[195] Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū evarūpaṁ
anācāraṁ ācaranti mālāvacchaṁ ropentipi ropāpentipi siñcantipi
siñcāpentipi ocinantipi ocināpentipi ganthentipi ganthāpentipi
ekatovaṇṭikamālaṁ karontipi kārāpentipi ubhatovaṇṭikamālaṁ
1 Yu. padasilaṁ.
Karontipi kārāpentipi mañjarikaṁ karontipi kārāpentipi vidhutikaṁ 1
karontipi kārāpentipi vaṭaṁsakaṁ karontipi kārāpentipi āveḷaṁ
karontipi kārāpentipi uracchadaṁ karontipi kārāpentipi te kulitthīnaṁ
kuladhītānaṁ kulakumārīnaṁ kulasuṇhānaṁ kuladāsīnaṁ ekatovaṇṭikamālaṁ
harantipi harāpentipi ubhatovaṇṭikamālaṁ harantipi harāpentipi mañjarikaṁ
harantipi harāpentipi vidhutikaṁ 1 harantipi harāpentipi vaṭaṁsakaṁ harantipi
harāpentipi āveḷaṁ harantipi harāpentipi uracchadaṁ harantipi
harāpentipi te kulitthīhi kuladhītāhi kulakumārīhi kulasuṇhāhi
kuladāsīhi saddhiṁ ekabhājanepi bhuñjanti ekathālakepi pivanti ekāsanepi
nisīdanti ekamañcepi tuvaṭṭenti ekattharaṇāpi tuvaṭṭenti
ekapāvuraṇāpi tuvaṭṭenti ekattharaṇapāvuraṇāpi tuvaṭṭenti vikālepi
bhuñjanti majjampi pivanti mālāgandhavilepanampi dhārenti naccantipi
gāyantipi vādentipi lāsentipi naccantiyāpi naccanti naccantiyāpi
gāyanti naccantiyāpi vādenti naccantiyāpi lāsenti .pe.
Lāsentiyāpi naccanti lāsentiyāpi gāyanti lāsentiyāpi vādenti
lāsentiyāpi lāsenti aṭṭhapadepi kīḷanti dasapadepi kīḷanti ākāsepi
kīḷanti parihārapathepi kīḷanti santikāyapi kīḷanti khalikāyapi kīḷanti
ghaṭikāyapi kīḷanti salākahatthenapi kīḷanti akkhenapi kīḷanti
paṅkacirenapi kīḷanti vaṅkakenapi kīḷanti mokkhacikāyapi kīḷanti
ciṅgulakenapi kīḷanti pattāḷhakenapi kīḷanti rathakenapi kīḷanti dhanukenapi
1 Ma. vidhūtikaṁ.
Kīḷanti akkharikāyapi kīḷanti manesikāyapi kīḷanti yathāvajjenapi kīḷanti
hatthismimpi sikkhanti assasmimpi sikkhanti rathasmimpi sikkhanti
dhanusmimpi sikkhanti tharusmimpi sikkhanti hatthissapi purato dhāvanti
assassapi purato dhāvanti rathassapi purato dhāvanti dhāvantipi
ādhāvantipi usseḷhentipi apphoṭentipi nibbajjhantipi 1 muṭṭhīhipi
yujjhanti raṅgamajjhepi saṅghāṭiṁ pattharitvā naccantiṁ 2 evaṁ vadenti
idha bhagini naccassūti nalāṭikampi denti vividhampi anācāraṁ ācaranti.
Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ .pe. Na bhikkhave vividhaṁ anācāraṁ
ācaritabbaṁ yo ācareyya yathādhammo kāretabboti.

[196] Tena kho pana samayena āyasmante uruvelakassape
pabbajite saṅghassa bahuṁ lohabhaṇḍaṁ dārubhaṇḍaṁ mattikābhaṇḍaṁ
uppannaṁ hoti. Athakho bhikkhūnaṁ etadahosi kinnu kho bhagavatā
lohabhaṇḍaṁ anuññātaṁ kiṁ ananuññātaṁ kiṁ dārubhaṇḍaṁ anuññātaṁ
kiṁ ananuññātaṁ kiṁ mattikābhaṇḍaṁ anuññātaṁ kiṁ ananuññātanti.
Bhagavato etamatthaṁ ārocesuṁ. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne
etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi anujānāmi
bhikkhave ṭhapetvā paharaṇiṁ sabbaṁ lohabhaṇḍaṁ ṭhapetvā āsandiṁ
pallaṅkaṁ dārupattaṁ dārupādukaṁ sabbaṁ dārubhaṇḍaṁ ṭhapetvā katakañca
kumbhakārikañca sabbaṁ mattikābhaṇḍanti.
Khuddakavatthukkhandhakaṁ niṭṭhitaṁ pañcamaṁ 3 .
----------------
1 Ma. nibbujjhanti. 2 Ma. naccagiṁ. 3 Ma. khuddakavatthukkhandhako pañcamo.
Tassuddānaṁ.

