[122] Bhikkhu atthatakaṭhino disaṅgamiko pakkamati cīvarapaṭivisaṁ
apavilāyamāno 1 tamenaṁ disaṅgataṁ 2 bhikkhū pucchanti kahaṁ tvaṁ āvuso
vassaṁ vuttho kattha ca te cīvarapaṭivisoti. So evaṁ vadeti
amukasmiṁ āvāse vassaṁ vutthomhi tattha ca me cīvarapaṭivisoti.
Te evaṁ vadenti gacchāvuso taṁ cīvaraṁ āhara mayante idha
cīvaraṁ karissāmāti. So taṁ āvāsaṁ gantvā bhikkhū pucchati kahaṁ
me āvuso cīvarapaṭivisoti. Te evaṁ vadenti ayante āvuso
cīvarapaṭiviso kahaṁ gamissasīti. So evaṁ vadeti amukaṁ [3]- nāma
āvāsaṁ gamissāmi tattha me bhikkhū cīvaraṁ karissantīti. Te
evaṁ vadenti alaṁ āvuso mā [4]- agamāsi mayante idha cīvaraṁ
karissāmāti. Tassa evaṁ hoti idhevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na
paccessanti. So taṁ cīvaraṁ kāreti. Tassa bhikkhuno
niṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino disaṅgamiko pakkamati
.pe. Tassa bhikkhuno sanniṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu
atthatakaṭhino disaṅgamiko pakkamati .pe. Tassa bhikkhuno nāsanantiko
kaṭhinuddhāro.

[123] Bhikkhu atthatakaṭhino disaṅgamiko pakkamati cīvarapaṭivisaṁ
apavilāyamāno. Tamenaṁ disaṅgataṁ bhikkhū pucchanti kahaṁ tvaṁ āvuso
1 Sī. apavīṇāyamāno. Po. Yu. apacinayamāno. 2 Po. disaṅgamikaṁ. 3 Ma. ca.
4 Po. tvaṁ.
Vassaṁ vuttho kattha ca 1 te cīvarapaṭivisoti. So evaṁ vadeti
amukasmiṁ āvāse vassaṁ vutthomhi tattha ca me cīvarapaṭivisoti.
Te evaṁ vadenti gacchāvuso taṁ cīvaraṁ āhara mayante idha
cīvaraṁ karissāmāti. So taṁ āvāsaṁ gantvā bhikkhū pucchati kahaṁ
me āvuso cīvarapaṭivisoti. Te evaṁ vadenti ayante āvuso
cīvarapaṭivisoti. So taṁ cīvaraṁ ādāya taṁ āvāsaṁ gacchati.
Tamenaṁ antarāmagge bhikkhū pucchanti āvuso kahaṁ gamissasīti.
So evaṁ vadeti amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha me
bhikkhū cīvaraṁ karissantīti. Te evaṁ vadenti alaṁ āvuso mā
agamāsi mayante idha cīvaraṁ karissāmāti. Tassa evaṁ hoti
idhevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na paccessanti. So taṁ cīvaraṁ kāreti.
Tassa bhikkhuno niṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino
disaṅgamiko pakkamati cīvarapaṭivisaṁ apavilāyamāno. Tamenaṁ disaṅgataṁ
bhikkhū pucchanti kahaṁ tvaṁ āvuso vassaṁ vuttho kattha ca te
cīvarapaṭivisoti. So evaṁ vadeti amukasmiṁ āvāse vassaṁ
vutthomhi tattha ca me cīvarapaṭivisoti. Te evaṁ vadenti
gacchāvuso taṁ cīvaraṁ āhara mayante idha cīvaraṁ karissāmāti.
So taṁ āvāsaṁ gantvā bhikkhū pucchati kahaṁ me āvuso cīvarapaṭivisoti.
Te evaṁ vadenti ayante āvuso cīvarapaṭivisoti.
So taṁ cīvaraṁ ādāya taṁ āvāsaṁ gacchati. Tamenaṁ antarāmagge
1 Po. katthaci casaddo natthi.
Bhikkhū pucchanti āvuso kahaṁ gamissasīti. So evaṁ vadeti
amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha me bhikkhū cīvaraṁ karissantīti.
Te evaṁ vadenti alaṁ āvuso mā agamāsi mayante idha
cīvaraṁ karissāmāti. Tassa evaṁ hoti nevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ
na paccessanti. Tassa bhikkhuno sanniṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro.
Bhikkhu atthatakaṭhino disaṅgamiko pakkamati cīvarapaṭivisaṁ apavilāyamāno.
