[93] Athakho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṁ
abhivādetvā bhikkhusaṁghassa añjaliṁ upanāmetvā 1 ekamantaṁ nisīdi.
Ekamantaṁ nisinno kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavantaṁ
etadavoca puccheyyāmahaṁ bhante bhagavantaṁ kiñcideva desaṁ lesamattaṁ 2
sace me bhagavā okāsaṁ koroti paṇhassa veyyākaraṇāyāti.
Puccha mahārāja yadākaṁkhasīti. Yathā nu kho imāni bhante
puthusippāyatanāni seyyathīdaṁ hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā 3
celakā calakā piṇḍadāyikā 4 uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā
surā cammayodhino dāsakaputtā āḷārikā kappakā nhāpikā 5 sūdā
mālākārā rajakā pesakārā nalakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā
yāni vā panaññānipi evaṁgatāni puthusippāyatanāni te diṭṭhe va
dhamme sandiṭṭhikaṁ sippaphalaṁ upajīvanti te tena attānaṁ sukhenti
piṇenti 6 mātāpitaro sukhenti piṇenti puttadāraṁ sukhenti piṇenti
mittāmacce sukhenti piṇenti samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ
patiṭṭhapenti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ sakkā nu kho bhante
evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti.
Abhijānāsi no tvaṁ mahārāja imaṁ paṇhaṁ aññepi samaṇabrāhmaṇe
1 Sī. panāmetvā. Yu. paṇāmetvā. 2 Sī. kañcideva desaṁ.
lesamattanti pāṭho na dissati. 3 Sī. dhanuggāhā. 4 Sī. piṇḍadāvikā.
5 Sī. nahāpikā. 6 Sī. pīnenti. A. pīṇenti.
Pucchitāti. Abhijānāmahaṁ bhante imaṁ paṇhaṁ aññe samaṇabrāhmaṇe
pucchitāti. Yathā kathaṁ pana te mahārāja byākariṁsu sace te agaru
bhāsassūti. Na kho me bhante garu yatthassa bhagavā nisinno
bhagavantarūpo vāti. Tenahi mahārāja bhāsassūti.

[94] Ekamidāhaṁ bhante samayaṁ yena pūraṇo kassapo tenupasaṅkamiṁ
upasaṅkamitvā pūraṇena kassapena saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ ekamantaṁ nisinno kho ahaṁ
bhante pūraṇaṁ kassapaṁ etadavocaṁ yathā nu kho imāni bho kassapa
puthusippāyatanāni seyyathīdaṁ hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā
celakā calakā piṇḍadāyikā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā
surā cammayodhino dāsakaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā
sūdā mālākārā rajakā pesakārā nalakārā kumbhakārā gaṇakā
muddikā yāni vā panaññānipi evaṁgatāni puthusippāyatanāni te
diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sippaphalaṁ upajīvanti te 1 tena
attānaṁ sukhenti piṇenti mātāpitaro sukhenti piṇenti puttadāraṁ
sukhenti piṇenti mittāmacce sukhenti piṇenti samaṇabrāhmaṇesu 2
uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ patiṭṭhapenti 3 sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ
sakkā nu kho bho kassapa evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ
1 sīhalapotthake teti pāṭho na hoti. 2 samaṇabrāhmaṇesu
vāti pāṭho dissati. 3 Sī. patiṭṭhāpenti.
