[952] Tattha katamaṁ uddhaccaṁ yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo
cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa idaṁ vuccaci uddhaccaṁ. Tattha
katamaṁ kosajjaṁ kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite
vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ
kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā
anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā
anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo idaṁ
Vuccati kosajjaṁ. Tattha katamo pamādo kāyaduccarite vā
vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa
vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya
asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā
nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ
anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo yo evarūpo pamādo pamajjanā
pamajjitattaṁ ayaṁ vuccati pamādo.

[953] Tattha katamā asantuṭṭhitā itaritaracīvarapiṇḍapātasenāsana-
gilānapaccayabhesajjaparikkhārehi pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa
bhiyyokamyatā yā evarūpā icchā icchāgataṁ asantuṭṭhitā rāgo
sārāgo .pe. Cittassa sārāgo ayaṁ vuccati asantuṭṭhitā.
Tattha katamā asampajaññatā yaṁ aññāṇaṁ adassanaṁ .pe.
Avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ ayaṁ vuccati asampajaññatā. Tattha
katamā mahicchatā itaritaracīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārehi
pañcahi vā kāmaguṇehi asantuṭṭhassa bhiyyokamyatā
yā evarūpā icchā icchāgataṁ mahicchatā rāgo sārāgo .pe.
Cittassa sārāgo ayaṁ vuccati mahicchatā.

[954] Tattha katamaṁ ahirikaṁ yaṁ na hiriyati hiriyitabbena na
hiriyati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā idaṁ vuccati
ahirikaṁ. Tattha katamaṁ anottappaṁ yaṁ na ottappati ottappitabbena
Na ottappati pāpakānaṁ akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā idaṁ
vuccati anottappaṁ. Tattha katamo pamādo kāyaduccarite vā
vacīduccarite vā manoduccarite vā pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa
vossaggo vossaggānuppadānaṁ kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya
asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā
nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ
anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo yo evarūpo pamādo pamajjanā
pamajjitattaṁ ayaṁ vuccati pamādo.

[955] Tattha katamaṁ anādariyaṁ yaṁ anādariyaṁ anādaratā
agāravatā appaṭissavatā anādā anādāyanā anādāyitattaṁ
asīlyaṁ acitikāro idaṁ vuccati anādariyaṁ. Tattha katamā
dovacassatā sahadhammike vuccamāne dovacassāyaṁ dovacassiyaṁ dovacassatā
vippaṭikūlagāhitā vipaccanīkasātatā anādariyaṁ anādaratā agāravatā
appaṭissavatā ayaṁ vuccati dovacassatā. Tattha katamā pāpamittatā
ye te puggalā assaddhā dussīlā appassutā maccharino duppaññā
yā tesaṁ sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā bhatti
sambhatti taṁsampavaṅkatā ayaṁ vuccati pāpamittatā.

[956] Tattha katamaṁ assaddhiyaṁ idhekacco assaddho hoti
na saddahati buddhaṁ vā dhammaṁ vā saṅghaṁ vā yaṁ evarūpaṁ assaddhiyaṁ
assaddahanā anokappanā anabhippasādo idaṁ vuccati assaddhiyaṁ.
Tattha katamā avadaññutā pañca macchariyāni āvāsamacchariyaṁ
kulamacchariyaṁ lābhamacchariyaṁ vaṇṇamacchariyaṁ dhammamacchariyaṁ yaṁ evarūpaṁ
maccheraṁ maccharāyanā maccharāyitattaṁ vevicchaṁ kadariyaṁ kaṭukañcukatā
aggahitattaṁ cittassa ayaṁ vuccati avadaññutā. Tattha katamaṁ
kosajjaṁ kāyaduccarite vā vacīduccarite vā manoduccarite vā
pañcasu vā kāmaguṇesu cittassa vossaggo vossaggānuppadānaṁ
kusalānaṁ vā dhammānaṁ bhāvanāya asakkaccakiriyatā asātaccakiriyatā
anaṭṭhitakiriyatā olīnavuttitā nikkhittacchandatā nikkhittadhuratā
anāsevanā abhāvanā abahulīkammaṁ anadhiṭṭhānaṁ ananuyogo pamādo
idaṁ vuccati kosajjaṁ.

