[61] Sāvatthiyaṁ. Tatra kho. Rūpassāhaṁ bhikkhave assādapariyesanaṁ
acariṁ yo rūpassa assādo tadajjhagamaṁ yāvatā rūpassa
assādo paññāya me so sudiṭṭho. Rūpassāhaṁ bhikkhave ādīnavapariyesanaṁ
acariṁ yo rūpassa ādīnavo tadajjhagamaṁ yāvatā rūpassa
ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho. Rūpassāhaṁ bhikkhave nissaraṇapariyesanaṁ
acariṁ yaṁ rūpassa nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ yāvatā rūpassa
nissaraṇaṁ paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ. Vedanāyāhaṁ bhikkhave.
Saññāyāhaṁ bhikkhave. Saṅkhārānāhaṁ bhikkhave. Viññāṇassāhaṁ
bhikkhave assādapariyesanaṁ acariṁ yo viññāṇassa assādo tadajjhagamaṁ
yāvatā viññāṇassa assādo paññāya me so sudiṭṭho.
Viññāṇassāhaṁ bhikkhave ādīnavapariyesanaṁ acariṁ yo viññāṇassa
ādīnavo tadajjhagamaṁ yāvatā viññāṇassa ādīnavo paññāya
me so sudiṭṭho. Viññāṇassāhaṁ bhikkhave nissaraṇapariyesanaṁ
acariṁ yaṁ viññāṇassa nissaraṇaṁ tadajjhagamaṁ yāvatā viññāṇassa
nissaraṇaṁ paññāya me taṁ sudiṭṭhaṁ.
Yāvakīvañcāhaṁ bhikkhave imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ
Assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca nissaraṇato
yathābhūtaṁ na abbhaññāsiṁ .pe. Paccaññāsiṁ 1 . Ñāṇañca pana
me dassanaṁ udapādi akuppā me vimutti ayamantimā jāti
natthidāni punabbhavoti.

[62] Sāvatthiyaṁ. Tatra kho. No cedaṁ bhikkhave rūpassa
assādo abhavissa na yidaṁ sattā rūpasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā
ca kho bhikkhave atthi rūpassa assādo tasmā sattā rūpasmiṁ
sārajjanti. No cedaṁ bhikkhave rūpassa ādīnavo abhavissa na
yidaṁ sattā rūpasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave atthi
rūpassa ādīnavo tasmā sattā rūpasmiṁ nibbindanti. No
cedaṁ bhikkhave rūpassa nissaraṇaṁ abhavissa na yidaṁ sattā rūpasmā
nissareyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave atthi rūpassa nissaraṇaṁ
tasmā sattā rūpasmā nissaranti. No cedaṁ bhikkhave vedanāya
assādo abhavissa .pe. No cedaṁ bhikkhave saññāya. No
cedaṁ bhikkhave saṅkhārānaṁ assādo abhavissa na yidaṁ sattā saṅkhāresu
sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave atthi saṅkhārānaṁ assādo
tasmā sattā saṅkhāresu sārajjanti. No cedaṁ bhikkhave saṅkhārānaṁ
ādīnavo abhavissa na yidaṁ sattā saṅkhāresu nibbindeyyuṁ.
Yasmā ca kho bhikkhave atthi saṅkhārānaṁ ādīnavo tasmā sattā
saṅkhāresu nibbindanti. No cedaṁ bhikkhave saṅkhārānaṁ nissaraṇaṁ
1 Po. Yu. abbhaññāsiṁ.
Abhavissa na yidaṁ sattā saṅkhārehi nissareyyuṁ. Yasmā ca kho
bhikkhave atthi saṅkhārānaṁ nissaraṇaṁ tasmā sattā saṅkhārehi
nissaranti. No cedaṁ bhikkhave viññāṇassa assādo abhavissa
na yidaṁ sattā viññāṇasmiṁ sārajjeyyuṁ. Yasmā ca kho
bhikkhave atthi viññāṇassa assādo tasmā sattā viññāṇasmiṁ
sārajjanti. No cedaṁ bhikkhave viññāṇassa ādīnavo abhavissa na
yidaṁ sattā viññāṇasmiṁ nibbindeyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave atthi
viññāṇassa ādīnavo tasmā sattā viññāṇasmiṁ nibbindanti.
No cedaṁ bhikkhave viññāṇassa nissaraṇaṁ abhavissa na yidaṁ sattā
viññāṇasmā nissareyyuṁ. Yasmā ca kho bhikkhave atthi viññāṇassa
nissaraṇaṁ tasmā sattā viññāṇasmā nissaranti.

