[592] Pañcaṅgiko maggo sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvāyāmo
sammāsati sammāsamādhi. Tattha katamo pañcaṅgiko maggo
idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ
diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi
.pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ
tasmiṁ samaye phasso hoti .pe. Avikkhepo hoti ime dhammā
kusalā tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā
vipākaṁ vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ tasmiṁ samaye pañcaṅgiko
maggo hoti sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo sammāvāyāmo sammāsati
sammāsamādhi ayaṁ vuccati pañcaṅgiko maggo avasesā dhammā
pañcaṅgikena maggena sampayuttā.

[593] Pañcaṅgiko maggo sammādiṭṭhi sammāsaṅkappo
sammāvāyāmo sammāsati sammāsamādhi. Tattha katamā sammādiṭṭhi
idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ
diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi
.pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ
tasmiṁ samaye phasso hoti .pe. Avikkhepo hoti ime dhammā kusalā
tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ
vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ
dandhābhiññaṁ suññataṁ yā tasmiṁ samaye paññā pajānanā
.pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi dhammavicayasambojjhaṅgo
maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ ayaṁ vuccati sammādiṭṭhi avasesā
dhammā sammādiṭṭhiyā sampayuttā .pe. Avasesā dhammā sammāsaṅkappena
Sampayuttā .pe. Avasesā dhammā sammāvāyāmena
sampayuttā .pe. Avasesā dhammā sammāsatiyā sampayuttā.
Tattha katamo sammāsamādhi idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ
jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya
bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja
viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ tasmiṁ samaye phasso hoti
.pe. Avikkhepo hoti ime dhammā kusalā tasseva lokuttarassa
kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi
.pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ
suññataṁ yā tasmiṁ samaye cittassa ṭhiti saṇṭhiti avaṭṭhiti
avisāhāro avikkhepo avisāhaṭamānasatā samatho samādhindriyaṁ samādhibalaṁ
sammāsamādhi samādhisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ ayaṁ
vuccati sammāsamādhi avasesā dhammā sammāsamādhinā sampayuttā.
Abhidhammabhājanīyaṁ.

[594] Ariyo aṭṭhaṅgiko maggo seyyathīdaṁ sammādiṭṭhi
sammāsaṅkappo sammāvācā sammākammanto sammāājīvo sammāvāyāmo
sammāsati sammāsamādhi. Aṭṭhannaṁ maggaṅgānaṁ kati kusalā
kati akusalā kati abyākatā .pe. Kati saraṇā kati araṇā.

[595] Siyā kusalā siyā abyākatā. Sammāsaṅkappo sukhāya
vedanāya sammapayutto satta maggaṅgā siyā sukhāya vedanāya
Sampayuttā siyā adukkhamasukhāya vedanāya sampayuttā. Siyā
vipākā siyā vipākadhammadhammā anupādinnānupādāniyā
asaṅkiliṭṭhāsaṅkilesikā. Sammāsaṅkappo avitakkavicāramatto satta
maggaṅgā siyā savitakkasavicārā siyā avitakkavicāramattā siyā
avitakkāvicārā. Sammāsaṅkappo pītisahagato sukhasahagato na upekkhāsahagato
satta maggaṅgā siyā pītisahagatā siyā sukhasahagatā siyā
upekkhāsahagatā. Nevadassanenanabhāvanāyapahātabbā nevadassanena-
nabhāvanāyapahātabbahetukā siyā apacayagāmino siyā nevāacayagāmino-
nāpacayagāmino siyā sekkhā siyā asekkhā appamāṇā
appamāṇārammaṇā paṇītā siyā sammattaniyatā siyā aniyatā
na maggārammaṇā siyā maggahetukā siyā maggādhipatino siyā na
vattabbā maggahetukātipi maggādhipatinotipi siyā uppannā siyā
anuppannā siyā uppādino siyā atītā siyā anāgatā siyā
paccupannā na vattabbā atītārammaṇātipi anāgatārammaṇātipi
paccuppannārammaṇātipi siyā ajjhattā siyā bahiddhā siyā
ajjhattabahiddhā bahiddhārammaṇā anidassanāppaṭighā.

