[294] Katame ca bhikkhave dhammā abhiññā bhāvetabbā. Samatho
ca vipassanā ca. Ime bhikkhave dhammā abhiññā bhāvetabbā.

[295] Kathañca bhikkhave bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto ye dhammā abhiññā pariññeyyā
te dhamme abhiññā parijānāti .pe. Ye dhammā abhiññā
bhāvetabbā te dhamme abhiññā bhāveti. Idha bhikkhave bhikkhu
sammādiṭṭhiṁ bhāveti .pe. Sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ
virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ. Evaṁ kho bhikkhave
Bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ
bahulīkaronto ye dhammā abhiññā pariññeyyā te dhamme
abhiññā parijānāti ye dhammā abhiññā pahātabbā te
dhamme abhiññā pajahati ye dhammā abhiññā sacchikātabbā
te dhamme abhiññā sacchikaroti ye dhammā abhiññā bhāvetabbā
te dhamme abhiññā bhāvetīti.

[296] Seyyathāpi bhikkhave gaṅgā nadī pācīnaninnā pācīnapoṇā
pācīnapabbhārā atha mahājanakāyo āgaccheyya kuddālapiṭakaṁ ādāya
mayaṁ imaṁ gaṅgaṁ nadiṁ pacchāninnaṁ karissāma pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāranti.
Taṁ kimmaññatha bhikkhave api nu so 1 mahājanakāyo
gaṅgaṁ nadiṁ pacchāninnaṁ kareyya pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāranti.
No hetaṁ bhante. Taṁ kissa hetu. Gaṅgā bhante nadī pācīnaninnā
pācīnapoṇā pācīnapabbhārā sā na sukarā pacchāninnaṁ kātuṁ
pacchāpoṇaṁ pacchāpabbhāraṁ yāva deva pana so mahājanakāyo
kilamathassa vighātassa bhāgī assāti. Evameva kho bhikkhave bhikkhu
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāventaṁ ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkarontaṁ
rājāno vā rājamahāmattā vā mittā vā amaccā vā ñātisālohitā
vā bhogehi abhihaṭṭhuṁ pavāreyyuṁ ehambho purisa kinte
ime kāsāvā anudahanti kiṁ muṇḍo kapālamanussiyaṁ carasi ehi
hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohīti.
1 Po. kho. 2 Ma. Yu. kapālamanusaṁ.
So vata bhikkhave bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāvento ariyaṁ
aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaronto sikkhaṁ paccakkhāya hīnāyāvattissatīti
netaṁ ṭhānaṁ vijjati. Taṁ kissa hetu. Yañhi taṁ bhikkhave
cittaṁ dīgharattaṁ vivekaninnaṁ vivekapoṇaṁ vivekapabbhāraṁ taṁ vata
hīnāyāvattissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[297] Kathañca bhikkhave bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bhāveti
ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkaroti. Idha bhikkhave bhikkhu sammādiṭṭhiṁ
bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ
.pe. Sammāsamādhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ nirāganissitaṁ nirodhanissitaṁ
vossaggapariṇāmiṁ. Evaṁ kho bhikkhave bhikkhu ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ
bhāveti ariyaṁ aṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ bahulīkarotīti. (yadapi balakaraṇīyaṁ
tadapi vitthāretabbaṁ).
Balakaraṇīyavaggo samatto.
Tassuddānaṁ
balaṁ bījañca nāgo ca rukkho kumbhena sūkiyā
ākāsena ca dve meghā nāvā āgantukā nadīti.
Esanāvaggo dvādasamo

[298] Sāvatthīnidānaṁ. Tisso imā bhikkhave esanā. Katamā
tisso. Kāmesanā bhavesanā brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave
tisso esanā.

[299] Imāsaṁ kho bhikkhave tissannaṁ esanānaṁ abhiññāya ariyo
aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
Idha bhikkhave bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti vivekanissitaṁ .pe. Sammāsamādhiṁ
bhāveti vivekanissitaṁ virāganissitaṁ nirodhanissitaṁ vossaggapariṇāmiṁ.
Imāsaṁ kho bhikkhave tissannaṁ esanānaṁ abhiññāya ayaṁ
ariyo aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabboti.

[300] Sāvatthīnidānaṁ. Tisso imā [1]- bhikkhave esanā. Katamā
tisso. Kāmesanā bhavesanā brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave
tisso esanā.

[301] Imāsaṁ kho bhikkhave tissannaṁ esanānaṁ abhiññāya ariyo
aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
Idha bhikkhave bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti .pe. Sammāsamādhiṁ bhāveti
rāgavinayapariyosānaṁ dosavinayapariyosānaṁ mohavinayapariyosānaṁ. Imāsaṁ
kho bhikkhave tissannaṁ esanānaṁ abhiññāya ayaṁ ariyo aṭṭhaṅgiko
maggo bhāvetabboti.
1 Ma. kho. evamuparipi.

[302] Sāvatthīnidānaṁ. Tisso imā bhikkhave esanā. Katamā
tisso. Kāmesanā bhavesanā brahmacariyesanā. Imā kho bhikkhave
tisso esanā.

[303] Imāsaṁ kho bhikkhave tissannaṁ esanānaṁ abhiññāya ariyo
aṭṭhaṅgiko maggo bhāvetabbo. Katamo ariyo aṭṭhaṅgiko maggo.
Idha bhikkhave bhikkhu sammādiṭṭhiṁ bhāveti .pe. Sammāsamādhiṁ bhāveti
amatogadhaṁ amataparāyanaṁ amatapariyosānaṁ. Imāsaṁ kho bhikkhave
tissannaṁ esanānaṁ abhiññāya ayaṁ ariyo aṭṭhaṅgiko maggo
bhāvetabboti.