[83] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghatanikā
saññīvādā uddhamāghatanā saññimattānaṁ paññapenti soḷasahi vatthūhi
te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[84] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghatanikā
asaññīvādā uddhamāghatanā asaññimattānaṁ paññapenti aṭṭhahi
vatthūhi te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[85] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghatanikā
nevasaññīnāsaññīvādā uddhamāghatanā nevasaññīnāsaññimattānaṁ
paññapenti aṭṭhahi vatthūhi te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti
netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[86] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā sato
sattassa ucchedaṁ vināsaṁ vibhavaṁ paññapenti sattahi vatthūhi te
vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[87] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā
sato sattassa paramadiṭṭhadhammanibbānaṁ paññapenti pañcahi vatthūhi
te vata aññatra phassā paṭisaṁvedissantīti netaṁ ṭhānaṁ vijjati.

[88] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā aparantakappikā
aparantānudiṭṭhino aparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni
abhivadanti catucattāḷīsāya vatthūhi te vata aññatra phassā
paṭisaṁvedissantīti ne ṭhānaṁ vijjati.

[89] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca
aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino
pubbantāparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni
abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi te vata aññatra phassā
paṭisaṁvedissantīti ne ṭhānaṁ vijjati.

[90] Tatra bhikkhave ye te samaṇabrāhmaṇā sassatavādā sassataṁ
attānañca lokañca paññapenti catūhi vatthūhi yepi te samaṇabrāhmaṇā
ekaccasassatikā ekaccāsassatikā yepi te samaṇabrāhmaṇā
antānantikā yepi te samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā
yepi te samaṇabrāhmaṇā adhiccasamuppannikā yepi te samaṇabrāhmaṇā
pubbantakappikā yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghatanikā
saññīvādā yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghatanikā
asaññīvādā yepi te samaṇabrāhmaṇā uddhamāghatanikā nevasaññīnāsaññīvādā
yepi te samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā yepi te
samaṇabrāhmaṇā diṭṭhadhammanibbānavādā yepi te samaṇabrāhmaṇā
aparantakappikā yepi te samaṇabrāhmaṇā pubbantakappikā ca
Aparantakappikā ca pubbantāparantakappikā ca pubbantāparantānudiṭṭhino
pubbantāparantaṁ ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni
abhivadanti dvāsaṭṭhiyā vatthūhi sabbe te chahi phassāyatanehi
phussāphussā 1 paṭisaṁvedenti. Tesaṁ vedanāpaccayā taṇhā taṇhāpaccayā
upādānaṁ upādānapaccayā bhavo bhavapaccayā jāti jātipaccayā
jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
Yato kho bhikkhave bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca
assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ pajānāti. Ayaṁ
imehi sabbeheva uttaritaraṁ pajānāti. Ye hi keci bhikkhave
samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā
vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṁ
ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti sabbe te
imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālikatā ettha sitā va ummujjamānā
ummujjanti ettha pariyāpannā antojālikatā va ummujjamānā
ummujjanti seyyathāpi bhikkhave dakkho kevaṭṭo vā
kevaṭṭantevāsī vā sukhumacchiddakena 2 jālena parittaṁ udakarahadaṁ
otthareyya tassa evamassa ye kho keci imasmiṁ udakarahade
oḷārikā pāṇā sabbepete antojālikatā ettha sitā va
1 Sī. phussa phussa. aṭṭhakathāyaṁ phussā phussā. 2 Sī. sukhumacchinnena.
A. sukhumacchikena.
Ummujjamānā ummujjanti ettha pariyāpannā antojālikatā va
ummujjamānā ummujjantīti evameva kho bhikkhave ye hi keci
samaṇā vā brāhmaṇā vā pubbantakappikā vā aparantakappikā
vā pubbantāparantakappikā vā pubbantāparantānudiṭṭhino pubbantāparantaṁ
ārabbha anekavihitāni adhimuttipadāni abhivadanti sabbe te
imeheva dvāsaṭṭhiyā vatthūhi antojālikatā ettha sitā va ummujjamānā
ummujjanti ettha pariyāpannā antojālikatā va ummujjamānā
ummujjanti. Ucchinnabhavanettiko bhikkhave tathāgatassa kāyo
tiṭṭhati yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṁ dakkhanti devamanussā
kāyassa bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā na naṁ dakkhanti devamanussā
seyyathāpi bhikkhave ambapiṇḍiyā vaṇṭacchinnāya yāni kānici
ambāni vaṇṭapaṭibandhāni 1 sabbāni tāni tadanvayāni bhavanti
evameva kho bhikkhave ucchinnabhavanettiko tathāgatassa kāyo tiṭṭhati
yāvassa kāyo ṭhassati tāva naṁ dakkhanti devamanussā kāyassa
bhedā uddhaṁ jīvitapariyādānā na naṁ dakkhanti devamanussāti. Evaṁ
vutte āyasmā ānando bhagavantaṁ etadavoca acchariyaṁ bhante
abbhūtaṁ 2 bhante konāmo ayaṁ bhante dhammapariyāyoti. Tasmātiha
tvaṁ ānanda imaṁ dhammapariyāyaṁ atthajālantipi naṁ dhārehi dhammajālantipi
naṁ dhārehi brahmajālantipi naṁ dhārehi diṭṭhijālantipi naṁ dhārehi
1 Sī. vaṇṭūpanibandhanāni. 2 Sī. Yu. abbhutaṁ.
Anuttaro saṅgāmavijayotipi naṁ dhārehīti. Idamavoca bhagavā.
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṁ abhinandunti. Imasmiṁ ca pana
veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne dasasahassī 1 lokadhātu akampitthāti.
Brahmajālasuttaṁ paṭhamaṁ niṭṭhitaṁ.
------------
Sī. sahassī.
Sāmaññaphalasuttaṁ dutiyaṁ

