[203] Vacīsamācāraṁpahaṁ bhikkhave duvidhena vadāmi sevitabbampi
asevitabbampi tañca aññamaññaṁ vacīsamācāranti iti kho panetaṁ
vuttaṁ bhagavatā kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Yathārūpaṁ bhante vacīsamācāraṁ
sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti
evarūpo vacīsamācāro na sevitabbo. Yathārūpañca kho bhante
vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā
Abhivaḍḍhanti evarūpo vacīsamācāro sevitabbo.

[204] Kathaṁrūpaṁ bhante vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā
abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti. Idha bhante ekacco
musāvādī hoti sabhaggato 1 vā parisaggato vā ñātimajjhaggato
vā pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ
puṭṭho ehambho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti. So ajānaṁ
vā āha jānāmīti jānaṁ vā āha na jānāmīti apassaṁ vā
āha passāmīti passaṁ vā āha na passāmīti iti attahetu
vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā sampajānamusā bhāsitā
hoti pisuṇavāco kho pana hoti ito sutvā amutra akkhātā
imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya
iti samaggānaṁ vā bhedetā 2 bhinnānaṁ vā anuppadātā 3 vaggārāmo
vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti pharusavāco kho
pana hoti yā sā vācā aṇḍakā 4 kakkasā [5]- kaṭukā parābhisajjanī
kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti
samphappalāpī kho pana hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī
adhammavādī avinayavādī anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti akālena
anappadesaṁ apariyantavatiṁ anatthasañhitaṁ. Evarūpaṁ bhante vacīsamācāraṁ
sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti.

[205] Kathaṁrūpaṁ bhante vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā
1 Ma. Yu. sabhāgato vā parisāgato vā. 2 Ma. Yu. bhettā. 3 Yu. anuppādātā.
4 Ma. kaṇṭakā. 5 Po. Ma. etthantare pharusāti dissati.
Parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Idha bhante ekacco
musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti sabhaggato vā
parisaggato vā ñātimajjhaggato vā pūgamajjhaggato vā
rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehambho purisa yaṁ
jānāsi taṁ vadehīti. So ajānaṁ vā āha na jānāmīti jānaṁ
vā āha jānāmīti apassaṁ vā āha na passāmīti passaṁ vā
āha passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā
na sampajānamusā bhāsitā hoti pisuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya
vācāya paṭivirato hoti ito sutvā na amutra akkhātā imesaṁ
bhedāya amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya
iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo
samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti pharusaṁ
vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā nelā
kaṇṇasukhā pemanīyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā
tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā
paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī
nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ
atthasañhitaṁ. Evarūpaṁ bhante vacīsamācāraṁ sevato akusalā dhammā
parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Vacīsamācāraṁpahaṁ bhikkhave
duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampi tañca aññamaññaṁ
Vacīsamācāranti iti yantaṁ vuttaṁ bhagavatā idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

[206] Manosamācāraṁpahaṁ bhikkhave duvidhena vadāmi sevitabbampi
asevitabbampi tañca aññamaññaṁ manosamācāranti iti kho
panetaṁ vuttaṁ bhagavatā kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Yathārūpaṁ bhante
manosamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā
parihāyanti evarūpo manosamācāro na sevitabbo. Yathārūpañca
kho bhante manosamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti
kusalā dhammā parihāyanti evarūpo manosamācāro na sevitabbo.

[207] Kathaṁrūpaṁ bhante manosamācāraṁ sevato akusalā dhammā
abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti. Idha bhante ekacco
abhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ abhijjhitā
hoti aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti byāpannacitto
kho pana hoti paduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā haññantu vā
bhijjantu vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā ahesuṁ vāti.
Evarūpaṁ bhante manosamācāraṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti
kusalā dhammā parihāyanti.

[208] Kathaṁrūpaṁ bhante manosamācāraṁ sevato akusalā dhammā
parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Idha bhante ekacco
anabhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ nābhijjhitā
hoti aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti abyāpannacitto
Kho pana hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā [1]- abyāpajjhā
anīghā sukhī attānaṁ pariharantūti. Evarūpaṁ bhante manosamācāraṁ
sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
Manosamācāraṁpahaṁ bhikkhave duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampi
tañca aññamaññaṁ manosamācāranti iti yantaṁ vuttaṁ bhagavatā
idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

[209] Cittuppādaṁpahaṁ bhikkhave duvidhena vadāmi sevitabbampi
asevitabbampi tañca aññamaññaṁ cittuppādanti iti kho panetaṁ
vuttaṁ bhagavatā kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Yathārūpaṁ bhante cittuppādaṁ
sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti
evarūpo cittuppādo na sevitabbo. Yathārūpañca kho bhante
cittuppādaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā
abhivaḍḍhanti evarūpo cittuppādo sevitabbo.

[210] Kathaṁrūpaṁ bhante cittuppādaṁ sevato akusalā dhammā
abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti. Idha bhante ekacco
abhijjhālu hoti abhijjhāsahagatena cetasā viharati byāpādavā
hoti byāpādasahagatena cetasā viharati vihesavā hoti
vihesāsahagatena cetasā viharati. Evarūpaṁ bhante cittuppādaṁ sevato
akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā parihāyanti.

[211] Kathaṁrūpaṁ bhante cittuppādaṁ sevato akusalā dhammā
1 Ma. Yu. etthantare averāti dissati.
Parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti. Idha bhante ekacco
anabhijjhālu hoti anabhijjhāsahagatena cetasā viharati abyāpādavā
hoti abyāpādasahagatena cetasā viharati avihesavā hoti
avihesāsahagatena cetasā viharati. Evarūpaṁ bhante cittuppādaṁ
sevato akusalā dhammā parihāyanti kusalā dhammā abhivaḍḍhanti.
Cittuppādaṁpahaṁ bhikkhave duvidhena vadāmi sevitabbampi asevitabbampi
tañca aññamaññaṁ cittuppādanti iti yantaṁ vuttaṁ bhagavatā
idametaṁ paṭicca vuttaṁ.

[212] Saññāpaṭilābhaṁpahaṁ bhikkhave duvidhena vadāmi sevitabbampi
asevitabbampi tañca aññamaññaṁ saññāpaṭilābhanti iti kho
panetaṁ vuttaṁ bhagavatā kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ. Yathārūpaṁ bhante
saññāpaṭilābhaṁ sevato akusalā dhammā abhivaḍḍhanti kusalā dhammā
parihāyanti evarūpo saññāpaṭilābho na sevitabbo. Yathārūpañca
kho bhante saññāpaṭilābhaṁ sevato akusalā dhammā parihāyanti
kusalā dhammā abhivaḍḍhanti evarūpo saññāpaṭilābho sevitabbo.