[128] Chayime bhikkhave phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā
asaṁvutā dukkhādhivāhā honti. Katame cha. Cakkhuṁ bhikkhave
phassāyatanaṁ adantaṁ aguttaṁ arakkhitaṁ asaṁvutaṁ dukkhādhivāhaṁ hoti
.pe. Jivhā bhikkhave phassāyatanaṁ adantaṁ aguttaṁ arakkhitaṁ
asaṁvutaṁ dukkhādhivāhaṁ hoti .pe. Mano bhikkhave phassāyatanaṁ
adantaṁ aguttaṁ arakkhitaṁ asaṁvutaṁ dukkhādhivāhaṁ hoti. Ime kho
bhikkhave cha phassāyatanā adantā aguttā arakkhitā asaṁvutā
dukkhādhivāhā honti.

[129] Chayime bhikkhave phassāyatanā sudantā suguttā surakkhitā
susaṁvutā sukhādhivāhā honti. Katame cha. Cakkhuṁ bhikkhave phassāyatanaṁ
sudantaṁ suguttaṁ surakkhitaṁ susaṁvutaṁ sukhādhivāhaṁ hoti .pe. Jivhā
bhikkhave phassāyatanaṁ sudantaṁ suguttaṁ surakkhitaṁ susaṁvutaṁ sukhādhivāhaṁ
hoti .pe. Mano bhikkhave phassāyatanaṁ sudantaṁ suguttaṁ surakkhitaṁ
susaṁvutaṁ sukhādhivāhaṁ hoti. Ime kho bhikkhave cha phassāyatanā
sudantā suguttā surakkhitā susaṁvutā sukhādhivāhā hontīti.
Idamavoca bhagavā .pe. Etadavoca satthā

[130] Chaḷeva 1 phassāyatanāni bhikkhave 2 asaṁvuto yattha dukkhaṁ nigacchati
tesañca ye saṁvaraṇaṁ avedisuṁ 3 saddhā dutiyā viharantānavassutā.
Disvāna rūpāni manoramāni athopi disvā amanoramāni
1 Ma. saḷeva. 2 Ma. Yu. bhikkhavo. 3 Yu. avediṁsu.
Manorame rāgapathaṁ vinodaye na cāppiyammeti manaṁ padosaye.
Saddañca sutvā dutiyaṁ piyāppiyaṁ piyamhi saddena samucchito siyā
atho 1 piye dosagataṁ vinodaye na cāppiyammeti manaṁ padosaye.
Gandhañca ghatvā surabhiṁ manoramaṁ athopi ghatvā asuciṁ akantiyaṁ
akantiyasmiṁ paṭighaṁ vinodaye chandānunīto na ca kantiye siyā.
Rasañca bhotvā paritaṁ ca sādu 2 athopi bhotvā na asādumekadā
sāduṁ rasaṁ nājjhosāya bhuñjati 3 virodhamāsādu 4 suno padaṁsaye.
Phassena phuṭṭho na sukhena majjhe 5 dukkhena phuṭṭhopi na sampavedhe
phassadvayaṁ sukhadukkhaṁ 6 upekkhe 7 anānuruddho aviruddha kenaci.
Papañcasaññā itarītarā narā papañcayantā upayanti saññino
manomayaṁ gehasitañca sabbaṁ panujja nekkhammasitaṁ hi 8 iriyati 9 .
Evaṁ mano chassu yadā subhāvito phuṭṭhassa cittaṁ na vikampate kvaci
te rāgadosaṁ 10 hi 8 abhibhuyya bhikkhavo bhavatha jātimaraṇassa pāragāti.
Paṭhamaṁ.

[131] Atha kho āyasmā mālukyaputto ātāpī pahitatto
yena bhagavā tenupasaṅkami .pe. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā
mālukyaputto bhagavantaṁ etadavoca sādhu me bhante bhagavā saṅkhittena
dhammaṁ desetu yamahaṁ bhagavato dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho
1 Ma. athoppiye. Yu. athappiye. 2 Ma. rasañca bhotvāna asāditañca sāduṁ.
Yu. rasañca bhotvā sāditajhca sāduñca. 3 Ma. bhuñje.
4 Ma. virodhamāsādusu .... Yu. virodhamāsādūsu .... 5 Ma. Yu. majje.
6 Ma. Yu. sukhadukkhe. 7 Yu. upekkho. 8 Ma. Yu. hisaddo natthi.
9 Ma. Yu. irīyati. 10 Ma. Yu. rāgadose.
Appamatto ātāpī pahitatto vihareyyanti. Etthadāni mālukyaputta
kiṁ dahare bhikkhū vakkhāmi 1 yatra hi nāma tvaṁ 2 jiṇṇo
vuḍḍho 3 mahallako addhagato vayoanuppatto saṅkhittena ovādaṁ
yācasīti.