[91] Evamme sutaṁ. Ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati jīvakassa
komārabhaccassa ambavane mahatā bhikkhusaṁghena saddhiṁ aḍḍhateḷasehi
bhikkhusatehi. Tena kho pana samayena rājā māgadho ajātasattu
vedehiputto tadahuposathe paṇṇarase komudiyā cātummāsiniyā
puṇṇāya puṇṇamāya rattiyā rājāmaccaparivuto uparipāsādavaragato
nisinno hoti. Athakho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto
udānaṁ udānesi ramaṇīyā vata bho dosinā ratti abhirūpā vata
bho dosinā ratti dassanīyā vata bho dosinā ratti pāsādikā
vata bho dosinā ratti lakkhaññā vata bho dosinā ratti kaṁ nu
khvajja samaṇaṁ vā brāhmaṇaṁ vā payirupāseyyāma 1 yanno payirupāsato
cittaṁ pasīdeyyāti. Evaṁ vutte aññataro rājāmacco rājānaṁ
māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca ayaṁ deva pūraṇo kassapo
saṁghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato
bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto taṁ devo
pūraṇaṁ kassapaṁ payirupāsatu appevanāma devassa pūraṇaṁ kassapaṁ
payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti. Evaṁ vutte rājā māgadho
ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi. Aññataropi kho rājāmacco
1 Yu. payirūpāseyyāma.
Rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca ayaṁ deva
makkhali gosālo saṁghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto
yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito
addhagato vayoanuppatto taṁ devo makkhaliṁ gosālaṁ payirupāsatu
appevanāma devassa makkhaliṁ gosālaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti.
Evaṁ vutte rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ
etadavoca ayaṁ deva ajito kesakambalo saṁghī ceva gaṇī ca
gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa
rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto taṁ devo ajitaṁ
kesakambalaṁ payirupāsatu appevanāma devassa ajitaṁ kesakambalaṁ
payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti. Evaṁ vutte rājā māgadho
ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi. Aññataropi kho rājāmacco
rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca ayaṁ deva
pakudho kaccāyano saṁghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto
yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito
addhagato vayoanuppatto taṁ devo pakudhaṁ kaccāyanaṁ payirupāsatu
appevanāma devassa pakudhaṁ kaccāyanaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti.
Evaṁ vutte rājā māgadho ajātasattu vedehiputto
tuṇhī ahosi. Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ
Ajātasattuṁ vedehiputtaṁ etadavoca ayaṁ deva sañjayo velaṭṭhaputto 1
saṁghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro
sādhusammato bahujanassa rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto
taṁ devo sañjayaṁ velaṭṭhaputtaṁ payirupāsatu appevanāma
devassa sañjayaṁ velaṭṭhaputtaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti.
Evaṁ vutte rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.
Aññataropi kho rājāmacco rājānaṁ māgadhaṁ ajātasattuṁ vedehiputtaṁ
etadavoca ayaṁ deva nigaṇṭho nāṭaputto saṁghī ceva gaṇī ca
gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa
rattaññū cirapabbajito addhagato vayoanuppatto taṁ devo nigaṇṭhaṁ
nāṭaputtaṁ payirupāsatu appevanāma devassa nigaṇṭhaṁ nāṭaputtaṁ
payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti. Evaṁ vutte rājā māgadho
ajātasattu vedehiputto tuṇhī ahosi.