Tamenaṁ disaṅgataṁ bhikkhū pucchanti kahaṁ tvaṁ āvuso
vassaṁ vuttho kattha ca te cīvarapaṭivisoti. So evaṁ vadeti
amukasmiṁ āvāse vassaṁ vutthomhi tattha ca me cīvarapaṭivisoti.
Te evaṁ vadenti gacchāvuso taṁ cīvaraṁ āhara mayante idha
cīvaraṁ karissāmāti. So taṁ āvāsaṁ gantvā bhikkhū pucchati kahaṁ
me āvuso cīvarapaṭivisoti. Te evaṁ vadenti ayante āvuso
cīvarapaṭivisoti. So taṁ cīvaraṁ ādāya taṁ āvāsaṁ gacchati.
Tamenaṁ antarāmagge bhikkhū pucchanti āvuso kahaṁ gamissasīti.
So evaṁ vadeti amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha me
bhikkhū cīvaraṁ karissantīti. Te evaṁ vadenti alaṁ āvuso mā
agamāsi mayante idha cīvaraṁ karissāmāti. Tassa evaṁ hoti
idhevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na paccessanti. So taṁ cīvaraṁ kāreti.
Tassa taṁ cīvaraṁ kayiramānaṁ nassati. Tassa bhikkhuno nāsanantiko
kaṭhinuddhāro.

[124] Bhikkhu atthatakaṭhino disaṅgamiko pakkamati cīvarapaṭivisaṁ
apavilāyamāno. Tamenaṁ disaṅgataṁ bhikkhū pucchanti kahaṁ tvaṁ
āvuso vassaṁ vuttho kattha ca te cīvarapaṭivisoti. So evaṁ
vadeti amukasmiṁ āvāse vassaṁ vutthomhi tattha ca me
cīvarapaṭivisoti. Te evaṁ vadenti gacchāvuso taṁ cīvaraṁ āhara
mayante idha cīvaraṁ karissāmāti. So taṁ āvāsaṁ gantvā bhikkhū
pucchati kahaṁ me āvuso cīvarapaṭivisoti. Te evaṁ vadenti
ayante āvuso cīvarapaṭivisoti. So taṁ cīvaraṁ ādāya taṁ āvāsaṁ
gacchati. Tassa taṁ āvāsaṁ gatassa evaṁ hoti idhevimaṁ cīvaraṁ
kāressaṁ na paccessanti. So taṁ cīvaraṁ kāreti. Tassa
bhikkhuno niṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino
disaṅgamiko pakkamati .pe. Nevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na paccessanti.
Tassa bhikkhuno sanniṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino
disaṅgamiko pakkamati .pe. Idhevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na
paccessanti. So taṁ cīvaraṁ kāreti. Tassa taṁ cīvaraṁ kayiramānaṁ
nassati. Tassa bhikkhuno nāsanantiko kaṭhinuddhāro.
Apavilāyananavakaṁ niṭṭhitaṁ.

[125] Bhikkhu atthatakaṭhino phāsuvihāriko cīvaraṁ ādāya pakkamati
amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me 1 phāsu bhavissati
1 Sī. tattha ca me. Ma. Yu. tattha me.
Vasissāmi no ce me phāsu bhavissati amukaṁ nāma āvāsaṁ
gamissāmi tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi no ce
me phāsu bhavissati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha ce
me phāsu bhavissati vasissāmi no ce me phāsu bhavissati
paccessanti. Tassa bahisīmagatassa evaṁ hoti idhevimaṁ cīvaraṁ
kāressaṁ na paccessanti. So taṁ cīvaraṁ kāreti. Tassa
bhikkhuno niṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino phāsuvihāriko
cīvaraṁ ādāya pakkamati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi
tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi no ce me phāsu
bhavissati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu
bhavissati vasissāmi no ce me phāsu bhavissati amukaṁ nāma
āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi
no ce me phāsu bhavissati paccessanti. Tassa bahisīmagatassa
evaṁ hoti nevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na paccessanti. Tassa
bhikkhuno sanniṭṭhānantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino
phāsuvihāriko cīvaraṁ ādāya pakkamati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi
tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi no ce me phāsu
bhavissati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu
bhavissati vasissāmi no ce me phāsu bhavissati amukaṁ nāma
āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi
No ce me phāsu bhavissati paccessanti. Tassa bahisīmagatassa
evaṁ hoti idhevimaṁ cīvaraṁ kāressaṁ na paccessanti. So
taṁ cīvaraṁ kāreti. Tassa taṁ cīvaraṁ kayiramānaṁ nassati. Tassa
bhikkhuno nāsanantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu atthatakaṭhino
phāsuvihāriko cīvaraṁ ādāya pakkamati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi
tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi no ce me phāsu
bhavissati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu
bhavissati vasissāmi no ce me phāsu bhavissati amukaṁ nāma
āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi no
ce me phāsu bhavissati paccessanti. So bahisīmagato taṁ cīvaraṁ
kāreti. So katacīvaro paccessaṁ paccessanti bahiddhā kaṭhinuddhāraṁ
vītināmeti. Tassa bhikkhuno sīmātikkantiko kaṭhinuddhāro. Bhikkhu
atthatakaṭhino phāsuvihāriko cīvaraṁ ādāya pakkamati amukaṁ nāma
āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu bhavissati vasissāmi no
ce me phāsu bhavissati amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha
ce me phāsu bhavissati vasissāmi no ce me phāsu bhavissati
amukaṁ nāma āvāsaṁ gamissāmi tattha ce me phāsu bhavissati
vasissāmi no ce me phāsu bhavissati paccessanti. So
bahisīmagato taṁ cīvaraṁ kāreti. So katacīvaro paccessaṁ paccessanti
sambhuṇāti kaṭhinuddhāraṁ. Tassa bhikkhuno saha bhikkhūhi kaṭhinuddhāro.
