[388] Tisso imā bhikkhave vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā
khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammā. Katamā
tisso. Sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā.
Imā kho bhikkhave tisso vedanā aniccā saṅkhatā paṭiccasamuppannā
khayadhammā vayadhammā virāgadhammā nirodhadhammāti. Navamaṁ.

[389] Tisso imā bhikkhave vedanā phassajā phassamūlakā phassanidānā
phassapaccayā. Katamā tisso. Sukhā vedanā dukkhā
vedanā adukkhamasukhā vedanā. Sukhavedaniyaṁ bhikkhave phassaṁ paṭicca
uppajjati sukhā vedanā tasseva sukhavedaniyassa phassassa nirodhā
yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ sukhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā sukhā vedanā
sā nirujjhati sā vūpasamati 1 . Dukkhavedaniyaṁ bhikkhave phassaṁ paṭicca
uppajjati dukkhā vedanā tasseva dukkhavedaniyassa phassassa nirodhā
yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ dukkhavedaniyaṁ phassaṁ paṭicca uppannā dukkhā vedanā
sā nirujjhati sā vūpasamati. Adukkhamasukhavedaniyaṁ bhikkhave phassaṁ
1 Ma. Yu. vūpasammati. evamuparipi.
Paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā tasseva adukkhamasukhavedaniyassa
phassassa nirodhā yaṁ tajjaṁ vedayitaṁ adukkhamasukhavedaniyaṁ
phassaṁ paṭicca uppannā adukkhamasukhā vedanā sā nirujjhati sā
vūpasamati.

[390] Seyyathāpi bhikkhave dvinnaṁ kaṭṭhānaṁ saṅghaṭṭā 1 tassa
samodhānā usmā jāyati tejo abhinibbattati tesaṁyeva dvinnaṁ kaṭṭhānaṁ
nānābhāvā vinikkhepā yā tajjā usmā sā nirujjhati sā
vūpasamati. Evameva kho bhikkhave imā tisso vedanā phassajā
phassamūlakā phassanidānā phassapaccayā tajjaṁ phassaṁ paṭicca tajjā 2
vedanā uppajjati tajjassa 3 phassassa nirodhā tajjā 2 vedanā
nirujjhatīti. Dasamaṁ.
Vedanāsaṁyuttassa paṭhamakasagāthavaggo.
Tassuddānaṁ
samādhisukhāya 4 pahānena pātālaṁ daṭṭhabbena ca 5
sallatthena [6]- gelaññaṁ 7 aniccaphassamūlakāti.
------------
1 Ma. Yu. saṅghaṭṭanasamodhānā. 2-3 Yu. āmeṇḍitaṁ. 4 Ma. samādhisukhaṁ.
5 Yu. casaddo natthi. 6 Yu. ca. 7 Ma. sallena ceva gelaññā.
Rahogatavaggo dutiyo

[391] Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca idha mayhaṁ bhante
rahogatassa paṭisallīnassa evaṁ cetaso parivitakko udapādi tisso
vedanā vuttā bhagavatā sukhā vedanā dukkhā vedanā adukkhamasukhā
vedanā imā tisso vedanā vuttā bhagavatā. Vuttaṁ kho panetaṁ
bhagavatā yaṅkiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasminti kiṁ nu kho etaṁ bhagavatā
sandhāya bhāsitaṁ yaṅkiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasminti. Sādhu sādhu
bhikkhu tisso imā bhikkhu vedanā vuttā mayā sukhā vedanā
dukkhā vedanā adukkhamasukhā vedanā imā tisso vedanā vuttā
mayā. Vuttaṁ kho panetaṁ bhikkhu mayā yaṅkiñci vedayitaṁ taṁ
dukkhasminti taṁ kho panetaṁ bhikkhu mayā saṅkhārānaṁyeva aniccataṁ
sandhāya bhāsitaṁ yaṅkiñci vedayitaṁ taṁ dukkhasminti. Taṁ kho panetaṁ
bhikkhu mayā saṅkhārānaṁyeva khayadhammataṁ vayadhammataṁ virāgadhammataṁ
nirodhadhammataṁ vipariṇāmadhammataṁ sandhāya bhāsitaṁ yaṅkiñci vedayitaṁ
taṁ dukkhasminti.