[92] Tena kho pana samayena jīvako komārabhacco rañño māgadhassa
ajātasattussa vedehiputtassa avidūre tuṇhībhūto nisinno hoti.
Athakho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto jīvakaṁ komārabhaccaṁ
etadavoca tvaṁ pana samma jīvaka kiṁ tuṇhīti. Ayaṁ deva bhagavā
arahaṁ sammāsambuddho amhākaṁ ambavane viharati mahatā bhikkhusaṁghena
saddhiṁ aḍḍhateḷasehi bhikkhusatehi taṁ kho pana bhagavantaṁ evaṁ kalyāṇo
1 Sī. velaṭṭhiputto.
Kittisaddo abbhuggato itipi so bhagavā arahaṁ sammāsambuddho
vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi
satthā devamanussānaṁ buddho bhagavāti taṁ devo bhagavantaṁ payirupāsatu
appevanāma devassa bhagavantaṁ payirupāsato cittaṁ pasīdeyyāti.
Tenahi samma jīvaka hatthiyānāni kappāpehīti. Evaṁ devāti kho
jīvako komārabhacco rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa
paṭisuṇitvā 1 pañcamattāni hatthiniyāsatāni 2 kappāpetvā rañño ca
ārohaṇīyaṁ 3 nāgaṁ rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa
paṭivedesi kappitāni kho te deva hatthiyānāni yassadāni kālaṁ
maññasīti. Athakho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto pañcasu
hatthiniyāsatesu paccekā itthiyo āropetvā ārohaṇīyaṁ nāgaṁ
abhirūhitvā ukkāsu dhāriyamānāsu rājagahamhā niyyāsi mahaccarājānubhāvena
yena jīvakassa komārabhaccassa ambavanaṁ tena pāyāsi.
Athakho rañño māgadhassa ajātasattussa vedehiputtassa avidūre
ambavanassa ahudeva bhayaṁ ahu chambhitattaṁ ahu lomahaṁso. Athakho
rājā māgadho ajātasattu vedehiputto bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto
jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca kacci maṁ samma jīvaka na vañcesi
kacci maṁ samma jīvaka na palambhesi kacci maṁ samma jīvaka na paccatthikānaṁ
1 Sī. Yu. paṭissutvā. 2 Sī. Yu. hatthinikāsatāni. 3 Sī. ārohiniyaṁ
ārohaniyaṁ.
Desi kathaṁ hi nāma tāvamahato bhikkhusaṁghassa aḍḍhateḷasānaṁ bhikkhusatānaṁ
neva khipitasaddo bhavissati na ukkāsitasaddo na nigghosoti.
Mā bhāyi mahārāja mā bhāyi mahārāja na taṁ deva vañcemi na
taṁ deva palambhāmi na taṁ deva paccatthikānaṁ demi abhikkama mahārāja
abhikkama mahārāja ete maṇḍalamāḷe padīpā jhāyantīti. Athakho
rājā māgadho ajātasattu vedehiputto yāvatikā nāgassa bhūmi
nāgena gantvā nāgā paccorohitvā padiko va 1 yena maṇḍalamāḷassa
dvāraṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ
etadavoca kahaṁ pana samma jīvaka bhagavāti. Eso mahārāja
bhagavā majjhimaṁ thambhaṁ nissāya puratthābhimukho nisinno purakkhato
bhikkhusaṁghassāti. Athakho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
Ekamantaṁ ṭhito kho rājā māgadho ajātasattu vedehiputto tuṇhībhūtaṁ
tuṇhībhūtaṁ bhikkhusaṁghaṁ anuviloketvā rahadamiva vippasannaṁ udānaṁ
udānesi iminā me upasamena udayabhaddo 2 kumāro samannāgato
hotu yenetarahi upasamena bhikkhusaṁgho samannāgatoti. Āgamā kho
tvaṁ mahārāja yathāpemanti. Piyo me bhante udayabhaddo kumāro
iminā me bhante upasamena udayabhaddo kumāro samannāgato hotu
yenetarahi upasamena bhikkhusaṁgho samannāgatoti.
1 Sī. pattiko va. 2 Sī. udāyibhaddo.