[80] Athakho āyasmato dhaniyassa kumbhakāraputtassa etadahosi
yāvatatiyakaṁ kho me gāmaṁ piṇḍāya paviṭṭhassa tiṇahāriyo kaṭṭhahāriyo
tiṇakuṭikaṁ bhinditvā tiṇañca kaṭṭhañca ādāya agamaṁsu
yāpi mayā sabbamattikāmayā kuṭikā katā sāpi bhagavatā bhedāpitā
atthi ca me dārugahegaṇako sandiṭṭho yannūnāhaṁ dārugahegaṇakaṁ
dārūni yācitvā dārukuṭikaṁ kareyyanti. Athakho āyasmā dhaniyo
kumbhakāraputto yena dārugahegaṇako tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
dārugahegaṇakaṁ etadavoca yāvatatiyakaṁ kho me āvuso gāmaṁ
piṇḍāya paviṭṭhassa tiṇahāriyo kaṭṭhahāriyo tiṇakuṭikaṁ bhinditvā
tiṇañca kaṭṭhañca ādāya agamaṁsu yāpi mayā sabbamattikāmayā
kuṭikā katā sāpi bhagavatā bhedāpitā dehi me āvuso dārūni
icchāmi dārukuṭikaṁ kātunti. Natthi bhante tādisāni dārūni
1 Yu. pātavyataṁ.
Yānāhaṁ ayyassa dadeyyaṁ atthi bhante devagahaṇadārūni 1 nagarapaṭisaṅkhārikāni
āpadatthāya nikkhittāni sace tāni rājā dāpeti
harāpetha bhanteti. Dinnāni āvuso raññāti. Athakho dārugahegaṇako
ime kho samaṇā sakyaputtiyā dhammacārino samacārino
brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā rājāpimesaṁ
abhippasanno na arahati adinnaṁ dinnanti vattunti āyasmantaṁ
dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ etadavoca harāpetha bhanteti 2 . Athakho
āyasmā dhaniyo kumbhakāraputto tāni dārūni khaṇḍākhaṇḍikaṁ
chedāpetvā sakaṭehi nibbāhāpetvā dārukuṭikaṁ akāsi.

[81] Athakho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto rājagahe
kammante anusaññāyamāno yena dārugahegaṇako tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā dārugahegaṇakaṁ etadavoca yāni tāni bhaṇe devagahaṇadārūni
nagarapaṭisaṅkhārikāni āpadatthāya nikkhittāni kahaṁ tāni
dārūnīti. Tāni sāmi dārūni devena ayyassa dhaniyassa kumbhakāraputtassa
dinnānīti. Athakho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto
1 Yu. Ma. Rā. devagahadārūni. 2 tesu vuttapotthakesu visadisatā
hoti. tattha hi evaṁ vuttaṁ athakho dārugahegaṇakassa etadahosi
ime kho samaṇā sakyaputtiyā .pe. dinnanti vattunti. athakho
dārugahegaṇako āyasmantaṁ dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ etadavoca harāpetha
bhanteti.
Anattamano ahosi kathaṁ hi nāma devo devagahaṇadārūni
nagarapaṭisaṅkhārikāni āpadatthāya nikkhittāni dhaniyassa kumbhakāraputtassa
dassatīti. Athakho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto
yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ etadavoca saccaṁ kira 1
devena devagahaṇadārūni nagarapaṭisaṅkhārikāni āpadatthāya nikkhittāni
dhaniyassa kumbhakāraputtassa dinnānīti. Ko evamāhāti. Dārugahegaṇako
devāti. Tenahi brāhmaṇa dārugahegaṇakaṁ ānāpehīti.
Athakho vassakāro brāhmaṇo magadhamahāmatto dārugahegaṇakaṁ
bandhaṁ ānāpesi.