Phāsuvihārapañcakaṁ niṭṭhitaṁ.

[126] Dveme bhikkhave kaṭhinassa palibodhā dve apalibodhā.
Katame ca bhikkhave dve kaṭhinassa palibodhā. Āvāsapalibodho
ca cīvarapalibodho ca. Kathañca bhikkhave āvāsapalibodho hoti.
Idha bhikkhave bhikkhu vasati vā tasmiṁ āvāse sāpekkho 1 vā
pakkamati paccessanti. Evaṁ kho bhikkhave āvāsapalibodho
hoti. Kathañca bhikkhave cīvarapalibodho hoti. Idha [2]- bhikkhave
bhikkhuno cīvaraṁ akataṁ vā hoti vippakataṁ vā cīvarāsā vā
anupacchinnā. Evaṁ kho bhikkhave cīvarapalibodho hoti. Ime
kho bhikkhave dve kaṭhinassa palibodhā. Katame ca bhikkhave dve
kaṭhinassa apalibodhā. Āvāsāpalibodho ca cīvarāpalibodho ca.
Kathañca bhikkhave āvāsāpalibodho hoti. Idha bhikkhave bhikkhu
pakkamati tamhā āvāsā cattena vantena muttena anapekkhena
na paccessanti. Evaṁ kho bhikkhave āvāsāpalibodho hoti.
Kathañca bhikkhave cīvarāpalibodho hoti. Idha bhikkhave bhikkhuno
cīvaraṁ kataṁ vā hoti naṭṭhaṁ vā vinaṭṭhaṁ vā daḍḍhaṁ vā cīvarāsā
vā uppacchinnā. Evaṁ kho bhikkhave cīvarāpalibodho hoti.
Ime kho bhikkhave dve kaṭhinassa apalibodhāti.
Kaṭhinakkhandhakaṁ niṭṭhitaṁ sattamaṁ.
1 Po. Sī. sāpekho. 2 Po. pana.
Imamhi khandhake vatthū doḷasa 1 peyyālamukhāni ekaṁ sataṁ aṭṭhārasa 2 .
----------
Tassuddānaṁ.

[127] Tiṁsa pāṭheyyakā 3 bhikkhū sāketukkaṇṭhitā vasuṁ
vassaṁ vutthokapuṇṇehi āgamuṁ jinadassanaṁ
idaṁ vatthu 4 kaṭhinassa kappissanti ca pañcakā
anāmantā asamācārā 5 tatheva gaṇabhojanaṁ
yāvadatthañca uppādo atthatānaṁ bhavissati.
Ñatti evatthatañceva evañceva anatthataṁ
ullikhi dhovanā ceva vicāraṇañca chedanaṁ
bandhanovaṭṭikaṇḍūsa- 6 daḷhikammānuvātikā
paribhaṇḍaṁ ovaṭṭeyyaṁ maddanā nimittakathā
kukku sannidhi nissaggi nakappaññatra te tayo
aññatra pañcātireke sañchinnena samaṇḍalī
nāññatra 7 puggalā sammā nissīmaṭṭhonumodati
kaṭhinaṁ anatthataṁ 8 hoti evaṁ buddhena desitaṁ
ahatakappapiloti- paṁsupāpaṇikāya ca
animittāparikathā akukku asannidhi ca
anissaggi kappakate tathā ticīvarena ca
pañcake vātireke vā chinne samaṇḍalīkate
1 Po. soḷasa. 2 Po. aṭṭhārasanayāni. 3 Po. pāveyyakā. 4 Po. Ma. Yu.
vatthuṁ. 5 Po. samādattā. 6 Po. Ma. Yu. -kaṇḍūka. 7 Po. aññattara. 8 Po. atthataṁ.
