พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ
Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[288] Yassa rāgo ca doso ca avijjā ca virājitā
so imaṁ samuddaṁ sagāhaṁ sarakkhasaṁ saummibhayaṁ suduttaraṁ 4 accatari.
Saṅgātito 5 maccujaho nirūpadhi pahāsi 6 dukkhaṁ apunabbhavāya
atthaṅgato so na pamānameti 7 amohayī maccurājanti brūmīti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[289] Seyyathāpi bhikkhave bāḷisiko āmisagataṁ baḷisaṁ gambhīre
udakarahade pakkhipeyya gamenaṁ aññataro āmisacakkhu maccho
gileyya evaṁ hi so bhikkhave maccho gilabaḷiso 8 nāḷisikassa
1 Yu. samuddoti. 2 Ma. Yu. samunnā tantā. 3 Sī. gulaguṇḍikajātā. Ma.
kulagaṇḍikajātā. Yu. guṇaguṇikajātā. 4 Ma. Yu. duttaraṁ. 5 saṅgātigotipi pāṭho.
6 Yu. pahāya. 7 Ma. na puneti. 8 Ma. Yu. giḷitabaḷiso.
Anayaṁ āpanno byasanaṁ āpanno yathākāmakaraṇīyo bāḷisikassa.
Evameva kho bhikkhave cha yime baḷisā lokasmiṁ anayāya sattānaṁ
vadhāya 1 pāṇīnaṁ. Katame cha. Santi bhikkhave cakkhuviññeyyā
rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyā
tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṁ
vuccati bhikkhave bhikkhu gilabaḷiso mārassa anayaṁ āpanno byasanaṁ
āpanno yathākāmakaraṇīyo pāpimato .pe. Santi bhikkhave jivhāviññeyyā
rasā .pe. Santi bhikkhave manoviññeyyā dhammā
iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyā tañce
bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṁ vuccati
bhikkhave bhikkhu gilabaḷiso mārassa anayaṁ āpanno byasanaṁ āpanno
yathākāmakaraṇīyo pāpimato.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[290] Santi [2]- bhikkhave cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā
manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā rajaniyā tañce bhikkhu na abhinandati
na abhivadati na ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu
na gilabaḷiso mārassa abhedi baḷisaṁ paribhedi baḷisaṁ na anayaṁ
āpanno na byasanaṁ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimato .pe.
Santi bhikkhave jivhāviññeyyā rasā .pe. Santi bhikkhave
manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasañhitā
rajaniyā tañce bhikkhu na abhinandati na abhivadati na
1 Yu. byādhāya. 2 Ma. ca.
Ajjhosāya tiṭṭhati. Ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu na gilabaḷiso
mārassa abhedi baḷisaṁ paribhedi baḷisaṁ na anayaṁ āpanno na
byasanaṁ āpanno na yathākāmakaraṇīyo pāpimatoti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[291] Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhu-
viññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi yo doso so atthi
yo moho so atthi yo rāgo so appahīno yo doso
so appahīno yo moho so appahīno tassa parittā cepi
cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa 1
cittaṁ. Ko pana vādo adhimattānaṁ. Taṁ kissa hetu.
Yo bhikkhave rāgo so atthi yo doso so atthi yo moho
so atthi yo rāgo so appahīno yo doso so appahīno
yo moho so appahīno .pe. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa
vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo so atthi
yo doso so atthi yo moho so atthi yo rāgo so
appahīno yo doso so appahīno yo moho so appahīno
tassa parittā cepi manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṁ
āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṁ. Ko pana vādo adhimattānaṁ.
Taṁ kissa hetu. Yo bhikkhave rāgo so atthi yo doso so
atthi yo moho so atthi yo rāgo so appahīno yo
doso so appahīno yo moho so appahīno.
1 Yu. vāssa. evamuparipi.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[292] Seyyathāpi bhikkhave khīrarukkho assattho vā nigrodho
vā milakkhu 1 vā udumbaro vā daharo taruṇo komārako tamenaṁ
puriso tiṇhāya kudhāriyā 2 yato yato bhindeyya 3 āgaccheyya khīranti.
Evaṁ bhante. Taṁ kissa hetu. Yaṁ hi bhante khīraṁ taṁ atthīti.
