[1180] Kati nu kho bhante visuddhiyoti. Pañcimā upāli
visuddhiyo. Katamā pañca. Nidānaṁ uddisitvā avasesaṁ sutena
sāvetabbaṁ ayaṁ paṭhamā visuddhi. Nidānaṁ uddisitvā cattāri
pārājikāni uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ ayaṁ dutiyā
visuddhi. Nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā
terasa saṅghādisese uddisitvā avasesaṁ sutena sāvetabbaṁ ayaṁ
tatiyā visuddhi. Nidānaṁ uddisitvā cattāri pārājikāni uddisitvā
terasa saṅghādisese uddisitvā dve aniyate uddisitvā avasesaṁ
sutena sāvetabbaṁ ayaṁ catutthā visuddhi. Vitthāreneva pañcamī.
Imā kho upāli pañca visuddhiyoti.

[1181] Kati nu kho bhante bhojanāti. Pañcime upāli
1 Po. cittukkhepā.
Bhojanā. Katame pañca. Odano kummāso sattu maccho
maṁsaṁ. Ime kho upāli pañca bhojanāti.
Diṭṭhāvikammavaggo catuttho.
Tassuddānaṁ

[1182] Diṭṭhāvikammā apare paṭiggahā atirittā 1
pavāraṇā paṭiññātaṁ okāsaṁ sākacchena ca
pañhaṁ aññabyākaraṇā visuddhi cāpi bhojanāti.

[1183] Codakena bhante bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati
dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabboti. Codakenupāli
bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ paccavekkhitvā
paro codetabbo. Katame pañca. Codakenupāli bhikkhunā
paraṁ codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ parisuddhakāyasamācāro
nu khomhi parisuddhenamhi 2 kāyasamācārena samannāgato acchiddena
appaṭimaṁsena saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu noti.
No ce upāli bhikkhu parisuddhakāyasamācāro hoti parisuddhena
kāyasamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṁsena tassa bhavanti
vattāro iṅgha tāva āyasmā kāyikaṁ sikkhassūti itissa bhavanti
vattāro. Puna caparaṁ upāli codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena
evaṁ paccavekkhitabbaṁ parisuddhavacīsamācāro nu khomhi parisuddhenamhi
1 Po. ...gahātirittā ca. Ma. ...gahānatirittā. 2 parisuddhena ?
Vacīsamācārena samannāgato acchiddena appaṭimaṁsena saṁvijjati
nu kho me eso dhammo udāhu noti. No ce upāli bhikkhu
parisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhena vacīsamācārena samannāgato
acchiddena appaṭimaṁsena tassa bhavanti vattāro iṅgha tāva
āyasmā vācasikaṁ sikkhassūti itissa bhavanti vattāro. Puna
caparaṁ upāli codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena evaṁ
paccavekkhitabbaṁ mettaṁ nu kho me cittaṁ paccupaṭṭhitaṁ sabrahmacārīsu
anāghātaṁ saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu noti.
No ce upāli bhikkhuno mettaṁ cittaṁ 1 paccupaṭṭhitaṁ hoti sabrahmacārīsu
anāghātaṁ tassa bhavanti vattāro iṅgha tāva āyasmā
sabrahmacārīsu mettaṁ cittaṁ upaṭṭhāpehīti itissa bhavanti
vattāro. Puna caparaṁ upāli codakena bhikkhunā paraṁ codetukāmena
evaṁ paccavekkhitabbaṁ bahussuto nu khomhi sutadharo sutasannicayo
ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā
sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti
tathārūpā me dhammā bahussutā dhatā vacasā paricitā manasānupekkhitā
diṭṭhiyā suppaṭividdhā saṁvijjati nu kho me eso dhammo udāhu
noti. No ce upāli bhikkhu bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo
ye te dhammā ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā
1 Yu. mettacittaṁ.
Sātthaṁ sabyañjanaṁ kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ
abhivadanti tathārūpāssa 1 dhammā na bahussutā honti dhatā vacasā
paricitā manasānupekkhitā diṭṭhiyā suppaṭividdhā tassa bhavanti
vattāro iṅgha tāva āyasmā āgamaṁ pariyāpuṇassūti itissa
bhavanti vattāro. Puna caparaṁ upāli codakena bhikkhunā paraṁ
codetukāmena evaṁ paccavekkhitabbaṁ ubhayāni nu kho me pātimokkhāni
vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni
suttaso anubyañjanaso saṁvijjati nu kho me eso dhammo
udāhu noti. No ce upāli bhikkhuno ubhayāni pātimokkhāni
vitthārena svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni
suttaso anubyañjanaso idaṁ panāvuso kattha vuttaṁ bhagavatāti
iti puṭṭho na sampādeti 2 tassa bhavanti vattāro iṅgha
tāva āyasmā vinayaṁ pariyāpuṇassūti itissa bhavanti vattāro.
Codakenupāli bhikkhunā paraṁ codetukāmena ime pañca dhamme
ajjhattaṁ paccavekkhitvā paro codetabboti.