[197] Rukkhe thambhe ca kuḍḍe ca aṭṭhāne 1 gandhasuttiyā
viggayha mallako kacchu jarā ca puthupāṇikā
vallikāpica pāmaṅgo kaṇṭhasuttaṁ 2 na dhāraye
kaṭi ovaṭṭi kāyuraṁ hatthābharaṇamuddikā
dīghe kocche phaṇe hatthe sitthā udakatelake
ādāsudapattavaṇā ālepo maddacuṇṇanā
lañcenti aṅgarāgañca mukharāgaṁ tadūbhayaṁ
cakkhurogaṁ giraggañca āyataṁ sara bāhiraṁ
ambapesisakalehi ahi chindi 3 ca candanaṁ
uccāvacā pattamūlā suvaṇṇā 4 bahalā valī
citradussati 5 duggandho uṇhe bhijjiṁsu miḍhiyā
paribhaṇḍaṁ tiṇaṁ coḷaṁ māḷo 6 kuṇḍolikāya ca
thavikā aṁsavaddhañca tathā bandhanasuttakā
khīlaṁ mañce ca pīṭhe ca aṅge chatte paṇāmanā 7
tumbaghaṭichavasisaṁ calakāni paṭiggaho
viphālidaṇḍasovaṇṇaṁ 8 patte pesi ca nāḷikā
kiṇṇā sattu 9 saritañca madhusitthaṁ 10 sipāṭikaṁ
vikaṇṇaṁ bandhi visamaṁ chamā jirappahoti 11 ca
1 Yu. aṭṭāne. 2 Yu. kaṇṇasuttaṁ. 3 Ma. Yu. ahicchindi. 4 Ma. Yu. suvaṇṇo.
5 Ma. citrādussati. Yu. citradussanti. 6 Ma. māḷaṁ. Yu. colaṁ mālaṁ.
7 Yu. paṇāmitā. 8 Yu. vippāri.... 9 Ma. kaṇṇasattu.... Yu. kiṇṇasatthu
sarikañca. 10 Yu. madhusittha.... 11 Yu. jirapatoti ca.
Kaḷimbaṁ 1 moghasuttañca adhotallaṁ upāhanā
aṅgule paṭiggahañca āvesanañca vitthakaṁ
paṭiggahatthavikañca aṁsasuttaṁ ca bandhakā 2
ajjhokāse nīcavatthu cayo cāpi vihaññare
paripataṁ tiṇacuṇṇaṁ ullittañcāvalittakaṁ 3
setaṁ kāḷakavaṇṇañca parikammañca gerukaṁ
mālākammaṁ latākammaṁ makaradantapāṭikaṁ 4
cīvaravaṁsaṁ rajjuñca anuññāsi vināyako.
Ujjhitvā pakkamanti ca kaṭhinaṁ paribhijjati
viniveṭhiyati kuḍḍe 5 pattenādāya gacchare
thavikā bandhasuttantaṁ 6 bandhitvā ca upāhanā
upāhanatthavikañca aṁsavaddhañca suttakaṁ 7
udakākappiyaṁ magge parissāvanacoḷakaṁ
dhammakarakaṁ 8 dve bhikkhū vesāliṁ agamā muni
daṇḍaṁ ottharikaṁ 9 tattha- nuññāsi parissāvanaṁ.
Makasehi paṇītena bahvādādhā ca jīvako
caṅkamanajantāgharaṁ visame nīcavatthuko 10
1 Ma. Yu. kaḷimbhaṁ. 2 Ma. Yu. aṅgule paṭiggahañca vithatkaṁ thavikabandhakā.
3 Ma. ullittāvalittakaṁ. Yu. ullittāvalittakaṁ. 4 Ma. Yu. makaradantakaṁ paṭikā.
5 Ma. Yu. viniveṭhiya kuḍḍepi. 6 Ma. Yu. bandhasuttañca. 7 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho na
dissati. 8 Yu. dhammakarake. 9 Ma. ottharakaṁ. Yu. daṇḍaottarakaṁ.
10 Yu. nīcavatthukā.
Tayo caye vihaññanti sopāṇālambavedikaṁ
ajjhokāse tiṇacuṇṇaṁ ullittañcāvalittakaṁ
setakaṁ kāḷavaṇṇañca parikammañca gerukaṁ
mālākammaṁ latākammaṁ makaradantapāṭikaṁ
vaṁsaṁ cīvararajjuñca uccaṁ va 1 vatthukaṁ kare
cayo sopāṇabāhañca kavāṭaṁ piṭṭhasaṅghāṭaṁ
udukkhaluttarapāsakaṁ vaṭṭiñca kapisīsakaṁ
sūcighaṭitālachiddaṁ āviñchanañca rajjukaṁ
maṇḍalaṁ dhūmanettañca majjhe ca mukhamattikā
doṇi duggandhā ca ḍahati udadhānaṁ sarāvakaṁ 2
na sedeti ca cikkhallaṁ dhovi niddhamanaṁ kare
pīṭhañca 3 koṭṭhake kammaṁ marumbā silaniddhamaṁ 4
naggā chamāyaṁ vassante paṭicchādī tayo tahiṁ
udapānaṁ lujjati ca 5 valliyā kāyabandhane
tulaṁ karakaṭaṁ cakkaṁ bahū bhijjanti bhājanā
lohadārucammakhaṇḍaṁ sālā tiṇāpidhāni ca
doṇi candani pākārā 6 cikkhallaṁ niddhamena ca
sītikataṁ pokkharaṇī purāṇañca nillekhakaṁ