Puggalassattharā sammā sīmaṭṭho anumodati
evaṁ kaṭhinattharaṇaṁ ubbhārassaṭṭhamātikā
pakkamananti naṭṭhānaṁ sanniṭṭhānañca nāsanaṁ
savanaṁ āsāvacchedi sīmāsaubbharaṭṭhamī 1
katacīvaramādāya na paccessanti gacchati
tassa taṁ kaṭhinuddhāro hoti pakkamanantiko
ādāya cīvaraṁ yāti nissīme idha cintayi
kāressaṁ na paccessanti niṭṭhāne kaṭhinuddharo 2 .
Ādāya nissīmaṁ neva na paccessanti mānaso
tassa taṁ kaṭhinuddhāro sanniṭṭhānantiko bhave
ādāya cīvaraṁ yāti nissīme idha cintayi
kāressaṁ na paccessanti kayirantassa nassati
tassa taṁ kaṭhinuddhāro bhavati nāsanantiko
ādāya yāti paccessaṁ bahi kāreti cīvaraṁ
katacīvaro 3 suṇāti ubbhataṁ kaṭhinaṁ tahiṁ
tassa taṁ kaṭhinuddhāro bhavati savanantiko
ādāya yāti paccessaṁ bahi kāreti cīvaraṁ
katacīvaro bahiddhā nāmeti kaṭhinuddharaṁ
tassa taṁ kaṭhinuddhāro sīmātikkantiko bhave
ādāya yāti paccessaṁ bahi kāreti cīvaraṁ
1 Po. Ma. sīmassaubbharaṭṭhamī. 2 Po. Ma. Yu. kaṭhinuddhāro. 3 Po. Yu. cīvarakato.
Ma. cīvaraṁkato.
Katacīvaro paccessaṁ sambhoti kaṭhinuddharaṁ 1
tassa taṁ kaṭhinuddhāro saha bhikkhūhi jāyati
ādāya ca samādāya 2 satta satta vidhī bhave 3
pakkamanantikā natthi chakke vippakate 4 gati
ādāya nissīmagataṁ kāressaṁ iti jāyati
niṭṭhānaṁ sanniṭṭhānañca nāsanañca ime tayo
ādāya na paccessanti bahisīme karomiti
niṭṭhānaṁ sanniṭṭhānampi nāsanampi idantayo
anadhiṭṭhitena nevassa heṭṭhā tīṇi nayā vidhī
ādāya yāti paccessaṁ bahisīme 5 karomiti
na paccessanti kāreti niṭṭhāne kaṭhinuddharo
sanniṭṭhānaṁ nāsanañca savanaṁ sīmatikkamā
saha bhikkhūhi jāyetha evaṁ paṇṇarasaṁ gati
samādāya vippakatā samādāya punā tathā
ime te caturo vārā sabbe paṇṇarasā vidhī
anāsāya ca āsāya karaṇīyo ca te tayo
nayato taṁ vijāneyya tayo dvādasa dvādasa
apavilāyamāneva 6 phāsu pañcavidhī 7 tahiṁ
palibodhāpalibodhā uddānaṁ nayato katanti.
1 Po. Ma. Yu. kaṭhinuddhāraṁ. 2 Ma. Yu. ādāya samādāya ca. 3 Ma. Yu. gati. 4 Yu.
chaccā vippakatā. 5 Po. Ma. Yu. bahisīmaṁ. 6 Po. apavinayamāneva. Ma. apavilānā
na vettha. Yu. apacinanā na vettha. 7 Ma. pañcavidhā.
Cīvarakkhandhakaṁ

[128] Tena samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane
kalandakanivāpe. Tena kho pana samayena vesālī iddhā ceva
hoti phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā subhikkhā ca satta ca
pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsādā satta
ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni
satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāmā 1
satta ca pokkharaṇīsahassāni satta ca pokkharaṇīsatāni satta ca
pokkharaṇiyo ambapālī ca gaṇikā abhirūpā hoti dassanīyā
pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā padakkhā 2 nacce
ca gīte ca vādite ca abhisaṭā atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ
paññāsāya ca rattiṁ gacchati. Tāya ca vesālī bhiyyoso mattāya
upasobhati. Athakho rājagahako negamo vesāliṁ agamāsi
kenacideva karaṇīyena. Addasā kho rājagahako negamo vesāliṁ
iddhañca phītañca bahujanaṁ ākiṇṇamanussaṁ subhikkhañca satta ca
pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsāde satta
ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni
satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāme
satta ca pokkharaṇīsahassāni satta ca pokkharaṇīsatāni satta ca
1 Po. ārāmāni. 2 Ma. Yu. padakkhiṇā. aññattha īdisameva.
Pokkharaṇiyo ambapāliñca gaṇikaṁ abhirūpaṁ dassanīyaṁ pāsādikaṁ
paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṁ padakkhaṁ 1 nacce ca gīte ca
vādite ca abhisaṭaṁ atthikānaṁ atthikānaṁ manussānaṁ paññāsāya ca rattiṁ
gacchantiṁ tāya ca vesāliṁ bhiyyoso mattāya upasobhantiṁ 2 . Athakho
rājagahako negamo vesāliyaṁ taṁ karaṇīyaṁ tīretvā punadeva rājagahaṁ
pacchāgacchi yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā rājānaṁ māgadhaṁ seniyaṁ bimbisāraṁ etadavoca vesālī
deva iddhā ceva phītā ca bahujanā ākiṇṇamanussā subhikkhā
ca satta ca pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca
pāsādā satta ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni
satta ca kūṭāgārā satta ca ārāmasahassāni satta ca
ārāmasatāni satta ca ārāmā satta ca pokkharaṇīsahassāni satta
ca pokkharaṇīsatāni satta ca pokkharaṇiyo ambapālī ca gaṇikā
abhirūpā dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā
padakkhā nacce ca gīte ca vādite ca abhisaṭā atthikānaṁ
atthikānaṁ manussānaṁ paññāsāya ca rattiṁ gacchati tāya ca vesālī
bhiyyoso mattāya upasobhati sādhu deva mayaṁpi gaṇikaṁ
vuṭṭhāpeyyāmāti. Tenahi bhaṇe tādisiṁ kumāriṁ jānātha 3 yaṁ tumhe
gaṇikaṁ vuṭṭhāpeyyāthāti. Tena kho pana samayena rājagahe sālavatī
1 Ma. Yu. padakkhiṇaṁ. 2 Yu. upasobhitanti. 3 Yu. jānāhi.
Nāma kumārī abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā paramāya
vaṇṇapokkharatāya samannāgatā. Athakho rājagahako negamo sālavatiṁ
kumāriṁ gaṇikaṁ vuṭṭhāpesi. Athakho sālavatī gaṇikā nacirasseva
padakkhā ahosi nacce ca gīte ca vādite ca abhisaṭā atthikānaṁ
atthikānaṁ manussānaṁ paṭisatena ca rattiṁ gacchati. Athakho
sālavatī gaṇikā nacirasseva gabbhinī ahosi. Athakho sālavatiyā
gaṇikāya etadahosi itthī kho gabbhinī purisānaṁ amanāpā sace
maṁ koci jānissati sālavatī gaṇikā gabbhinīti sabbo me
sakkāro parihāyissati 1 yannūnāhaṁ gilānaṁ 2 paṭivedeyyanti. Athakho
sālavatī gaṇikā dovārikaṁ āṇāpesi mā bhaṇe dovārika koci
puriso pāvisi yo ca maṁ pucchati gilānāti paṭivedehīti.
Evaṁ ayyeti kho so dovāriko sālavatiyā gaṇikāya paccassosi.
Athakho sālavatī gaṇikā tassa gabbhassa paripākamanvāya puttaṁ
vijāyi. Athakho sālavatī gaṇikā dāsiṁ āṇāpesi handa je
imaṁ dārakaṁ kattarasuppe pakkhipitvā nīharitvā saṅkārakūṭe
chaḍḍehīti. Evaṁ ayyeti kho sā dāsī sālavatiyā gaṇikāya
paṭissuṇitvā taṁ dārakaṁ kattarasuppe pakkhipitvā nīharitvā saṅkārakūṭe
chaḍḍesi. Tena kho pana samayena abhayo nāma rājakumāro
kālasseva rājupaṭṭhānaṁ gacchanto addasa taṁ dārakaṁ kākehi
1 bhijjissatītipi pāṭho. 2 Yu. gilānāti.
Samparikiṇṇaṁ disvāna manusse pucchi kimetaṁ bhaṇe kākehi
samparikiṇṇanti. Dārako devāti. Jīvati bhaṇeti. Jīvati devāti.
