[171] Bhavā sabbe parikkhīṇā bhavasandhi 1 vimocitā
sabbāsavā ca no natthi ārocema mahāmune.
Parikammañca 2 kusalaṁ yaṅkiñci sādhu 3 patthitaṁ
paribhogaṁ 4 mayā dinnaṁ tuyhatthāya mahāmune.
Buddhapaccekabuddhānaṁ sāvakānañca patthitaṁ
paribhogaṁ mayā dinnaṁ tuyhatthāya mahāmune.
Uccānīcaṁ mayā kammaṁ bhikkhūnaṁ sādhu patthitaṁ
uccākulaparikkammaṁ katamhehi 5 mahāmune.
Teneva sukkamūlena coditā kammasampadā
mānusikamatikkantā jāyiṁsu khattiye kule.
Upacite 6 kate kamme jātiyā cāpi 7 ekato
pacchime ekato jātā khattiyā kulasambhavā.
Rūpavatī bhogavatī lābhasakkārapūjitā
antepure mahāvīra devānaṁ iva nandane.
Nibbinditvā agāramhā pabbajimhānagāriyaṁ
katipāhaṁ upādāya sabbā pattāmha nibbutiṁ.
1 Ma. bhavā santi .... 2 Ma. Yu. purimaṁ kusalaṁ kammaṁ. 3 Po. Yu. sabbaṁ.
4 Ma. paribhogamayaṁ. Yu. paribhogaṁ ayaṁ. ito paraṁ īdisameva. 5 Ma. katametaṁ.
6 Ma. uppatteca. Yu. uppatteva. 7 Ma. vāpi.
Cīvaraṁ piṇḍapātañca paccayaṁ sayanāsanaṁ
upanenti bahū amhe sadā sakkatapūjitā.
Kilesā jhāpitā amhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāma anāsavā.
Svāgataṁ vata no āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ yasavatīpamukhāni khattiyakaññā bhikkhuniyo aṭṭhārasasahassāni
bhagavato sammukhā imā gāthāyo abhāsitthāti.
Aṭṭhārasasahassakhattiyakaññātherīnaṁ apadānaṁ samattaṁ.
Dutiyaṁ caturāsītisahassabrāhmaṇakaññātherīnamapadānaṁ (32)

[172] Cūḷāsītisahassāni brāhmaṇakulasambhavā 1
sukhumālahatthapādā pure tuyhaṁ mahāmune.
Vessa suddakule jātā devā nāgā ca kinnarā
catuddīpā bahū kaññā pure tuyhaṁ mahāmune.
Kāci 2 pabbajitā atthi sabbadassāvino bahū
devā ca kinnarā nāgā bujjhissanti 3 anāgate.
Anubhotvā yasaṁ sabbaṁ patvāna sabbasampadā
1 Ma. Yu. brāhmaññakulasambhavā. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. keci. ito paraṁ
īdisameva. 3 Ma. Yu. phusissanti.
Tumhaṁ 1 pasādaṁ paṭiladdhā bujjhissanti anāgate.
Amhe brāhmaṇadhītā tu brahmaññakulasambhavā
lakkhaṇā 2 ca mahāvīra pāde vandāma cakkhumā.
Upāhatā bhavā sabbe mūlataṇhā samūhatā
samucchinnā anusayā puññasaṅkhāradālitā.
Samādhigocarā sabbā samāpattivasī tathā 3
jhānena dhammaratiyā viharissāma no sadā.
Bhavanetti avijjā ca saṅkhārāpi ca khepitā
sududdasaṁ padaṁ gantvā anujānimha 4 nāyaka.
Upakārā 5 mamaṁ tumhe dīgharattaṁ gataddhino
catunnaṁ 6 saṁsayaṁ chetvā sabbā gacchatha 7 nibbutiṁ.
Vanditvā munino pāde katvā iddhivikubbanaṁ
kāci dassenti ālokaṁ andhakāraṁ 8 tathāparaṁ.
Dassenti candasuriye sāgarañca samacchakaṁ
sineruṁ paribhaṇḍañca dassenti pārichattakaṁ.
Tāvatiṁsañca bhavanaṁ yāmaṁ dassenti iddhiyā
tussitā 9 nimmitā devā vasavattī mahissarā.
Brahmāno kāci dassenti caṅkamañca mahārahaṁ
brahmavaṇṇañca māpetvā dhammaṁ desenti suññataṁ.