Sāmaññaphalaṁ paññapetunti evaṁ vutte bhante pūraṇo kassapo
maṁ etadavoca karoto kho mahārāja kārayato chindato chedāpayato
pacato pacāpayato socayato socāpayato kilamayato kilamāpayato
phandato phandāpayato pāṇamatipāpayato 1 adinnaṁ ādiyato sandhiṁ
chindato nillopaṁ harato ekāgārikaṁ karoto paripanthe tiṭṭhato
paradāraṁ gacchato musā bhaṇato karato na kariyati 2 pāpaṁ khurapariyantena
cepi cakkena yo imissā paṭhaviyā pāṇe ekaṁ maṁsakhalaṁ
ekaṁ maṁsapuñjaṁ kareyya natthi tatonidānaṁ pāpaṁ natthi pāpassa
āgamo dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṁ 3 gaccheyya 4 hananto ghātento
chindanto chedāpento pacanto pacāpento 5 natthi tatonidānaṁ
pāpaṁ natthi pāpassa āgamo uttarañcepi gaṅgāya tīraṁ 6 gaccheyya
dadanto dadāpento 7 yajanto yajāpento 8 natthi tatonidānaṁ puññaṁ
natthi puññassa āgamo dānena damena saṁyamena saccavācena 9
natthi tatonidānaṁ puññaṁ natthi puññassa āgamoti itthaṁ kho
me bhante pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno
akiriyaṁ byākāsi seyyathāpi bhante ambaṁ vā puṭṭho labujaṁ
1 sīhalapotthake pacato pācayato socayato kilamayato phandāpayato
pāṇamatimāpayatoti pāṭho dissati. 2 Sī. karīyati. 3 Sī. gaṅgātīraṁ.
4 Sī. āgaccheyya. 5 Sī. pācanto. 6 Sī. gaṅgātīraṁ.
7 Sī. dāpento. 8 Sī. yājento. 9 Sī. saccavajjena.
Byākareyya labujaṁ vā puṭṭho ambaṁ byākareyya evameva kho
me bhante pūraṇo kassapo sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno
akiriyaṁ byākāsi tassa mayhaṁ bhante etadahosi kathaṁ hi nāma
mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ apasādetabbaṁ
maññeyyāti so kho ahaṁ bhante pūraṇassa kassapassa bhāsitaṁ
neva abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano
anattamanavācaṁ anicchāretvā tameva vācaṁ anuggaṇhanto
anikkujjento 1 uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ.

[95] Ekamidāhaṁ bhante samayaṁ yena makkhali gosālo tenupasaṅkamiṁ
upasaṅkamitvā makkhalinā gosālena saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ ekamantaṁ nisinno
kho ahaṁ bhante makkhaliṁ gosālaṁ etadavocaṁ yathā nu kho imāni
bho gosāla puthusippāyatanāni .pe. Sakkā nu kho bho gosāla
evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti
evaṁ vutte bhante makkhali gosālo maṁ etadavoca natthi mahārāja
hetu natthi paccayo sattānaṁ saṁkilesāya ahetū appaccayā sattā
saṁkilissanti natthi hetu natthi paccayo sattānaṁ visuddhiyā ahetū
appaccayā sattā visujjhanti natthi attakāre natthi parakāre
natthi purisakāre natthi balaṁ natthi viriyaṁ natthi purisathāmo natthi
1 Sī. anikkujjanto.
Purisaparakkamo sabbe sattā sabbe pāṇā sabbe bhūtā sabbe
jīvā avasā abalā aviriyā niyatisaṅgatibhāvapariṇatā chasvevābhijātīsu
sukhañca dukkhañca paṭisaṁvedenti cuddasa kho panimāni mahārāja 1
yonipamukhasatasahassāni saṭṭhī ca 2 satāni cha satāni pañca ca kammuno
satāni pañca ca kammāni tīṇi ca kammāni kamme ca upaḍḍhakamme 3
ca dvaṭṭhipaṭipadā dvaṭṭhantarakappā 4 chaḷābhijātiyo aṭṭhapurisabhūmiyo
ekūnapaññāsa ājīvakasate ekūnapaññāsa paribbājakasate ekūnapaññāsa
nāgavāsasate 5 vīse indriyasate tiṁse nirayasate chattiṁsarajodhātuyo
sattasaññīgabbhā sattāsaññīgabbhā sattanigaṇṭhigabbhā
sattadevā sattamanussā 6 sattapisācā 7 sattasarā sattapavuṭā
sattapapātā sattapapātasatāni sattasupinā sattasupinasatāni
cullāsītimahākappino 8 satasahassāni yāni bāle ca paṇḍite ca
sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissanti tattha natthi imināhaṁ
sīlena vā vattena vā tapena vā brahmacariyena vā aparipakkaṁ
vā kammaṁ paripācessāmi paripakkaṁ vā kammaṁ phussā phussā
byantikarissāmīti 9 hevaṁ natthi doṇamite sukhadukkhe pariyantakate
1 Sī. mahārājāti pāṭho na dissati. 2 Sī. saṭṭhiñca. 3 Sī. aḍḍhakamme
ca. 4 Sī. vaṭṭhipaṭipadā vaṭṭhantarakappā. 5 Sī. nāgāvasasate.
