[642] Dhammakamme dhammakammasaññī ukkoṭeti āpatti
pācittiyassa. Dhammakamme vematiko ukkoṭeti āpatti
dukkaṭassa. Dhammakamme adhammakammasaññī ukkoṭeti anāpatti.
Adhammakamme dhammakammasaññī āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme
vematiko āpatti dukkaṭassa. Adhammakamme adhammakammasaññī
anāpatti.

[643] Anāpatti adhammena vā vaggena vā nakammārahassa
vā kammaṁ katanti jānanto ukkoṭeti ummattakassa
ādikammikassāti.
Tatiyasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
Catutthasikkhāpadaṁ

[644] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane
anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā
upanando sakyaputto sañcetanikaṁ sukkavisaṭṭhiṁ āpattiṁ āpajjitvā
bhātuno saddhivihārikassa bhikkhuno ārocesi ahaṁ āvuso sañcetanikaṁ
sukkavisaṭṭhiṁ āpattiṁ āpanno mā kassaci ārocesīti. Tena
kho pana samayena aññataro bhikkhu sañcetanikaṁ sukkavisaṭṭhiṁ āpattiṁ
āpajjitvā saṅghaṁ tassā āpattiyā parivāsaṁ yāci. Tassa
saṅgho tassā āpattiyā parivāsaṁ adāsi. So parivasanto
taṁ bhikkhuṁ passitvā etadavoca ahaṁ āvuso sañcetanikaṁ sukkavisaṭṭhiṁ
āpattiṁ āpajjitvā saṅghaṁ tassā āpattiyā parivāsaṁ yāciṁ
tassa me saṅgho tassā āpattiyā parivāsaṁ adāsi sohaṁ
parivasāmi vedayāmahaṁ 1 āvuso vedayatīti maṁ āyasmā
dhāretūti. Kiṁ nu kho āvuso yo aññopi imaṁ āpattiṁ
āpajjati sopi evaṁ karotīti. Evamāvusoti. Ayaṁ āvuso
āyasmā upanando sakyaputto sañcetanikaṁ sukkavisaṭṭhiṁ āpattiṁ
āpajjitvā 2 so me ārocesi ahaṁ āvuso sañcetanikaṁ
sukkavisaṭṭhiṁ āpattiṁ āpanno 3 mā kassaci ārocesīti. Kiṁ
1 Ma. vediyāmahaṁ. 2 āpajji. 3 Ma. ahaṁ āvuso ... āpannoti
ime pāṭhā natthi.
Pana tvaṁ āvuso taṁ āpattiṁ paṭicchādesīti. Evamāvusoti.
Athakho so bhikkhu bhikkhūnaṁ etamatthaṁ ārocesi. Ye te bhikkhū
appicchā .pe. Te ujjhāyanti khīyanti vipācenti kathaṁ hi
nāma bhikkhu bhikkhussa jānaṁ duṭṭhullaṁ āpattiṁ paṭicchādessatīti
.pe. Saccaṁ kira tvaṁ bhikkhu bhikkhussa jānaṁ duṭṭhallaṁ āpattiṁ
paṭicchādesīti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ
hi nāma tvaṁ moghapurisa bhikkhussa jānaṁ duṭṭhullaṁ āpattiṁ
paṭicchādessasi netaṁ moghapurisa appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ
vā bhiyyobhāvāya .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ
uddiseyyātha yo pana bhikkhu bhikkhussa jānaṁ duṭṭhullaṁ āpattiṁ
paṭicchādeyya pācittiyanti.

[645] Yo panāti yo yādiso .pe. Bhikkhūti .pe. Ayaṁ
imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Bhikkhussāti aññassa bhikkhussa.
Jānāti nāma sāmaṁ vā jānāti aññe vā tassa ārocenti
so vā āroceti. Duṭṭhullā nāma āpatti cattāri ca pārājikāni
terasa ca saṅghādisesā. Paṭicchādeyyāti imaṁ jānitvā codessanti
sāressanti khuṁsessanti vambhessanti maṅkuṁ karissanti nārocessāmīti
dhuraṁ nikkhittamatte āpatti pācittiyassa.