Nānāvikubbanaṁ katvā iddhiṁ dassiya satthuno
1 Yu. tvayi. 2 Ma. Yu. pekkhato no .... 3 Ma. katā. 4 Ma. anujānātha.
5 Ma. Yu. katāvino. 6 Yu. bahunnaṁ. 7 Ma. gacchantu. 8 Ma. andhakāramathāparā.
9 Ma. tusitaṁ nimmite deve.
Dassayiṁsu balaṁ sabbā pāde vandiṁsu satthuno.
Iddhīsu ca vasī homa dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homa mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāma dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ amhaṁ mahāvīra uppannaṁ tava santike.
Buddhānaṁ lokanāthānaṁ saṅgamantehi 1 dassitaṁ
adhikārā 2 bahū amhe tuyhatthāya mahāmune.
Yaṁ amhaṁ 3 purimaṁ kammaṁ kusalaṁ sara taṁ muni
tuyhatthāya mahāvīra puññānupacitāni no.
Satasahasse ito kappe padumuttaro mahāmuni
puraṁ haṁsavatī nāma sambuddhassa kulālayaṁ 4 .
Dvārena haṁsavatiyaṁ gaṅgā sandati sabbadā
ubbāḷhā 5 nadiyā bhikkhū gamanaṁ na labhanti te.
Divasaṁ dve 6 tayo ceva sattāhaṁ māsikaṁ tato
cātumāsampi sampuṇṇaṁ gamanaṁ na labhanti te.
Tadā ahu sattasāro jajjiyo 7 nāma raṭṭhako
oratīre 8 bhikkhavo disvā setuṁ 9 gaṅgāya kārayi.
1 Ma. saṅgamaṁ no nidassitaṁ. Yu. saṅgamaṁ te nidassi. 2 Ma. adhikāraṁ bahuṁ amhaṁ.
3 Ma. yaṁ amhehi kataṁ kammaṁ. 4 Ma. Yu. kulāsayaṁ. 5 Yu. uddālanadivā bhikkhu.
6 Po. divañceva rattiyā ceva. 7 Ma. Yu. jaṭilo. 8 Ma. Yu. oruddhe.
9 Po. Yu. setuno satta ....
Tadā satasahassehi setuṁ gaṅgāya kārayiṁ
saṅghassa pārime 1 tīre vihārañca akārayi.
Itthiyo purisā ceva uccānīcakulāni ca
tassa setuṁ vihāraṁ 2 ca samabhāgaṁ akaṁsu te.
Amhe aññe ca manujā vippasannena cetasā
tassa dhammesu dāyādā nagare janapadesu ca.
Itthī pumā kumārā ca bahū ceva kumārikā
setuno ca vihārassa vālukā ākiriṁsu te.
Vīthisammajjanaṁ katvā kadalīpuṇṇaghaṭaddhajā 3
dhūpaṁ 4 cuṇṇañca mālañca kāraṁ katvāna satthuno.
Setuvihāre katvāna nimantetvā vināyakaṁ
mahādānaṁ daditvāna sambodhiṁ abhipatthayiṁ.
Padumuttaro mahāvīro garuko 5 sabbapāṇinaṁ
anumodaniyaṁ katvā 6 byākāsi mahāmuni.
Satasahasse atikkante kappo hessati bhaddako
bhavābhave sukhaṁ 7 laddhā pāpuṇissati bodhiyaṁ.
Ye 8 keci hatthakammañca katāvī naranāriyo
anāgatasmi addhāne sabbe hessanti sammukhā.
Tena kammavipākena cetanāpaṇidhīhi ca
uppannā devabhavane 9 tuyhante 10 paricārikā.
1 Ma. Yu. orime. 2 Yu. vihāre. 3 Ma. kadalīpuṇṇaghaṭe dhaje. Yu. kadalīpuṇṇakuṭadhajā.
4 Yu. dhūMa.... 5 Ma. Yu. tārako. 6 Ma. Yu. kāsi jaṭilassa. 7 Ma. Yu. nubhotvāna.
8 Ma. kāci hatthaparikammaṁ. Yu. keci hatthapadaṁ kammaṁ. 9 Ma. Yu. devabhavanaṁ.
10 Ma. tā.
Dibbasukhaṁ asaṅkheyyaṁ mānusañca asaṅkhiyaṁ
anubhonti 1 ciraṁ kālaṁ saṁsaritvā bhavābhave.