Yu. nāgāvāsasate. 6 Sī. mānusā. 7 Sī. pesācā.
8 Sī. mahākappuno. 9 Sī. phussa phussa byantikarissāmīti.
Saṁsāre natthi hānavaḍḍhane 1 natthi ukkaṁsāvakkaṁse seyyathāpi nāma
suttagule khitte nibbeṭhiyamānameva paleti 2 evameva bāle ca
paṇḍite ca sandhāvitvā saṁsaritvā dukkhassantaṁ karissantīti itthaṁ
kho me bhante makkhali gosālo sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho
samāno saṁsārasuddhiṁ byākāsi seyyathāpi bhante ambaṁ vā puṭṭho
labujaṁ byākareyya labujaṁ vā puṭṭho ambaṁ byākareyya evameva
kho me bhante makkhali gosālo sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho
samāno saṁsārasuddhiṁ byākāsi tassa mayhaṁ bhante etadahosi
kathaṁ hi nāma mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ
apasādetabbaṁ maññeyyāti so kho ahaṁ bhante makkhalissa gosālassa
bhāsitaṁ neva abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā
anattamano anattamanavācaṁ anicchāretvā tameva vācaṁ anuggaṇhanto
anikkujjento uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ.

[96] Ekamidāhaṁ bhante samayaṁ yena ajito kesakambalo 3
tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā ajitena kesakambalena saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ ekamantaṁ nisinno
kho ahaṁ bhante ajitaṁ kesakambalaṁ etadavocaṁ yathā nu kho imāni
bho ajita puthusippāyatanāni .pe. Sakkā nu kho bho ajita
evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti
1 Sī. hāyanavaddhane. 2 Sī. phaleti. 3 Sī. ajito kesakambali.
Evaṁ vutte bhante ajito kesakambalo maṁ etadavoca natthi mahārāja
dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi huttaṁ natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ
phalaṁ vipāko natthi ayaṁ loko natthi paraloko 1 natthi mātā
natthi pitā natthi sattā opapātikā natthi loke samaṇabrāhmaṇā
samaggagatā 2 sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ
sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedenti cātummahābhūtiko ayaṁ puriso
yadā kālaṁ karoti paṭhavī paṭhavikāyaṁ anupeti anupagacchati 3 āpo
āpokāyaṁ anupeti anupagacchati tejo tejokāyaṁ anupeti anupagacchati
vāyo vāyokāyaṁ anupeti anupagacchati ākāsaṁ indriyāni saṁkamanti
āsandipañcamā purisā taṁ 4 ādāya gacchanti yāva āḷāhanā
padāni paññāyanti 5 kāpotakāni aṭṭhīni bhavanti bhassantā hutiyo
dattupaññattamidaṁ 6 dānaṁ tesaṁ tucchaṁ musā vilāpo 7 ye keci
atthikavādaṁ vadanti bāle ca paṇḍite ca kāyassa bhedā ucchijjanti
vinassanti na honti paraṁ maraṇāti itthaṁ kho me bhante ajito
kesakambalo sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno ucchedaṁ 8
byākāsi seyyathāpi bhante ambaṁ vā puṭṭho labujaṁ byākareyya
1 Sī. paro loko. 2 samaggatā sammaggatātipi dve pāṭhā
dissanti. 3 Sī. anupigacchati. 4 Sī. mataṁ. 5 Sī. ālāhanā
padāni paññāpentīti pāṭho dissati. 6 Sī. dattupaññattaṁ
yadidaṁ. 7 Sī. musāvilopo. 8 Sī. ucchedavādaṁ.
