[100] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Atha kho āyasmā mahācundo
sāyaṇhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ
nisinno kho āyasmā mahācundo bhagavantaṁ etadavoca yā imā
bhante anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti attavādapaṭisaṁyuttā
vā lokavādapaṭisaṁyuttā vā ādimeva nu kho bhante bhikkhuno
manasikaroto evametāsaṁ diṭṭhīnaṁ pahānaṁ hoti evametāsaṁ diṭṭhīnaṁ
paṭinissaggo hotīti.

[101] Yā imā cunda anekavihitā diṭṭhiyo loke uppajjanti
attavādapaṭisaṁyuttā vā lokavādapaṭisaṁyuttā vā yattha cetā diṭṭhiyo
uppajjanti yattha 1 ca anusenti yattha ca samudācaranti taṁ netaṁ
mama nesohamasmi na meso attāti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya
passato evametāsaṁ diṭṭhīnaṁ pahānaṁ hoti evametāsaṁ
diṭṭhīnaṁ paṭinissaggo hoti.

[102] Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda vijjati yaṁ idhekacco bhikkhu
1 Sī. yattha cetā anusenti yattha cetā samudācaranti.
Vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ
vivekajaṁ pītisukhaṁ paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja vihareyya tassa evamassa
sallekhena viharāmīti na kho panete cunda ariyassa vinaye
sallekhā vuccanti diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye
vuccanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda vijjati yaṁ idhekacco bhikkhu
vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ
avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja vihareyya
tassa evamassa sallekhena viharāmīti na kho panete cunda
ariyassa vinaye sallekhā vuccanti diṭṭhadhammasukhavihārā ete
ariyassa vinaye vuccanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda vijjati yaṁ
idhekacco bhikkhu pītiyā ca virāgā upekkhako ca vihareyya
sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeyya yantaṁ ariyā
ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja
vihareyya tassa evamassa sallekhena viharāmīti na kho panete
cunda ariyassa vinaye sallekhā vuccanti diṭṭhadhammasukhavihārā
ete ariyassa vinaye vuccanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda vijjati
yaṁ idhekacco bhikkhu sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā
pubbeva somanassadomanassānaṁ atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ
catutthaṁ jhānaṁ upasampajja vihareyya tassa evamassa
sallekhena viharāmīti na kho panete cunda ariyassa vinaye
Sallekhā vuccanti diṭṭhadhammasukhavihārā ete ariyassa vinaye
vuccanti.

[103] Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda vijjati ayaṁ idhekacco bhikkhu
sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ
amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ
upasampajja vihareyya tassa evamassa sallekhena viharāmīti
na kho panete cunda ariyassa vinaye sallekhā vuccanti santā
ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda
vijjati yaṁ idhekacco bhikkhu sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma
anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja vihareyya tassa
evamassa sallekhena viharāmīti na kho panete cunda ariyassa
vinaye sallekhā vuccanti santā ete vihārā ariyassa vinaye
vuccanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ cunda vijjati yaṁ idhekacco
bhikkhu sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti
ākiñcaññāyatanaṁ upasampajja vihareyya tassa evamassa sallekhena
viharāmīti na kho panete cunda ariyassa vinaye sallekhā vuccanti
santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti. Ṭhānaṁ kho panetaṁ
cunda vijjati yaṁ idhekacco bhikkhu sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ
samatikkamma nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja vihareyya tassa
evamassa sallekhena viharāmīti na kho panete cunda ariyassa vinaye
Sallekhā vuccanti santā ete vihārā ariyassa vinaye vuccanti.