Satasahasse ito kappe sukataṁ kammasampadaṁ
sukhumālimanussesu 2 atho devapure vare.
Rūpabhogayasañceva 3 atho kittisukhaṁ piyaṁ
labhāma satataṁ sabbaṁ sukataṁ kammasampadaṁ.
Pacchime bhavasampatte jāyāma 4 brāhmaṇe kule
sukhumālahatthapādā sakyaputtanivesane.
Sabbakālampi paṭhaviṁ na passāma nalaṅkataṁ
cikkhallaṁ 5 bhūmiṁ gamanaṁ na passāma mahāmuni.
Agārāvasante amhe sakkāraṁ sabbakālikaṁ
upanenti sadā sabbaṁ pubbakammaphalena 6 no.
Agāraṁ pajahitvāna pabbajitvānagāriyaṁ
saṁsārapathaṁ nitiṇṇā natthi 7 dāni punabbhavo.
Cīvaraṁ piṇḍapātañca paccayaṁ sayanāsanaṁ
upanenti sadā amhe sahassāni tato tato.
Kilesā jhāpitāmhākaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāma anāsavā.
1 Ma. tuyhaṁ te paricārema saṁsarimha bhavābhave. Yu. tuyhaṁ vo paricāre ca.
2 Ma. Yu. ... manussānaṁ. 3 Ma. rūpabhogayaseceva atho kittiṁ ca sakkataṁ.
4 Ma. jātāmha. Po. Yu. ajātā. 5 Ma. cikkhallabhūmimasuciṁ. 6 Yu. ...phalaṁ kato.
7 Ma. vītarāgā bhavāmase.
Svāgataṁ vata no āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ caturāsīti brāhmaṇakaññābhikkhunīsahassāni bhagavato sammukhā
imā gāthāyo abhāsitthāti.
Caturāsītisahassabrāhmaṇakaññātherīnaṁ apadānaṁ samattaṁ.
Tatiyaṁ uppaladāyikātheriyāpadānaṁ (33)

[173] Nagare aruṇavatiyā aruṇo nāma khattiyo
tassa rañño ahaṁ bhariyā ekaccaṁ vādayāmahaṁ.
Rahogatā nisīditvā evaṁ cintesahaṁ tadā
kusalaṁ me kataṁ natthi ādāya gamiyaṁ mama.
Mahābhitāpaṁ kaṭukaṁ ghorarūpaṁ sudāruṇaṁ
nirayaṁ nūna gacchāmi ettha me natthi saṁsayo.
Evāhaṁ cintayitvāna pahaṁsetvāna mānasaṁ
rājānaṁ upagantvāna idaṁ vacanamabraviṁ.
Itthī nāma mayaṁ deva purisā na 1 bhavāma no
ekaṁ me samaṇaṁ dehi bhojayissāmi khattiya.
Adāsi me tadā rājā samaṇaṁ bhāvitindriyaṁ
tassa pattaṁ gahetvāna paramannena pūrayiṁ.
1 Ma. ..ṇittarā ahu. Po. Yu. purisāna bharā mayaṁ.
Pūretvā paramaṁ annaṁ saha 1 sugandhalepanaṁ
mahācelena chādetvā adāsiṁ tuṭṭhamānasā.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsaṁ agañchahaṁ.
Sahassadevarājūnaṁ mahesittamakārayiṁ
sahassacakkavattīnaṁ mahesittamakārayiṁ.
Padesarajjaṁ vipulaṁ gaṇanāto asaṅkhayaṁ
nānāvidhaṁ bahuṁ aññaṁ 2 tassa kammaphalaṁ tato.
Uppalasseva me vaṇṇo abhirūpā sudassanā
itthī sabbaṅgasampannā abhijātā jutindharā.
Pacchime bhavasampatte ajāyiṁ sākiye kule
nārīsahassapāmokkhā suddhodanasutassahaṁ.
Nibbinditvā agārehaṁ pabbajiṁ anagāriyaṁ
sattamīrattimappattā 3 catusaccaṁ apāpuṇiṁ.
Cīvaraṁ piṇḍapātañca paccayaṁ sayanāsanaṁ
parimetuṁ na sakkomi piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.
Yaṁ mayhaṁ purimaṁ 4 kammaṁ kusalaṁ sarase muni
tuyhatthāya mahāvīra paricattaṁ bahuṁ mayā 5 .