Labujaṁ vā puṭṭho ambaṁ byākareyya evameva kho me bhante
ajito kesakambalo sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno
ucchedaṁ byākāsi tassa mayhaṁ bhante etadahosi kathaṁ hi nāma
mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ apasādetabbaṁ
maññeyyāti so kho ahaṁ bhante ajitassa kesakambalassa bhāsitaṁ neva
abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano
anattamanavācaṁ anicchāretvā tameva vācaṁ anuggaṇhanto anikkujjento
uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ.

[97] Ekamidāhaṁ bhante samayaṁ yena pakudho kaccāyano tenupasaṅkamiṁ
upasaṅkamitvā pakudhena kaccāyanena saddhiṁ sammodiṁ sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ ekamantaṁ nisinno kho ahaṁ
bhante pakudhaṁ kaccāyanaṁ etadavocaṁ yathā nu kho imāni bho
kaccāyana puthusippāyatanāni .pe. Sakkā nu kho bho kaccāyana evameva
diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti evaṁ vutte
bhante pakudho kaccāyano maṁ etadavoca sattime mahārāja kāyā akaṭā
akaṭavidhā animmitā animmātā vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā 1
te na iñjanti na vipariṇamanti na aññamaññaṁ byābādhenti nālaṁ
aññamaññassa sukhāya vā dukkhāya vā sukhadukkhāya vā katame
satta paṭhavikāyo āpokāyo tejokāyo vāyokāyo sukhe dukkhe jīve
1 esikaṭṭhāyiṭṭhikātipi pāṭho.
Sattame ime sattakāyā 1 akaṭā akaṭavidhā animmitā animmātā
vañjhā kūṭaṭṭhā esikaṭṭhāyiṭṭhitā te na iñjanti na vipariṇamanti
na aññamaññaṁ byābādhenti nālaṁ aññamaññassa sukhāya vā
dukkhāya vā sukhadukkhāya vā tattha natthi hantā vā ghātetā vā
sotā vā sāvetā vā 2 viññātā vā viññāpetā vā so hi 3
tiṇhena satthena sīsaṁ chindati na koci kañci jīvitā 4 voropeti
sattannaṁyeva kāyānaṁ antarena satthamanupattatīti 5 itthaṁ kho me bhante
pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno aññena
aññaṁ byākāsi seyyathāpi bhante ambaṁ vā puṭṭho labujaṁ
byākareyya labujaṁ vā puṭṭho ambaṁ byākareyya evameva kho me
bhante pakudho kaccāyano sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno
aññena aññaṁ byākāsi tassa mayhaṁ bhante etadahosi kathaṁ hi nāma
mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ apasādetabbaṁ
maññeyyāti so kho ahaṁ bhante pakudhassa kaccāyanassa bhāsitaṁ neva
abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano
anattamanavācaṁ anicchāretvā tameva vācaṁ anuggaṇhanto anikkujjento
uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ.

[98] Ekamidāhaṁ bhante samayaṁ yena nigaṇṭho nāṭaputto
1 Sī. santime sattakāyā. 2 Sī. sovetā vā. 3 Sī. sopi.
4 Sī. kāci jīvitā. 5 Sī. satthavivaramanupatanti.
Tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā nigaṇṭhena nāṭaputtena saddhiṁ sammodiṁ
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ ekamantaṁ
nisinno kho ahaṁ bhante nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ etadavocaṁ yathā nu kho
imāni bho aggivessana puthusippāyatanāni .pe. Sakkā nu kho
bho aggivessana evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ
paññapetunti evaṁ vutte bhante nigaṇṭho nāṭaputto maṁ etadavoca
idha mahārāja nigaṇṭho cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti kathañca kho 1 mahārāja
nigaṇṭho cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti idha mahārāja nigaṇṭho sabbavārivārito
ca hoti sabbavāriyutto ca sabbavāridhuto ca sabbavāriphuṭo 2
ca evaṁ kho 3 mahārāja nigaṇṭho cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti yato kho
mahārāja nigaṇṭho evaṁ cātuyāmasaṁvarasaṁvuto hoti ayaṁ vuccati mahārāja
nigaṇṭho nāṭaputto 4 gatatto ca yatatto ca ṭhitatto cāti itthaṁ
kho me bhante nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho
samāno cātuyāmasaṁvaraṁ byākāsi seyyathāpi bhante ambaṁ vā puṭṭho
labujaṁ byākareyya labujaṁ vā puṭṭho ambaṁ byākareyya evameva
kho bhante nigaṇṭho nāṭaputto sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho
samāno cātuyāmasaṁvaraṁ byākāsi tassa mayhaṁ bhante etadahosi kathaṁ
hi nāma mādiso samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ apasādetabbaṁ
1 Sī. khosaddo natthi. 2 Sī. sabbavāripuṭṭho. 3 Sī. khosaddo
natthi. 4 Yu. -phuṭṭho. Sī. nāṭaputtoti pāṭho natthi.