[104] Idha kho pana vo cunda sallekho karaṇīyo. Pare
vihiṁsakā bhavissanti mayamettha avihiṁsakā bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare pāṇātipātī bhavissanti mayamettha pāṇātipātā
paṭiviratā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare adinnādāyī
bhavissanti mayamettha adinnādānā paṭiviratā bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare abrahmacārī bhavissanti mayamettha brahmacārī
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare musāvādī bhavissanti
mayamettha musāvādā paṭiviratā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare pisuṇavācā 1 bhavissanti mayamettha pisuṇāya vācāya paṭiviratā
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare pharusavācā 2 bhavissanti
mayamettha pharusāya vācāya paṭiviratā bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare samphappalāpī bhavissanti mayamettha samphappalāpā
paṭiviratā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare abhijjhālū
bhavissanti mayamettha anabhijjhālū bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare byāpannacittā bhavissanti mayamettha abyāpannacittā
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare micchādiṭṭhikā 3 bhavissanti
mayamettha sammādiṭṭhikā 4 bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare
1 Sī. Yu. pisuṇā vācā. 2 pharusā vācā. 3 Sī. Yu. micchādiṭṭhī.
4 Sī. Yu. sammādiṭṭhī.
Micchāsaṅkappā bhavissanti mayamettha sammāsaṅkappā bhavissāmāti
sallekho karaṇīyo. Pare micchāvācā bhavissanti mayamettha
sammāvācā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare micchākammantā
bhavissanti mayamettha sammākammantā bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare micchāājīvā bhavissanti mayamettha sammāājīvā
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare micchāvāyāmā bhavissanti
mayamettha sammāvāyāmā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare
micchāsatī bhavissanti mayamettha sammāsatī bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare micchāsamādhī bhavissanti mayamettha sammāsamādhī
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare micchāñāṇī bhavissanti
mayamettha sammāñāṇī bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare
micchāvimuttī bhavissanti mayamettha sammāvimuttī bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare thīnamiddhapariyuṭṭhitā bhavissanti mayamettha
vigatathīnamiddhā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare uddhatā
bhavissanti mayamettha anuddhatā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare vecikicchī bhavissanti mayamettha tiṇṇavicikicchā bhavissāmāti
sallekho karaṇīyo. Pare kodhanā bhavissanti mayamettha akkodhanā
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare upanāhī bhavissanti
mayamettha anupanāhī bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare
makkhī bhavissanti mayamettha amakkhī bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare paḷāsī bhavissanti mayamettha apaḷāsī bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare issukī bhavissanti mayamettha anissukī bhavissāmāti
sallekho karaṇīyo. Pare maccharī bhavissanti mayamettha amaccharī
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare saṭhā bhavissanti mayamettha
asaṭhā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare māyāvī bhavissanti
mayamettha amāyāvī bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare thaddhā
bhavissanti mayamettha athaddhā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare atimānī bhavissanti mayamettha anatimānī bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare dubbacā bhavissanti mayamettha suvacā bhavissāmāti
sallekho karaṇīyo. Pare pāpamittā bhavissanti mayamettha
kalyāṇamittā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare pamattā
bhavissanti mayamettha appamattā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare asaddhā bhavissanti mayamettha saddhā bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare ahirikā bhavissanti mayamettha hirimanā bhavissāmāti
sallekho karaṇīyo. Pare anottappī 1 bhavissanti mayamettha ottappī
bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare appasutā bhavissanti
mayamettha bahussutā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare
kusītā bhavissanti mayamettha āraddhaviriyā bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo. Pare muṭṭhassatī bhavissanti mayamettha upaṭṭhitasatī
1 Sī. anuttāpī. Ma. Yu. anottāpī.
Bhavissāmāti sallekho karaṇīyo. Pare duppaññā bhavissanti
mayamettha paññāsampannā bhavissāmāti sallekho karaṇīyo.
Pare sandiṭṭhiparāmāsiādhānagāhiduppaṭinissaggī bhavissanti mayamettha
asandiṭṭhiparāmāsianādhānagāhisupaṭinissaggī bhavissāmāti sallekho
karaṇīyo.