Tenahi bhaṇe taṁ dārakaṁ amhākaṁ antepuraṁ netvā dhātīnaṁ detha
posetunti. Evaṁ devāti kho te manussā abhayassa rājakumārassa
paṭissuṇitvā taṁ dārakaṁ abhayassa rājakumārassa antepuraṁ netvā
dhātīnaṁ adaṁsu posethāti. Tassa jīvatīti 1 jīvakoti nāmaṁ akaṁsu
kumārena posāpitoti komārabhaccoti nāmaṁ akaṁsu. Athakho jīvako
komārabhacco nacirasseva viññutaṁ pāpuṇi. Athakho jīvako
komārabhacco yena abhayo rājakumāro tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
abhayaṁ rājakumāraṁ etadavoca kā me deva mātā ko
pitāti. Ahaṁpi kho te bhaṇe jīvaka mātaraṁ na jānāmi apicāhaṁ
te pitā tvaṁ 2 mayāpi posāpitoti. Athakho jīvakassa komārabhaccassa
etadahosi imāni kho rājakulāni na sukarāni asippena
upajīvituṁ yannūnāhaṁ sippaṁ sikkheyyanti.

[129] Tena kho pana samayena takkasilāyaṁ disāpāmokkho
vejjo paṭivasati. Athakho jīvako komārabhacco abhayaṁ rājakumāraṁ
anāpucchā yena takkasilā tena pakkāmi anupubbena yena
takkasilā yena so vejjo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā taṁ
vejjaṁ etadavoca icchāmahaṁ ācariya sippaṁ sikkhitunti. Tenahi
1 Ma. ayaṁ pāṭho nadissati. 2 Yu. ayaṁ pāṭho na dissati.
Bhaṇe jīvaka sikkhassūti. Athakho jīvako komārabhacco bahuñca
gaṇhāti lahuñca gaṇhāti suṭṭhu 1 ca upadhāreti gahitañcassa na
pamussati. Athakho jīvakassa komārabhaccassa sattannaṁ vassānaṁ
accayena etadahosi ahaṁ kho bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi
suṭṭhu ca upadhāremi gahitañca me na pamussati satta ca me
vassāni adhīyantassa nayimassa sippassa anto paññāyati kadā
imassa sippassa anto paññāyissatīti. Athakho jīvako komārabhacco
yena so vejjo tenupasaṅkami upasaṅkamitvā taṁ vejjaṁ
etadavoca ahaṁ kho ācariya bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi
suṭṭhu ca upadhāremi gahitañca me na pamussati satta ca me
vassāni adhīyantassa nayimassa sippassa anto paññāyati kadā
imassa sippassa anto paññāyissatīti. Tenahi bhaṇe jīvaka
khanittiṁ ādāya takkasilāya samantā yojanaṁ āhiṇḍitvā 2 yaṅkiñci
abhesajjaṁ passeyyāsi taṁ āharāti. Evaṁ ācariyāti kho jīvako
komārabhacco tassa vejjassa paṭissuṇitvā khanittiṁ ādāya
takkasilāya samantā yojanaṁ āhiṇḍanto na kiñci abhesajjaṁ addasa.
Athakho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā taṁ vejjaṁ etadavoca āhiṇḍantomhi ācariya
takkasilāya samanatā yojanaṁ na kiñci abhesajjaṁ addasanti.
1 Ma. Yu. suṭṭhuṁ. 2 Ma. Yu. āhiṇḍanto.
Sikkhitosi 1 bhaṇe jīvaka alante ettakaṁ jīvikāyāti jīvakassa
komārabhaccassa parittaṁ pātheyyaṁ pādāsi. Athakho jīvako
komārabhacco taṁ parittaṁ pātheyyaṁ ādāya yena rājagahaṁ tena
pakkāmi. Athakho jīvakassa komārabhaccassa taṁ parittaṁ pātheyyaṁ
antarāmagge sākete parikkhayaṁ agamāsi. Athakho jīvakassa
komārabhaccassa etadahosi ime kho maggā kantārā appodakā
appabhakkhā na sukarā apātheyyena gantuṁ yannūnāhaṁ pātheyyaṁ
pariyeseyyanti.

[130] Tena kho pana samayena sākete seṭṭhibhariyāya
sattavassiko sīsābādho hoti. Bahū mahantā mahantā disāpāmokkhā
vejjā āgantvā tikicchantā 2 nāsakkhiṁsu arogaṁ kātuṁ bahuṁ
hiraññaṁ ādāya agamaṁsu. Athakho jīvako komārabhacco sāketaṁ
pavisitvā manusse pucchi ko bhaṇe gilāno kaṁ tikicchāmīti.