[132] Kiñcāpihaṁ 4 bhante jiṇṇo vuḍḍho mahallako addhagato
vayoanuppatto. Desetu me bhante bhagavā saṅkhittena dhammaṁ
desetu sugato saṅkhittena dhammaṁ appeva nāmāhaṁ bhagavato
bhāsitassa atthaṁ ājāneyyaṁ appeva nāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa
dāyādo assanti. Taṁ kiṁ maññasi mālukyaputta ye te
cakkhuviññeyyā rūpā adiṭṭhā adiṭṭhapubbā na ca passi na ca
te hoti passeyyanti atthi te tattha chando vā rāgo vā
pemaṁ vāti. No hetaṁ bhante. Ye te sotaviññeyyā saddā
assutā assutapubbā na ca suṇāsi na ca te hoti suṇeyyanti
atthi te tattha chando vā rāgo vā pemaṁ vāti. No
hetaṁ bhante. Ye te ghānaviññeyyā gandhā aghāyitā aghāyitapubbā
na ca ghāyasi na ca te hoti ghāyeyyanti atthi
te tattha .pe. Ye te jivhāviññeyyā rasā asāyitā
asāyitapubbā na ca sāyasi na ca te hoti sāyeyyanti
atthi te tattha .pe. Ye te kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā
asamphuṭṭhā asamphuṭṭhapubbā na ca phussi na ca te hoti
phuseyyanti atthi te tattha .pe. Ye te manoviññeyyā
1 Ma. Yu. vakkhāma. 2 Ma. Yu. bhikkhu. 3 Ma. vuddho. evamuparipi.
4 Ma. kiñcāpāhaṁ. Yu. kiñcāpahaṁ.
Dhammā aviññātā aviññātapubbā na ca vijānāsi na ca
te hoti vijāneyyanti atthi te tattha chando vā rāgo vā
pemaṁ vāti. No hetaṁ bhante.

[133] Ettha ca te mālukyaputta diṭṭhasutamutaviññātabbesu
dhammesu diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati sute sutamattaṁ bhavissati
mute mutamattaṁ bhavissati viññāte viññātamattaṁ bhavissati.
Yato kho te mālukyaputta diṭṭhasutamutaviññātabbesu dhammesu
diṭṭhe diṭṭhamattaṁ bhavissati sute sutamattaṁ bhavissati mute mutamattaṁ
bhavissati viññāte viññātamattaṁ bhavissati tato tvaṁ mālukyaputta
na tena yato tvaṁ mālukyaputta na tena tato tvaṁ
mālukyaputta na tattha yato tvaṁ mālukyaputta na tattha tato
tvaṁ mālukyaputta nevidha na huraṁ na ubhayamantarena esevanto
dukkhassāti. Imassa khvāhaṁ bhante bhagavato 1 saṅkhittena bhāsitassa
vitthārena atthaṁ ājānāmi.

[134] Rūpaṁ disvā sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā 2 tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā rūpasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evaṁ ācinato dukkhaṁ ārā nibbāna vuccati.
Saddaṁ sutvā sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā tiṭṭhati.
1 Ma. Yu. bhagavatā. 2 Ma. Yu. ajjhosa. evamuparipi.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā saddasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evaṁ ācinato dukkhaṁ ārā nibbāna vuccati.
Gandhaṁ ghātvā 1 sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā gandhasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evaṁ ācinato dukkhaṁ ārā nibbāna vuccati.
Rasaṁ bhotvā sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā rasasambhavā
.pe. Ārā nibbāna vuccati.
Phoṭṭhabbaṁ phussa sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā phoṭṭhabbasambhavā
.pe. Ārā nibbāna vuccati.
Dhammaṁ ñatvā sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā dhammasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
1 Ma. ghatvā.
Evaṁ ācinato dukkhaṁ ārā nibbāna vuccati.

[135] Na so rajjati rūpesu rūpaṁ disvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosā tiṭṭhati.
Yathāssa passato rūpaṁ sevato cāpi vedanaṁ
khiyyati no paciyati evaṁ so caratī sato
evaṁ apacinato dukkhaṁ santike nibbāna vuccati.
Na so rajjati saddesu saddaṁ sutvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosā tiṭṭhati.
Yathāssa suṇato saddaṁ sevato cāpi vedanaṁ
khiyyati no paciyati evaṁ so caratī sato
evaṁ apacinato dukkhaṁ santike nibbāna vuccati.
Na so rajjati gandhesu gandhaṁ ghātvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosā tiṭṭhati.
Yathāssa ghāyato gandhaṁ sevato cāpi vedanaṁ
khiyyati no paciyati evaṁ so caratī sato
evaṁ apacinato dukkhaṁ santike nibbāna vuccati.
Na so rajjati rasesu rasaṁ bhotvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosā tiṭṭhati.
Yathāssa sāyato rasaṁ sevato cāpi vedanaṁ
.pe. Santike nibbāna vuccati.
Na so rajjati phassesu phassaṁ phussa paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosā tiṭṭhati.
Yathāssa phusato phassaṁ sevato cāpi vedanaṁ
.pe. Santike nibbāna vuccati.
Na so rajjati dhammesu dhammaṁ ñatvā paṭissato
virattacitto vedeti tañca nājjhosā tiṭṭhati.
Yathāssa jānato dhammaṁ sevato cāpi vedanaṁ
khiyyati no paciyati evaṁ so caratī sato
evaṁ apacinato dukkhaṁ santike nibbāna vuccati.
Imassa khvāhaṁ bhante bhagavatā saṅkhittena bhāsitassa evaṁ vitthārena
atthaṁ ājānāmīti.

[136] Sādhu sādhu mālukyaputta sādhu kho tvaṁ mālukyaputta
mayā saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ ājānāsi.

[137] Rūpaṁ disvā sati muṭṭhā piyaṁ nimittaṁ manasikaroto
sārattacitto vedeti tañca ajjhosā tiṭṭhati.
Tassa vaḍḍhanti vedanā anekā rūpasambhavā
abhijjhā ca vihesā ca cittamassūpahaññati
evaṁ ācinato dukkhaṁ ārā nibbāna vuccati .pe.