[230] Pañcime bhikkhave mahācorā santo saṁvijjamānā lokasmiṁ.
Katame pañca. Idha bhikkhave ekaccassa mahācorassa evaṁ hoti
kudāssu nāmāhaṁ satena vā sahassena vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu
āhiṇḍissāmi hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto
pacāpentoti. So aparena samayena satena vā sahassena vā
parivuto gāmanigamarājadhānīsu āhiṇḍati hananto ghātento chindanto
chedāpento pacanto pacāpento. Evameva kho bhikkhave idhekaccassa
pāpabhikkhuno evaṁ hoti kudāssu nāmāhaṁ satena vā sahassena
vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu cārikaṁ carissāmi sakkato garukato
mānito pūjito apacito gahaṭṭhānañceva pabbajitānañca lābhī
1 Yu. Ma. govikattanena.
Cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānanti. So aparena
samayena satena vā sahassena vā parivuto gāmanigamarājadhānīsu
cārikaṁ carati sakkato garukato mānito pūjito apacito gahaṭṭhānañceva
pabbajitānañca lābhī cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ.
Ayaṁ bhikkhave paṭhamo mahācoro santo saṁvijjamāno
lokasmiṁ. Puna caparaṁ bhikkhave idhekacco pāpabhikkhu tathāgatappaveditaṁ
dhammavinayaṁ pariyāpuṇitvā attano hadati 1 . Ayaṁ bhikkhave dutiyo
mahācoro santo saṁvijjamāno lokasmiṁ. Puna caparaṁ bhikkhave idhekacco
pāpabhikkhu suddhaṁ brahmacāriṁ parisuddhaṁ brahmacariyaṁ carantaṁ amūlakena
abrahmacariyena anuddhaṁseti. Ayaṁ bhikkhave tatiyo mahācoro santo
saṁvijjamāno lokasmiṁ. Puna caparaṁ bhikkhave idhekacco pāpabhikkhu
yāni tāni saṅghassa garubhaṇḍāni garuparikkhārāni seyyathīdaṁ ārāmo
ārāmavatthu vihāro vihāravatthu mañco pīṭhaṁ bhisī bimbohanaṁ lohakumbhī
lohabhāṇakaṁ 2 lohavārako lohakaṭāhaṁ vāsī pharasu kuṭhārī kuddālo
nikhādanaṁ vallī veḷu muñjaṁ pabbajaṁ tiṇaṁ mattikā dārubhaṇḍaṁ
mattikābhaṇḍaṁ tehi gihī saṅgaṇhāti upalāpeti. Ayaṁ bhikkhave
catuttho mahācoro santo saṁvijjamāno lokasmiṁ. Sadevake bhikkhave
loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya
ayaṁ aggo mahācoro yo asantaṁ abhūtaṁ uttarimanussadhammaṁ
1 Yu. Ma. harati. 2 Yu. Ma. lohabhāṇako.
Ullapati taṁ kissa hetu theyyāya vo bhikkhave raṭṭhapiṇḍo
bhuttoti.
Aññathā santamattānaṁ aññathā yo pavedaye
nikacca kitavasseva bhuttaṁ theyyena tassa taṁ.
Kāsāvakaṇṭhā bahavo pāpadhammā asaññatā
pāpā pāpehi kammehi nirayante upapajjare.
Seyyo ayoguḷo bhutto tatto aggisikhūpamo
yañce bhuñjeyya dussīlo raṭṭhapiṇḍaṁ asaññatoti.

[231] Athakho bhagavā vaggumudātīriye bhikkhū anekapariyāyena
vigarahitvā dubbharatāya dupposatāya .pe. Evañca pana bhikkhave
imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana bhikkhu anabhijānaṁ uttarimanussadhammaṁ
attūpanāyikaṁ alamariyañāṇadassanaṁ samudācareyya iti jānāmi
iti passāmīti tato aparena samayena samanuggāhiyamāno vā
asamanuggāhiyamāno vā āpanno visuddhāpekkho 1 evaṁ vadeyya
ajānamevaṁ āvuso avacaṁ jānāmi apassaṁ passāmi tucchaṁ musā
vilapinti ayampi pārājiko hoti asaṁvāsoti. Evañcidaṁ bhagavatā
bhikkhūnaṁ sikkhāpadaṁ paññattaṁ hoti.

