[90] Ākaṅkheyya ce bhikkhave bhikkhu āsavānaṁ khayā anāsavaṁ
cetovimuttiṁ paññāvimuttiṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā
upasampajja vihareyyanti sīlesvevassa paripūrakārī ajjhattañcetosamathamanuyutto
anirākatajjhāno vipassanāya samannāgato brūhetā
suññāgārānaṁ. Sampannasīlā bhikkhave viharatha sampannapātimokkhā
pātimokkhasaṁvarasaṁvutā viharatha ācāragocarasampannā aṇumattesu
vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhatha sikkhāpadesūti. Iti yantaṁ
vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttanti.
Idamavoca bhagavā attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ
abhinandunti.
Ākaṅkheyyasuttaṁ niṭṭhitaṁ chaṭṭhaṁ.
--------
Vatthūpamasuttaṁ

[91] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.

[92] Bhagavā etadavoca seyyathāpi bhikkhave vatthaṁ saṅkiliṭṭhaṁ
malaggahitaṁ tamenaṁ rajako yasmiṁ yasmiṁ raṅgajāte upasaṁhareyya yadi
nīlakāya yadi pītakāya yadi lohitakāya yadi mañjeṭṭhikāya durattavaṇṇamevassa
aparisuddhavaṇṇamevassa. Taṁ kissa hetu.
Aparisuddhattā bhikkhave vatthassa evameva kho bhikkhave citte
saṅkiliṭṭhe duggati pāṭikaṅkhā. Seyyathāpi bhikkhave vatthaṁ parisuddhaṁ
pariyodātaṁ tamenaṁ rajako yasmiṁ yasmiṁ raṅgajāte upasaṁhareyya
yadi nīlakāya yadi pītakāya yadi lohitakāya yadi mañjeṭṭhikāya
surattavaṇṇamevassa parisuddhavaṇṇamevassa. Taṁ kissa hetu.
Parisuddhattā bhikkhave vatthassa evameva kho bhikkhave citte
asaṅkiliṭṭhe sugati pāṭikaṅkhā.

[93] Katame ca bhikkhave cittassa upakkilesā. Abhijjhāvisamalobho
cittassa upakkileso byāpādo cittassa upakkileso
kodho cittassa upakkileso upanāho cittassa upakkileso
makkho cittassa upakkileso paḷāso cittassa upakkileso
Issā cittassa upakkileso macchariyaṁ cittassa upakkileso
māyā cittassa upakkileso sāṭheyyaṁ cittassa upakkileso
thambho cittassa upakkileso sārambho cittassa upakkileso
māno cittassa upakkileso atimāno cittassa upakkileso
mado cittassa upakkileso pamādo cittassa upakkileso.

[94] Sa kho so bhikkhave bhikkhu abhijjhāvisamalobho cittassa
upakkilesoti iti viditvā abhijjhāvisamalobhaṁ cittassa upakkilesaṁ
pajahati. Byāpādo cittassa upakkilesoti iti viditvā byāpādaṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahati. Kodho cittassa upakkilesoti iti
viditvā kodhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati. Upanāho cittassa
upakkilesoti iti viditvā upanāhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.
Makkho cittassa upakkilesoti iti viditvā makkhaṁ cittassa upakkilesaṁ
pajahati. Paḷāso cittassa upakkilesoti iti viditvā paḷāsaṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahati. Issā cittassa upakkilesoti iti
viditvā issaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati. Macchariyaṁ cittassa
upakkilesoti iti viditvā macchariyaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.
Māyā cittassa upakkilesoti iti viditvā māyaṁ cittassa upakkilesaṁ
pajahati. Sāṭheyyaṁ cittassa upakkilesoti iti viditvā sāṭheyyaṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahati. Thambho cittassa upakkilesoti iti
viditvā thambhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati. Sārambho cittassa
Upakkilesoti iti viditvā sārambhaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.
Māno cittassa upakkilesoti iti viditvā mānaṁ cittassa upakkilesaṁ
pajahati. Atimāno cittassa upakkilesoti iti viditvā atimānaṁ
cittassa upakkilesaṁ pajahati. Mado cittassa upakkilesoti iti
viditvā madaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati. Pamādo cittassa
upakkilesoti iti viditvā pamādaṁ cittassa upakkilesaṁ pajahati.