Etissā ācariya seṭṭhibhariyāya sattavassiko sīsābādho gaccha
ācariya seṭṭhibhariyaṁ tikicchāhīti. Athakho jīvako komārabhacco
yena seṭṭhissa gahapatissa nivesanaṁ tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
dovārikaṁ āṇāpesi gaccha bhaṇe dovārika seṭṭhibhariyāya pāvada
vejjo ayye āgato so taṁ daṭṭhukāmoti. Evamācariyāti
kho so dovāriko jīvakassa komārabhaccassa paṭissuṇitvā yena
seṭṭhibhariyā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā seṭṭhibhariyaṁ etadavoca
1 Ma. susikkhitosi. 2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Vejjo ayye āgato so taṁ daṭṭhukāmoti. Kīdiso bhaṇe
dovārika vejjoti. Daharako ayyeti. Alaṁ bhaṇe dovārika
kiṁ me daharako vejjo karissati bahū mahantā mahantā
disāpāmokkhā vejjā āgantvā tikicchantā 1 nāsakkhiṁsu arogaṁ kātuṁ bahuṁ
hiraññaṁ ādāya agamaṁsūti. Athakho so dovāriko yena jīvako
komārabhacco tenupasaṅkami upasaṅkamitvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ
etadavoca seṭṭhibhariyā ācariya evamāha alaṁ bhaṇe dovārika
kiṁ me daharako vejjo karissati bahū mahantā mahantā
disāpāmokkhā vejjā āgantvā tikicchantā 2 nāsakkhiṁsu arogaṁ kātuṁ
bahuṁ hiraññaṁ ādāya agamaṁsūti. Gaccha bhaṇe dovārika
seṭṭhibhariyāya pāvada vejjo ayye evamāha mā kira ayye pure
kiñci adāsi yadā arogā ahosi tadā yaṁ iccheyyāsi
taṁ dajjeyyāsīti. Evaṁ ācariyāti kho so dovāriko jīvakassa
komārabhaccassa paṭissuṇitvā yena seṭṭhibhariyā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā seṭṭhibhariyaṁ etadavoca vejjo ayye evamāha
mā kira ayye pure kiñci adāsi yadā arogā ahosi tadā
yaṁ iccheyyāsi taṁ dajjeyyāsīti. Tenahi bhaṇe dovārika vejjo
āgacchatūti. Evaṁ ayyeti kho so dovāriko seṭṭhibhariyāya
paṭissuṇitvā yena jīvako komārabhacco tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca seṭṭhibhariyā taṁ ācariya
1-2 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
Pakkosatīti. Athakho jīvako komārabhacco yena seṭṭhibhariyā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā seṭṭhibhariyāya vikāraṁ sallakkhetvā
seṭṭhibhariyaṁ etadavoca pasatena me ayye sappinā atthoti.
Athakho seṭṭhibhariyā jīvakassa komārabhaccassa pasataṁ sappiṁ dāpesi.
Athakho jīvako komārabhacco taṁ pasataṁ sappiṁ nānābhesajjehi
nippacitvā seṭṭhibhariyaṁ mañcake uttānaṁ nipajjāpetvā 1 natthuto
adāsi. Athakho taṁ sappiṁ 2 natthuto dinnaṁ mukhato uggacchi.
Athakho seṭṭhibhariyā taṁ 3 paṭiggahe nuṭṭhuhitvā 4 dāsiṁ āṇāpesi
handa je imaṁ sappiṁ picunā gaṇhāhīti. Athakho jīvakassa komārabhaccassa
etadahosi acchariyaṁ vata bho 5 yāva lūkhāyaṁ gharaṇī yatra
hi nāma imaṁ chaḍḍanīyadhammaṁ sappiṁ picunā gāhāpessati bahukāni
ca me mahagghāni mahagghāni bhesajjāni upagatāni kimpimāyaṁ
kañci deyyadhammaṁ dassatīti. Athakho [6]- seṭṭhibhariyā jīvakassa komārabhaccassa
vikāraṁ sallakkhetvā jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca kissa
tvaṁ ācariya vimanosīti. Idha me etadahosi acchariyaṁ vata bho 5
yāva lūkhāyaṁ gharaṇī yatra hi nāma imaṁ chaḍḍanīyadhammaṁ sappiṁ
picunā gāhāpessati bahukāni ca me mahagghāni mahagghāni
bhesajjāni upagatāni kimpimāyaṁ kañci deyyadhammaṁ dassatīti.
