[259] Ye hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā
vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ niccato addakkhuṁ sukhato addakkhuṁ
attato addakkhuṁ ārogyato addakkhuṁ khemato addakkhuṁ te
taṇhaṁ vaḍḍhesuṁ. Ye taṇhaṁ vaḍḍhesuṁ te upadhiṁ vaḍḍhesuṁ ye
upadhiṁ vaḍḍhesuṁ te dukkhaṁ vaḍḍhesuṁ ye dukkhaṁ vaḍḍhesuṁ te na
parimucciṁsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi
domanassehi upāyāsehi na parimucciṁsu dukkhasmāti vadāmi.
Ye hi keci bhikkhave anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā
yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ niccato dakkhissanti sukhato dakkhissanti
attato dakkhissanti ārogyato dakkhissanti khemato dakkhissanti
te taṇhaṁ vaḍḍhessanti. Ye taṇhaṁ vaḍḍhessanti te upadhiṁ
vaḍḍhessanti ye upadhiṁ vaḍḍhessanti te dukkhaṁ vaḍḍhessanti
ye dukkhaṁ vaḍḍhessanti te na parimuccissanti jātiyā jarāya
maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi na
parimuccissanti dukkhasmāti vadāmi. Ye hi keci bhikkhave etarahi
Samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ niccato
passanti sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti
khemato passanti te taṇhaṁ vaḍḍhenti. Ye taṇhaṁ vaḍḍhenti te
upadhiṁ vaḍḍhenti ye upadhiṁ vaḍḍhenti te dukkhaṁ vaḍḍhenti ye
dukkhaṁ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena
sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi na parimuccanti
dukkhasmāti vadāmi.

[260] Seyyathāpi bhikkhave āpānīyakaṁso vaṇṇasampanno
gandhasampanno rasasampanno. So ca kho visena saṁsaṭṭho. Atha
puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito
pipāsito. Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ ayaṁ te ambho purisa āpānīyakaṁso
vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno so ca kho visena
saṁsaṭṭho 1 sace ākaṅkhasi piva pivato hi kho taṁ chādessati
vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi pivitvā ca pana tatonidānaṁ maraṇaṁ
vā nigacchasi maraṇamattaṁ vā dukkhanti. So taṁ āpānīyakaṁsaṁ
sahasā appaṭisaṅkhā piveyya na paṭinissajjeyya. So tatonidānaṁ
maraṇaṁ vā nigaccheyya maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ. Evameva kho bhikkhave
ye hi keci atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṁ loke
piyarūpaṁ sātarūpaṁ .pe. Anāgatamaddhānaṁ .pe. Etarahi samaṇā
vā brāhmaṇā vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ niccato passanti
1 Yu. sampanno.
Sukhato passanti attato passanti ārogyato passanti khemato
passanti te taṇhaṁ vaḍḍhenti. Ye taṇhaṁ vaḍḍhenti te
upadhiṁ vaḍḍhenti ye upadhiṁ vaḍḍhenti te dukkhaṁ vaḍḍhenti ye
dukkhaṁ vaḍḍhenti te na parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena
sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi na parimuccanti
dukkhasmāti vadāmi.

[261] Ye ca kho keci bhikkhave atītamaddhānaṁ samaṇā vā
brāhmaṇā vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ aniccato addakkhuṁ
dukkhato addakkhuṁ anattato addakkhuṁ rogato addakkhuṁ bhayato
addakkhuṁ te taṇhaṁ pajahiṁsu. Ye taṇhaṁ pajahiṁsu te upadhiṁ
pajahiṁsu ye upadhiṁ pajahiṁsu te dukkhaṁ pajahiṁsu ye dukkhaṁ pajahiṁsu
te parimucciṁsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi
domanassehi upāyāsehi parimucciṁsu dukkhasmāti vadāmi. Yepi
hi keci bhikkhave anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṁ
loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ aniccato dakkhissanti dukkhato dakkhissanti
anattato dakkhissanti rogato dakkhissanti bhayato dakkhissanti
te taṇhaṁ pajahissanti. Ye taṇhaṁ pajahissanti .pe. Te
parimuccanti dukkhasmāti vadāmi. Yepi hi keci bhikkhave etarahi
samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ aniccato
passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti
Bhayato passanti te taṇhaṁ pajahanti. Ye taṇhaṁ pajahanti te
upadhiṁ pajahanti ye upadhiṁ pajahanti te dukkhaṁ pajahanti ye
dukkhaṁ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena sokehi
paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi parimuccanti dukkhasmāti
vadāmi.