[95] Yato kho bhikkhave bhikkhuno abhijjhāvisamalobho cittassa
upakkilesoti iti viditvā abhijjhāvisamalobho cittassa upakkileso
pahīno hoti. Byāpādo cittassa upakkilesoti iti viditvā
byāpādo cittassa upakkileso pahīno hoti. Kodho cittassa
upakkilesoti iti viditvā kodho cittassa upakkileso pahīno
hoti. Upanāho cittassa upakkilesoti iti viditvā upanāho
cittassa upakkileso pahīno hoti. Makkho cittassa upakkilesoti
iti viditvā makkho cittassa upakkileso pahīno hoti. Paḷāso
cittassa upakkilesoti iti viditvā paḷāso cittassa upakkileso
pahīno hoti. Issā cittassa upakkilesoti iti viditvā
issā cittassa upakkileso pahīno hoti. Macchariyaṁ cittassa
upakkilesoti iti viditvā macchariyaṁ cittassa upakkileso pahīno
hoti. Māyā cittassa upakkilesoti iti viditvā māyā
cittassa upakkileso pahīno hoti. Sāṭheyyaṁ cittassa
Upakkilesoti iti viditvā sāṭheyyaṁ cittassa upakkileso pahīno
hoti. Thambho cittassa upakkilesoti iti viditvā thambho
cittassa upakkileso pahīno hoti. Sārambho cittassa upakkilesoti
iti viditvā sārambho cittassa upakkileso pahīno
hoti. Māno cittassa upakkilesoti iti viditvā māno
cittassa upakkileso pahīno hoti. Atimāno cittassa upakkilesoti
iti viditvā atimāno cittassa upakkileso pahīno
hoti. Mado cittassa upakkilesoti iti viditvā mado cittassa
upakkileso pahīno hoti. Pamādo cittassa upakkilesoti iti
viditvā pamādo cittassa upakkileso pahīno hoti. So buddhe
aveccappasādena samannāgato hoti itipi so bhagavā arahaṁ
sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti. Dhamme
aveccappasādena samannāgato hoti svākkhāto bhagavatā dhammo
sandiṭṭhiko akāliko ehipassiko opanayiko paccattaṁ veditabbo
viññūhīti. Saṅghe aveccappasādena samannāgato hoti supaṭipanno
bhagavato sāvakasaṅgho ujupaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho
ñāyapaṭipanno bhagavato sāvakasaṅgho sāmīcipaṭipanno bhagavato
sāvakasaṅgho yadidaṁ cattāri purisayugāni aṭṭha parisapuggalā esa
bhagavato sāvakasaṅgho āhuneyyo pāhuneyyo dakkhiṇeyyo añjalikaraṇīyo
Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassāti. Yatodhi kho 1 panassa
cattaṁ hoti vantaṁ muttaṁ pahīnaṁ paṭinissaṭṭhaṁ. So buddhe aveccappasādena
samannāgatomhīti labhati atthavedaṁ labhati dhammavedaṁ labhati
dhammūpasañhitaṁ pāmujjaṁ 2 pamuditassa pīti jāyati pītimanassa kāyo
passambhati passaddhakāyo sukhaṁ vedeti sukhino cittaṁ samādhiyati.
Dhamme .pe. Saṅghe aveccappasādena samannāgatomhīti labhati
atthavedaṁ labhati dhammavedaṁ labhati dhammūpasañhitaṁ pāmujjaṁ pamuditassa
pīti jāyati pītimanassa kāyo passambhati passaddhakāyo sukhaṁ vedeti
sukhino cittaṁ samādhiyati. Yatodhi kho pana me cattaṁ vantaṁ muttaṁ
pahīnaṁ paṭinissaṭṭhanti labhati atthavedaṁ labhati dhammavedaṁ labhati
dhammūpasañhitaṁ pāmujjaṁ pamuditassa pīti jāyati pītimanassa kāyo
passambhati passaddhakāyo sukhaṁ vedeti sukhino cittaṁ samādhiyati.