Ekattiṁse ito kappe yaṁ dānamadadiṁ tadā
duggatiṁ nābhijānāmi piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.
1 Po. sahagandhavilepanaṁ. Yu. sahassaṁ gandhalepanaṁ. 2 Yu. puññaṁ. 3 Ma. ...
sampattā. 4 Ma. pūritaṁ. 5 Yu. mama.
Duve gatī pajānāmi devattaṁ atha mānusaṁ
aññaṁ gatiṁ na jānāmi piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.
Ucce kule pajānāmi mahāsāle 1 mahaddhane
aññe kule na jānāmi piṇḍapātassidaṁ phalaṁ.
Bhavābhave saṁsaritvā sukkamūlena coditā
amanāpaṁ na passāmi somanassassidaṁ 2 phalaṁ.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmuni.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ mama mahāvīra uppannaṁ tava santike.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ uppaladāyikā bhikkhunī bhagavato sammukhā imā
gāthāyo abhāsitthāti.
Uppaladāyikātheriyā apadānaṁ samattaṁ.
1 Yu. tayo sāle. 2 Ma. Yu. somanassa kataṁ phalaṁ.
Catutthaṁ siṅgālamātātheriyāpadānaṁ (34)

[174] Padumuttaro nāma jino sabbadhammāna pāragū
ito satasahassamhi kappe uppajji nāyako.
Tadāhaṁ haṁsavatiyā jātāmaccakule ahu
nānāratanapajjote iddhe phīte mahaddhane.
Pitunā saha gantvāna mahājanapurakkhatā
dhammaṁ buddhassa sutvāna pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Pabbajitvāna kāyena pāpakammaṁ vivajjayiṁ
vacīduccaritaṁ hitvā ājīvaṁ parisodhayiṁ.
Buddhe pasannā dhamme ca saṅghe ca tibbagāravā
saddhammassavane yuttā buddhadassanasālayā 1 .
Aggaṁ saddhādhimuttānaṁ 2 assosiṁ bhikkhuniṁ tadā
taṁ ṭhānaṁ patthayitvāna tisso sikkhā apūrayiṁ.
Tato maṁ sugato āha karuṇānugatāsayo
yassa saddhā tathāgate acalā supatiṭṭhitā.
Sīlañca yassa kalyāṇaṁ ariyakantaṁ pasaṁsitaṁ
saṅghe pasādo yassatthi ujubhūtañca dassanaṁ.
Adaliddoti taṁ āhu amoghaṁ tassa jīvitaṁ
tasmā saddhañca sīlañca pasādaṁ dhammadassanaṁ.
1 Ma. Yu. ..ḷālasā. ito paraṁ īdisameva. 2 Po. Yu. aṅgavimuttānaṁ.
Anuyuñjetha medhāvī saraṁ buddhānaṁ sāsanaṁ
taṁ sutvāhaṁ pamuditā apucchiṁ paṇidhiṁ mama.
Tadā anomo amito byākarittha vināyako
buddhassa 1 pasanno kalyāṇī lacchasetaṁ supatthitaṁ.
Satasahasse ito kappe okkākakulasambhavo
gotamo nāma nāmena satthā loke bhavissati.
Tassa dhammesu dāyādā orasā dhammanimmitā
siṅgālakassa yā 2 mātā hessati satthu sāvikā.
Taṁ sutvā muditā hutvā yāvajīvaṁ tadā jinaṁ
mettacittā paricariṁ paṭipattīhi nāyakaṁ.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsaṁ agañchahaṁ.
Pacchime ca bhave dāni giribbajapuruttame
jātā seṭṭhikule phīte mahāratanasañcaye.
Putto siṅgālako nāma mamāsi 3 vipathe rato
diṭṭhigahaṇapakkhanno disāpūjanatapparo.
Nānādisā namassati 4 piṇḍāya nagaraṁ vajaṁ
taṁ disvā avadi buddho magge ṭhatvā vināyako.
Tassa desayato dhammaṁ panādo vimhayo 5 ahu
dvekoṭinaranārīnaṁ dhammābhisamayo ahu.