[1184] Codakena bhante bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati
dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro codetabboti. Codakenupāli
bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā
paro codetabbo. Katame pañca. Kālena vakkhāmi no
1 Ma. tathārūpassa. 2 Ma. sampāyati.
Akālena bhūtena vakkhāmi no abhūtena saṇhena vakkhāmi no
pharusena atthasañhitena vakkhāmi no anatthasañhitena mettācitto 1
vakkhāmi no dosantaroti. Codakenupāli bhikkhunā paraṁ
codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ upaṭṭhāpetvā paro
codetabboti.

[1185] Codakena bhante bhikkhunā paraṁ codetukāmena kati
dhamme ajjhattaṁ manasikaritvā paro codetabboti. Codakenupāli
bhikkhunā paraṁ codetukāmena pañca dhamme ajjhattaṁ manasikaritvā
paro codetabbo. Katame pañca. Kāruññatā hitesitā anukampitā 2
āpattivuṭṭhānatā vinayapurekkhāratā. Codakenupāli bhikkhunā paraṁ
codetukāmena ime pañca dhamme ajjhattaṁ manasikaritvā paro
codetabboti.

[1186] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātunti. Pañcahupāli
aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ
okāsakammaṁ kātuṁ. Katamehi pañcahi. Aparisuddhakāyasamācāro
hoti aparisuddhavacīsamācāro hoti aparisuddhājīvo hoti
bālo hoti abyatto na paṭibalo anuyuñjiyamāno anuyogaṁ
dātuṁ. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno
okāsakammaṁ kārāpentassa nālaṁ okāsakammaṁ kātuṁ. Pañcahupāli
1 Po. mettacittena vakkhāmi no dosantarenāti. Ma. mettācit ....
2 Ma. Yu. anukampatā.
Aṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ kārāpentassa alaṁ
okāsakammaṁ kātuṁ. Katamehi pañcahi. Parisuddhakāyasamācāro
hoti parisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhājīvo hoti paṇḍito
hoti byatto paṭibalo anuyuñjiyamāno anuyogaṁ dātuṁ.
Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatassa bhikkhuno okāsakammaṁ
kārāpentassa alaṁ okāsakammaṁ kātunti.

