[1694] Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
avijjā avijjāti bhante vuccati katamā nu kho bhante avijjā
kittāvatā ca avijjāgato hotīti. Yaṁ kho bhikkhu dukkhe aññāṇaṁ
dukkhasamudaye aññāṇaṁ dukkhanirodhe aññāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā
paṭipadāya aññāṇaṁ. Ayaṁ vuccati bhikkhu avijjā ettāvatā
1 Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Ca avijjāgato hoti. Tasmā tiha bhikkhu idaṁ dukkhanti yogo
karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyo.

[1695] Ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca
vijjā vijjāti bhante vuccati katamā nu kho bhante vijjā
kittāvatā ca vijjāgato hotīti. Yaṁ kho bhikkhu dukkhe ñāṇaṁ
dukkhasamudaye ñāṇaṁ dukkhanirodhe ñāṇaṁ dukkhanirodhagāminiyā
paṭipadāya ñāṇaṁ. Ayaṁ vuccati bhikkhu vijjā ettāvatā ca
vijjāgato hoti. Tasmā tiha bhikkhu idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo
.pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1696] Idaṁ dukkhaṁ ariyasaccanti bhikkhave mayā paññattaṁ tattha
aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā aparimāṇā saṅkāsanā
itipidaṁ dukkhaṁ ariyasaccanti. Idaṁ dukkhasamudayo ariyasaccanti bhikkhave
.pe. Idaṁ dukkhanirodhagāminīpaṭipadā ariyasaccanti bhikkhave mayā
paññattaṁ tattha aparimāṇā vaṇṇā aparimāṇā byañjanā
aparimāṇā saṅkāsanā itipidaṁ dukkhanirodhagāminīpaṭipadā ariyasaccanti.
Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1697] Cattārīmāni bhikkhave tathāni avitathāni 1 anaññathāni.
Katamāni cattāri. Idaṁ dukkhanti bhikkhave tathametaṁ avitathametaṁ
1 Sī. avitthāni.
Anaññathametaṁ. Ayaṁ dukkhasamudayoti tathametaṁ avitathametaṁ anaññathametaṁ.
Metaṁ. Ayaṁ dukkhanirodhoti .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
tathametaṁ avitathametaṁ anaññathametaṁ. Imāni kho bhikkhave cattāri
tathāni avitathāni anaññathāni. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti
yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo
karaṇīyoti.
Dhammacakkappavattanavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ
tathāgatena dve vuttā 1 khandhā āyatanena ca
dhāraṇāya 2 ca dve vuttā avijjā vijjā saṅkāsanā tathena cāti 3 .
----------
1 Ma. dhammacakkaṁ tathāgataṁ. 2 Ma. dhāraṇā ca dve avijjā. Yu. dhāraṇāya dve ....
3 Ma. ... tathāti.
Koṭigāmavaggo tatiyo

[1698] Ekaṁ samayaṁ bhagavā vajjīsu viharati koṭigāme. Tatra
kho bhagavā bhikkhū āmantesi catunnaṁ bhikkhave ariyasaccānaṁ
ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ mamañceva
tumhākañca. Katamesaṁ catunnaṁ. Dukkhassa bhikkhave ariyasaccassa
ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ
mamañceva tumhākañca dukkhasamudayassa ariyasaccassa .pe.
Dukkhanirodhassa ariyasaccassa. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadāya ariyasaccassa
ananubodhā appaṭivedhā evamidaṁ dīghamaddhānaṁ sandhāvitaṁ saṁsaritaṁ
mamañceva tumhākañca. Tayidaṁ bhikkhave dukkhaṁ ariyasaccaṁ anubuddhaṁ
paṭividdhaṁ dukkhasamudayo ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ dukkhanirodho
ariyasaccaṁ anubuddhaṁ paṭividdhaṁ dukkhanirodhagāminīpaṭipadā ariyasaccaṁ
anubuddhaṁ paṭividdhaṁ. Ucchinnā bhavataṇhā khīṇā bhavanetti natthidāni
punabbhavoti. Idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna sugato athāparaṁ
etadavoca satthā

[1699] Catunnaṁ ariyasaccānaṁ yathābhūtamadassanā
saṁsaritaṁ dīghamaddhānaṁ tāsu tāsveva jātisu.
Yāni etāni diṭṭhāni bhavanetti samūhatā
ucchinnaṁ mūlaṁ dukkhassa natthidāni punabbhavoti.

[1700] Ye hi keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā
idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ nappajānanti ayaṁ dukkhasamudayoti
yathābhūtaṁ nappajānanti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ nappajānanti ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ nappajānanti. Namete
bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā
brāhmaṇesu vā brāhmaṇasammatā na ca panete āyasmanto
sāmaññatthaṁ vā brāhmaññatthaṁ vā diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja viharanti.

[1701] Ye ca kho keci bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā
vā idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānanti ayaṁ dukkhasamudayoti
yathābhūtaṁ pajānanti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānanti ayaṁ
dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānanti. Te khome
bhikkhave samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā
brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā te ca panāyasmanto
sāmaññatthañca brāhmaññatthañca diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja viharantīti. Idamavoca bhagavā idaṁ vatvāna
sugato athāparaṁ etadavoca satthā

[1702] Ye dukkhaṁ nappajānanti atho dukkhassa sambhavaṁ
yattha ca sabbaso dukkhaṁ asesaṁ uparujjhati.
Tañca maggaṁ na jānanti dukkhūpasamagāminaṁ
Cetovimuttihīnā te atho paññāvimuttiyā
abhabbā te antakiriyāya te ve jātijarūpagā.
Ye ca dukkhaṁ pajānanti atho dukkhassa sambhavaṁ
yattha ca sabbaso dukkhaṁ asesaṁ uparujjhati.
Tañca maggaṁ pajānanti dukkhūpasamagāminaṁ
cetovimuttisampannā atho paññāvimuttiyā
bhabbā te antakiriyāya na te jātijarūpagāti.

[1703] Sāvatthī. Cattārīmāni bhikkhave ariyasaccāni.
Katamāni cattāri. Dukkhaṁ ariyasaccaṁ .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadā
ariyasaccaṁ. Imāni kho bhikkhave cattāri ariyasaccāni.
Imesaṁ kho bhikkhave catunnaṁ ariyasaccānaṁ yathābhūtaṁ abhisambuddhattā
tathāgato arahaṁ sammāsambuddhoti vuccati. Tasmā tiha bhikkhave
idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yogo karaṇīyoti.