1 Ma. Yu. buddhe pasannā. 2 Ma. Yu. mātāti. 3 Yu. matāsī.
4 Ma. Yu. namassantaṁ. 5 Po. visayo. Yu. visaye.
Tadā taṁ 1 parisaṁ gantvā sutvā sugatabhāsitaṁ
sotāpattiphalaṁ patvā pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Na cireneva kālena buddhadassanasālayā
anussatiṁ taṁ bhāvetvā arahattaṁ apāpuṇiṁ.
Dassanatthāya buddhassa sabbadā ca vajāmahaṁ
atittāyeva passāmi rūpaṁ nayananandanaṁ.
Sabbapāramisambhūtaṁ lakkhinilayanaṁ paraṁ 2
rūpaṁ sabbasubhākiṇṇaṁ atittā viharāmahaṁ 3 .
Jino tasmiṁ guṇe tuṭṭho etadagge ṭhapesi maṁ
siṅgālakassa yā mātā aggā saddhādhimuttikā 4 .
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsave 5 pariññāya natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ mama mahāvīra uppannaṁ tava santike.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
1 Ma. tadāhaṁ. 2 Ma. Yu. varaṁ. 3 Yu. bhayāmahaṁ. 4 Yu. saṅgavimuttikā.
5 Ma. Yu. sabbāsavaparikkhīṇā.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ siṅgālamātā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Siṅgālamātātheriyā apadānaṁ samattaṁ.
Pañcamaṁ sukkātheriyāpadānaṁ (35)

[175] Ekanavute ito kappe vipassī nāma nāyako
uppajji cārunayano sabbadhammavipassako.
Tadāhaṁ bandhumatiyaṁ jātā aññatare kule
dhammaṁ sutvāna munino pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Bahussutā dhammadharā paṭibhāṇavatī tathā
vicittakathikā cāpi jinasāsanakārikā.
Tadā dhammakathaṁ katvā hitāya janataṁ sadā 1
tato cutāhaṁ tusitaṁ upapannā yasassinī.
Ekattiṁse ito kappe sikhī viya sikhī jino
tapanto yasasā lokaṁ 2 uppajji vadataṁ varo.
Tadāpi pabbajitvāna buddhasāsanakovidā
jotetvā jinavākyāni tatopi tidivaṅgatā.
Ekattiṁse 3 ito kappe vessabhū nāma nāyako
uppajjittha mahāyānī tadāpica tathevahaṁ.
1 Ma. bahuṁ. Yu. ...janasaṁsariṁ. 2 Ma. loke. 3 Ma. Yu. ekattiṁseva kappamhi.
Pabbajitvā dhammadharā jotayiṁ jinasāsanaṁ
gantvā marupuraṁ rammaṁ anubhomi 1 mahāsukhaṁ.
Imamhi bhaddake kappe kakusandho jinuttamo
uppajji narasaddūlo 2 tadāpica tathevahaṁ.
Pabbajiṁ 3 jinasāsanaṁ jotayitvā yathāyukaṁ 4
tato cutāhaṁ tidasaṁ agaṁ sabhavanaṁ yathā.
Imasmiṁyeva kappamhi konāgamananāyako
uppajji vadataṁ 5 varo sabbasattānamuttamo.
Tadāpi pabbajitvāna sāsane tassa tādino
bahussutā dhammadharā jotayiṁ jinasāsanaṁ.
Imasmiṁyeva kappamhi kassapo muni sattamo 6
uppajji lokasaraṇo araṇo maraṇantagū.
Tassāpi naradhīrassa pabbajitvāna sāsane
pariyāpuṭasaddhammā paripucchāvisāradā.
Susīlā lajjinī ceva tīsu sikkhāsu kovidā
bahuṁ dhammakathaṁ katvā yāvajīvaṁ mahāmune.
Tena kammavipākena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsaṁ agañchahaṁ.
Pacchime ca bhave dāni giribbajapuruttame.
Jātā seṭṭhikule phīte mahāratanasañcaye.
1 Ma. Yu. anubhosiṁ. 2 Po. narasadduno. Ma. narasaraṇo. Yu. varasaddūlo.
3 Ma. Yu. pabbajitvā munimataṁ. 4 Yu. yathāsukhaṁ. 5 Yu. uppajji ca dīpavaro.
6 Ma. munimuttamo
Yadā bhikkhusahassena pareto 1 lokanāyako
upāgami rājagahaṁ sahassakkhehi 2 vaṇṇito.
Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi
vippamutto vippamuttehi
siṅginikkhasavaṇṇo
rājagahaṁ pāvisi bhagavā.