catumāsaṁ sayanti ca gandhapupphaṁ nadhiṭṭhahe 7
1 Ma. uccaṁ ca. Yu. uccā ca. 2 Yu. duggandho ca dahatica uddakātala sarāvakaṁ.
3 Yu. piṭheca. 4 Ma. silāniddhamanaṁ. Yu. silāniddhamanā. 5 Yu. lujjati nīca.
6 Ma. Yu. pākāraṁ. 7 Ma. Yu. namatakañca nadhiṭṭhahe.
Āsittakamaḷorikaṁ 1 bhuñjantekaṁ tuvaṭṭayuṁ 2
vaḍḍho bodhi ca akkami 3 ghaṭaṁ katakasammajjanī
sakkharaṁ 4 kaṭhalañceva pheṇakaṁ pādaghaṁsanī
vidhūpanaṁ tālavaṇṭaṁ makasañcāpi cāmarī
chattaṁ vinā ca ārāme tayo sikkāya sammati
romā sitthā 5 nakhā dīghā chindantaṅgulikā dukkhā
salohitaṁ pamāṇañca vīsati dīghakesatā
khuraṁ silaṁ sipāṭikaṁ namataṁ 6 khurabhaṇḍakaṁ
massuṁ kappenti vaḍḍhenti golomi caturassakaṁ
parimukhaṁ aḍḍharukañca dāṭhi sambādhasaṁhare
ābādhā kattari vaṇo dīghaṁ sakkharikāya ca
palitaṁ thakitaṁ uccā lohabhaṇḍañjanī saha
pallatthikañca āyogo vaṭaṁ ca kāyabandhanaṁ 7
kalābukaṁ deḍḍubhakaṁ murajjaṁ maddavīṇakaṁ
paṭṭikā sūkarantañca dasā murajjaveṇikā
anto sobhaguṇakañca pavanantopi jīrati
gaṇṭhikā uccāvacañca phalakantepi ogahe
gihivatthaṁ soṇḍaṁ macchavāḷakaṁ catukkaṇṇakaṁ 8
tālavaṇṭaṁ satavallī gihipārutapārupaṁ
1 Ma. āsittakaṁ maḷorikaṁ. Yu. āsittakā maḷorathaṁ. 2 Yu. bhñjantoka tuvaṭṭeyyuṁ.
3 Ma. na akkami. 4 Yu. sakkhara.... 5 Ma. romasitthā. 6 Ma. Yu. namatakaṁ.
7 Yu. paṭaṁ salākabandhanaṁ. 8 Yu. paṭṭikā...catukkaṇṇakanti ime pāṭhā na
dissanti.
Saṁvelli ubhatokājaṁ dantakaṭṭhābhikoṭane 1
kaṇṭhe vilaggaṁ dāyañca paṭaggi rukkhahatthinā
sakaṭe 2 lokāyatakaṁ pariyāpuṇiṁsu vācayuṁ 3
tiracchānakathā vijjā khipi maṅgalaṁ khādi ca
vātābādho dussati ca duggandho dukkhapādukā
hiriyanti 4 pāruduggandho tahaṁ tahaṁ karonti ca
duggandho kūpaṁ lujjati 5 uccavatthu cayena ca
sopāṇālambanabāhā ante dukkhañca pādukā
bahiddhā doṇi kaṭṭhañca piṭharo 6 ca apāruto
vaccakuṭi 7 kavāṭañca piṭṭhasaṅghāṭameva ca
udukkhaluttarapāso vaṭṭiñca kapisīsakaṁ
sūcighaṭitālachiddaṁ āviñchanachiddameva ca
rajju ullittāvalittaṁ setavaṇṇañca kāḷakaṁ
mālākammaṁ latākammaṁ makaraṁ pañcapaṭikaṁ
cīvaravaṁsaṁ rajjuñca jarādubbalapākāraṁ
koṭaṭhake cāpi tatheva marumbapadarāsilā 8
santiṭṭhati niddhamanaṁ kumbhiñcāpi sarāvakaṁ
dukkhaṁ hirī apidhānaṁ anācārañca ācaruṁ.
1 Ma. Yu. dantakaṭṭhaṁ ākoṭane. 2 Ma. Yu. yameḷe. 3 Yu. vācesuṁ.
4 Yu. hirīyanti. 5 Ma. kūpaṁ lujjanati. 6 Yu. pidhāro. 7 Ma. Yu. vaccakuṭiṁ.
8 Ma. marumbaṁ padarasīlā. Yu. marumbañca padāsilā.
Lohabhaṇḍaṁ anuññāsi ṭhapayitvā paharaṇiṁ.
Ṭhapayitvāsandiṁ pallaṅkaṁ 1 dārupattañca pādukaṁ
sabbaṁ dārumayaṁ bhaṇḍaṁ anuññāsi mahāmuni.
Katakaṁ kumbhakārañca ṭhapayitvā tathāgato
sabbampi mattikābhaṇḍaṁ anuññāsi anukampako.
Yassa vatthussa niddeso purimena yadi samaṁ
tampi saṅkhittaṁ uddāne nayato taṁ vijāniyā.
Evaṁ dasasatā vatthū vinaye khuddakavatthuke
saddhammaṭṭhitiko 2 ceva pesalānañcanuggaho
susikkhito vinayadharo hitacitto supesalo
padīpakaraṇo dhīro pūjāraho bahussutoti.
Khuddakavatthukkhandhako niṭṭhito
---------
1 Ma. Yu. ṭhapayitvāsandipallaṅkaṁ. 2 Yu. saddhammaṭhiṭtikā.
Senāsanakkhandhakaṁ

