พุทธธรรมสงฆ์
บันทึกแบบเก่าจะเลิกใช้งานใน 15/08/2026 สํารองข้อมูลไว้ด้วยครับ



Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[118] Atha kho āyasmā bāhiyo yena bhagavā tenupasaṅkami .pe.
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā bāhiyo bhagavantaṁ etadavoca
sādhu me bhante bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu yamahaṁ bhagavato
dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto
vihareyyanti. Taṁ kiṁ maññasi bāhiya cakkhuṁ niccaṁ vā aniccaṁ
vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ
bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ
etaṁ mama esohamasmi eso me attāti. No hetaṁ
bhante. Rūpā niccā vā aniccā vāti. Aniccā bhante.
Cakkhuviññāṇaṁ cakkhusamphasso .pe. Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi niccaṁ
vā aniccaṁ vāti. Aniccaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ
sukhaṁ vāti. Dukkhaṁ bhante. Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ kallaṁ
1 Yu. ahosi paccapādi dhammassa cāndhammaṁ na ca maṁ dhammādhikaraṇaṁ vihesesi.
2 Ma. paccapādi dhammassānudhammaṁ na ca maṁ dhammādhikaraṇaṁ viheṭhesi.
Nu taṁ samanupassituṁ etaṁ mama esohamasmi eso me attāti.
No hetaṁ bhante. Evaṁ passaṁ bāhiya sutavā ariyasāvako cakkhusmiṁpi
nibbindati cakkhuviññāṇepi nibbindati cakkhusamphassepi nibbindati
.pe. Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ
vā adukkhamasukhaṁ vā tasmiṁpi nibbindati nibbindaṁ virajjati virāgā
vimuccati. Vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti. Khīṇā jāti vusitaṁ
brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti pajānātīti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[119] Atha kho āyasmā bāhiyo bhagavato bhāsitaṁ abhinanditvā
anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā
pakkāmi. Atha kho āyasmā bāhiyo eko vūpakaṭṭho appamatto
ātāpī pahitatto viharanto na cirasseva yassatthāya kulaputtā
sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭhe va dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja
viharati 1 khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti abbhaññāsi. Aññataro ca panāyasmā bāhiyo
arahataṁ ahosīti. Chaṭṭhaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[120] Ejā bhikkhave rogo ejā gaṇḍo ejā sallaṁ.
Tasmā tiha bhikkhave tathāgato anejo viharati vītasallo. Tasmā
tiha bhikkhave bhikkhu cepi ākaṅkheyya anejo vihareyyaṁ 2 vītasalloti.
Cakkhuṁ na maññeyya cakkhusmiṁ na maññeyya cakkhuto na maññeyya
1 Ma. Yu. sabbattha vihāsi. 2 Yu. vihareyya. evamuparipi.
Cakkhuṁ meti na maññeyya rūpe na maññeyya rūpesu na maññeyya
rūpato na maññeyya rūpā meti na maññeyya cakkhuviññāṇaṁ
na maññeyya cakkhuviññāṇasmiṁ na maññeyya cakkhuviññāṇato
na maññeyya cakkhuviññāṇaṁ meti na maññeyya cakkhusamphassaṁ
na maññeyya cakkhusamphassasmiṁ na maññeyya cakkhusamphassato
na maññeyya cakkhusamphasso meti na maññeyya yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā
tampi na maññeyya tasmiṁpi na maññeyya tatopi na maññeyya
tammeti na maññeyya. Sotaṁ na maññeyya. Ghānaṁ na maññeyya.