[1187] Attādānaṁ ādātukāmena bhante bhikkhunā katīhi aṅgehi 1
samannāgataṁ attādānaṁ ādātabbanti. Attādānaṁ ādātukāmenupāli
bhikkhunā pañcahaṅgehi samannāgataṁ 2 attādānaṁ ādātabbaṁ. Katamehi
pañcahi 3 . Attādānaṁ ādātukāmenupāli bhikkhunā evaṁ paccavekkhitabbaṁ
yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo kālo nu kho
imaṁ attādānaṁ ādātuṁ udāhu noti. Sace upāli bhikkhu
paccavekkhamāno evaṁ jānāti akālo imaṁ attādānaṁ ādātuṁ
no kāloti na taṁ upāli attādānaṁ ādātabbaṁ. Sace
panupāli bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti kālo imaṁ attādānaṁ
ādātuṁ no akāloti tenupāli bhikkhunā uttariṁ 4 paccavekkhitabbaṁ
yaṁ kho ahaṁ imaṁ attādānaṁ ādātukāmo bhūtaṁ nu kho idaṁ
attādānaṁ udāhu noti. Sace upāli bhikkhu paccavekkhamāno
evaṁ jānāti abhūtaṁ idaṁ attādānaṁ no bhūtanti na taṁ
upāli attādānaṁ ādātabbaṁ. Sace panupāli bhikkhu
1 Ma. Yu. katihaṅgehi. 2 Ma. Yu. pañcaṅgasamannāgataṁ. 3 Ma. Yu. katame pañca.
4 Ma. uttari. ito paraṁ īdisameva.
Paccavekkhamāno evaṁ jānāti bhūtaṁ idaṁ attādānaṁ no abhūtanti
tenupāli bhikkhunā uttariṁ paccavekkhitabbaṁ yaṁ kho ahaṁ imaṁ
attādānaṁ ādātukāmo atthasañhitaṁ nu kho idaṁ attādānaṁ
udāhu noti. Sace upāli bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti
anatthasañhitaṁ idaṁ attādānaṁ no atthasañhitanti na taṁ upāli
attādānaṁ ādātabbaṁ. Sace panupāli bhikkhu paccavekkhamāno
evaṁ jānāti atthasañhitaṁ idaṁ attādānaṁ no anatthasañhitanti
tenupāli bhikkhunā uttariṁ paccavekkhitabbaṁ imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ
ādiyamāno labhissāmi sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato
pakkhe udāhu noti. Sace upāli bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ
jānāti imaṁ kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno na labhissāmi
sandiṭṭhe sambhatte bhikkhū dhammato vinayato pakkheti na taṁ upāli
attādānaṁ ādātabbaṁ. Sace panupāli bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ
jānāti imaṁ 1 kho ahaṁ attādānaṁ ādiyamāno labhissāmi sandiṭṭhe
sambhatte bhikkhu dhammato vinayato pakkheti tenupāli bhikkhunā
uttariṁ paccavekkhitabbaṁ imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato bhavissati
saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo saṅghabhedo
saṅgharāji 2 saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇaṁ udāhu noti. Sace upāli
bhikkhu paccavekkhamāno evaṁ jānāti imaṁ kho me attādānaṁ
ādiyato bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho
1 Ma. idaṁ 2 Po. saṅgharājī.
Vivādo saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇanti
na taṁ upāli attādānaṁ ādātabbaṁ. Sace panupāli bhikkhu
paccavekkhamāno evaṁ jānāti imaṁ kho me attādānaṁ ādiyato
na bhavissati saṅghassa tatonidānaṁ bhaṇḍanaṁ kalaho viggaho vivādo
saṅghabhedo saṅgharāji saṅghavavatthānaṁ saṅghanānākaraṇanti ādātabbaṁ
taṁ 1 upāli attādānaṁ. Evaṁ pañcaṅgasamannāgataṁ kho upāli
attādānaṁ ādinnaṁ pacchāpi avippaṭisārakaraṁ bhavissatīti.

[1188] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgato bhikkhu
adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro 2 hotīti. Pañcahupāli aṅgehi
samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti. Katamehi
pañcahi. Sīlavā hoti pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno
aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu
bahussuto hoti sutadharo sutasannicayo ye te dhammā
ādikalyāṇā majjhekalyāṇā pariyosānakalyāṇā sātthaṁ sabyañjanaṁ
kevalaparipuṇṇaṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ abhivadanti tathārūpāssa 3
dhammā bahussutā honti dhatā 4 vacasā paricitā manasānupekkhitā
diṭṭhiyā suppaṭividdhā ubhayāni kho panassa pātimokkhāni vitthārena
svāgatāni honti suvibhattāni suppavattīni suvinicchitāni suttaso
anubyañjanaso vinaye kho pana ṭhito hoti asaṁhīro paṭibalo
1 Ma. taṁ ādātabbaṁ upāli .... 2 Po. bahukāro. 3 Ma. tathārūpassa.
4 Ma. Yu. dhātā.
Hoti ubho atthapaccatthike assāsetuṁ saññāpetuṁ nijjhāpetuṁ
pekkhetuṁ 1 pasādetuṁ. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato
bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti. Aparehipi
upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ
bahūpakāro hoti. Katamehi pañcahi. Parisuddhakāyasamācāro
hoti parisuddhavacīsamācāro hoti parisuddhājīvo hoti paṇḍito
hoti byatto paṭibalo anuyuñjiyamāno anuyogaṁ dātuṁ. Imehi
kho upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ
bahūpakāro hoti. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgato
bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ bahūpakāro hoti. Katamehi
pañcahi. Vatthuṁ jānāti nidānaṁ jānāti paññattiṁ jānāti
padapacchābhaṭṭhaṁ jānāti anusandhivacanapathaṁ jānāti. Imehi kho
upāli pañcahaṅgehi samannāgato bhikkhu adhikaraṇajātānaṁ bhikkhūnaṁ
bahūpakāro hotīti.

