[1160] Kassa kinti paṇṇarasa dhammā nidānahetupaccayā
saṅgahamūlamādi ca aṭṭhapuggalabhedā
tiṇṇaṁ tayo jānitabbā atthārauddesena ca
palibodhādhinā sīmā ca uppādanirodhena cāti 3 .
Parivāraṁ niṭṭhitaṁ.
1 Ma. Yu. uddhariyyanti. 2 Ma. Yu. kaṭhinabhedo niṭṭhito.
3 marammara yuropiyapotthakesu āgatuddānaṁ yebhuyyena visadisaṁ hoti. icchantena
tattha oloketabbaṁ.
Upālipañcakaṁ

[1161] Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Athakho āyasmā upāli
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā upāli bhagavantaṁ
etadavoca katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
yāvajīvaṁ nānissitena vatthabbanti. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena
bhikkhunā yāvajīvaṁ nānissitena vatthabbaṁ. Katamehi pañcahi.
Uposathaṁ na jānāti uposathakammaṁ na jānāti pātimokkhaṁ na
jānāti pātimokkhuddesaṁ na jānāti ūnapañcavasso hoti.
Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā yāvajīvaṁ
nānissitena vatthabbaṁ. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
yāvajīvaṁ anissitena vatthabbaṁ. Katamehi pañcahi. Uposathaṁ
jānāti uposathakammaṁ jānāti pātimokkhaṁ jānāti pātimokkhuddesaṁ
jānāti pañcavasso vā hoti atirekapañcavasso vā.
Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā yāvajīvaṁ
anissitena vatthabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
bhikkhunā yāvajīvaṁ nānissitena vatthabbaṁ. Katamehi pañcahi.
Pavāraṇaṁ na jānāti pavāraṇākammaṁ na jānāti pātimokkhaṁ
Na jānāti pātimokkhuddesaṁ na jānāti ūnapañcavasso
hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā
yāvajīvaṁ nānissitena vatthabbaṁ. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena
bhikkhunā yāvajīvaṁ anissitena vatthabbaṁ. Katamehi pañcahi.
Pavāraṇaṁ jānāti pavāraṇākammaṁ jānāti pātimokkhaṁ jānāti
pāṭimokkhuddesaṁ jānāti pañcavasso vā hoti atirekapañcavasso
vā. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā
yāvajīvaṁ anissitena vatthabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi
samannāgatena bhikkhunā yāvajīvaṁ nānissitena vatthabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Āpattānāpattiṁ na jānāti lahukagarukaṁ āpattiṁ na
jānāti sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ na jānāti duṭṭhullāduṭṭhullaṁ
āpattiṁ na jānāti ūnapañcavasso hoti. Imehi kho upāli
pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā yāvajīvaṁ nānissitena vatthabbaṁ.
Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā yāvajīvaṁ anissitena
vatthabbaṁ. Katamehi pañcahi. Āpattānāpattiṁ jānāti lahukagarukaṁ
āpattiṁ jānāti sāvasesānavasesaṁ āpattiṁ jānāti duṭṭhullāduṭṭhullaṁ
āpattiṁ jānāti pañcavasso vā hoti atirekapañcavasso
vā. Imehi kho upāli upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
bhikkhunā yāvajīvaṁ anissitena vatthabbanti.