[105] Cittuppādampi kho ahaṁ cunda kusalesu dhammesu bahukāraṁ
vadāmi ko pana vādo kāyena vācāya anuvidhiyanāsu. Tasmātiha
cunda pare vihiṁsakā bhavissanti mayamettha avihiṁsakā bhavissāmāti
cittaṁ uppādetabbaṁ. Pare pāṇātipātī bhavissanti mayamettha
pāṇātipātā paṭiviratā bhavissāmāti cittaṁ uppādetabbaṁ .pe.
Pare sandiṭṭhiparāmāsiādhānagāhiduppaṭinissaggī bhavissanti mayamettha
asandiṭṭhiparāmāsianādhānagāhisupaṭinissaggī bhavissāmāti cittaṁ
uppādetabbaṁ.

[106] Seyyathāpi cunda visamo maggo tassāssa 1 añño
samo maggo parikkamanāya seyyathāpi pana cunda visamaṁ titthaṁ
tassāssa aññaṁ samaṁ titthaṁ parikkamanāya evameva kho cunda
vihiṁsakassa purisapuggalassa avihiṁsā hoti parikkamanāya. Pāṇātipātissa
purisapuggalassa pāṇātipātā veramaṇī hoti parikkamanāya.
Adinnādāyissa purisapuggalassa adinnādānā veramaṇī hoti
parikkamanāya. Abrahmacārissa purisapuggalassa brahmacariyaṁ hoti
1 Ma. assa tassa.
Parikkamanāya. Musāvādissa purisapuggalassa musāvādā veramaṇī
hoti parikkamanāya. Pisuṇavācassa 1 purisapuggalassa pisuṇāya
vācāya veramaṇī hoti parikkamanāya. Pharusavācassa 2 purisapuggalassa
pharusāya vācāya veramaṇī hoti parikkamanāya. Samphappalāpissa
purisapuggalassa samphappalāpā veramaṇī hoti parikkamanāya.
Abhijjhālussa purisapuggalassa anabhijjhā hoti parikkamanāya.
Byāpannacittassa purisapuggalassa abyāpādo hoti parikkamanāya.
Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa sammādiṭṭhi hoti parikkamanāya.
Micchāsaṅkappassa purisapuggalassa sammāsaṅkappo hoti parikkamanāya.
Micchāvācassa purisapuggalassa sammāvācā hoti parikkamanāya.
Micchākammantassa purisapuggalassa sammākammanto hoti
parikkamanāya. Micchāājīvassa purisapuggalassa sammāājīvo hoti
parikkamanāya. Micchāvāyāmassa purisapuggalassa sammāvāyāmo
hoti parikkamanāya. Micchāsatissa purisapuggalassa sammāsati
hoti parikkamanāya. Micchāsamādhissa purisapuggalassa sammāsamādhi
hoti parikkamanāya. Micchāñāṇissa purisapuggalassa sammāñāṇaṁ
hoti parikkamanāya. Micchāvimuttissa purisapuggalassa sammāvimutti
hoti parikkamanāya. Thīnamiddhapariyuṭṭhitassa purisapuggalassa vigatathīnamiddhatā
hoti parikkamanāya. Uddhatassa purisapuggalassa
1 Sī. Yu. pisuṇāvācassa. 2 pharusāvācassa.
Anuddhaccaṁ hoti parikkamanāya. Vecikicchissa purisapuggalassa
tiṇṇavicikicchatā hoti parikkamanāya. Kodhanassa purisapuggalassa
akkodho hoti parikkamanāya. Upanāhissa purisapuggalassa
anupanāho hoti parikkamanāya. Makkhissa purisapuggalassa amakkho
hoti parikkamanāya. Paḷāsissa purisapuggalassa apaḷāso hoti
parikkamanāya. Issukissa purisapuggalassa anissā hoti
parikkamanāya. Maccharissa parisapuggalassa amacchariyaṁ hoti parikkamanāya.
Saṭhassa purisapuggalassa asāṭheyyaṁ hoti parikkamanāya. Māyāvissa
purisapuggalassa amāyā hoti parikkamanāya. Thaddhassa purisapuggalassa
athaddhiyaṁ hoti parikkamanāya. Atimānissa purisapuggalassa
anatimāno hoti parikkamanāya. Dubbacassa purisapuggalassa
sovacassatā hoti parikkamanāya. Pāpamittassa purisapuggalassa
kalyāṇamittatā hoti parikkamanāya. Pamattassa purisapuggalassa
appamādo hoti parikkamanāya. Asaddhassa purisapuggalassa
saddhā hoti parikkamanāya. Ahirikassa purisapuggalassa hiri hoti
parikkamanāya. Anottāpissa purisapuggalassa ottappaṁ hoti
parikkamanāya. Appasutassa purisapuggalassa bāhusaccaṁ hoti
parikkamanāya. Kusītassa purisapuggalassa viriyārambho hoti
parikkamanāya. Muṭṭhassatissa purisapuggalassa upaṭṭhitasatitā hoti
parikkamanāya. Duppaññassa purisapuggalassa paññāsampadā hoti
Parikkamanāya. Sandiṭṭhiparāmāsiādhānagāhiduppaṭinissaggissa
purisapuggalassa asandiṭṭhiparāmāsianādhānagāhisupaṭinissaggitā hoti
parikkamanāya.