Disvā buddhānubhāvantaṁ sutvā ca 3 guṇasañcayaṁ
buddhe cittaṁ pasādetvā pūjayiṁ taṁ mahabbalaṁ 4 .
Aparena ca kālena dhammadinnāya santike
agārā nikkhamitvāna pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Kesesu chijjamānesu kilese jhāpayiṁ ahaṁ
uggahiṁ sāsanaṁ sabbaṁ pabbajitvā na cirenahaṁ.
Tato dhammaṁ adesesiṁ mahājanasamāgame
dhamme desiyamānamhi dhammābhisamayo ahu.
Nekapāṇasahassānaṁ taṁ viditvā vijimhito 5
abhippasanno me yakkho gamitvāna 6 giribbajaṁ.
Kiṁ me katā rājagahe manussā madhuṁ pītāva acchare
ye sukkaṁ na payirupāsanti desentiṁ amataṁpadaṁ.
Tañca pana appaṭivāniyaṁ asecanakamojavaṁ
pivanti maññe sappaññā valāhakamivaddhagū.
1 Ma. parivuto. 2 Ma. Yu. sahassakkhena. 3 Ma. va. 4 Ma. Yu. yathābalaṁ.
5 Ma. Yu. tivimhito. 6 Ma. Yu. bhamitvāna.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ mama mahāvīra uppannaṁ tava santike.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ sukkā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Sukkātheriyā apadānaṁ samattaṁ.
Pañcamaṁ bhāṇavāraṁ
chaṭṭhaṁ abhirūpanandātheriyāpadānaṁ (36)

[176] Ekanavute ito kappe vipassī nāma nāyako
uppajji cārunayano 1 sabbadhammesu cakkhumā.
Tadāhaṁ bandhumatiyā iddhe phīte mahākule
1 Ma. sabbattha cārudassano.
Jātā surūpā 1 dayitā pūjanīyā 2 janassa ca.
Upagantvā mahāvīraṁ vipassiṁ lokanāyakaṁ
dhammaṁ sutvāna saraṇaṁ upesiṁ naranāyakaṁ.
Sīlesu saṁvutā hutvā nibbute ca naruttame
dhātuthūpassa upari soṇṇachattaṁ apūjayiṁ.
Muttacāgā sīlavatī yāvajīvaṁ tato cutā
jahitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsaṁ 3 agañchahaṁ.
Tadā dasahi ṭhānehi abhibhotvā 4 asesato
rūpasaddehi gandhehi rasehi phussanehi ca.
Āyunāpica 5 vaṇṇena sukhena yasasāpica
tathevādhipateyyena adhigayha virocahaṁ.
Pacchime ca bhave dāni jātāhaṁ kapilavhaye
dhītā khemakasakkassa 6 nandā nāmena vissutā.
Abhirūpasampadampi āhu mekanti sūcakaṁ
yadāhaṁ yobbanaṁ pattā rūpavaṇṇavibhūsitā.
Idha 7 mamatte sakyānaṁ vivādo sumahā ahu
pabbājesi tato tāto mā sakyā vinassuṁ 8 iti.
Pabbajitvāna 9 tathāgataṁ rūpadessiṁ naruttamaṁ
sutvāna nopagacchāmi mama rūpena gabbhitā.
1 Po. Yu. surūpadassitā. 2 Po. sajanassa cahaṁ sadā. Yu. sajanassā-janassa ca.
3 Ma. tāvatiṁsūpagā ahaṁ. 4 Ma. Yu. abhibhotvāna sesake. 5 Po. yākāsi pañcavaṇṇena.
6 Po. sukhasakkassa. 7 Ma. tadā mamatthe. yu idaṁ me matthesakyānaṁ. sakyānaṁ.
8 Ma. vinassiṁ suti. 9 Ma. pabbajitvā tathāgataṁ. Yu. pabbajitvā tathācāhaṁ.
Ovādaṁpi na gacchāmi buddhadassanabhīrukā 1
tadā jino upāyena upanetvā sasantikaṁ.
Tissitthiyo 2 nidassesi iddhiyā maggakovido
accharārūpasadisaṁ 3 taruṇiṁ jarikaṁ 4 mataṁ.
Tayo disvā susaṁviggā virattāse 5 kalevare
aṭṭhāsiṁ bhavanibbindā 6 tato 7 maṁ āha 8 nāyako.