[1189] Katīhi nu kho bhante aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
nānuyuñjitabbanti. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
nānuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi. Suttaṁ na jānāti suttānulomaṁ
na jānāti vinayaṁ na jānāti vinayānulomaṁ na jānāti na
ca ṭhānāṭhānakusalo hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ. Pañcahupāli aṅgehi
1 Po. pekkhāpetuṁ.
Samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi. Suttaṁ
jānāti suttānulomaṁ jānāti vinayaṁ jānāti vinayānulomaṁ jānāti
ṭhānāṭhānakusalo ca hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi
samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi.
Dhammaṁ na jānāti dhammānulomaṁ na jānāti vinayaṁ na jānāti
vinayānulomaṁ na jānāti na ca pubbāparakusalo hoti. Imehi
kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.
Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Dhammaṁ jānāti dhammānulomaṁ jānāti vinayaṁ jānāti
vinayānulomaṁ jānāti pubbāparakusalo ca hoti. Imehi kho
upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Aparehipi
upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ.
Katamehi pañcahi. Vatthuṁ na jānāti nidānaṁ na jānāti
paññattiṁ na jānāti padapacchābhaṭṭhaṁ na jānāti anusandhivacanapathaṁ
na jānāti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā
nānuyuñjitabbaṁ. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
anuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi. Vatthuṁ jānāti nidānaṁ
jānāti paññattiṁ jānāti padapacchābhaṭṭhaṁ jānāti anusandhivacanapathaṁ
jānāti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
Bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Aparehipi upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi. Āpattiṁ na jānāti
āpattisamuṭṭhānaṁ na jānāti āpattiyā payogaṁ na jānāti
āpattiyā vūpasamaṁ na jānāti na āpattiyā vinicchayakusalo
hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā
nānuyuñjitabbaṁ. Pañcahupāli aṅgehi samannāgatena bhikkhunā
anuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi. Āpattiṁ jānāti āpattisamuṭṭhānaṁ
jānāti āpattiyā payogaṁ jānāti āpattiyā vūpasamaṁ
jānāti āpattiyā vinicchayakusalo hoti. Imehi kho upāli
pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Aparehipi
upāli pañcahaṅgehi samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ. Katamehi
pañcahi. Adhikaraṇaṁ na jānāti adhikaraṇasamuṭṭhānaṁ na jānāti
adhikaraṇassa payogaṁ na jānāti adhikaraṇassa vūpasamaṁ na jānāti
na adhikaraṇassa vinicchayakusalo 1 hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi
samannāgatena bhikkhunā nānuyuñjitabbaṁ. Pañcahupāli aṅgehi
samannāgatena bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ. Katamehi pañcahi.
Adhikaraṇaṁ jānāti adhikaraṇasamuṭṭhānaṁ jānāti adhikaraṇassa
payogaṁ jānāti adhikaraṇassa vūpasamaṁ jānāti adhikaraṇassa
vinicchayakusalo hoti. Imehi kho upāli pañcahaṅgehi samannāgatena
bhikkhunā anuyuñjitabbaṁ.
1 Ma. adhikaraṇassa na vinic ....
Attādānavaggo pañcamo.
Tassuddānaṁ