[232] Tena kho pana samayena sambahulā bhikkhū adiṭṭhe diṭṭhasaññino
apatte pattasaññino anadhigate adhigatasaññino asacchikate
1 visuddhāpekhotipi pāṭho.
Sacchikatasaññino adhimānena aññaṁ byākariṁsu. Tesaṁ aparena
samayena rāgāyapi cittaṁ namati dosāyapi cittaṁ namati mohāyapi
cittaṁ namati. Tesaṁ kukkuccaṁ ahosi bhagavatā sikkhāpadaṁ paññattaṁ
mayañcamhā adiṭṭhe diṭṭhasaññino apatte pattasaññino anadhigate
adhigatasaññino asacchikate sacchikatasaññino adhimānena aññaṁ
byākarimhā kacci nu kho mayaṁ pārājikaṁ āpattiṁ āpannāti.
Te 1 āyasmato ānandassa etamatthaṁ ārocesuṁ. Āyasmā
ānando bhagavato etamatthaṁ ārocesi. Hontiyevānanda 2 bhikkhū
adiṭṭhe diṭṭhasaññino apatte pattasaññino anadhigate adhigatasaññino
asacchikate sacchikatasaññino adhimānena aññaṁ byākaronti
tañca kho etaṁ abbohārikanti. Athakho bhagavā etasmiṁ nidāne
etasmiṁ pakaraṇe dhammiṁ kathaṁ katvā bhikkhū āmantesi .pe. Evañca
pana bhikkhave imaṁ sikkhāpadaṁ uddiseyyātha yo pana bhikkhu anabhijānaṁ
uttarimanussadhammaṁ attūpanāyikaṁ alamariyañāṇadassanaṁ samudācareyya
iti jānāmi iti passāmīti tato aparena samayena samanuggāhiyamāno
vā asamanuggāhiyamāno vā āpanno visuddhāpekkho evaṁ
vadeyya ajānamevaṁ āvuso avacaṁ jānāmi apassaṁ passāmi
tucchaṁ musā vilapinti aññatra adhimānā ayampi pārājiko
hoti asaṁvāsoti.
1 Yu. Ma. potthakesu ayaṁ pāṭho na hoti. 2 Yu. Ma. hete ānanda.

[233] Yo panāti yo yādiso .pe. Bhikkhūti .pe.
Ayaṁ imasmiṁ atthe adhippeto bhikkhūti. Anabhijānanti asantaṁ
abhūtaṁ asaṁvijjamānaṁ ajānanto apassanto attani kusalaṁ dhammaṁ
atthi me kusalā 1 dhammāti. Uttarimanussadhammo nāma jhānaṁ
vimokkhaṁ samādhi samāpatti ñāṇadassanaṁ maggabhāvanā phalasacchikiriyā
kilesappahānaṁ vinīvaraṇatā cittassa suññāgāre abhirati.
Attūpanāyikanti te vā kusale dhamme attani upaneti attānaṁ
vā tesu kusalesu dhammesu upaneti. Ñāṇanti tisso vijjā.
Dassananti yaṁ ñāṇaṁ taṁ dassanaṁ yaṁ dassanaṁ taṁ ñāṇaṁ.
Samudācareyyāti āroceyya itthiyā vā purisassa vā gahaṭṭhassa
vā pabbajitassa vā. Iti jānāmi iti passāmīti jānāmahaṁ
ete dhamme passāmahaṁ ete dhamme atthi ca me ete
dhammā ahañca etesu dhammesu sandissāmīti.

[234] Tato aparena samayenāti yasmiṁ khaṇe samudāciṇṇaṁ hoti
taṁ khaṇaṁ taṁ layaṁ taṁ muhuttaṁ vītivatte. Samanuggāhiyamānoti yaṁ
vatthuṁ paṭiññātaṁ hoti tasmiṁ vatthusmiṁ samanuggāhiyamāno kiṁ
te adhigataṁ kinti te adhigataṁ kadā te adhigataṁ kattha te adhigataṁ
katame te kilesā pahīnā katamesaṁ tvaṁ dhammānaṁ lābhīti.
Asamanuggāhiyamānoti na kenaci vuccamāno. Āpannoti pāpiccho
1 tīsupi potthakesu ekavacananiddeso kato.
Icchāpakato asantaṁ abhūtaṁ uttarimanussadhammaṁ ullapitvā pārājikaṁ
āpattiṁ āpanno hoti. Visuddhāpekkhoti gihī vā hotukāmo
upāsako vā hotukāmo ārāmiko vā hotukāmo sāmaṇero
vā hotukāmo. Ajānamevaṁ āvuso avacaṁ jānāmi apassaṁ
passāmīti nāhaṁ ete dhamme jānāmi nāhaṁ ete dhamme passāmi
natthi ca me ete dhammā na cāhaṁ etesu dhammesu sandissāmīti.
Tucchaṁ musā vilapinti tucchakaṁ mayā bhaṇitaṁ musā mayā bhaṇitaṁ
abhūtaṁ mayā bhaṇitaṁ asantaṁ mayā bhaṇitaṁ 1 ajānantena mayā
bhaṇitaṁ. Aññatra adhimānāti ṭhapetvā adhimānaṁ.

