[742] Kathañca bhikkhu mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā
viharati seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ piyaṁ manāpaṁ disvā mettāyeyya
evameva sabbe satte mettāya pharati.

[743] Tattha katamā mettā yā sattesu metti mettāyanā
mettāyitattaṁ mettā cetovimutti ayaṁ vuccati mettā. Tattha
katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ hadayaṁ paṇḍaraṁ mano manāyatanaṁ
manindriyaṁ viññāṇaṁ viññāṇakkhandho tajjā manoviññāṇadhātu
idaṁ vuccati cittaṁ. Idaṁ cittaṁ imāya mettāya sahagataṁ hoti
sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena vuccati mettāsahagatena cetasāti.
Ekaṁ disanti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā
disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
Pharitvāti pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti iriyati vattati pāleti
yapeti yāpeti carati viharati tena vuccati viharatīti. Tathā dutiyanti
yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ
tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ. Sabbadhi
sabbattatāya sabbāvantaṁ lokanti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ
asesaṁ nissesaṁ pariyādāya vacanametaṁ sabbadhi sabbattatāya
sabbāvantaṁ lokanti. Mettāsahagatena cetasāti tattha katamā mettā
yā sattesu metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettā cetovimutti
ayaṁ vuccati mettā tattha katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ
.pe. Tajjā manoviññāṇadhātu idaṁ vuccati cittaṁ idaṁ cittaṁ
imāya mettāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena
vuccati mettāsahagatena cetasāti. Vipulenāti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ
yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ yaṁ appamāṇaṁ so avero yo avero
so abyāpajjho. Pharitvāti pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti
iriyati .pe. Viharati tena vuccati viharatīti.

[744] Kathañca bhikkhu karuṇāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā
viharati seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ duggataṁ durupetaṁ disvā
karuṇāyeyya evameva sabbe satte karuṇāya pharati.

[745] Tattha katamā karuṇā yā sattesu karuṇā karuṇāyanā
karuṇāyitattaṁ karuṇā cetovimutti ayaṁ vuccati karuṇā. Tattha
Katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ .pe. Tajjā manoviññāṇadhātu
idaṁ vuccati cittaṁ. Idaṁ cittaṁ imāya karuṇāya sahagataṁ hoti
sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena vuccati karuṇāsahagatena cetasāti.
Ekaṁ disanti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā
disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
Pharitvāti pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti iriyati vattati
pāleti yapeti yāpeti carati viharati tena vuccati viharatīti.
Tathā dutiyanti yatheva ekaṁ disaṁ tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ
disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā
vidisaṁ. Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokanti sabbena sabbaṁ
sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādāya vacanametaṁ sabbadhi
sabbattatāya sabbāvantaṁ lokanti. Karuṇāsahagatena cetasāti tattha
katamā karuṇā yā sattesu karuṇā karuṇāyanā karuṇāyitattaṁ
karuṇā cetovimutti ayaṁ vuccati karuṇā tattha katamaṁ cittaṁ
yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ .pe. Tajjā manoviññāṇadhātu idaṁ
vuccati cittaṁ idaṁ cittaṁ imāya karuṇāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ
saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena vuccati karuṇāsahagatena cetasāti.
Vipulenāti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ
yaṁ appamāṇaṁ so avero yo avero so abyāpajjho. Pharitvāti
pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti iriyati .pe. Viharati tena
Vuccati viharatīti.

[746] Kathañca bhikkhu muditāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā
viharati seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ piyaṁ manāpaṁ disvā mudito
assa evameva sabbe satte muditāya pharati.

[747] Tattha katamā muditā yā sattesu muditā muditāyanā
muditāyitattaṁ muditā cetovimutti ayaṁ vuccati muditā. Tattha
katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ .pe. Tajjā manoviññāṇadhātu
idaṁ vuccati cittaṁ. Idaṁ cittaṁ imāya muditāya sahagataṁ hoti
sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena vuccati muditāsahagatena cetasāti.
Ekaṁ disanti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā disaṁ uttaraṁ vā disaṁ
dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā vidisaṁ vā.
Pharitvāti pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti iriyati .pe. Viharati
tena vuccati viharatīti. Tathā dutiyanti yatheva ekaṁ disaṁ tathā
dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ tathā uddhaṁ tathā
adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ. Sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ
lokanti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ nissesaṁ pariyādāya
vacanametaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokanti. Muditāsahagatena
cetasāti tattha katamā muditā yā sattesu muditā muditāyanā
muditāyitattaṁ muditā cetovimutti ayaṁ vuccati muditā tattha
katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ .pe. Tajjā manoviññāṇadhātu
Idaṁ vuccati cittaṁ idaṁ cittaṁ imāya muditāya sahagataṁ hoti
sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena vuccati muditāsahagatena cetasāti.
Vipulenāti yaṁ vipulaṁ taṁ mahaggataṁ yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ
yaṁ appamāṇaṁ so avero yo avero so abyāpajjho.
Pharitvāti pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti iriyati .pe. Viharati
tena vuccati viharatīti.