[63] Yāvakīvañca bhikkhave sattā imesaṁ pañcannaṁ upādānakkhandhānaṁ
assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato nissaraṇañca
nissaraṇato yathābhūtaṁ na abbhaññiṁsu 1 neva tāva bhikkhave sattā
sadevake 2 loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya
sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādikatena
cetasā vihariṁsu 3 . Yato ca kho bhikkhave sattā imesaṁ pañcannaṁ
upādānakkhandhānaṁ assādañca assādato ādīnavañca ādīnavato
nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṁ abbhaññiṁsu atha bhikkhave sattā
sadevake 4 loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya
1 Ma. Yu. abbhaññaṁsu. 2-4 Ma. Yu. sadevakā lokā samārakā sabrahmakā ....
3 Po. vicariṁsu.
Sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādikatena
cetasā viharantīti.

[64] Sāvatthiyaṁ. Tatra kho. Yo bhikkhave rūpaṁ abhinandati
dukkhaṁ so abhinandati yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so
dukkhasmāti vadāmi. Yo vedanaṁ abhinandati. Yo saññaṁ
abhinandati. Yo saṅkhāre abhinandati. Yo viññāṇaṁ abhinandati
dukkhaṁ so abhinandati yo dukkhaṁ abhinandati aparimutto so
dukkhasmāti vadāmi.

[65] Yo ca kho bhikkhave rūpaṁ nābhinandati dukkhaṁ so nābhinandati
yo dukkhaṁ nābhinandati parimutto so dukkhasmāti vadāmi. Yo
vedanaṁ nābhinandati. Yo saññaṁ nābhinandati. Yo saṅkhāre
nābhinandati. Yo viññāṇaṁ nābhinandati dukkhaṁ so nābhinandati
yo dukkhaṁ nābhinandati parimutto so dukkhasmāti vadāmīti.

[66] Sāvatthiyaṁ. Tatra kho. Yo bhikkhave rūpassa uppādo
ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo dukkhasseso uppādo rogānaṁ ṭhiti
jarāmaraṇassa pātubhāvo. Yo vedanāya. Yo saññāya. Yo
saṅkhārānaṁ. Yo viññāṇassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo
dukkhasseso uppādo rogānaṁ ṭhiti jarāmaraṇassa pātubhāvo.

[67] Yo ca bhikkhave rūpassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo
dukkhasseso nirodho rogānaṁ vūpasamo jarāmaraṇassa atthaṅgamo. Yo
Vedanāya. Yo saññāya. Yo saṅkhārānaṁ. Yo viññāṇassa
nirodho vūpasamo atthaṅgamo dukkhasseso nirodho rogānaṁ vūpasamo
jarāmaraṇassa atthaṅgamoti.

[68] Sāvatthiyaṁ. Tatra kho. Aghañca vo bhikkhave desessāmi
aghamūlañca taṁ suṇātha. Katamañca bhikkhave aghaṁ. Rūpaṁ bhikkhave
aghaṁ vedanā aghaṁ saññā aghaṁ saṅkhārā aghaṁ viññāṇaṁ
aghaṁ. Idaṁ vuccati bhikkhave aghaṁ.

[69] Katamañca bhikkhave aghamūlaṁ. Yāyaṁ taṇhā ponobbhavikā
nandirāgasahagatā tatratatrābhinandinī. Seyyathīdaṁ. Kāmataṇhā
bhavataṇhā vibhavataṇhā. Idaṁ vuccati bhikkhave aghamūlanti.

[70] Sāvatthiyaṁ. Tatra kho. Pabhaṅguñca bhikkhave desissāmi
appabhaṅguñca taṁ suṇātha. Kiñca bhikkhave pabhaṅgu kiṁ 1 appabhaṅgu.
Rūpaṁ bhikkhave pabhaṅgu yo tassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo
idaṁ appabhaṅgu. Vedanā pabhaṅgu yo tassā nirodho vūpasamo
atthaṅgamo idaṁ appabhaṅgu. Saññā pabhaṅgu. Saṅkhārā
pabhaṅgu yo tesaṁ nirodho vūpasamo atthaṅgamo idaṁ appabhaṅgu.
Viññāṇaṁ pabhaṅgu yo tassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo idaṁ
appabhaṅgūti.
Bhāravaggo tatiyo.
1 Yu. kiñca.
Tassuddānaṁ
bhāraṁ pariññaṁ parijānaṁ chandarāgaṁ catutthakaṁ
assādā ca tayo vuttā abhinandanamaṭṭhamaṁ
uppādaṁ aghamūlaṁ ca ekādasamo pabhaṅgūti.
-------------
Khandhasaṁyuttassa mūlapaṇṇāsake natumhākavaggo catuttho