[198] Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane
kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena bhagavatā bhikkhūnaṁ senāsanaṁ
appaññattaṁ hoti. Te ca 1 bhikkhū tahaṁ tahaṁ viharanti araññe
rukkhamūle pabbate kandarāyaṁ giriguhāyaṁ susāne vanapatthe ajjhokāse
palālapuñje. Te kālasseva tato tato upanikkhamanti araññā
rukkhamūlā pabbatā kandarā giriguhā susānā vanapatthā ajjhokāsā
palālapuñjā pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena
vilokitena sammiñjitena pasāritena okkhittacakkhū iriyāpathasampannā.

[199] Tena kho pana samayena rājagahako seṭṭhī kālasseva
uyyānaṁ agamāsi. Addasā kho rājagahako seṭṭhī te bhikkhū
kālasseva tato tato upanikkhamante araññā rukkhamūlā pabbatā
kandarā giriguhā susānā vanapatthā ajjhokāsā palālapuñjā
pāsādikena abhikkantena paṭikkantena ālokitena vilokitena
sammiñjitena pasāritena okkhittacakkhū iriyāpathasampanne. Disvānassa
cittaṁ pasīdi. Athakho rājagahako seṭṭhī yena te bhikkhū
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā te bhikkhū etadavoca sacāhaṁ bhante
vihāre kāreyyaṁ 2 vaseyyātha me vihāresūti. Na kho gahapati bhagavatā
1 Yu. tedha. 2 Ma. kārāpeyyaṁ. Yu. kārāpeyya.
Vihārā anuññātāti. Tenahi bhante bhagavantaṁ paṭipucchitvā
mama āroceyyāthāti. Evaṁ gahapatīti kho te bhikkhū rājagahakassa
seṭṭhissa paṭissutvā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinnā
kho te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ rājagahako bhante seṭṭhī vihāre
kārāpetukāmo kathaṁ nu kho bhante amhehi 1 paṭipajjitabbanti.