[82] Addasā kho āyasmā dhaniyo kumbhakāraputto dārugahegaṇakaṁ
bandhaṁ nīyamānaṁ 2 disvāna dārugahegaṇakaṁ etadavoca kissa tvaṁ
āvuso bandho nīyasīti 3 . Tesaṁ bhante dārūnaṁ kiccāti.
Gacchāvuso ahaṁpi gacchāmīti. Eyyāsi bhante purāhaṁ haññāmīti.
Athakho āyasmā dhaniyo kumbhakāraputto yena rañño māgadhassa
seniyassa bimbisārassa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
paññatte āsane nisīdi. Athakho rājā māgadho seniyo bimbisāro
yenāyasmā dhaniyo kumbhakāraputto tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
1 tesu dvīsu potthakesu devāti ālapanaṁ atthi. 2 Yu. Ma.
niyyamānaṁ. 3 Yu. Ma. niyyasīti.
Āyasmantaṁ dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho rājā māgadho seniyo bimbisāro āyasmantaṁ
dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ etadavoca saccaṁ kira mayā bhante devagahaṇadārūni
nagarapaṭisaṅkhārikāni āpadatthāya nikkhittāni ayyassa
dinnānīti. Evaṁ mahārājāti. Mayaṁ kho bhante rājāno nāma
bahukiccā bahukaraṇīyā datvāpi na sareyyāma iṅgha bhante
sarāpehīti. Sarasi tvaṁ mahārāja paṭhamābhisitto evarūpiṁ vācaṁ
bhāsitā dinnaññeva samaṇabrāhmaṇānaṁ tiṇakaṭṭhodakaṁ paribhuñjantūti.
Sarāmahaṁ bhante santi bhante samaṇabrāhmaṇā lajjino
kukkuccakā sikkhākāmā tesaṁ appamattakepi kukkuccaṁ uppajjati
tesaṁ mayā sandhāya bhāsitaṁ tañca kho araññe apariggahitaṁ
so tvaṁ bhante tena lesena dārūni adinnaṁ harituṁ maññasi kathaṁ
hi nāma mādisā samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā haneyyuṁ vā bandheyyuṁ vā
pabbājeyyuṁ vā 1 gaccha bhante lomena tvaṁ muttosi mā
punapi evarūpaṁ akāsīti.

[83] Manussā ujjhāyanti khīyanti 2 vipācenti alajjino ime
samaṇā sakyaputtiyā dussīlā musāvādino ime hi nāma dhammacārino
1 yuropiyamarammapotthakesu kathaṁ hi nāma mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ
vā vijite vasantaṁ haneyya vā bandheyya vā pabbājeyya vāti ekavacanavasena
payogo kato. 2 yebhuyyena khiyyantīti paṭhanti.
Samacārino brahmacārino saccavādino sīlavanto kalyāṇadhammā
paṭijānissanti natthi imesaṁ sāmaññaṁ natthi imesaṁ
brahmaññaṁ naṭṭhaṁ imesaṁ sāmaññaṁ naṭṭhaṁ imesaṁ brahmaññaṁ
kuto imesaṁ sāmaññaṁ kuto imesaṁ brahmaññaṁ apagatā ime
sāmaññā apagatā ime brahmaññā rājānaṁpi ime vañcenti
kiṁ pana aññe manusseti. Assosuṁ kho bhikkhū tesaṁ manussānaṁ
ujjhāyantānaṁ khīyantānaṁ 1 vipācentānaṁ. Ye te bhikkhū appicchā
santuṭṭhā lajjino kukkuccakā sikkhākāmā te ujjhāyanti khīyanti
vipācenti kathaṁ hi nāma āyasmā dhaniyo kumbhakāraputto rañño
dārūni adinnaṁ ādiyissatīti. Athakho te bhikkhū bhagavato etamatthaṁ
ārocesuṁ. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe
bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā āyasmantaṁ dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ paṭipucchi
saccaṁ kira tvaṁ dhaniya rañño dārūni adinnaṁ ādiyasīti 2 . Saccaṁ
bhagavāti. Vigarahi buddho bhagavā ananucchavikaṁ moghapurisa ananulomikaṁ
appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ kathaṁ hi nāma tvaṁ
moghapurisa rañño dārūni adinnaṁ ādiyissasi netaṁ moghapurisa
appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya athakhvetaṁ
moghapurisa appasannānañceva appasādāya pasannānañca ekaccānaṁ
aññathattāyāti. Tena kho pana samayena aññataro purāṇavohāriko
1 yebhuyyena khiyyantānanti paṭhanti. 2 Yu. ādiyīti.
Mahāmatto bhikkhūsu pabbajito bhagavato avidūre nisinno
hoti. Athakho bhagavā taṁ bhikkhuṁ etadavoca kittakena nu kho
bhikkhu rājā māgadho seniyo bimbisāro coraṁ gahetvā hanati
vā bandhati vā pabbājeti vāti. Pādena vā bhagavā pādārahena
vā atirekapādena vāti. Tena kho pana samayena rājagahe pañcamāsako
pādo hoti. Athakho bhagavā āyasmantaṁ dhaniyaṁ kumbhakāraputtaṁ
anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya .pe. Viriyārambhassa vaṇṇaṁ
bhāsitvā bhikkhūnaṁ tadanucchavikaṁ tadanulomikaṁ dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū
āmantesi .pe. Evañca pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha
yo pana bhikkhu adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyya yathārūpe adinnādāne
rājāno coraṁ gahetvā haneyyuṁ vā bandheyyuṁ vā pabbājeyyuṁ
vā corosi bālosi mūḷhosi thenosīti tathārūpaṁ bhikkhu adinnaṁ
ādiyamāno ayampi pārājiko hoti asaṁvāsoti. Evañcidaṁ
bhagavatā bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