[107] Seyyathāpi cunda yekeci akusalā dhammā sabbe te
adhobhāvaṅgamanīyā yekeci kusalā dhammā sabbe te uparibhāvaṅgamanīyā
evameva kho cunda vihiṁsakassa purisapuggalassa avihiṁsā
hoti uparibhāvāya. Pāṇātipātissa purisapuggalassa pāṇātipātā
veramaṇī hoti uparibhāvāya. Adinnādāyissa .pe.
Sandiṭṭhiparāmāsiādhānagāhiduppaṭinissaggissa purisapuggalassa
asandiṭṭhiparāmāsianādhānagāhisupaṭinissaggitā hoti uparibhāvāya.

[108] So vata cunda attanā palipapalipanno paraṁ palipapalipannaṁ
uddharissatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati. So vata cunda attanā
apalipapalipanno paraṁ palipapalipannaṁ uddharissatīti ṭhānametaṁ
vijjati. So vata cunda attanā adanto avinīto aparinibbuto
paraṁ damessati vinessati parinibbāpessatīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.
So vata cunda attanā danto vinīto parinibbuto paraṁ damessati
vinessati parinibbāpessatīti ṭhānametaṁ vijjati. Evameva kho
cunda vihiṁsakassa purisapuggalassa avihiṁsā hoti parinibbānāya.
Pāṇātipātissa purisapuggalassa pāṇātipātā veramaṇī hoti
parinibbānāya. Adinnādāyissa purisapuggalassa adinnādānā
Veramaṇī hoti parinibbānāya. Abrahmacārissa purisapuggalassa
brahmacariyaṁ 1 hoti parinibbānāya. Musāvādissa purisapuggalassa
musāvādā veramaṇī hoti parinibbānāya. Pisuṇavācassa purisapuggalassa
pisuṇāya vācāya veramaṇī hoti parinibbānāya. Pharusavācassa
purisapuggalassa pharusāya vācāya veramaṇī hoti parinibbānāya.
Samphappalāpissa purisapuggalassa samphappalāpā veramaṇī hoti
parinibbānāya. Abhijjhālussa purisapuggalassa anabhijjhā hoti
parinibbānāya. Byāpannacittassa purisapuggalassa abyāpādo
hoti parinibbānāya. Micchādiṭṭhikassa purisapuggalassa sammādiṭṭhi
hoti parinibbānāya. Micchāsaṅkappassa purisapuggalassa
sammāsaṅkappo hoti parinibbānāya. Micchāvācassa purisapuggalassa
sammāvācā hoti parinibbānāya. Micchākammantassa purisapuggalassa
sammākammanto hoti parinibbānāya. Micchāājīvassa purisapuggalassa
sammāājīvo hoti parinibbānāya. Micchāvāyāmassa
purisapuggalassa sammāvāyāmo hoti parinibbānāya. Micchāsatissa
purisapuggalassa sammāsati hoti parinibbānāya. Micchāsamādhissa
purisapuggalassa sammāsamādhi hoti parinibbānāya. Micchāñāṇissa
purisapuggalassa sammāñāṇaṁ hoti parinibbānāya. Micchāvimuttissa