[235] Ayampīti purime upādāya vuccati. Pārājiko hotīti
seyyathāpi nāma tālo matthakacchinno abhabbo puna viruḷhiyā
evameva bhikkhu pāpiccho icchāpakato asantaṁ abhūtaṁ uttarimanussadhammaṁ
ullapitvā assamaṇo hoti asakyaputtiyo tena vuccati
pārājiko hotīti. Asaṁvāsoti saṁvāso nāma ekakammaṁ ekuddeso
samasikkhātā eso saṁvāso nāma. So tena saddhiṁ natthi tena
vuccati asaṁvāsoti.

[236] Uttarimanussadhammo nāma jhānaṁ vimokkhaṁ samādhi samāpatti
ñāṇadassanaṁ maggabhāvanā phalasacchikiriyā kilesappahānaṁ vinīvaraṇatā
cittassa suññāgāre abhirati. Jhānanti paṭhamaṁ jhānaṁ dutiyaṁ
1 idaṁ pāṭhattayaṁ Yu. Ma. potthakesu na paññāyati.
Jhānaṁ tatiyaṁ jhānaṁ catutthaṁ jhānaṁ. Vimokkhoti suññato vimokkho
animitto vimokkho appaṇihito vimokkho. Samādhīti suññato
samādhi animitto samādhi appaṇihito samādhi. Samāpattīti
suññatā samāpatti animittā samāpatti appaṇihitā samāpatti.
Ñāṇanti tisso vijjā. Maggabhāvanāti cattāro satipaṭṭhānā
cattāro sammappadhānā cattāro iddhipādā pañcindriyāni pañca
balāni satta bojjhaṅgā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo. Phalasacchikiriyāti
sotāpattiphalassa sacchikiriyā sakadāgāmiphalassa sacchikiriyā anāgāmiphalassa
sacchikiriyā arahattaphalassa sacchikiriyā. Kilesappahānanti
rāgassa pahānaṁ dosassa pahānaṁ mohassa pahānaṁ. Vinīvaraṇatā
cittassāti rāgā cittaṁ vinīvaraṇatā dosā cittaṁ vinīvaraṇatā mohā
cittaṁ vinīvaraṇatā. Suññāgāre abhiratīti paṭhamena jhānena
suññāgāre abhirati dutiyena jhānena suññāgāre abhirati tatiyena
jhānena suññāgāre abhirati catutthena jhānena suññāgāre abhirati.

[237] Tīhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā
bhaṇantassa āpatti pārājikassa pubbe vassa hoti musā
bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti
musā mayā bhaṇitanti. Catūhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti
sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa pubbe vassa
hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti
Bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ.
Pañcahākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa
āpatti pārājikassa pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti
bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā
bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ. Chahākārehi paṭhamaṁ
jhānaṁ samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa
pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā
bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ
vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ. Sattahākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ
samāpajjinti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa
pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā
bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya
diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ.

[238] Tīhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmīti sampajānamusā
bhaṇantassa āpatti pārājikassa pubbe vassa hoti musā
bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti
musā mayā bhaṇitanti. Catūhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmīti
sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa pubbe vassa
hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti
bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ.
Pañcahākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpajjāmīti sampajānamusā bhaṇantassa
āpatti pārājikassa pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti
bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā
bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ. Chahākārehi paṭhamaṁ
jhānaṁ samāpajjāmīti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa
pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā
bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya
diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ. Sattahākārehi paṭhamaṁ
jhānaṁ samāpajjāmīti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa
pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā
bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ
vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ.

[239] Tīhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannoti sampajānamusā
bhaṇantassa āpatti pārājikassa pubbe vassa hoti musā
bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti
musā mayā bhaṇitanti. Catūhākārehi paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannoti
sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa pubbe vassa
hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti
bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ. Pañcahākārehi
paṭhamaṁ jhānaṁ samāpannoti sampajānamusā bhaṇantassa
Āpatti pārājikassa pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti
bhaṇantassa hoti musā bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā
bhaṇitanti vinidhāya diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ. Chahākārehi paṭhamaṁ
jhānaṁ samāpannoti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa
pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā
bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya
diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ. Sattahākārehi paṭhamaṁ
jhānaṁ samāpannoti sampajānamusā bhaṇantassa āpatti pārājikassa
pubbe vassa hoti musā bhaṇissanti bhaṇantassa hoti musā
bhaṇāmīti bhaṇitassa hoti musā mayā bhaṇitanti vinidhāya
diṭṭhiṁ vinidhāya khantiṁ vinidhāya ruciṁ vinidhāya bhāvaṁ.