[84] Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū rajakattharaṇaṁ
gantvā rajakabhaṇḍikaṁ avaharitvā ārāmaṁ avaharitvā bhājesuṁ.
Bhikkhū evamāhaṁsu mahāpuññattha tumhe āvuso bahuṁ tumhākaṁ
cīvaraṁ uppannanti. Kuto āvuso amhākaṁ puññaṁ idāni mayaṁ
rajakattharaṇaṁ gantvā rajakabhaṇḍikaṁ avaharimhāti. Nanu āvuso
bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ kissa tumhe āvuso rajakabhaṇḍikaṁ
Avaharitthāti. Saccaṁ āvuso bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ tañca
kho gāme no araññeti. Nanu āvuso tatheva taṁ hoti
ananucchavikaṁ āvuso ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ assāmaṇakaṁ akappiyaṁ
akaraṇīyaṁ kathaṁ hi nāma tumhe āvuso rajakabhaṇḍikaṁ avaharissatha
netaṁ āvuso appasannānaṁ vā pasādāya pasannānaṁ vā bhiyyobhāvāya
athakhvetaṁ āvuso appasannānañceva appasādāya pasannānañca
ekaccānaṁ aññathattāyāti. Athakho te bhikkhū chabbaggiye bhikkhū
anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Athakho
bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṁ sannipātāpetvā
chabbaggiye bhikkhū paṭipucchi saccaṁ kira tumhe bhikkhave rajakattharaṇaṁ
gantvā rajakabhaṇḍikaṁ avaharitthāti. Saccaṁ bhagavāti. Vigarahi
buddho bhagavā ananucchavikaṁ moghapurisā ananulomikaṁ appaṭirūpaṁ
assāmaṇakaṁ akappiyaṁ akaraṇīyaṁ kathaṁ hi nāma tumhe moghapurisā
rajakabhaṇḍikaṁ avaharissatha netaṁ moghapurisā appasannānaṁ vā
pasādāya .pe. Pasannānañca ekaccānaṁ aññathattāyāti.
Athakho bhagavā chabbaggiye bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya
.pe. Viriyārambhassa vaṇṇaṁ bhāsitvā bhikkhūnaṁ tadanucchavikaṁ
tadanulomikaṁ dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi .pe. Evañca
pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana bhikkhu gāmā
vā araññā vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyeyya yathārūpe
Adinnādāne rājāno coraṁ gahetvā haneyyuṁ vā bandheyyuṁ vā
pabbājeyyuṁ vā corosi bālosi mūḷhosi thenosīti tathārūpaṁ
bhikkhu adinnaṁ ādiyamāno ayampi pārājiko hoti asaṁvāsoti.