[1162] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
Na upasampādetabbaṁ na nissayo dātabbo na sāmaṇero
upaṭṭhāpetabboti. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
na upasampādetabbaṁ na nissayo dātabbo na sāmaṇero
upaṭṭhāpetabbo. Katamehi pañcahi. Na paṭibalo hoti
antevāsiṁ vā saddhivihāriṁ vā gilānaṁ upaṭṭhātuṁ vā upaṭṭhāpetuṁ
vā anabhiratiṁ vūpakāsetuṁ vā vūpakāsāpetuṁ vā uppannaṁ
kukkuccaṁ dhammato vinodetuṁ vā 1 vinodāpetuṁ vā abhidhamme
vinetuṁ abhivinaye vinetuṁ. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatena bhikkhunā na upasampādetabbaṁ na nissayo dātabbo
na sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena
bhikkhunā upasampādetabbaṁ nissayo dātabbo sāmaṇero
upaṭṭhāpetabbo. Katamehi pañcahi. Paṭibalo hoti antevāsiṁ
vā saddhivihāriṁ vā gilānaṁ upaṭṭhātuṁ vā upaṭṭhāpetuṁ vā
anabhiratiṁ vūpakāsetuṁ vā vūpakāsāpetuṁ vā uppannaṁ kukkuccaṁ
dhammato vinodetuṁ vā 1 vinodāpetuṁ vā 1 abhidhamme vinetuṁ
abhivinaye vinetuṁ. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
bhikkhunā upasampādetabbaṁ nissayo dātabbo sāmaṇero
upaṭṭhāpetabbo. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
bhikkhunā na upasampādetabbaṁ na nissayo dātabbo na sāmaṇero
upaṭṭhāpetabbo. Katamehi pañcahi. Na paṭibalo
1 Ma. vā vinodāpetuṁ vāti ime pāṭhā natthi.
Hoti antevāsiṁ vā saddhivihāriṁ vā abhisamācārikāya sikkhāya
sikkhāpetuṁ ādibrahmacariyakāya sikkhāya vinetuṁ adhisīle vinetuṁ
adhicitte vinetuṁ adhipaññāya vinetuṁ. Imehi kho upāli
pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā na upasampādetabbaṁ na
nissayo dātabbo na sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo. Pañcahupāli
aṅgehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabbaṁ nissayo dātabbo
sāmaṇero upaṭṭhāpetabbo. Katamehi pañcahi. Paṭibalo
hoti antevāsiṁ vā saddhivihāriṁ vā abhisamācārikāya sikkhāya
sikkhāpetuṁ ādibrahmacariyakāya sikkhāya vinetuṁ adhisīle vinetuṁ
adhicitte vinetuṁ adhipaññāya vinetuṁ. Imehi kho upāli
pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā upasampādetabbaṁ nissayo
dātabbo sāmaṇero upaṭṭhāpetabboti.

[1163] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ kātabbanti. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi pañcahi. Alajjī ca hoti bālo
ca apakatatto ca micchādiṭṭhiko ca hoti ājīvavipanno
ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa
bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi pañcahi. Adhisīle sīlavipanno
hoti ajjhācāre ācāravipanno hoti atidiṭṭhiyā diṭṭhivipanno
Hoti micchādiṭṭhiko ca hoti ājīvavipanno ca. Imehi kho
upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ.
Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ
kātabbaṁ. Katamehi pañcahi. Kāyikena davena samannāgato
hoti vācasikena davena samannāgato hoti kāyikavācasikena
davena samannāgato hoti micchādiṭṭhiko ca hoti ājīvavipanno
ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa
bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi pañcahi. Kāyikena anācārena
samannāgato hoti vācasikena anācārena samannāgato hoti
kāyikavācasikena anācārena samannāgato hoti micchādiṭṭhiko
ca hoti ājīvavipanno ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli
pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Kāyikena upaghātikena samannāgato hoti vācasikena
upaghātikena samannāgato hoti kāyikavācasikena upaghātikena
samannāgato hoti micchādiṭṭhiko ca hoti ājīvavipanno
ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa
bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi pañcahi. Kāyikena micchājīvena
Samannāgato hoti vācasikena micchājīvena samannāgato hoti
kāyikavācasikena micchājīvena samannāgato hoti micchādiṭṭhiko
ca hoti ājīvavipanno ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli
pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Āpattiṁ āpanno thammakato upasampādeti nissayaṁ
deti sāmaṇeraṁ upaṭṭhāpeti bhikkhunovādakasammatiṁ sādiyati
sammatopi bhikkhuniyo ovadati. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli
pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Yāya āpattiyā saṅghena kammaṁ kataṁ hoti taṁ
āpattiṁ āpajjati aññaṁ vā tādisikaṁ tato vā pāpiṭṭhataraṁ
kammaṁ garahati kammike garahati. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Aparehipi upāli
pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ kātabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Buddhassa avaṇṇaṁ bhāsati dhammassa avaṇṇaṁ bhāsati
saṅghassa avaṇṇaṁ bhāsati micchādiṭṭhiko ca hoti ājīvavipanno
ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ kātabbanti.
Anissitavaggo paṭhamo.
Tassuddānaṁ