Jivhaṁ na maññeyya jivhāya na maññeyya jivhāto na maññeyya
jivhā meti na maññeyya rase na maññeyya jivhāviññāṇaṁ
na maññeyya jivhāsamphassaṁ na maññeyya yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā
tampi na maññeyya tasmiṁpi na maññeyya tatopi na maññeyya
tammeti na maññeyya. Kāyaṁ na maññeyya. Manaṁ na maññeyya
manasmiṁ na maññeyya manato na maññeyya mano meti na
maññeyya dhamme na maññeyya manoviññāṇaṁ manosamphassaṁ
yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
adukkhamasukhaṁ vā tampi na maññeyya tasmiṁpi na maññeyya
tatopi na maññeyya tammeti na maññeyya. Sabbaṁ na maññeyya
Sabbasmiṁ na maññeyya sabbato na maññeyya sabbaṁ meti
na maññeyya. So evaṁ amaññamāno na kiñci 1 loke upādiyati
anupādiyaṁ na paritassati aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati
khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānātīti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[121] Ejā bhikkhave rogo ejā gaṇḍo ejā sallaṁ. Tasmā
tiha bhikkhave tathāgato anejo viharati vītasallo. Tasmā tiha bhikkhave
bhikkhu cepi ākaṅkheyya anejo vihareyyaṁ vītasalloti. Sattamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[122] Cakkhuṁ na maññeyya cakkhusmiṁ na maññeyya cakkhuto
na maññeyya cakkhuṁ meti na maññeyya rūpe na maññeyya cakkhuviññāṇaṁ
cakkhusamphassaṁ yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati
vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā tampi na maññeyya
tasmiṁpi na maññeyya tatopi na maññeyya tammeti na maññeyya.
Yaṁ hi bhikkhave maññati yasmiṁ maññati yato maññati yaṁ meti
maññati tato taṁ hoti aññathā aññathābhāvī bhavasatto
loko bhavameva abhinandati .pe. Jivhaṁ na maññeyya jivhāya na
maññeyya jivhāto na maññeyya jivhā meti na maññeyya
rase na maññeyya jivhāviññāṇaṁ jivhāsamphassaṁ yampidaṁ
jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
adukkhamasukhaṁ vā tampi na maññeyya tasmiṁpi na maññeyya
1 Ma. Yu. kiñcipi.
Tatopi na maññeyya tammeti na maññeyya. Yaṁ hi bhikkhave
maññati yasmiṁ maññati yato maññati yaṁ meti maññati
tato taṁ hoti aññathā aññathābhāvī bhavasatto loko bhavameva
abhinandati .pe. Manaṁ na maññeyya manasmiṁ na maññeyya
manato na maññeyya mano meti na maññeyya dhamme na
maññeyya manoviññāṇaṁ manosamphassaṁ yampidaṁ manosamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ vā
tampi na maññeyya tasmiṁpi na maññeyya tatopi na maññeyya
tammeti na maññeyya. Yaṁ hi bhikkhave maññati yasmiṁ maññati
yato maññati yammeti maññati tato taṁ hoti aññathā
aññathābhāvī bhavasatto loko bhavameva abhinandati. Yāvatā
bhikkhave khandhadhātuāyatanā tampi na maññeyya tasmiṁpi na
maññeyya tatopi na maññeyya taṁ meti na maññeyya.
So evaṁ amaññamāno na kiñci loke upādiyati anupādiyaṁ
na paritassati aparitassaṁ paccattaññeva parinibbāyati khīṇā
jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
pajānātīti. Aṭṭhamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[123] Dvayaṁ vo bhikkhave desissāmi. Taṁ suṇātha. Kiñca 1
bhikkhave dvayaṁ cakkhuñceva rūpā ca sotañca 2 saddā ca
ghānañca gandhā ca jivhā ca rasā ca kāyo ca phoṭṭhabbā
1 Yu. kiñci. 2 Ma. Yu. sotañceva ... ghānañceva ... jivhāceva ... manoceva.
Ca mano ca dhammā ca idaṁ vuccati bhikkhave dvayaṁ. Yo
bhikkhave evaṁ vadeyya ahametaṁ dvayaṁ paccakkhāya aññaṁ dvayaṁ
paññapessāmīti. Tassa vācā vatthu devassa puṭṭho ca na
sampāyeyya uttariṁ ca vighātaṁ āpajjeyya. Taṁ kissa hetu.