[85] Yo panāti yo yādiso .pe. Eso vuccati yo
panāti. Bhikkhūti .pe. Ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti.
Gāmo nāma ekakuṭikopi gāmo dvikuṭikopi gāmo tikuṭikopi
gāmo catukkuṭikopi gāmo samanussopi gāmo amanussopi gāmo
parikkhittopi gāmo aparikkhittopi gāmo gonisādiniviṭṭhopi gāmo
yopi sattho atirekacatummāsaniviṭṭho sopi vuccati gāmo. Gāmūpacāro
nāma parikkhittassa gāmassa indakhīle ṭhitassa majjhimassa
purisassa leḍḍupāto 1 aparikkhittassa gāmassa gharūpacāre ṭhitassa
majjhimassa purisassa leḍḍupāto. Araññaṁ nāma ṭhapetvā
gāmañca gāmūpacārañca avasesaṁ araññaṁ nāma. Adinnaṁ nāma
yaṁ adinnaṁ anissaṭṭhaṁ aparicattaṁ rakkhitaṁ gopitaṁ mamāyitaṁ parapariggahitaṁ
etaṁ adinnaṁ nāma. Theyyasaṅkhātanti theyyacitto avaharaṇacitto.

[86] Ādiyeyyāti ādiyeyya hareyya avahareyya ariyāpathaṁ
vikopeyya ṭhānā cāveyya saṅketaṁ vītināmeyya.

[87] Yathārūpaṁ nāma pādaṁ vā pādārahaṁ vā atirekapādaṁ
vā. Rājāno nāma paṭhabyā rājā padesarājā maṇḍalikā
1 leṇḍupātotipi pāṭho.
Antarabhogikā akkhadassā mahāmattā ye vā pana chejjabhejjaṁ
anusāsanti ete rājāno nāma. Coro nāma yo pañcamāsakaṁ
vā atirekapañcamāsakaṁ vā agghanakaṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādiyati
eso coro nāma. Haneyyuṁ vāti hatthena vā pādena vā
kasāya vā vettena vā addhadaṇḍakena vā chejjāya vā haneyyuṁ.
Bandheyyuṁ vāti rajjubandhanena vā andubandhanena vā saṅkhalikabandhanena
vā gharabandhanena vā nagarabandhanena vā gāmabandhanena vā nigamabandhanena
vā bandheyyuṁ purisaguttiṁ vā kareyyuṁ. Pabbājeyyuṁ
vāti gāmā vā nigamā vā nagarā vā janapadā vā janapadapadesā
vā pabbājeyyuṁ. Corosi bālosi mūḷhosi thenosīti paribhāso
eso.

[88] Tathārūpaṁ nāma pādaṁ vā pādārahaṁ vā atirekapādaṁ
vā. Ādiyamānoti ādiyamāno haramāno avaharamāno iriyāpathaṁ
vikopayamāno ṭhānā cāvayamāno saṅketaṁ vītināmayamāno.

[89] Ayampīti purimaṁ upādāya vuccati. Pārājiko hotīti
seyyathāpi nāma paṇḍupalāso bandhanā pavutto 1 abhabbo haritattāya
evameva bhikkhu pādaṁ vā pādārahaṁ vā atirekapādaṁ vā adinnaṁ
theyyasaṅkhātaṁ ādiyitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo tena
vuccati pārājiko hotīti. Asaṁvāsoti saṁvāso nāma ekakammaṁ
1 pamuttotipi pāṭho.
Ekuddeso samasikkhātā eso saṁvāso nāma so tena saddhiṁ
natthi tena vuccati asaṁvāsoti.