[262] Seyyathāpi bhikkhave āpānīyakaṁso vaṇṇasampanno
gandhasampanno rasasampanno. So ca kho visena saṁsaṭṭho. Atha
puriso āgaccheyya ghammābhitatto ghammapareto kilanto tasito
pipāsito. Tamenaṁ evaṁ vadeyyuṁ ayaṁ te ambho purisa āpānīyakaṁso
vaṇṇasampanno gandhasampanno rasasampanno so ca kho visena
saṁsaṭṭho sace ākaṅkhasi piva pivato hi kho taṁ chādessati
vaṇṇenapi gandhenapi rasenapi pivitvā ca pana tatonidānaṁ maraṇaṁ
vā nigacchasi maraṇamattaṁ vā dukkhanti. Atha kho bhikkhave tassa
purisassa evamassa sakkā kho me ayaṁ surā pipāsitā pānīyena
vā vinetuṁ dadhimaṇḍakena vā vinetuṁ maṭṭhaloṇikāya 1 vā vinetuṁ
loṇasocirakena vā vinetuṁ na tvevāhantaṁ piveyyaṁ yaṁ mama assa
dīgharattaṁ ahitāya dukkhāyāti. So taṁ āpānīyakaṁsaṁ paṭisaṅkhā na
piveyya paṭinissajjeyya. So tatonidānaṁ maraṇaṁ vā na nigaccheyya
maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ. Evameva kho bhikkhave ye hi keci
atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ
1 Ma. bhaṭṭhaloṇikāya.
Taṁ aniccato addakkhuṁ dukkhato addakkhuṁ anattato addakkhuṁ rogato
addakkhuṁ bhayato addakkhuṁ te taṇhaṁ pajahiṁsu. Ye taṇhaṁ
pajahiṁsu te upadhiṁ pajahiṁsu ye upadhiṁ pajahiṁsu te dukkhaṁ pajahiṁsu
ye dukkhaṁ pajahiṁsu te parimucciṁsu jātiyā jarāya maraṇena sokehi
paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi parimucciṁsu dukkhasmāti
vadāmi. Ye hi keci bhikkhave anāgatamaddhānaṁ .pe. Etarahi
samaṇā vā brāhmaṇā vā yaṁ loke piyarūpaṁ sātarūpaṁ taṁ aniccato
passanti dukkhato passanti anattato passanti rogato passanti
bhayato passanti te taṇhaṁ pajahanti. Ye taṇhaṁ pajahanti
te upadhiṁ pajahanti ye upadhiṁ pajahanti te dukkhaṁ pajahanti
ye dukkhaṁ pajahanti te parimuccanti jātiyā jarāya maraṇena
sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi parimuccanti
dukkhasmāti vadāmīti. Chaṭṭhaṁ.

[263] Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca sārīputto āyasmā ca
mahākoṭṭhito 1 bārāṇasiyaṁ viharanti isipatane migadāye. Atha
kho āyasmā mahākoṭṭhito sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito
yenāyasmā sārīputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā
sārīputtena saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdi.

[264] Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā mahākoṭṭhito
1 Ma. mahākoṭṭhiko.
Āyasmantaṁ sārīputtaṁ etadavoca kiṁ nu kho āvuso sārīputtaṁ sayaṁkataṁ
jarāmaraṇaṁ parakataṁ jarāmaraṇaṁ sayaṁkatañca parakatañca jarāmaraṇaṁ
udāhu asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ jarāmaraṇanti. Na
kho āvuso koṭṭhita sayaṁkataṁ jarāmaraṇaṁ na parakataṁ jarāmaraṇaṁ
na sayaṁkatañca parakatañca jarāmaraṇaṁ nāpi asayaṁkāraṁ aparakāraṁ
adhicca samuppannaṁ jarāmaraṇaṁ apica jātipaccayā jarāmaraṇanti.
Kiṁ nu kho āvuso sārīputta sayaṁkatā jāti parakatā jāti
sayaṁkatā ca parakatā ca jāti udāhu asayaṁkāraṁ aparakāraṁ 1 adhicca
samuppannā jātīti. Na kho āvuso koṭṭhita sayaṁkatā jāti
na parakatā jāti na sayaṁkatā ca parakatā ca jāti nāpi
asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannā jāti apica bhavapaccayā
jātīti. Kiṁ nu kho āvuso sārīputta sayaṁkato bhavo .pe.
Sayaṁkataṁ upādānaṁ ... Sayaṁkatā taṇhā ... Sayaṁkatā vedanā ... Sayaṁkato
phasso ... Sayaṁkataṁ saḷāyatanaṁ ... Sayaṁkataṁ nāmarūpaṁ parakataṁ nāmarūpaṁ
sayaṁkatañca parakatañca nāmarūpaṁ udāhu asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca
samuppannaṁ nāmarūpanti. Na kho āvuso koṭṭhita sayaṁkataṁ nāmarūpaṁ
na parakataṁ nāmarūpaṁ na sayaṁkatañca parakatañca nāmarūpaṁ nāpi
asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ nāmarūpaṁ apica viññāṇapaccayā
nāmarūpanti. Kiṁ nu kho āvuso sārīputta sayaṁkataṁ
viññāṇaṁ parakataṁ viññāṇaṁ sayaṁkatañca parakatañca viññāṇaṁ
1 Ma. asayaṁkārā aparaṁkārā.
Udāhu asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ viññāṇanti. Na
kho āvuso koṭṭhita sayaṁkataṁ viññāṇaṁ na parakataṁ viññāṇaṁ na
sayaṁkatañca parakatañca viññāṇaṁ nāpi asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca
samuppannaṁ viññāṇaṁ apica nāmarūpapaccayā viññāṇanti.