[596] Sammādiṭṭhi hetu satta maggaṅgā na hetū. Sahetukā
hetusampayuttā. Sammādiṭṭhi hetu ceva sahetukā ca satta
maggaṅgā na vattabbā hetū ceva sahetukā cāti sahetukā ceva
na ca hetū. Sammādiṭṭhi hetu ceva hetusampayuttā ca satta
Maggaṅgā na vattabbā hetū ceva hetusampayuttā cāti hetusampayuttā
ceva na ca hetū. Satta maggaṅgā na hetū sahetukā
sammādiṭṭhi na vattabbā na hetu sahetukātipi na hetu ahetukātipi.

[597] Sappaccayā saṅkhatā anidassanā appaṭighā arūpā
lokuttarā kenaci viññeyyā kenaci na viññeyyā. No āsavā
anāsavā āsavavippayuttā na vattabbā āsavā ceva sāsavā
cātipi sāsavā ceva no ca āsavātipi na vattabbā āsavā
ceva āsavasampayuttā cātipi āsavasampayuttā ceva no ca āsavātipi
āsavavippayuttānāsavā. No saññojanā .pe. No ganthā .pe.
No oghā .pe. No yogā .pe. No nīvaraṇā .pe. No
parāmāsā .pe. Sārammaṇā no cittā cetasikā cittasampayuttā
cittasaṁsaṭṭhā cittasamuṭṭhānā cittasahabhuno cittānuparivattino
cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānā cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānasahabhuno
cittasaṁsaṭṭhasamuṭṭhānānuparivattino bāhirā nupādā anupādinnā.
Nupādānā .pe. No kilesā .pe.

[598] Na dassanena pahātabbā na bhāvanāya pahātabbā na
dassanena pahātabbahetukā na bhāvanāya pahātabbahetukā. Sammāsaṅkappo
avitakko satta maggaṅgā siyā savitakkā siyā
avitakkā. Sammāsaṅkappo savicāro satta maggaṅgā siyā savicārā
siyā avicārā. Sammāsaṅkappo sappītiko satta maggaṅgā
Siyā sappītikā siyā appītikā. Sammāsaṅkappo pītisahagato satta
maggaṅgā siyā pītisahagatā siyā na pītisahagatā. Sammāsaṅkappo
sukhasahagato satta maggaṅgā siyā sukhasahagatā siyā na sukhasahagatā.
Sammāsaṅkappo na upekkhāsahagato satta maggaṅgā siyā upekkhāsahagatā
siyā na upekkhāsahagatā. Na kāmāvacarā na rūpāvacarā
na arūpāvacarā apariyāpannā siyā niyyānikā siyā aniyyānikā
siyā niyatā siyā aniyatā anuttarā araṇāti.
Pañhāpucchakaṁ.
Maggavibhaṅgo samatto.
------------
Jhānavibhaṅgo