[957] Tattha katamaṁ uddhaccaṁ yaṁ cittassa uddhaccaṁ avūpasamo
cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa idaṁ vuccati uddhaccaṁ. Tattha
katamo asaṁvaro idhekacco cakkhunā rūpaṁ disvā nimittaggāhī
hoti anubyañjanaggāhī yatvādhikaraṇamenaṁ cakkhundriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ
abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa
saṁvarāya na paṭipajjati na rakkhati cakkhundriyaṁ cakkhundriye na
saṁvaraṁ āpajjati sotena saddaṁ sutvā .pe. Ghānena gandhaṁ ghāyitvā
.pe. Jivhāya rasaṁ sāyitvā .pe. Kāyena phoṭṭhabbaṁ phusitvā
.pe. Manasā dhammaṁ viññāya nimittaggāhī hoti anubyañjanaggāhī
yatvādhikaraṇamenaṁ manindriyaṁ asaṁvutaṁ viharantaṁ abhijjhādomanassā pāpakā
Akusalā dhammā anvāssaveyyuṁ tassa saṁvarāya na paṭipajjati na
rakkhati manindriyaṁ manindriye na saṁvaraṁ āpajjati ayaṁ vuccati
asaṁvaro. Tattha katamaṁ dussīlyaṁ kāyiko vītikkamo vācasiko
vītikkamo kāyikavācasiko vītikkamo idaṁ vuccati dussīlyaṁ.

[958] Tattha katamā ariyānaṁ adassanakamyatā tattha katame
ariyā ariyā vuccanti buddhā ca buddhasāvakā ca yā imesaṁ
ariyānaṁ adassanakamyatā adaṭṭhukamyatā asametukamyatā asamāgantukamyatā
ayaṁ vuccati ariyānaṁ adassanakamyatā. Tattha katamā
saddhammaṁ asotukamyatā tattha katamo saddhammo cattāro satipaṭṭhānā
cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā
pañcindriyāni pañca balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko
maggo ayaṁ vuccati saddhammo yā imassa saddhammassa asotukamyatā
assavanakamyatā anuggahetukamyatā adhāretukamyatā ayaṁ vuccati
saddhammaṁ asotukamyatā. Tattha katamā upārambhacittatā tattha
katamo upārambho yo upārambho anūpārambho upārambhanā
anūpārambhanā anūpārambhitattaṁ uññā avaññā paribhavo randhagavesitā
ayaṁ vuccati upārambhacittatā.

[959] Tattha katamaṁ muṭṭhasaccaṁ yā assati anussati
appaṭissati assati asaraṇatā adhāraṇatā pilāpanatā sammusanatā
idaṁ vuccati muṭṭhasaccaṁ. Tattha katamaṁ asampajaññaṁ yaṁ aññāṇaṁ
Adassanaṁ .pe. Avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ idaṁ vuccati
asampajaññaṁ. Tattha katamo cetaso vikkhepo yaṁ cittassa uddhaccaṁ
avūpasamo cetaso vikkhepo bhantattaṁ cittassa ayaṁ vuccati cetaso
vikkhepo.

[960] Tattha katamo ayoniso manasikāro anicce niccanti
ayoniso manasikāro dukkhe sukhanti ayoniso manasikāro anattani
attāti ayoniso manasikāro asubhe subhanti ayoniso manasikāro
saccavippaṭikūlena vā cittassa āvajjanā anāvajjanā ābhogo
samannāhāro manasikāro ayaṁ vuccati ayoniso manasikāro.
Tattha katamā kummaggasevanā tattha katamo kummaggo micchādiṭṭhi
micchāsaṅkappo micchāvācā micchākammanto micchāājīvo micchāvāyāmo
micchāsati micchāsamādhi ayaṁ vuccati kummaggo yā
imassa kummaggassa sevanā nisevanā saṁsevanā bhajanā sambhajanā
bhatti sambhatti taṁsampavaṅkatā ayaṁ vuccati kummaggasevanā.
Tattha katamaṁ cetaso līnattaṁ yā cittassa akalyatā akammaññatā
olīyanā sallīyanā līnaṁ līyanā līyitattaṁ thīnaṁ thīyanā thīyitattaṁ
cittassa idaṁ vuccati cetaso līnattaṁ.
Tikaṁ.

[961] Tattha katame cattāro āsavā kāmāsavo bhavāsavo
diṭṭhāsavo avijjāsavo. Tattha katamo kāmāsavo yo kāmesu
Kāmacchando .pe. Kāmajjhosānaṁ ayaṁ vuccati kāmāsavo.
Tattha katamo bhavāsavo yo bhavesu bhavacchando .pe. Bhavajjhosānaṁ
ayaṁ vuccati bhavāsavo. Tattha katamo diṭṭhāsavo sassato lokoti
vā .pe. Neva hoti na na hoti tathāgato parammaraṇāti vā
yā evarūpā diṭṭhi diṭṭhigataṁ .pe. Vipariyesaggāho ayaṁ vuccati
diṭṭhāsavo sabbāpi micchādiṭṭhi diṭṭhāsavo. Tattha katamo
avijjāsavo dukkhe aññāṇaṁ .pe. Avijjālaṅgī moho akusalamūlaṁ
ayaṁ vuccati avijjāsavo. Ime cattāro āsavā.