Evameva kho bhikkhave yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā
cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so atthi yo doso so atthi
yo moho so atthi yo rāgo so appahīno yo doso so
appahīno yo moho so appahīno tassa parittā cepi cakkhuviññeyyā
rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa
cittaṁ. Ko pana vādo adhimattānaṁ. Taṁ kissa hetu. Yo bhikkhave
rāgo so atthi yo doso so atthi yo moho so atthi
yo rāgo so appahīno yo doso so appahīno yo moho
so appahīno .pe. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā
vā jivhāviññeyyesu rasesu yo rāgo so atthi .pe. Yassa
kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu
yo rāgo so atthi yo doso so atthi yo moho so
atthi yo rāgo so appahīno yo doso so appahīno
yo moho so appahīno tassa parittā cepi manoviññeyyā
dhammā manassa āpāthaṁ āgacchanti pariyādiyantevassa cittaṁ. Ko
pana vādo adhimattānaṁ. Taṁ kissa hetu. Yo rāgo so atthi
1 Ma. Yu. pilakkho. evamuparipi. 2 Ma. Yu. kuṭhāriyā. evamuparipi. 3 Ma. Yu.
ābhindeyya. evamuparipi.
Yo doso so atthi yo moho so atthi yo rāgo so
appahīno yo doso so appahīno yo moho so appahīno.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[293] Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā cakkhu-
viññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi yo doso so natthi
yo moho so natthi yo rāgo so pahīno yo doso
so pahīno yo moho so pahīno tassa adhimattā cepi
cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti nevassa cittaṁ
pariyādiyanti. Ko pana vādo parittānaṁ. Taṁ kissa hetu. Yo
bhikkhave rāgo so natthi yo doso so natthi yo moho so
natthi yo rāgo so pahīno yo doso so pahīno yo
moho so pahīno .pe. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā
bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu .pe. Manoviññeyyesu
dhammesu yo rāgo so natthi yo doso so natthi yo
moho so natthi yo rāgo so pahīno yo doso so
pahīno yo moho so pahīno tassa adhimattā cepi manoviññeyyā
dhammā manassa āpāthaṁ āgacchanti nevassa cittaṁ
pariyādiyanti. Ko pana vādo parittānaṁ. Taṁ kissa hetu. Yo
bhikkhave rāgo so natthi yo doso so natthi yo moho
so natthi yo rāgo so pahīno yo doso so pahīno yo
moho so pahīno.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[294] Seyyathāpi bhikkhave khīrarukkho assattho vā nigrodho
vā milakkhu vā udumbaro vā sukkho koḷāpo terovassiko 1 tamenaṁ
puriso tiṇhāya kudhāriyā yato yato bhindeyya āgaccheyya khīranti.
No hetaṁ bhante. Taṁ kissa hetu. Yaṁ hi bhante khīraṁ taṁ
natthīti 2 . Evameva kho bhikkhave yassa kassaci bhikkhussa vā bhikkhuniyā
vā cakkhuviññeyyesu rūpesu yo rāgo so natthi yo doso
so natthi yo moho so natthi yo rāgo so pahīno yo
doso so pahīno yo moho so pahīno tassa adhimattā
cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṁ āgacchanti nevassa
cittaṁ pariyādiyanti. Ko pana vādo parittānaṁ. Taṁ kissa hetu.
