave ekacco puggalo
hīno hoti sīlena samādhinā paññāya evarūpo bhikkhave puggalo na
sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo aññatra anudayā
aññatra anukampā. Katamo ca bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo
payirupāsitabbo idha bhikkhave ekacco puggalo sadiso hoti sīlena
samādhinā paññāya evarūpo bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo
payirupāsitabbo taṁ kissa hetu sīlasāmaññagatānaṁ sataṁ sīlakathā ca
no bhavissati sā ca no pavattanī bhavissati sā ca no phāsu
bhavissati samādhisāmaññagatānaṁ sataṁ samādhikathā ca no bhavissati
sā ca no pavattanī bhavissati sā ca no phāsu bhavissati
paññāsāmaññagatānaṁ sataṁ paññākathā ca no bhavissati sā ca no
pavattanī bhavissati sā ca no phāsu bhavissatīti tasmā evarūpo
puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca bhikkhave
puggalo sakkatvā garukatvā sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo idha
1 Ma. sabbattha kattāpadañca kiriyāpadañca bahuvacanatthe vattanti.
Bhikkhave ekacco puggalo adhiko hoti sīlena samādhinā paññāya
evarūpo bhikkhave puggalo sakkatvā garukatvā sevitabbo bhajitabbo
payirupāsitabbo taṁ kissa hetu iti aparipūraṁ vā sīlakkhandhaṁ
paripūressāmi paripūraṁ vā sīlakkhandhaṁ tattha tattha paññāya anuggahessāmi
aparipūraṁ vā samādhikkhandhaṁ paripūressāmi paripūraṁ vā samādhikkhandhaṁ
tattha tattha paññāya anuggahessāmi aparipūraṁ vā paññākkhandhaṁ
paripūressāmi paripūraṁ vā paññākkhandhaṁ tattha tattha paññāya
anuggahessāmīti tasmā evarūpo puggalo sakkatvā garukatvā
sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Ime kho bhikkhave tayo
puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
Nihīyati puriso nihīnasevī
na ca hāyetha kadāci tulyasevī
seṭṭhamupanamaṁ udeti khippaṁ
tasmā attano uttariṁ bhajethāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[466] 27 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo atthi bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na
bhajitabbo na payirupāsitabbo atthi bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo
na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo atthi bhikkhave
puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Katamo ca bhikkhave
puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo
Idha bhikkhave ekacco puggalo dussīlo hoti pāpadhammo asuci
saṅkassarasamācāro paṭicchannakammanto assamaṇo samaṇapaṭiñño
abrahmacārī brahmacāripaṭiñño antopūti avassuto kasambujāto
evarūpo bhikkhave puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo
na payirupāsitabbo taṁ kissa hetu kiñcāpi bhikkhave evarūpassa
puggalassa na diṭṭhānugatiṁ āpajjati athakho naṁ pāpako kittisaddo
abbhuggacchati pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅkoti
seyyathāpi bhikkhave ahi gūthagato kiñcāpi na ḍaṁsati 1 athakho naṁ
makkheti evameva kho bhikkhave kiñcāpi evarūpassa puggalassa na
diṭṭhānugatiṁ āpajjati athakho naṁ pāpako kittisaddo abbhuggacchati
pāpamitto purisapuggalo pāpasahāyo pāpasampavaṅkoti tasmā
evarūpo puggalo jigucchitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na
payirupāsitabbo. Katamo ca bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na
sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo idha bhikkhave ekacco
puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi vutto samāno
abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca
pātukaroti seyyathāpi bhikkhave duṭṭhāruko kaṭṭhena vā kaṭhalāya
vā ghaṭṭito bhiyyoso mattāya āsavaṁ deti evameva kho bhikkhave
idhekacco puggalo kodhano hoti upāyāsabahulo appampi vutto
samāno abhisajjati kuppati byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca
appaccayañca pātukaroti seyyathāpi bhikkhave tiṇḍukālātaṁ
1 Yu. ḍassati.
Kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭitaṁ bhiyyoso mattāya ciciṭāyati 1
ciṭiciṭāyati evameva kho bhikkhave idhekacco puggalo kodhano hoti
upāyāsabahulo appampi vutto samāno abhisajjati kuppati byāpajjati
patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti seyyathāpi
bhikkhave gūthakūpo kaṭṭhena vā kaṭhalāya vā ghaṭṭito bhiyyoso mattāya
duggandho hoti evameva kho bhikkhave idhekacco puggalo kodhano
hoti upāyāsabahulo appampi vutto samāno abhisajjati kuppati
byāpajjati patitthīyati kopañca dosañca appaccayañca pātukaroti
evarūpo bhikkhave puggalo ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo
na payirupāsitabbo taṁ kissa hetu akkoseyyapi maṁ paribhāseyyapi
maṁ anatthampi maṁ kareyyāti tasmā evarūpo puggalo
ajjhupekkhitabbo na sevitabbo na bhajitabbo na payirupāsitabbo.
Katamo ca bhikkhave puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo idha
bhikkhave ekacco puggalo sīlavā hoti kalyāṇadhammo evarūpo bhikkhave
puggalo sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo taṁ kissa hetu kiñcāpi
bhikkhave evarūpassa puggalassa na diṭṭhānugatiṁ āpajjati athakho naṁ
kalyāṇo kittisaddo abbhuggacchati kalyāṇamitto purisapuggalo
kalyāṇasahāyo kalyāṇasampavaṅkoti tasmā evarūpo puggalo
sevitabbo bhajitabbo payirupāsitabbo. Ime kho bhikkhave tayo
puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
1 Ma. Yu. cicciṭāyati.
Nihīyati puriso nihīnasevī
na ca hāyetha kadāci tulyasevī
seṭṭhamupanamaṁ udeti khippaṁ
tasmā attano uttariṁ bhajethāti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[467] 28 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo gūthabhāṇī pupphabhāṇī madhubhāṇī. Katamo ca bhikkhave
puggalo gūthabhāṇī idha bhikkhave ekacco puggalo sabhāgato 1 vā
parisagato 2 vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato
vā abhinīto sakkhi puṭṭho ehambho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti
so ajānaṁ vā āha jānāmīti jānaṁ vā āha na jānāmīti apassaṁ
vā āha passāmīti passaṁ vā āha na passāmīti iti attahetu
vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusābhāsitā hoti
ayaṁ vuccati bhikkhave puggalo gūthabhāṇī. Katamo ca bhikkhave puggalo
pupphabhāṇī idha bhikkhave ekacco puggalo sabhāgato vā parisagato
vā ñātimajjhagato vā pūgamajjhagato vā rājakulamajjhagato vā abhinīto
sakkhi puṭṭho ehambho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti so ajānaṁ vā āha
na jānāmīti jānaṁ vā āha jānāmīti apassaṁ vā āha na passāmīti
passaṁ vā āha passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu
vā na sampajānamusābhāsitā hoti ayaṁ vuccati bhikkhave
1 Po. Ma. Yu. sabhaggato. 2 Po. Ma. Yu. parisaggato.
Puggalo pupphabhāṇī. Katamo ca bhikkhave puggalo madhubhāṇī idha
bhikkhave ekacco puggalo pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato
hoti yā sā vācā neḷā kaṇṇasukhā pemaniyā hadayaṅgamā porī
bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti ayaṁ vuccati
bhikkhave puggalo madhubhāṇī. Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo
saṁvijjamānā lokasminti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[468] 29 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo andho ekacakkhu dvicakkhu.
Katamo ca bhikkhave puggalo andho idha bhikkhave ekaccassa
puggalassa tathārūpaṁ cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṁ
vā bhogaṁ adhigaccheyya adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kareyya tathārūpampissa 1
cakkhu na hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme
jāneyya sāvajjānavajje dhamme jāneyya hīnappaṇīte dhamme
jāneyya kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme jāneyya ayaṁ vuccati
bhikkhave puggalo andho.