Maññeyyāti so kho ahaṁ bhante nigaṇṭhassa nāṭaputtassa bhāsitaṁ neva
abhinandiṁ nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano
anattamanavācaṁ anicchāretvā tameva vācaṁ anuggaṇhanto anikkujjento
uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ.

[99] Ekamidāhaṁ bhante samayaṁ yena sañjayo velaṭṭhaputto 1
tenupasaṅkamiṁ upasaṅkamitvā sañjayena velaṭṭhaputtena saddhiṁ sammodiṁ
sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdiṁ ekamantaṁ
nisinno kho ahaṁ bhante sañjayaṁ velaṭṭhaputtaṁ etadavocaṁ yathā nu kho
imāni bho sañjaya puthusippāyatanāni .pe. Sakkā nu kho bho sañjaya
evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti evaṁ
vutte bhante sañjayo velaṭṭhaputto maṁ etadavoca atthi paro lokoti
iti ce maṁ pucchasi atthi paro lokoti iti ce me assa atthi
paro lokoti iti tena 2 byākareyyaṁ evantipi me no tathātipi
me no aññathātipi me no notipi me no no notipi me no natthi
paro loko atthi ca natthi ca paro loko neva atthi na natthi
paro loko atthi sattā opapātikā natthi sattā opapātikā
atthi ca natthi ca sattā opapātikā neva atthi na natthi sattā
opapātikā atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko iti ce
maṁ pucchasi atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko iti ce
1 Sī. velaṭṭhiputto. 2 te naṁ.
Me assa atthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko iti tena
byākareyyaṁ natthi sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko atthi ca
natthi ca sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko neva atthi na natthi
sukaṭadukkaṭānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko hoti tathāgato parammaraṇā
na hoti tathāgato parammaraṇā hoti ca na ca hoti tathāgato
parammaraṇā neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti iti ce
maṁ pucchasi neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti iti ce me
assa neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti iti tena byākareyyaṁ
evantipi me no tathātipi me no aññathātipi me no notipi
me no no notipi me noti itthaṁ kho me bhante sañjayo velaṭṭhaputto
sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno vikkhepaṁ byākāsi seyyathāpi
bhante ambaṁ vā puṭṭho labujaṁ byākareyya labujaṁ vā puṭṭho ambaṁ
byākareyya evameva kho bhante sañjayo velaṭṭhaputto sandiṭṭhikaṁ
sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno vikkhepaṁ byākāsi tassa mayhaṁ bhante
etadahosi ayañca imesaṁ samaṇabrāhmaṇānaṁ sabbabālo sabbamūḷho
kathaṁ hi nāma sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ puṭṭho samāno vikkhepaṁ
byākarissatīti tassa mayhaṁ bhante etadahosi kathañhi nāma mādiso
samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā vijite vasantaṁ apasādetabbaṁ maññeyyāti
so kho ahaṁ bhante sañjayassa velaṭṭhaputtassa bhāsitaṁ neva abhinandiṁ
nappaṭikkosiṁ anabhinanditvā appaṭikkositvā anattamano anattamanavācaṁ
Anicchāretvā tameva vācaṁ anuggaṇhanto anikkujjento
uṭṭhāyāsanā pakkāmiṁ.