[392] Atha kho pana bhikkhu mayā anupubbasaṅkhārānaṁ nirodho
akkhāto paṭhamajjhānaṁ samāpannassa vācā niruddhā hoti dutiyajjhānaṁ
Samāpannassa vitakkavicārā niruddhā honti tatiyajjhānaṁ
samāpannassa pīti niruddhā hoti catutthajjhānaṁ samāpannassa
assāsapassāsā niruddhā honti ākāsānañcāyatanaṁ samāpannassa
rūpasaññā niruddhā hoti viññāṇañcāyatanaṁ samāpannassa
ākāsānañcāyatanasaññā niruddhā hoti ākiñcaññāyatanaṁ samāpannassa
viññāṇañcāyatanasaññā niruddhā hoti nevasaññānāsaññāyatanaṁ
samāpannassa ākiñcaññāyatanasaññā niruddhā hoti saññāvedayitanirodhaṁ
samāpannassa saññā ca vedanā ca niruddhā honti.
Khīṇāsavassa bhikkhuno rāgo niruddho hoti doso niruddho hoti
moho niruddho hoti.

[393] Atha kho bhikkhu mayā anupubbasaṅkhārānaṁ vūpasamo akkhāto
paṭhamajjhānaṁ samāpannassa vācā vūpasantā hoti dutiyajjhānaṁ
samāpannassa vitakkavicārā vūpasantā honti .pe. Saññāvedayitanirodhaṁ
samāpannassa saññā ca vedanā ca vūpasantā honti.
Khīṇāsavassa bhikkhu rāgo vūpasanto hoti doso vūpasanto
hoti moho vūpasanto hoti.

[394] Chayimā bhikkhu passaddhiyo paṭhamajjhānaṁ samāpannassa
vācā paṭippassaddhā hoti dutiyajjhānaṁ samāpannassa vitakkavicārā
paṭippassaddhā honti tatiyajjhānaṁ samāpannassa pīti
paṭippassaddhā hoti catutthajjhānaṁ samāpannassa assāsapassāsā
Paṭippassaddhā honti saññāvedayitanirodhaṁ samāpannassa saññā
ca vedanā ca paṭippassaddhā honti. Khīṇāsavassa bhikkhuno
rāgo paṭippassaddho hoti doso paṭippassaddho hoti moho
paṭippassaddho hotīti. Paṭhamaṁ.

[395] Seyyathāpi bhikkhave ākāsepi 1 vividhā vātā vāyanti
puratthimāpi vātā vāyanti pacchimāpi vātā vāyanti uttarāpi
vātā vāyanti dakkhiṇāpi vātā vāyanti sarajāpi vātā
vāyanti arajāpi vātā vāyanti sītāpi vātā vāyanti uṇhāpi
vātā vāyanti parittāpi vātā vāyanti adhimattāpi vātā
vāyanti. Evameva kho bhikkhave imasmiṁ kāyasmiṁ vividhā vedanā
uppajjanti sukhāpi vedanā uppajjati dukkhāpi vedanā uppajjati
adukkhamasukhāpi vedanā uppajjatīti.

[396] Yathāpi vātā ākāse vāyanti vividhā puthū 2
puratthimā pacchimā cāpi uttarā atha dakkhiṇā.
Sarajā arajā cāpi 3 sītā uṇhā ca ekadā
adhimattā parittā ca puthū 2 vāyanti mālutā.
Tathevimasmiṁ 4 kāyasmiṁ samuppajjanti vedanā
sukhadukkhasamuppatti adukkhamasukhā ca yā.
Yatova 5 bhikkhu ātāpī sampajāno nirujjhati 6
tato so vedanā sabbā parijānāti paṇḍito.
1 Ma. Yu. ākāse. 2 Yu. puthu. 3 Ma. capi. Yu. vāpi. 4 Yu. tathevimasmiṁpi.
5 Ma. Yu. yato ca. 6 Ma. sampajaññaṁ na riñcati. Yu. sampajāno nirūpadhi.
So vedanā pariññāya diṭṭhe dhamme anāsavo
kāyassa bhedā dhammaṭṭho saṅkhaṁ nūpeti 1 vedagūti. Dutiyaṁ.

[397] Seyyathāpi bhikkhave ākāse vividhā vātā vāyanti
puratthimāpi vātā vāyanti .pe. Adhimattāpi vātā vāyanti.
Evameva kho bhikkhave imasmiṁ kāyasmiṁ vividhā vedanā uppajjanti
sukhāpi vedanā uppajjati dukkhāpi vedanā uppajjati adukkhamasukhāpi
vedanā uppajjatīti. Tatiyaṁ.