[96] Sa kho so bhikkhave bhikkhu evaṁsīlo evaṁdhammo evaṁpañño
sālīnañcepi piṇḍapātaṁ bhuñjati vicitakāḷakaṁ anekasūpaṁ
anekabyañjanaṁ nevassa taṁ hoti antarāyāya. Seyyathāpi
bhikkhave vatthaṁ saṅkiliṭṭhaṁ malaggahitaṁ acchaṁ udakaṁ āgamma parisuddhaṁ
hoti pariyodātaṁ ukkāmukhaṁ vā panāgamma jātarūpaṁ suparisuddhaṁ 3
hoti pariyodātaṁ evameva kho bhikkhave bhikkhu evaṁsīlo evaṁdhammo
evaṁpañño sālīnañcepi piṇḍapātaṁ bhuñjati vicitakāḷakaṁ anekasūpaṁ
1 pāṭhantarena yathodhi khoti. 2 Po. Ma. pāmojjaṁ. 3 Po. Ma. Yu. parisuddhaṁ.
Anekabyañjanaṁ nevassa taṁ hoti antarāyāya 1 .

[97] So mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati
tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ
sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā
vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā
viharati. Karuṇāsahagatena cetasā .pe. Muditāsahagatena
cetasā .pe. Upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati
tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ
sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā
vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā
viharati. So atthi idaṁ atthi hīnaṁ atthi paṇītaṁ atthi imassa
saññāgatassa uttariṁ nissaraṇanti pajānāti. Tassa evaṁ jānato
evaṁ passato kāmāsavāpi cittaṁ vimuccati bhavāsavāpi cittaṁ
vimuccati avijjāsavāpi cittaṁ vimuccati vimuttasmiṁ vimuttamiti
ñāṇaṁ hoti khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ
itthattāyāti pajānāti. Ayaṁ vuccati bhikkhave bhikkhu sināto
antarena sinānenāti.

[98] Tena kho pana samayena sundarikabhāradvājo brāhmaṇo
bhagavato avidūre nisinno hoti. Atha kho sundarikabhāradvājo
1 Sī. antaradhāya.
Brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca gacchati pana bhavaṁ gotamo
bāhukaṁ nadiṁ sināyitunti. Kiṁ brāhmaṇa bāhukāya nadiyā kiṁ
bāhukā nadī karissatīti. Lokasammatā hi bho gotama bāhukā
nadī bahujanassa puññasammatā hi bho gotama bāhukā nadī
bahujanassa bāhukāya ca pana nadiyā bahujano pāpakammaṁ kataṁ
pavāhetīti. Atha kho bhagavā sundarikaṁ bhāradvājaṁ brāhmaṇaṁ
gāthāhi ajjhabhāsi
bāhukaṁ adhikakkañca gayaṁ sundarikāmapi
sarassatiṁ payāgañca atho bāhumatiṁ nadiṁ
niccampi bālo pakkhanno kaṇhakammo na sujjhati
kiṁ sundarikā karissati kiṁ payāgo kiṁ bāhukā nadī.
Veriṁ katakibbisaṁ naraṁ
na hi naṁ sodhaye pāpakamminaṁ
suddhassa ve sadā phaggu suddhassuposatho sadā
suddhassa sucikammassa sadā sampajjate vataṁ.
Idheva sināhi brāhmaṇa
sabbabhūtesu karohi khemataṁ
sace musā na bhaṇasi sace pāṇaṁ na hiṁsasi
sace adinnaṁ nādiyasi saddahāno amaccharī
kiṁ kāhasi gayaṁ gantvā udapānopi te gayāti.

[99] Evaṁ vuttepi sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ
etadavoca abhikkantaṁ bho gotama abhikkantaṁ bho gotama seyyathāpi
bho gotama nikkujjitaṁ vā ukkujjeyya paṭicchannaṁ vā vivareyya
mūḷhassa vā maggaṁ ācikkheyya andhakāre vā telapajjotaṁ dhāreyya
cakkhumanto rūpāni dakkhantīti 1 evameva bhotā gotamena
anekapariyāyena dhammo pakāsito esāhaṁ bhavantaṁ gotamaṁ saraṇaṁ
gacchāmi dhammañca bhikkhusaṅghañca labheyyāhaṁ bhoto gotamassa
santike pabbajjaṁ labheyyaṁ upasampadanti. Alattha kho
sundarikabhāradvājo brāhmaṇo bhagavato santike pabbajjaṁ alattha
upasampadaṁ. Acirūpasampanno kho panāyasmā bhāradvājo eko
vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto nacirasseva
yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti
tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā
sacchikatvā upasampajja vihāsi khīṇā jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ
kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti abbhaññāsi. Aññataro kho
panāyasmā bhāradvājo arahataṁ ahosīti.
Vatthūpamasuttaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
1 Sī. Yu. dakkhintīti.
Sallekhasuttaṁ