Yo rāgo so natthi yo doso so natthi yo moho so
natthi yo rāgo so pahīno yo doso so pahīno yo
moho so pahīno .pe. Yassa kassaci bhikkhave bhikkhussa vā
bhikkhuniyā vā jivhāviññeyyesu rasesu .pe. Yassa kassaci bhikkhave
bhikkhussa vā bhikkhuniyā vā manoviññeyyesu dhammesu yo rāgo
so natthi yo doso so natthi yo moho so natthi yo
rāgo so pahīno yo doso so pahīno yo moho so
pahīno tassa adhimattā cepi manoviññeyyā dhammā manassa
āpāthaṁ āgacchanti nevassa cittaṁ pariyādiyanti. Ko pana
vādo parittānaṁ. Taṁ kissa hetu. Yo bhikkhave rāgo so
1 Yu. therovassiko. 2 Yu. natthi.
Natthi yo doso so natthi yo moho so natthi yo
rāgo so pahīno yo doso so pahīno yo moho so
pahīnoti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[295] Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sārīputto āyasmā ca
mahākoṭṭhiko bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. Atha
kho āyasmā mahākoṭṭhiko sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito
yenāyasmā sārīputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā
sārīputtena saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhiko
āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca kiṁ nu kho āvuso sārīputta cakkhu
rūpānaṁ saññojanaṁ rūpā cakkhussa saññojanaṁ .pe. Jivhā rasānaṁ
saññojanaṁ rasā jivhāya saññojanaṁ .pe. Mano dhammānaṁ saññojanaṁ
dhammā manassa saññojananti. Na kho āvuso koṭṭhika cakkhu
rūpānaṁ saññojanaṁ na rūpā cakkhussa saññojanaṁ yañca tattha tadubhayaṁ
paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ. Na jivhā
rasānaṁ saññojanaṁ na rasā jivhāya saññojanaṁ yañca tattha
tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ. .pe.
Na mano dhammānaṁ saññojanaṁ na dhammā manassa saññojanaṁ
yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha
saññojanaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[296] Seyyathāpi āvuso kāḷo ca balibaddo odāto ca
balibaddo ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā assu yo
nu kho evaṁ vadeyya kāḷo balibaddo odātassa balibaddassa
saññojanaṁ odāto balibaddo kāḷassa balibaddassa saññojananti
sammā nu kho so vadamāno vadeyyāti. No hetaṁ āvuso
na kho āvuso kāḷo balibaddo odātassa balibaddassa saññojanaṁ
napi odāto balibaddo kāḷassa balibaddassa saññojanaṁ yena
ca kho te ekena dāmena vā yottena vā saṁyuttā taṁ tattha
saññojanaṁ. Evameva kho āvuso na cakkhu rūpānaṁ saññojanaṁ
na rūpā cakkhussa saññojanaṁ yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati
chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ .pe. Na jivhā rasānaṁ
saññojanaṁ .pe. Na mano dhammānaṁ saññojanaṁ na dhammā
manassa saññojanaṁ yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo
taṁ tattha saññojanaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[297] Cakkhu vā āvuso rūpānaṁ saññojanaṁ abhavissa rūpā
vā cakkhussa saññojanaṁ nayidaṁ brahmacariyavāso paññāyetha 1
sammādukkhakkhayāya yasmā ca kho āvuso na cakkhu rūpānaṁ saññojanaṁ
na rūpā cakkhussa saññojanaṁ yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati
chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ tasmā brahmacariyavāso paññāyati
1 Ma. paññāyati.
Sammādukkhakkhayāya .pe. Jivhā vā āvuso rasānaṁ saññojanaṁ
abhavissa rasā vā jivhāya saññojanaṁ nayidaṁ brahmacariyavāso
paññāyetha sammādukkhakkhayāya yasmā ca kho āvuso na jivhā
rasānaṁ saññojanaṁ na rasā jivhāya saññojanaṁ yañca tattha
tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ tasmā
brahmacariyavāso paññāyati sammādukkhakkhayāya .pe. Mano vā
āvuso dhammānaṁ saññojanaṁ abhavissa dhammā vā manassa saññojanaṁ
nayidaṁ brahmacariyavāso paññāyetha sammādukkhakkhayāya yasmā ca
kho āvuso na mano dhammānaṁ saññojanaṁ na dhammā manassa
saññojanaṁ yañca tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo
taṁ tattha saññojanaṁ tasmā brahmacariyavāso paññāyati sammādukkhakkhayāya.
Imināpetaṁ āvuso pariyāyena veditabbaṁ. Yathā
na cakkhu rūpānaṁ saññojanaṁ na rūpā cakkhussa saññojanaṁ yañca
tattha tadubhayaṁ paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ
.pe. Na jivhā rasānaṁ saññojanaṁ .pe. Na mano dhammānaṁ
saññojanaṁ na dhammā manassa saññojanaṁ. Yañca tattha tadubhayaṁ
paṭicca uppajjati chandarāgo taṁ tattha saññojanaṁ.