1 Po. Ma. nipātetvā. 2 Ma. Yu. sappi. 3 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi.
4 Ma. niṭṭhuhitvā. 5 Ma. Yu. idaṁ pāṭhadvayaṁ na dissati. 6 Po. sā.
Mayaṁ kho ācariya āgārikā nāma upajānāmetassa saññamassa
varametaṁ sappi dāsānaṁ vā kammakarānaṁ vā pādabbhañjanaṁ vā
padīpakaraṇe vā āsittaṁ mā tvaṁ ācariya vimano ahosi na
te deyyadhammo hāyissatīti. Athakho jīvako komārabhacco
seṭṭhibhariyāya sattavassikaṁ sīsābādhaṁ ekeneva natthukammena apakaḍḍhi.
Athakho seṭṭhibhariyā arogā samānā jīvakassa komārabhaccassa
cattāri sahassāni pādāsi. Putto mātā me arogā ṭhitāti
cattāri sahassāni pādāsi. Suṇisā sassū me arogā ṭhitāti
cattāri sahassāni pādāsi. Seṭṭhī gahapati bhariyā me arogā
ṭhitāti cattāri sahassāni pādāsi dāsañca dāsiñca assarathañca
adāsi 1 . Athakho jīvako komārabhacco tāni soḷasasahassāni
ādāya dāsañca dāsiñca assarathañca yena rājagahaṁ tena
pakkāmi anupubbena yena rājagahaṁ yena abhayo rājakumāro
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā abhayaṁ rājakumāraṁ etadavoca idaṁ
me deva paṭhamakammaṁ soḷasasahassāni dāso ca dāsī ca assaratho
ca paṭiggaṇhātu me devo posāvanikanti. Alaṁ bhaṇe jīvaka
tuyhaṁyeva 2 hotu amhākañca 3 antepure nivesanaṁ māpehīti.
Evaṁ devāti kho jīvako komārabhacco abhayassa rājakumārassa
paṭissuṇitvā abhayassa rājakumārassa antepure nivesanaṁ māpesi.
1 Ma. Yu. ayaṁ pāṭho natthi. 2 Yu. tuyheva. 3 amhākaññeva.

[131] Tena kho pana samayena rañño māgadhassa seniyassa
bimbisārassa bhagandalābādho hoti. Sāṭakā lohitena makkhiyanti.
Deviyo disvā upphaṇḍenti utunīdāni devo pupphaṁ devassa
uppannaṁ nacirasseva 1 devo vijāyissatīti. Tena rājā maṅku
hoti. Athakho rājā māgadho seniyo bimbisāro abhayaṁ rājakumāraṁ
etadavoca mayhaṁ kho bhaṇe abhaya tādiso ābādho sāṭakā
lohitena makkhiyanti deviyo disvā upphaṇḍenti utunīdāni
devo pupphaṁ devassa uppannaṁ nacirasseva 2 devo vijāyissatīti
iṅgha bhaṇe abhaya tādisaṁ vejjaṁ jānāhi yo maṁ tikiccheyyāti.
Ayaṁ deva amhākaṁ jīvako vejjo taruṇo bhadrako so devaṁ
tikicchissatīti. Tenahi bhaṇe abhaya jīvakaṁ vejjaṁ āṇāpehi
so maṁ tikicchissatīti. Athakho abhayo rājakumāro jīvakaṁ
komārabhaccaṁ āṇāpesi gaccha bhaṇe jīvaka rājānaṁ tikicchāhīti.
Evaṁ devāti kho jīvako komārabhacco abhayassa rājakumārassa
paṭissuṇitvā nakhena bhesajjaṁ ādāya yena rājā māgadho
seniyo bimbisāro tenupasaṅkami upasaṅkamitvā rājānaṁ māgadhaṁ
seniyaṁ bimbisāraṁ etadavoca ābādhaṁ te deva passāmīti 3 . Athakho
jīvako komārabhacco rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa
bhagandalābādhaṁ ekeneva ālepena apakaḍḍhi. Athakho rājā
1-2 Po. Ma. nacīraṁ. 3 Yu. ābādhaṁ deva passāmāti.
Māgadho seniyo bimbisāro arogo samāno pañca itthīsatāni
sabbālaṅkāraṁ vibhūsāpetvā 1 omuñcāpetvā puñjaṁ kārāpetvā
jīvakaṁ komārabhaccaṁ etadavoca etaṁ bhaṇe jīvaka pañcannaṁ
itthīsatānaṁ sabbālaṅkāraṁ tuyhaṁ hotūti. Alaṁ deva adhikāraṁ me
devo saratūti. Tenahi bhaṇe jīvaka maṁ upaṭṭhaha 2 itthāgārañca
buddhappamukhaṁ bhikkhusaṅghañcāti. Evaṁ devāti kho jīvako komārabhacco
rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa paccassosi.