[100] Sohaṁ bhante bhagavantampi pucchāmi yathā nu kho imāni bhante
puthusippāyatanāni seyyathīdaṁ hatthārohā assārohā rathikā dhanuggahā
celakā calakā piṇḍadāyikā uggā rājaputtā pakkhandino mahānāgā
surā cammayodhino dāsakaputtā āḷārikā kappakā nhāpakā sūdā
mālākārā rajakā pesakārā nalakārā kumbhakārā gaṇakā muddikā
yāni vā panaññānipi evaṁgatāni puthusippāyatanāni te diṭṭhe va
dhamme sandiṭṭhikaṁ sippaphalaṁ upajīvanti te tena attānaṁ sukhenti
piṇenti mātāpitaro sukhenti piṇenti puttadāraṁ sukhenti piṇenti
mittāmacce sukhenti piṇenti samaṇabrāhmaṇesu uddhaggikaṁ dakkhiṇaṁ
patiṭṭhāpenti sovaggikaṁ sukhavipākaṁ saggasaṁvattanikaṁ sakkā nu kho
bhante evameva diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti.
Sakkā mahārāja tenahi mahārāja taññevettha paṭipucchissāmi
yathā te khameyya tathā taṁ byākareyyāsi taṁ kiṁ maññasi
mahārāja idha te assa puriso dāso kammakaro pubbuṭṭhāyī
pacchānipātī kiṁkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokiko 1 tassa
evamassa acchariyaṁ vata bho abbhūtaṁ vata bho puññānaṁ gati
puññānaṁ vipāko ayaṁ hi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto
1 Sī. mukhullokako.
Manusso ahaṁpi manusso ayaṁ hi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti devo maññe
ahaṁ panamhissa 1 dāso kammakaro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī
kiṁkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī mukhullokiko so vatassāhaṁ puññāni
kareyyaṁ yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni
acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So aparena
samayena kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya. So evaṁ pabbajito samāno
kāyena saṁvuto vihareyya vācāya saṁvuto vihareyya manasā saṁvuto
vihareyya ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho 2 abhirato paviveke.
Tañceke 3 purisā evamāroceyyuṁ yagghe deva jāneyyāsi yo te
so puriso dāso kammakaro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṁkārapaṭissāvī
manāpacārī piyavādī mukhullokiko so deva kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito so
evaṁ pabbajito samāno kāyena saṁvuto viharati vācāya saṁvuto
viharati manasā saṁvuto viharati ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho abhirato
paviveketi. Apinu tvaṁ evaṁ vadeyyāsi etu me bho so puriso
punadeva hotu dāso kammakaro pubbuṭṭhāyī pacchānipātī kiṁkārapaṭissāvī
manāpacārī piyavādī mukhullokikoti. Nohetaṁ bhante
1 ahaṁ panamhassātipi pāṭho. 2 Sī. saṇṭhito. 3 Sī. tañce te.
Athakho naṁ mayameva abhivādeyyāmapi paccuṭṭheyyāmapi āsanenapi
nimanteyyāma abhinimanteyyāmapi naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārehi dhammikaṁpissa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāmāti.
Taṁ kiṁ maññasi mahārāja yadi evaṁ sante hoti vā
sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ no vāti. Addhā kho bhante evaṁ
sante hoti sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalanti. Idaṁ kho te mahārāja
mayā paṭhamaṁ diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññattanti.

[101] Sakkā pana bhante aññaṁpi evameva diṭṭhe va dhamme
sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññapetunti. Sakkā mahārāja tenahi
mahārāja taññevettha paṭipucchissāmi yathā te khameyya tathā
naṁ byākareyyāsi. Taṁ kiṁ maññasi mahārāja idha te assa
puriso kassako gahapatiko kārakārako rāsivaḍḍhako. Tassa
evamassa acchariyaṁ vata bho abbhūtaṁ vata bho puññānaṁ gati puññānaṁ
vipāko ayaṁ hi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto manusso
ahampi manusso ayaṁ hi rājā māgadho ajātasattu vedehiputto
pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti devo maññe
ahaṁ panamhissa kassako gahapatiko kārakārako rāsivaḍḍhako so
vatassāhaṁ puññāni kareyyaṁ yannūnāhaṁ kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyyanti.