[748] Kathañca bhikkhu upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā
viharati seyyathāpi nāma ekaṁ puggalaṁ neva manāpaṁ na amanāpaṁ
disvā upekkhako assa evameva sabbe satte upekkhāya pharati.

[749] Tattha katamā upekkhā yā sattesu upekkhā
upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhā cetovimutti ayaṁ vuccati
upekkhā. Tattha katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ mano mānasaṁ .pe. Tajjā
manoviññāṇadhātu idaṁ vuccati cittaṁ. Idaṁ cittaṁ imāya upekkhāya
sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ tena vuccati upekkhāsahagatena
cetasāti. Ekaṁ disanti puratthimaṁ vā disaṁ pacchimaṁ vā
disaṁ uttaraṁ vā disaṁ dakkhiṇaṁ vā disaṁ uddhaṁ vā adho vā tiriyaṁ vā
vidisaṁ vā. Pharitvāti pharitvā adhimuccitvā. Viharatīti iriyati
.pe. Viharati tena vuccati viharatīti. Tathā dutiyanti yatheva
ekaṁ saṁdi tathā dutiyaṁ disaṁ tathā tatiyaṁ disaṁ tathā catutthaṁ disaṁ
tathā uddhaṁ tathā adho tathā tiriyaṁ tathā vidisaṁ. Sabbadhi
Sabbattatāya sabbāvantaṁ lokanti sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ asesaṁ
nissesaṁ pariyādāya vacanametaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ
lokanti. Upekkhāsahagatena cetasāti tattha katamā upekkhā
yā sattesu upekkhā upekkhāyanā upekkhāyitattaṁ upekkhā cetovimutti
ayaṁ vuccati upekkhā tattha katamaṁ cittaṁ yaṁ cittaṁ
mano mānasaṁ .pe. Tajjā manoviññāṇadhātu idaṁ vuccati cittaṁ
idaṁ cittaṁ imāya upekkhāya sahagataṁ hoti sahajātaṁ saṁsaṭṭhaṁ sampayuttaṁ
tena vuccati upekkhāsahagatena cetasāti. Vipulenāti yaṁ vipulaṁ
taṁ mahaggataṁ yaṁ mahaggataṁ taṁ appamāṇaṁ yaṁ appamāṇaṁ so
avero yo avero so abyāpajjho. Pharitvāti pharitvā
adhimuccitvā. Viharatīti iriyati .pe. Viharati tena vuccati
viharatīti.
Suttantabhājanīyaṁ.

[750] Catasso appamaññāyo mettā karuṇā muditā upekkhā.

[751] Tattha katamā mettā idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā
maggaṁ bhāveti vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati mettāsahagataṁ yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā
mettāyitattaṁ mettā cetovimutti ayaṁ vuccati mettā avasesā
dhammā mettāya sampayuttā. Tattha katamā mettā idha bhikkhu
yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti vitakkavicārānaṁ vūpasamā
.pe. Dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ yā tasmiṁ
samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettā cetovimutti ayaṁ
vuccati mettā avasesā dhammā mettāya sampayuttā. Tattha
katamā mettā idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti
pītiyā ca virāgā .pe. Tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ
yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettā
cetovimutti ayaṁ vuccati mettā avasesā dhammā mettāya
sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti
vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ
yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ mettā
cetovimutti ayaṁ vuccati mettā avasesā dhammā mettāya
sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti
avitakkaṁ vicāramattaṁ vivekajaṁ pitisukhaṁ dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
mettāsahagataṁ yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ
mettā cetovimutti ayaṁ vuccati mettā avasesā dhammā mettāya
sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti
vitakkavicārānaṁ vūpasamā .pe. Tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
mettāsahagataṁ yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ
mettā cetovimutti ayaṁ vuccati mettā avasesā dhammā mettāya
sampayuttā. Idha bhikkhu yasmiṁ samaye rūpūpapattiyā maggaṁ bhāveti
Pītiyā ca virāgā .pe. Catutthaṁ jhānaṁ upasampajja viharati mettāsahagataṁ
yā tasmiṁ samaye metti mettāyanā mettāyitattaṁ
mettā cetovimutti ayaṁ vuccati mettā avasesā dhammā mettāya
sampayuttā.