[646] Duṭṭhullāya āpattiyā duṭṭhullāpattisaññī paṭicchādeti
āpatti pācittiyassa. Duṭṭhullāya āpattiyā vematiko
Paṭicchādeti āpatti dukkaṭassa. Duṭṭhullāya āpattiyā
aduṭṭhullāpattisaññī paṭicchādeti āpatti dukkaṭassa. Aduṭṭhullaṁ
āpattiṁ paṭicchādeti āpatti dukkaṭassa. Anupasampannassa
duṭṭhullaṁ vā aduṭṭhullaṁ vā ajjhācāraṁ paṭicchādeti āpatti
dukkaṭassa. Aduṭṭhullāya āpattiyā duṭṭhullāpattisaññī āpatti
dukkaṭassa. Aduṭṭhullāya āpattiyā vematiko āpatti dukkaṭassa.
Aduṭṭhullāya āpattiyā aduṭṭhullāpattisaññī āpatti dukkaṭassa.

[647] Anāpatti saṅghassa bhaṇḍanaṁ vā kalaho vā viggaho
vā vivādo vā bhavissatīti nāroceti saṅghabhedo vā saṅgharāji
vā bhavissatīti nāroceti ayaṁ kakkhaḷo pharuso jīvitantarāyaṁ vā
brahmacariyantarāyaṁ vā karissatīti nāroceti aññe paṭirūpe
bhikkhū apassanto nāroceti nacchādetukāmo nāroceti paññāyissati
sakena kammenāti nāroceti ummattakassa ādikammikassāti.
Catutthasikkhāpadaṁ niṭṭhitaṁ.
---------
Pañcamasikkhāpadaṁ

[648] Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane
kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena rājagahe sattarasavaggiyā
dārakā sahāyakā honti. Upāli dārako tesaṁ pamukho 1 hoti.
Athakho upālissa mātāpitūnaṁ 2 etadahosi kena nu kho upāyena
upāli amhākaṁ accayena sukhañca jīveyya na ca kilameyyāti.
Athakho upālissa mātāpitūnaṁ etadahosi sace kho upāli lekhaṁ
sikkheyya evaṁ kho upāli amhākaṁ accayena sukhañca jīveyya
na ca kilameyyāti. Athakho upālissa mātāpitūnaṁ etadahosi
sace kho upāli lekhaṁ sikkhissati aṅguliyo 3 dukkhā bhavissanti
sace kho upāli gaṇanaṁ sikkheyya evaṁ kho upāli amhākaṁ
accayena sukhañca jīveyya na ca kilameyyāti. Athakho upālissa
mātāpitūnaṁ etadahosi sace kho upāli gaṇanaṁ sikkhissati urassa
dukkho bhavissati sace kho upāli rūpaṁ sikkheyya evaṁ kho
upāli amhākaṁ accayena sukhañca jīveyya na ca kilameyyāti.
Athakho upālissa mātāpitūnaṁ etadahosi sace kho upāli rūpaṁ
sikkhissati akkhīnissa dukkhāni 4 bhavissanti ime kho samaṇā
sakyaputtiyā sukhasīlā sukhasamācārā subhojanāni bhuñjitvā nivātesu
1 Ma. Yu. pāmokkho. 2 Yu. mātāpitunnaṁ. 3 Yu. aṅguliyassa 4 Ma. akkhīni
dukkhā.
Sayanesu sayanti sace kho upāli samaṇesu sakyaputtiyesu pabbajeyya
evaṁ kho upāli amhākaṁ accayena sukhañca jīveyya na ca
kilameyyāti.