So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya
Mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya
mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni
vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajeyya. So
evaṁ pabbajito samāno kāyena saṁvuto vihareyya vācāya saṁvuto
vihareyya manasā saṁvuto vihareyya ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho
abhirato paviveke. Tañceke purisā evamāroceyyuṁ yagghe deva
jāneyyāsi yo te so puriso kassako gahapatiko kārakārako
rāsivaḍḍhako so deva kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni
acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajito so evaṁ pabbajito
samāno kāyena saṁvuto viharati vācāya saṁvuto viharati manasā
saṁvuto viharati ghāsacchādanaparamatāya santuṭṭho abhirato paviveketi.
Apinu tvaṁ evaṁ vadeyyāsi etu me bho so puriso punadeva
hotu kassako gahapatiko kārakārako rāsivaḍḍhakoti. No hetaṁ
bhante athakho naṁ mayameva abhivādeyyāmapi paccuṭṭheyyāmapi āsanenapi
nimanteyyāma abhinimanteyyāmapi naṁ cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccaya-
bhesajjaparikkhārehi dhammikaṁpissa rakkhāvaraṇaguttiṁ saṁvidaheyyāmāti.
Taṁ kiṁ maññasi mahārāja yadi evaṁ sante hoti vā
sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ no vāti. Addhā kho bhante evaṁ
sante hoti sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalanti. Idaṁ kho te mahārāja
mayā dutiyaṁ diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ sāmaññaphalaṁ paññattanti.

[102] Sakkā pana bhante aññaṁpi diṭṭhe va dhamme sandiṭṭhikaṁ
sāmaññaphalaṁ paññapetuṁ imehi sandiṭṭhikehi sāmaññaphalehi abhikkantatarañca
paṇītatarañcāti. Sakkā mahārāja tenahi mahārāja
suṇāhi 1 sādhukaṁ manasikarohi bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho
rājā 2 māgadho ajātasattu vedehiputto bhagavato paccassosi.
Bhagavā etadavoca idha mahārāja tathāgato loke uppajjati arahaṁ
sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro
purisadammasārathi satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti 3 so imaṁ
lokaṁ sadevakaṁ samārakaṁ sabrahmakaṁ sassamaṇabrāhmaṇiṁ pajaṁ sadevamanussaṁ
sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedeti. So dhammaṁ deseti ādikalyāṇaṁ
majjhekalyāṇaṁ pariyosānakalyāṇaṁ sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ
parisuddhaṁ brahmacariyaṁ pakāseti. Taṁ dhammaṁ suṇāti gahapati vā
gahapatiputto vā aññatarasmiṁ vā kule pacchā 4 jāto. So taṁ
dhammaṁ sutvā tathāgate saddhaṁ paṭilabhati. So tena saddhāpaṭilābhena
samannāgato iti paṭisañcikkhati sambādho gharāvāso rajāpatho 5
abbhokāso pabbajjā nayidaṁ sukaraṁ agāraṁ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṁ
ekantaparisuddhaṁ saṁkhalikhitaṁ brahmacariyaṁ carituṁ yannūnāhaṁ
kesamassuṁ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā
1 Sī. suṇohīti vā pāṭho. 2 Sī. mahārājā. 3 Sī. bhagavā.
4 Sī. paccā. 5 Sī. rajopatho.
Anagāriyaṁ pabbajeyyanti. So aparena samayena appaṁ vā bhogakkhandhaṁ
pahāya mahantaṁ vā bhogakkhandhaṁ pahāya appaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ
pahāya mahantaṁ vā ñātiparivaṭṭaṁ pahāya kesamassuṁ ohāretvā
kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṁ pabbajati.
So evaṁ pabbajito samāno pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno
aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati
sikkhāpadesu kāyakammavacīkammena 1 samannāgato kusalena parisuddhājīvo
sīlasampanno indriyesu guttadvāro satisampajaññena samannāgato
santuṭṭho.