[452] Anupassīti tattha katamā anupassanā yā paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati
anupassanā imāya anupassanāya upeto hoti samupeto upāgato
samupāgato upapanno samupapanno samannāgato tena vuccati
anupassīti.
[452] Anupassīti tattha katamā anupassanā yā paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati
anupassanā imāya anupassanāya upeto hoti samupeto upāgato
samupāgato upapanno samupapanno samannāgato tena vuccati
anupassīti.
[453] Viharatīti iriyati vattati pāleti yapeti yāpeti carati
viharati tena vuccati viharatīti.
[454] Ātāpīti tattha katamaṁ ātappaṁ yo cetasiko viriyārambho
.pe. Sammāvāyāmo idaṁ vuccati ātappaṁ iminā
ātappena upeto hoti .pe. Samannāgato tena vuccati
ātāpīti.
[455] Sampajānoti tattha katamaṁ sampajaññaṁ yā paññā
pajānanā .pe. Amoho dhammavicayo sammādiṭṭhi idaṁ vuccati
sampajaññaṁ iminā sampajaññena upeto hoti .pe. Samannāgato
tena vuccati sampajānoti.
[456] Satimāti tattha katamā sati yā sati anussati .pe.
Sammāsati ayaṁ vuccati sati imāya satiyā upeto hoti .pe.
Samannāgato tena vuccati satimāti.
[457] Vineyya loke abhijjhādomanassanti. Tattha katamo
loko teva dhammā loko pañcapi upādānakkhandhā loko ayaṁ
vuccati loko. Tattha katamā abhijjhā yo rāgo sārāgo
.pe. Cittassa sārāgo ayaṁ vuccati abhijjhā. Tattha katamaṁ
domanassaṁ yaṁ cetasikaṁ asātaṁ cetasikaṁ dukkhaṁ cetosamphassajaṁ asātaṁ
dukkhaṁ vedayitaṁ cetosamphassajā asātā dukkhā vedanā idaṁ vuccati
domanassaṁ. Iti ayañca abhijjhā idañca domanassaṁ imamhi
loke vinītā honti paṭivinītā santā samitā vūpasantā atthaṅgatā
abbhatthaṅgatā appitā byappitā sositā visositā byantīkatā
tena vuccati vineyya loke abhijjhādomanassanti.
Dhammānupassanāniddeso.
Suttantabhājanīyaṁ.
[458] Cattāro satipaṭṭhānā idha bhikkhu kāye kāyānupassī
viharati vedanāsu vedanānupassī viharati citte cittānupassī viharati
dhammesu dhammānupassī viharati.
[459] Kathañca bhikkhu kāye kāyānupassī viharati idha bhikkhu
yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ
pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ
jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ kāye kāyānupassī
yā tasmiṁ samaye sati anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo
Maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ
avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā. Kathañca bhikkhu vedanāsu
vedanānupassī viharati idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ
bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā
pattiyā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ vedanāsu vedanānupassī yā tasmiṁ samaye
sati anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ
idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā.
Kathañca bhikkhu citte cittānupassī viharati idha
bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ
diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi
.pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ
citte cittānupassī yā tasmiṁ samaye sati anussati .pe. Sammāsati
satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ
avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā. Kathañca bhikkhu dhammesu
dhammānupassī viharati idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti
niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā
vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ
dandhābhiññaṁ dhammesu dhammānupassī yā tasmiṁ samaye sati
anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ
Idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā.
Tattha katamaṁ satipaṭṭhānaṁ idha bhikkhu yasmiṁ samaye
lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya
paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ dhammesu dhammānupassī
yā tasmiṁ samaye sati anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo
maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ
avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā.
[460] Cattāro satipaṭṭhānā idha bhikkhu kāye kāyānupassī
viharati vedanāsu vedanānupassī viharati citte cittānupassī viharati
dhammesu dhammānupassī viharati.
[461] Kathañca bhikkhu kāye kāyānupassī viharati idha bhikkhu
yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ
pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ
jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ tasmiṁ samaye
phasso hoti .pe. Avikkhepo hoti ime dhammā kusalā tasseva
lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva
kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ
dandhābhiññaṁ suññataṁ kāye kāyānupassī yā tasmiṁ samaye sati
anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ
Idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā.
Kathañca bhikkhu vedanāsu vedanānupassī viharati idha
bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ
diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva kāmehi
.pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ
tasmiṁ samaye phasso hoti .pe. Avikkhepo hoti ime dhammā
kusalā tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā
vipākaṁ vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ vedanāsu vedanānupassī yā
tasmiṁ samaye sati anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo
maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ avasesā
dhammā satipaṭṭhānasampayuttā. Kathañca bhikkhu citte cittānupassī
viharati idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti niyyānikaṁ
apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā vivicceva
kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ
dandhābhiññaṁ tasmiṁ samaye phasso hoti .pe. Avikkhepo hoti
ime dhammā kusalā tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa
katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ citte cittānupassī
yā tasmiṁ samaye sati anussati .pe. Sammāsati satisambojjhaṅgo
Maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ
avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā. Kathañca bhikkhu dhammesu
dhammānupassī viharati idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ
bhāveti niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā
pattiyā vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati
dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ tasmiṁ samaye phasso hoti .pe.
Avikkhepo hoti ime dhammā kusalā tasseva lokuttarassa
kusalassa jhānassa katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi .pe.
Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ
dhammesu dhammānupassī yā tasmiṁ samaye sati anussati .pe.
Sammāsati satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati
satipaṭṭhānaṁ avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā. Tattha
katamaṁ satipaṭṭhānaṁ idha bhikkhu yasmiṁ samaye lokuttaraṁ jhānaṁ bhāveti
niyyānikaṁ apacayagāmiṁ diṭṭhigatānaṁ pahānāya paṭhamāya bhūmiyā pattiyā
vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ
dandhābhiññaṁ tasmiṁ samaye phasso hoti .pe. Avikkhepo
hoti ime dhammā kusalā tasseva lokuttarassa kusalassa jhānassa
katattā bhāvitattā vipākaṁ vivicceva kāmehi .pe. Paṭhamaṁ jhānaṁ
upasampajja viharati dukkhāpaṭipadaṁ dandhābhiññaṁ suññataṁ dhammesu
dhammānupassī yā tasmiṁ samaye sati anussati .pe. Sammāsati
Satisambojjhaṅgo maggaṅgaṁ maggapariyāpannaṁ idaṁ vuccati satipaṭṭhānaṁ
avasesā dhammā satipaṭṭhānasampayuttā.
Abhidhammabhājanīyaṁ.