[200] Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne etasmiṁ pakaraṇe 2 dhammiṁ
kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi anujānāmi bhikkhave pañca senāsanāni 3
vihāraṁ aḍḍhayogaṁ pāsādaṁ hammiyaṁ guhanti.

[201] Athakho te bhikkhū yena rājagahako seṭṭhī
tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā rājagahakaṁ seṭṭhiṁ etadavocuṁ anuññātā
kho gahapati bhagavatā vihārā yassidāni kālaṁ maññasīti.
Athakho rājagahako seṭṭhī ekāheneva saṭṭhī vihāre patiṭṭhāpesi.
Athakho rājagahako seṭṭhī te saṭṭhī vihāre pariyosāpetvā
yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājagahako seṭṭhī
bhagavantaṁ etadavoca adhivāsetu me bhante bhagavā svātanāya
bhattaṁ saddhiṁ bhikkhusaṅghenāti. Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena.
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho na dissati. 2 Yu. etasmiṁ pakaraṇeti pāṭhadvayaṁ natthi.
3 Ma. leṇāni. Yu. lenāni.
Athakho rājagahako seṭṭhī bhagavato adhivāsanaṁ viditvā uṭṭhāyāsanā
bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi. Athakho
rājagahako seṭṭhī tassā rattiyā accayena paṇītaṁ khādanīyaṁ
bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṁ ārocāpesi kālo
bhante niṭṭhitaṁ bhattanti.

[202] Athakho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya
yena rājagahakassa seṭṭhissa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
paññatte āsane nisīdi saddhiṁ bhikkhusaṅghena. Athakho rājagahako
seṭṭhī buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena
sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṁ bhuttāviṁ onītapattapāṇiṁ
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājagahako
seṭṭhī bhagavantaṁ etadavoca ete me bhante saṭṭhī vihārā
puññatthikena saggatthikena kārāpitā kathāhaṁ bhante tesu vihāresu
paṭipajjāmīti. Tenahi tvaṁ gahapati te saṭṭhī vihāre āgatānāgatassa
cātuddisassa saṅghassa patiṭṭhāpehīti. Evaṁ bhanteti
kho rājagahako seṭṭhī bhagavato paṭissutvā te saṭṭhī vihāre
āgatānāgatassa cātuddisassa saṅghassa patiṭṭhāpesi. Athakho
bhagavā rājagahakaṁ seṭṭhiṁ imāhi gāthāhi anumodi

[203] Sītaṁ uṇhaṁ paṭihanti tato bāḷamigāni ca
siriṁsape ca makase sisire cāpi vuṭṭhiyo
Tato vātātapo ghoro sañjāto paṭihaññati.
Leṇatthañca sukhatthañca jhāyituñca vipassituṁ
vihāradānaṁ saṅghassa aggaṁ buddhehi 1 vaṇṇitaṁ.
Tasmā hi paṇḍito poso sampassaṁ atthamattano
vihāre kāraye ramme vāsayettha bahussute
tesaṁ annañca pānañca vatthasenāsanāni ca
dadeyya ujubhūtesu vippasannena cetasā.
Te tassa dhammaṁ desenti sabbadukkhā panūdanaṁ
yaṁ so dhammaṁ idhaññāya parinibbāti anāsavoti.
Athakho bhagavā rājagahakaṁ seṭṭhiṁ imāhi gāthāhi anumoditvā
uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

[204] Assosuṁ kho manussā bhagavatā kira vihārā anuññātāti.
Te 2 sakkaccaṁ vihāre kārāpenti. Te vihārā akavāṭakā
honti. Ahivicchikāpi satapadiyopi pavisanti. Bhagavato etamatthaṁ
ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave kavāṭanti. Bhitticchiddaṁ karitvā
valliyāpi rajjuyāpi kavāṭaṁ bandhanti. Undūrehipi upacikāhipi
khajjanti. Khāyitabandhanāni 3 kavāṭāni patanti. Bhagavato etamatthaṁ
ārocesuṁ. Anujānāmi bhikkhave piṭṭhasaṅghāṭaṁ udukkhalikaṁ
1 Ma. Yu. buddhena. 2 Ma. Yu. tesaddo na dissati. 3 Ma. khayitabandhanāni.
Uttarapāsakanti. Kavāṭā na phusiyanti 1 .pe. Anujānāmi bhikkhave
āviñchanacchiddaṁ āviñchanarajjunti. Kavāṭā na thakiyanti .pe.
Anujānāmi bhikkhave aggaḷavaṭṭiṁ kapisīsakaṁ sūcikaṁ ghaṭikanti.