purisapuggalassa sammāvimutti hoti parinibbānāya. Thīnamiddhapariyuṭṭhitassa
1 abrahmacariyā veramaṇītipi pāṭho.
Purisapuggalassa vigatathīnamiddhatā hoti parinibbānāya.
Uddhatassa purisapuggalassa anuddhaccaṁ hoti parinibbānāya.
Vecikicchissa purisapuggalassa tiṇṇavicikicchatā hoti parinibbānāya.
Kodhanassa purisapuggalassa akkodho hoti parinibbānāya. Upanāhissa
purisapuggalassa anupanāho hoti parinibbānāya. Makkhissa
purisapuggalassa amakkho hoti parinibbānāya. Paḷāsissa purisapuggalassa
apaḷāso hoti parinibbānāya. Issukissa purisapuggalassa
anissā hoti parinibbānāya. Maccharissa purisapuggalassa
amacchariyaṁ hoti parinibbānāya. Saṭhassa purisapuggalassa asāṭheyyaṁ
hoti parinibbānāya. Māyāvissa purisapuggalassa amāyā hoti
parinibbānāya. Thaddhassa purisapuggalassa athaddhiyaṁ hoti parinibbānāya.
Atimānissa purisapuggalassa anatimāno hoti parinibbānāya.
Dubbacassa purisapuggalassa sovacassatā hoti parinibbānāya.
Pāpamittassa purisapuggalassa kalyāṇamittatā hoti
parinibbānāya. Pamattassa purisapuggalassa appamādo hoti
parinibbānāya. Asaddhassa purisapuggalassa saddhā hoti parinibbānāya.
Ahirikassa purisapuggalassa hiri hoti parinibbānāya.
Anottappissa purisapuggalassa ottappaṁ hoti parinibbānāya.
Appasutassa purisapuggalassa bāhusaccaṁ hoti parinibbānāya. Kusītassa
purisapuggalassa viriyārambho hoti parinibbānāya. Muṭṭhassatissa
Purisapuggalassa upaṭṭhitasatitā hoti parinibbānāya. Duppaññassa
purisapuggalassa paññāsampadā hoti parinibbānāya.
Sandiṭṭhiparāmāsiādhānagāhiduppaṭinissaggissa purisapuggalassa
asandiṭṭhiparāmāsianādhānagāhisupaṭinissaggitā hoti parinibbānāya.

[109] Iti kho cunda desito mayā sallekhapariyāyo desito
cittuppādapariyāyo desito parikkamanapariyāyo desito uparibhāvapariyāyo
desito parinibbānapariyāyo. Yaṁ kho cunda satthārā
karaṇīyaṁ sāvakānaṁ hitesinā anukampakena anukampaṁ upādāya kataṁ
vo taṁ mayā. Etāni cunda rukkhamūlāni etāni suññāgārāni
jhāyatha cunda mā pamādattha mā pacchā vippaṭisārino ahuvattha.
Ayaṁ vo 1 amhākaṁ anusāsanīti.
Idamavoca bhagavā attamano āyasmā mahācundo bhagavato
bhāsitaṁ abhinandīti.
Catuttāḷīsa padā vuttā sandhiyo pañca desitā
sallekho nāma suttanto gambhīro sāgarūpamoti.
Sallekhasuttaṁ niṭṭhitaṁ aṭṭhamaṁ.
---------
1 Ma. kho.
Sammādiṭṭhisuttaṁ