[1164] Uposathaṁ pavāraṇaṁ āpatti ca gilānakaṁ
abhisamācāralajjī ca adhisīladavena ca
anācāraṁ upaghāti micchā āpattimeva ca
yāya āpattiyā buddhassa paṭhamo vaggasaṅgahoti.

[1165] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
kammaṁ na paṭippassambhetabbanti. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatassa
bhikkhuno kammaṁ na paṭippassambhetabbaṁ. Katamehi pañcahi.
Āpattiṁ āpanno kammakato upasampādeti nissayaṁ deti
sāmaṇeraṁ upaṭṭhāpeti bhikkhunovādakasammatiṁ sādiyati sammatopi
bhikkhuniyo ovadati. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa
bhikkhuno kammaṁ na paṭippassambhetabbaṁ. Aparehipi upāli
pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ na paṭippassambhetabbaṁ.
Katamehi pañcahi. Yāya āpattiyā saṅghena kammaṁ kataṁ hoti
taṁ āpattiṁ āpajjati aññaṁ vā tādisikaṁ tato vā pāpiṭṭhataraṁ
kammaṁ garahati kammike garahati. Imehi kho upāli
pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ na paṭippassambhetabbaṁ.
Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ na
paṭippassambhetabbaṁ. Katamehi pañcahi. Buddhassa avaṇṇaṁ bhāsati
dhammassa avaṇṇaṁ bhāsati saṅghassa avaṇṇaṁ bhāsati micchādiṭṭhiko
Ca hoti ājīvavipanno ca. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ na paṭippassambhetabbaṁ.
Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno kammaṁ na
paṭippassambhetabbaṁ. Katamehi pañcahi. Alajjī ca hoti bālo
ca apakatatto ca omaddakārako ca hoti vattesu sikkhāya
ca na paripūrikārī. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa
bhikkhuno kammaṁ na paṭippassambhetabbanti.

[1166] Saṅgāmāvacarena bhante bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamantena
kati dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā saṅgho upasaṅkamitabboti 1 .
Saṅgāmāvacarenupāli bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamantena pañca dhamme
ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā saṅgho upasaṅkamitabbo. Katame pañca.
Saṅgāmāvacarenupāli bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamantena nīcacittena saṅgho
upasaṅkamitabbo rajoharaṇasamena cittena āsanakusalena bhavitabbaṁ
nisajjakusalena there bhikkhū anupakhajjantena nave bhikkhū āsanena
appaṭibāhantena yathāpaṭirūpe āsane nisīditabbaṁ anānākathikena
bhavitabbaṁ atiracchānakathikena sāmaṁ vā dhammo bhāsitabbo paro
vā ajjhesitabbo ariyo vā tuṇhībhāvo nātimaññitabbo
sace upāli saṅgho samaggakaraṇīyāni kammāni karoti tatra ce
upāli bhikkhuno nakkhamati api diṭṭhāvikammaṁ katvā upetabbā
sāmaggī. Taṁ kissa hetu. Māhaṁ saṅghena nānatto assanti.
1 Yu. itisaddo natthi.
Saṅgāmāvacarenupāli bhikkhunā saṅghaṁ upasaṅkamantena ime pañca
dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā saṅgho upasaṅkamitabboti.