[649] Assosi kho upāli dārako mātāpitūnaṁ imaṁ kathāsallāpaṁ.
Athakho upāli dārako yena te dārakā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
te dārake etadavoca etha mayaṁ ayyā samaṇesu sakyaputtiyesu
pabbajissāmāti. Sace kho tvaṁ ayya pabbajissasi evaṁ mayaṁpi
pabbajissāmāti. Athakho te dārakā ekamekassa mātāpitaro
upasaṅkamitvā etadavocuṁ anujānātha amhākaṁ agārasmā
anagāriyaṁ pabbajjāyāti. Athakho tesaṁ dārakānaṁ mātāpitaro
sabbepīme dārakā samānacchandā kalyāṇādhippāyāti anujāniṁsu.
Te bhikkhū upasaṅkamitvā pabbajjaṁ yāciṁsu. Te bhikkhū pabbājesuṁ
upasampādesuṁ. Te rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya rodanti
yāguṁ detha bhattaṁ detha khādanīyaṁ dethāti. Bhikkhū evamāhaṁsu
āgamethāvuso yāva ratti vibhāyati sace yāgu bhavissati pivissatha
sace bhattaṁ bhavissati bhuñjissatha sace khādanīyaṁ bhavissati khādissatha
no ce bhavissati yāgu vā bhattaṁ vā khādanīyaṁ vā piṇḍāya
caritvā bhuñjissathāti. Evaṁpi kho te bhikkhū bhikkhūhi vuccamānā
rodantiyeva yāguṁ detha bhattaṁ detha khādanīyaṁ dethāti senāsanaṁ
ūhadantipi ummihantipi.

[650] Assosi kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṁ paccuṭṭhāya
dārakasaddaṁ sutvāna āyasmantaṁ ānandaṁ āmantesi kiṁ nu kho
so ānanda dārakasaddoti. Athakho āyasmā ānando bhagavato
etamatthaṁ ārocesi. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ
pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi saccaṁ kira
bhikkhave bhikkhū jānaṁ ūnavīsativassaṁ puggalaṁ upasampādentīti. Saccaṁ
bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā kathaṁ hi nāma te bhikkhave
moghapurisā jānaṁ ūnavīsativassaṁ puggalaṁ upasampādessanti ūnavīsativasso
bhikkhave puggalo akkhamo hoti sītassa uṇhassa
jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassānaṁ 1 duruttānaṁ
durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ
tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ
anadhivāsakajātiko hoti vīsativasso ca 2 kho bhikkhave puggalo khamo
hoti sītassa uṇhassa jighacchāya pipāsāya ḍaṁsamakasavātātapasiriṁsapasamphassānaṁ
duruttānaṁ durāgatānaṁ vacanapathānaṁ uppannānaṁ
sārīrikānaṁ vedanānaṁ dukkhānaṁ tibbānaṁ kharānaṁ kaṭukānaṁ asātānaṁ
amanāpānaṁ pāṇaharānaṁ adhivāsakajātiko hoti netaṁ bhikkhave
appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya .pe.
Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana
bhikkhu jānaṁ ūnavīsativassaṁ puggalaṁ upasampādeyya so ca puggalo
1 Ma. sabbattha-sarīsapa-. 2 Ma. va..
Anupasampanno te ca bhikkhū gārayhā idaṁ tasmiṁ pācittiyanti.

[651] Yo panāti yo yādiso .pe. Bhikkhūti .pe.
Ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Jānāti nāma sāmaṁ
vā jānāti aññe vā tassa ārocenti so vā āroceti.
Ūnavīsativasso nāma appattavīsativasso. Upasampādessāmīti gaṇaṁ
vā ācariyaṁ vā pattaṁ vā cīvaraṁ vā pariyesati sīmaṁ vā sammannati
āpatti dukkaṭassa. Ñattiyā dukkaṭaṁ. Dvīhi kammavācāhi dukkaṭā.
Kammavācāpariyosāne upajjhāyassa āpatti pācittiyassa gaṇassa
ca ācariyassa ca āpatti dukkaṭassa.