[265] Idāneva kho mayaṁ āyasmato sārīputtassa bhāsitaṁ
evaṁ ājānāma na kho āvuso koṭṭhita sayaṁkataṁ nāmarūpaṁ na
parakataṁ nāmarūpaṁ na sayaṁkatañca parakatañca nāmarūpaṁ nāpi asayaṁkāraṁ
aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ nāmarūpaṁ apica viññāṇapaccayā
nāmarūpanti. Idāneva pana mayaṁ āyasmato sārīputtassa bhāsitaṁ
evaṁ ājānāma na kho āvuso koṭṭhita sayaṁkataṁ viññāṇaṁ
na 1 parakataṁ viññāṇaṁ na sayaṁkatañca parakatañca viññāṇaṁ
nāpi asayaṁkāraṁ aparakāraṁ adhicca samuppannaṁ viññāṇaṁ apica
nāmarūpapaccayā viññāṇanti. Yathākathaṁ panāvuso sārīputta
imassa bhāsitassa attho daṭṭhabboti.

[266] Tenahāvuso upamante karissāmi upamāyapidhekacce
viññū purisā bhāsitassa atthaṁ ājānanti. Seyyathāpi āvuso
dve naḷakalāpiyo aññamaññaṁ nissāya tiṭṭheyyuṁ evameva kho
āvuso nāmarūpapaccayā viññāṇaṁ viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ saḷāyatanapaccayā phasso .pe.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti. Tāsañce
1 Yu. nasaddo natthi.
Āvuso naḷakalāpīnaṁ ekaṁ apakaḍḍheyya ekā papateyya aparañce
apakaḍḍheyya aparā papateyya. Evameva kho āvuso
nāmarūpanirodhā viññāṇanirodho viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho saḷāyatananirodhā phassanirodho .pe.
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti.

[267] Acchariyaṁ āvuso sārīputta abbhūtaṁ āvuso sārīputta
yāva subhāsitañcidaṁ āyasmatā sārīputtena idañca pana mayaṁ
āyasmato sārīputtassa subhāsitaṁ imehi chattiṁsāya vatthūhi anumodāma
jarāmaraṇassa ce āvuso bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya
dhammaṁ deseti dhammakathiko bhikkhūti alaṁ vacanāya. Jarāmaraṇassa
ce āvuso bhikkhu nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti
dhammānudhammapaṭipanno bhikkhūti alaṁ vacanāya. Jarāmaraṇassa ce
āvuso bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā anupādā vimutto hoti
diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhūti alaṁ vacanāya. Jātiyā ce .pe.
Bhavassa ce ... Upādānassa ce ... Taṇhāya ce ... Vedanāya
ce ... Phassassa ce ... Saḷāyatanassa ce ... Nāmarūpassa ce ...
Viññāṇassa ce ... Saṅkhārānañce ... Avijjāya ce āvuso bhikkhu
nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti dhammakathiko bhikkhūti
alaṁ vacanāya. Avijjāya ce āvuso bhikkhu nibbidāya virāgāya
nirodhāya paṭipanno hoti dhammānudhammapaṭipanno bhikkhūti alaṁ
Vacanāya. Avijjāya ce āvuso bhikkhu nibbidā virāgā nirodhā
anupādā vimutto hoti diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhūti alaṁ
vacanāyāti. Sattamaṁ.

[268] Ekaṁ samayaṁ āyasmā ca musilo 1 āyasmā ca paviṭṭho 2
āyasmā ca nārado āyasmā ca ānando kosambiyaṁ viharanti
ghositārāme.