[1167] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe
voharanto bahujanākanto ca hoti bahujanāmanāpo ca bahujanārucito
cāti. Pañcahupāli aṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe voharanto
bahujanākanto ca hoti bahujanāmanāpo ca bahujanārucito ca.
Katamehi pañcahi. Ussitamantī ca hoti nissitajappī
ca na ca bhāsānusandhikusalo hoti na yathādhamme yathāvinaye
yathāpattiyā codetā hoti na yathādhamme yathāvinaye yathāpattiyā
kāretā hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato
bhikkhu saṅghe voharanto bahujanākanto ca hoti bahujanāmanāpo
ca bahujanārucito ca. Pañcahupāli aṅgehi samannāgato bhikkhu
saṅghe voharanto bahujanakanto ca hoti bahujanamanāpo ca
bahujanarucito ca. Katamehi pañcahi. Na ussitamantī ca hoti na
nissitajappī ca bhāsānusandhikusalo ca hoti yathādhamme yathāvinaye
yathāpattiyā codetā hoti yathādhamme yathāvinaye yathāpattiyā
kāretā hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato
bhikkhu saṅghe voharanto bahujanakanto ca hoti bahujanamanāpo ca
bahujanarucito ca. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgato
bhikkhu saṅghe voharanto bahujanākanto ca hoti bahujanāmanāpo
Ca bahujanārucito ca. Katamehi pañcahi. Ussādetā hoti
apasādetā hoti adhammaṁ gaṇhāti dhammaṁ paṭibāhati samphañca
bahuṁ bhāsati. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu
saṅghe voharanto bahujanākanto ca hoti bahujanāmanāpo ca
bahujanārucito ca. Pañcahupāli aṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe
voharanto bahujanakanto ca hoti bahujanamanāpo ca bahujanarucito
ca. Katamehi pañcahi. Na ussādetā hoti na apasādetā
hoti dhammaṁ gaṇhāti adhammaṁ paṭibāhati samphañca na bahuṁ
bhāsati. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe
voharanto bahujanakanto ca hoti bahujanamanāpo ca bahujanarucito
ca. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe
voharanto bahujanākanto ca hoti bahujanāmanāpo ca bahujanārucito
ca. Katamehi pañcahi. Pasayha vattā 1 hoti anokāsakammaṁ
kārāpetvā vattā 1 hoti na yathādhamme yathāvinaye yathāpattiyā
codetā hoti na yathādhamme yathāvinaye yathāpattiyā kāretā
hoti na yathādiṭṭhiyā byākatā hoti. Imehi kho upāli
pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe voharanto bahujanākanto
ca hoti bahujanāmanāpo ca bahujanārucito ca. Pañcahupāli
aṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe voharanto bahujanakanto ca
hoti bahujanamanāpo ca bahujanarucito ca. Katamehi pañcahi.
1 Po. Ma. Yu. pavattā.
Na pasayha vattā hoti okāsakammaṁ kārāpetvā vattā hoti
yathādhamme yathāvinaye yathāpattiyā codetā hoti yathādhamme
yathāvinaye yathāpattiyā kāretā hoti yathādiṭṭhiyā byākatā
hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu saṅghe
voharanto bahujanakanto ca hoti bahujanamanāpo ca bahujanarucito
cāti.

[1168] Kati nu kho bhante ānisaṁsā vinayapariyattiyāti.
Pañcime upāli ānisaṁsā vinayapariyattiyā. Katame pañca.
Attano sīlakkhandho sugutto hoti surakkhito kukkuccapakatānaṁ
paṭisaraṇaṁ hoti visārado saṅghamajjhe voharati paccatthike
sahadhammena suniggahitaṁ niggaṇhāti saddhammaṭṭhitiyā paṭipanno
hoti. Ime kho upāli pañcānisaṁsā vinayapariyattiyāti.
Nappaṭippassambhanavaggo dutiyo.
Tassuddānaṁ

[1169] Āpanno yāya vaṇṇañca alajjī saṅgāmena ca
ussitā ussādetā ca pasayha pariyattiyāti.