[599] Idha bhikkhu pātimokkhasaṁvarasaṁvuto viharati ācāragocarasampanno
aṇumattesu vajjesu bhayadassāvī samādāya sikkhati sikkhāpadesu
indriyesu guttadvāro bhojane mattaññū pubbarattāpararattaṁ
jāgariyānuyogamanuyutto sātaccaṁ nepakkaṁ bodhipakkhikānaṁ dhammānaṁ
bhāvanānuyogamanuyutto. So abhikkante paṭikkante sampajānakārī
hoti ālokite vilokite sampajānakārī hoti sammiñjite pasārite
sampajānakārī hoti saṅghāṭipattacīvaradhāraṇe sampajānakārī hoti
asite pīte khāyite sāyite sampajānakārī hoti uccārapassāvakamme
Sampajānakārī hoti gate ṭhite nisinne sutte jāgarite bhāsite
tuṇhībhāve sampajānakārī hoti. So vivittaṁ senāsanaṁ bhajati
araññaṁ rukkhamūlaṁ pabbataṁ kandaraṁ giriguhaṁ susānaṁ vanapatthaṁ abbhokāsaṁ
palālapuñjaṁ appasaddaṁ appanigghosaṁ vijanavātaṁ manussarāhaseyyakaṁ
paṭisallānasārūpaṁ. So araññagato vā rukkhamūlagato vā suññāgāragato
vā nisīdati pallaṅkaṁ ābhujitvā ujuṁ kāyaṁ paṇidhāya parimukhaṁ
satiṁ upaṭṭhapetvā. So abhijjhaṁ loke pahāya vigatābhijjhena
cetasā viharati abhijjhāya cittaṁ parisodheti byāpādapadosaṁ pahāya
abyāpannacitto viharati sabbapāṇabhūtahitānukampī byāpādapadosā
cittaṁ parisodheti thīnamiddhaṁ pahāya vigatathīnamiddho viharati ālokasaññī
sato sampajāno thīnamiddhā cittaṁ parisodheti uddhaccakukkuccaṁ pahāya
anuddhato viharati ajjhattaṁ vūpasantacitto uddhaccakukkuccā cittaṁ
parisodheti vicikicchaṁ pahāya tiṇṇavicikiccho viharati akathaṅkathī
kusalesu dhammesu vicikicchāya cittaṁ parisodheti. So ime pañca
nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe vivicceva
kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṁ savicāraṁ vivekajaṁ pītisukhaṁ
paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati vitakkavicārānaṁ vūpasamā ajjhattaṁ
sampasādanaṁ cetaso ekodibhāvaṁ avitakkaṁ avicāraṁ samādhijaṁ pītisukhaṁ
dutiyaṁ jhānaṁ upasampajja viharati pītiyā ca virāgā upekkhako ca
viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṁvedeti yantaṁ ariyā
Ācikkhanti upekkhako satimā sukhavihārīti tatiyaṁ jhānaṁ upasampajja
viharati sukhassa ca pahānā dukkhassa ca pahānā pubbeva somanassadomanassānaṁ
atthaṅgamā adukkhamasukhaṁ upekkhāsatipārisuddhiṁ catutthaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ
atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ
upasampajja viharati sabbaso ākāsānañcāyatanaṁ samatikkamma
anantaṁ viññāṇanti viññāṇañcāyatanaṁ upasampajja viharati
sabbaso viññāṇañcāyatanaṁ samatikkamma natthi kiñcīti ākiñcaññāyatanaṁ
upasampajja viharati sabbaso ākiñcaññāyatanaṁ samatikkamma
nevasaññānāsaññāyatanaṁ upasampajja viharati.
Mātikā.

[600] Idhāti imissā diṭṭhiyā imissā khantiyā imissā
ruciyā imasmiṁ ādāye imasmiṁ dhamme imasmiṁ vinaye imasmiṁ
dhammavinaye imasmiṁ pāvacane imasmiṁ brahmacariye imasmiṁ satthusāsane
tena vuccati idhāti.

[601] Bhikkhūti samaññāya bhikkhu paṭiññāya bhikkhu bhikkhatīti
bhikkhu bhikkhakoti bhikkhu bhikkhācariyaṁ ajjhupagatoti bhikkhu bhinnapaṭadharoti
bhikkhu bhindati pāpake akusale dhammeti bhikkhu bhinnattā pāpakānaṁ
akusalānaṁ dhammānaṁ bhikkhu odhiso kilesānaṁ pahānā bhikkhu anodhiso
kilesānaṁ pahānā bhikkhu sekkho bhikkhu asekkho bhikkhu
Nevasekkhonāsekkho bhikkhu aggo bhikkhu bhadro bhikkhu maṇḍo bhikkhu
sāro bhikkhu samaggena saṅghena ñatticatutthena kammena akuppena
ṭhānārahena upasampannoti bhikkhu.