Yathā taṁ bhikkhave avisayasminti. Navamaṁ.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[124] Dvayaṁ bhikkhave paṭicca viññāṇaṁ sambhoti. Kathañca
bhikkhave dvayaṁ paṭicca viññāṇaṁ sambhoti. Cakkhuñca paṭicca
rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ cakkhuṁ aniccaṁ vipariṇāmi
aññathābhāvi rūpā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino itthetaṁ
dvayaṁ calañceva byādhañca 1 aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi cakkhuviññāṇaṁ
aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi. Yopi hetu yopi
paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya sopi hetu sopi paccayo
anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Aniccaṁ kho pana bhikkhave
paccayaṁ paṭicca uppannaṁ cakkhuviññāṇaṁ kuto niccaṁ bhavissati.
Yo 2 kho bhikkhave imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto
samavāyo ayaṁ vuccati bhikkhave cakkhusamphasso.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[125] Cakkhusamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Yopi
hetu yopi paccayo cakkhusamphassassa uppādāya sopi hetu sopi
paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Aniccaṁ kho pana bhikkhave
paccayaṁ paṭicca uppanno cakkhusamphasso kuto nicco bhavissati.
1 Ma. byathañca. Yu. byabyañca. evamuparipi. 2 Ma. Yu. yā. evamuparipi.
Phuṭṭho bhikkhave vedeti phuṭṭho ceteti phuṭṭho sañjānāti itthetepi
dhammā calā ceva byādhā 1 ca aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino
.pe. Jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ
jivhā aniccā vipariṇāmī aññathābhāvī rasā aniccā vipariṇāmino
aññathābhāvino itthetaṁ dvayaṁ calañceva byādhañca aniccaṁ
vipariṇāmi aññathābhāvi jivhāviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.
Yopi hetu yopi paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya
sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
Aniccaṁ kho pana bhikkhave paccayaṁ paṭicca uppannaṁ jivhāviññāṇaṁ
kuto niccaṁ bhavissati. Yo kho bhikkhave imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ
saṅgati sannipāto samavāyo ayaṁ vuccati bhikkhave jivhāsamphasso.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[126] Jivhāsamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Yopi
hetu yopi paccayo jivhāsamphassassa uppādāya sopi hetu sopi
paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Aniccaṁ kho pana
bhikkhave paccayaṁ paṭicca uppanno jivhāsamphasso kuto nicco
bhavissati. Phuṭṭho bhikkhave vedeti phuṭṭho ceteti phuṭṭho
sañjānāti itthetepi dhammā calā ceva byādhā ca aniccā
vipariṇāmino aññathābhāvino .pe. Manañca paṭicca dhamme ca
uppajjati manoviññāṇaṁ mano anicco vipariṇāmī aññathābhāvī
dhammā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino itthetaṁ dvayaṁ
1 Ma. byathā. Yu. byayā.
Calañceva byādhañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi manoviññāṇaṁ
aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi. Yopi hetu yopi
paccayo manoviññāṇassa uppādāya sopi hetu sopi paccayo
anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Aniccaṁ kho pana bhikkhave
paccayaṁ paṭicca uppannaṁ manoviññāṇaṁ kuto niccaṁ bhavissati.
Yo kho bhikkhave imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto
samavāyo ayaṁ vuccati bhikkhave 1 manosamphasso.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa catuttho bhāgo (เล่ม 18)

[127] Manosamphassopi anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.
Yopi hetu yopi paccayo manosamphassassa uppādāya sopi hetu
sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī. Aniccaṁ kho pana
bhikkhave paccayaṁ paṭicca uppanno manosamphasso kuto nicco
bhavissati. Phuṭṭho bhikkhave vedeti phuṭṭho ceteti phuṭṭho
sañjānāti itthetepi dhammā calā ceva byādhā ca aniccā
vipariṇāmino aññathābhāvino. Evaṁ bhikkhave dvayaṁ paṭicca
manoviññāṇaṁ sambhotīti. Dasamaṁ.
Channavaggo catuttho.
Tassuddānaṁ
palokasuññā saṅkhittaṁ channo puṇṇo ca bāhiyo
ejena ca dve vuttā dvayehi apare dveti.
-------
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.