Katamo ca bhikkhave puggalo ekacakkhu idha bhikkhave ekaccassa
puggalassa tathārūpaṁ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṁ vā
bhogaṁ adhigaccheyya adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kareyya tathārūpampissa cakkhu na
hoti yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya sāvajjānavajje
dhamme jāneyya hīnappaṇīte dhammena jāneyya kaṇhasukkasappaṭibhāge
1 tathārūpaṁ panāssa itipi.
Dhamme jāneyya ayaṁ vuccati bhikkhave puggalo ekacakkhu.
Katamo ca bhikkhave puggalo dvicakkhu idha bhikkhave ekaccassa
puggalassa tathārūpaṁ cakkhu hoti yathārūpena cakkhunā anadhigataṁ vā bhogaṁ
adhigaccheyya adhigataṁ vā bhogaṁ phātiṁ kareyya tathārūpampissa cakkhu hoti
yathārūpena cakkhunā kusalākusale dhamme jāneyya sāvajjānavajje dhamme
jāneyya hīnappaṇīte dhamme jāneyya kaṇhasukkasappaṭibhāge dhamme
jāneyya ayaṁ vuccati bhikkhave puggalo dvicakkhu.
Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
Na ceva bhogā tathārūpā na ca puññāni kubbati
ubhayattha kaliggaho 1 andhassa hatacakkhuno.
Athāparāyamakkhāto ekacakkhu ca puggalo
dhammādhammena saṁsaṭṭho 2 bhogāni pariyesati
theyyena kūṭakammena musāvādena cūbhayaṁ
kusalo hoti saṁhātuṁ 3 kāmabhogī ca māṇavo
ito so nirayaṁ gantvā ekacakkhu vihaññati.
Dvicakkhu pana akkhāto seṭṭho purisapuggalo
dhammaladdhehi bhogehi uṭṭhānādhigataṁ dhanaṁ
dadāti seṭṭhasaṅkappo abyaggamanaso 4 naro
upeti bhaddakaṁ ṭhānaṁ yattha gantvā na socati.
Andhañca ekacakkhuñca ārakā parivajjaye
1 Po. Ma. kaliggāho. 2 Ma. saṭṭho so. 3 Ma. Yu. saṁghātuṁ. 4 Ma. abyaggamānaso.
Dvicakkhuṁ pana sevetha seṭṭhaṁ purisapuggalanti.

Suttantapiṭake aṅguttaranikāyassa paṭhamo bhāgo (เล่ม 20)

[469] 30 Tayome bhikkhave puggalā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ
katame tayo avakujjapañño puggalo ucchaṅgapañño puggalo
puthupañño puggalo. Katamo ca bhikkhave avakujjapañño puggalo
idha bhikkhave ekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ
bhikkhūnaṁ santike dhammassavanāya tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti so tasmiṁ āsane
nisinno tassā kathāya nevādiṁ manasikaroti na majjhaṁ manasikaroti
na pariyosānaṁ manasikaroti vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya
nevādiṁ manasikaroti na majjhaṁ manasikaroti na pariyosānaṁ
manasikaroti seyyathāpi bhikkhave kumbho nikkujjo tatra udakaṁ
āsittaṁ vivaṭṭati no saṇṭhāti evameva kho bhikkhave idhekacco
puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavanāya
tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ
pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ
pakāsenti so tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya nevādiṁ
manasikaroti na majjhaṁ manasikaroti na pariyosānaṁ manasikaroti
vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṁ manasikaroti na
majjhaṁ manasikaroti na pariyosānaṁ manasikaroti ayaṁ vuccati bhikkhave
Avakujjapañño puggalo. Katamo ca bhikkhave ucchaṅgapañño puggalo
idha bhikkhave ekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ
bhikkhūnaṁ santike dhammassavanāya tassa bhikkhū dhammaṁ desenti
ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ
kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti so tasmiṁ āsane
nisinno tassā kathāya ādimpi manasikaroti majjhampi manasikaroti
pariyosānampi manasikaroti vuṭṭhito 1 tamhā āsanā tassā kathāya
nevādiṁ manasikaroti na majjhaṁ manasikaroti na pariyosānaṁ
manasikaroti seyyathāpi bhikkhave purisassa ucchaṅge nānākhajjakāni
ākiṇṇāni tilā taṇḍulā modakā badarā so tamhā āsanā
vuṭṭhahanto satisammosā pakireyya evameva kho bhikkhave idhekacco
puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavanāya
tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ
sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ
pakāsenti so tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi
manasikaroti majjhampi manasikaroti pariyosānampi manasikaroti
vuṭṭhito tamhā āsanā tassā kathāya nevādiṁ manasikaroti na
majjhaṁ manasikaroti na pariyosānaṁ manasikaroti ayaṁ vuccati bhikkhave
ucchaṅgapañño puggalo. Katamo ca bhikkhave puthupañño puggalo
idha bhikkhave ekacco puggalo ārāmaṁ gantā hoti abhikkhaṇaṁ
1 Po. Ma. Yu. sabbattha vuṭṭhito ca kho.
Bhikkhūnaṁ santike dhammassavanāya tassa bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti so tasmiṁ āsane
nisinno tassā kathāya ādimpi manasikaroti majjhampi manasikaroti
pariyosānampi manasikaroti vuṭṭhitopi tamhā āsanā tassā kathāya
ādimpi manasikaroti majjhampi manasikaroti pariyosānampi manasikaroti
seyyathāpi bhikkhave kumbho ukkujjo tatra udakaṁ āsittaṁ saṇṭhāti
no vivaṭṭati evameva kho bhikkhave idhekacco puggalo ārāmaṁ
gantā hoti abhikkhaṇaṁ bhikkhūnaṁ santike dhammassavanāya tassa
bhikkhū dhammaṁ desenti ādikalyāṇaṁ majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ
sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāsenti
so tasmiṁ āsane nisinno tassā kathāya ādimpi manasikaroti
majjhampi manasikaroti pariyosānampi manasikaroti vuṭṭhitopi tamhā
āsanā tassā kathāya ādimpi manasikaroti majjhampi manasikaroti
pariyosānampi manasikaroti ayaṁ vuccati bhikkhave puthupañño puggalo.
Ime kho bhikkhave tayo puggalā santo saṁvijjamānā lokasminti.
Avakujjapañño puriso dummedho avicakkhaṇo
abhikkhaṇaṁpi ce hoti gantā bhikkhūna 1 santike
ādiṁ kathāya majjhañca pariyosānañca tādiso
uggahetuṁ na sakkoti paññā hissa na vijjati.
1 Po. Yu. bhikkhūnaṁ.
Ucchaṅgapañño puriso seyyo etena vuccati
abhikkhaṇaṁpi ce hoti gantā bhikkhūna santike
ādiṁ kathāya majjhañca pariyosānañca tādiso
nisinno āsane tasmiṁ uggahetvāna byañjanaṁ
vuṭṭhito nappajānāti gahitaṁ hissa 1 mussati.
Puthupañño ca puriso seyyo etena 2 vuccati
abhikkhaṇaṁpi ce hoti gantā bhikkhūna santike
ādiṁ kathāya majjhañca pariyosānañca tādiso
nisinno āsane tasmiṁ uggahetvāna byañjanaṁ
dhāreti seṭṭhasaṅkappo abyaggamanaso naro
dhammānudhammapaṭipanno dukkhassantakaro siyāti.
Puggalavaggo tatiyo.
Tassuddānaṁ
saviṭṭhagilānasaṅkhārā bahukārā vajirena ca
sevijīgucchagūthabhāṇī andho ca avakujjitāti.
---------------
Devadūtavaggo catuttho