Āturaṁ asuciṁ pūtiṁ passa nande samussayaṁ
uggharantaṁ paggharantaṁ bālānaṁ abhipatthitaṁ 9 .
Asubhāya cittaṁ bhāvehi ekaggaṁ susamāhitaṁ
yathā idaṁ tathā etaṁ yathā etaṁ tathā idaṁ.
Evametaṁ avekkhantī rattindivamatanditā
tato sakāya paññāya abhinibbijja vacchasi.
Tassā me appamattāya vicinantīdha yoniso
yathābhūtaṁ ayaṁ kāyo diṭṭho santarabāhiro.
Atha nibbindihaṁ 10 kāye ajjhattañca virajjahaṁ
appamattā visaṁyuttā upasantamhi nibbutā.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune 11 .
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
1 Ma. ...bhīrutā. 2 Po. Yu. tissotthiyo. 3 Yu. accharārūpasadisā taruṇi jarikā
matā. 4 Po. Ma. jaritaṁ. 5 Po. imasmiṁpi .... 6 Yu. ... nibbinnā.
7 Ma. Yu. tadā. 8 Po. atha. 9 Ma. abhinanditaṁ. 10 Ma. Yu. nibbindahaṁ.
11 Ma. tadā muni.
Sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ mama mahāvīra uppannaṁ tava santike.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ abhirūpanandā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Abhirūpanandātheriyā apadānaṁ samattaṁ.
Sattamaṁ aḍḍhakāsītheriyāpadānaṁ (37)

[177] Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahāyaso
kassapo nāma nāmena uppajji vadataṁ varo.
Tadāhaṁ pabbajitvāna tassa buddhassa sāsane
saṁvutā pāṭimokkhamhi indriyesu ca pañcasu.
Mattaññū nīcāasane yuttā jāgariyepica 1
vasantī yuttayogāhaṁ 2 bhikkhuniṁ vigatāsavaṁ.
Akkosiṁ duṭṭhacittāhaṁ gaṇiketi sakiṁ tadā
teneva pāpakammena nirayamhi apaccisaṁ.
1 Yu. jāgariyesuca. 2 Po. dhuttayogāhaṁ.
Teneva 1 kammasesena ajāyiṁ gaṇikākule
bahusovaparādhīnā 2 pacchimāya ca jātiyā.
Kāsiseṭṭhikule jātā brahmacariyaphalenahaṁ 3
accharā viya devesu ahosiṁ rūpasampadā.
Disvāna 4 dassanīyaṁ maṁ giribbajapuruttame
gaṇikatte nivesesuṁ akkosanaphalena me 5 .
Sāhaṁ suṇitvāna saddhammaṁ buddhaseṭṭhassa bhāsitaṁ 6
pubbavāsanasampannā pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Tadupasampadatthāya 7 gacchantī 8 jinasantikaṁ
magge dhutte ṭhite disvā 9 labhiṁ dūtopasampadaṁ.
Sabbakammaṁ parikkhīṇaṁ puññapāpaṁ tatheva ca
sabbasaṁsāramuttiṇṇā gaṇikattañca khepitaṁ.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ mama mahāvīra uppannaṁ tava santike.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
1 Ma. tena kammāvasesena. 2 Yu. ...parādhitā. 3 Ma. brahmacārībalenahaṁ.
4 Yu. disvātidassanīyaṁ. 5 Ma. ...balena me. 6 Ma. Yu. buddhaseṭṭhena desitaṁ.
7 Yu. tadāpasampadatthāya. 8 Yu. gacchantaṁ. 9 Ma. sutvā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ aḍḍhakāsikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Aḍḍhakāsītheriyā apadānaṁ samattaṁ.
Aṭṭhamaṁ puṇṇikātheriyāpadānaṁ (38)

[178] Vipassino bhagavato sikhino vessabhussa ca
kakusandhassa munino konāgamanatādino.
Kassapassa ca buddhassa pabbajitvāna sāsane
bhikkhunī sīlasampannā nipakā saṁvutindriyā.
Bahussutā dhammadharā dhammatthaparipucchitā 1
uggahetvā 2 ca dhammānaṁ sotā payirupāsikā 3 .
Desentī janamajjhehaṁ ahosiṁ jinasāsanaṁ 4
bāhusaccena tenāhaṁ pesalā atimaññisaṁ.
Pacchime ca bhave dāni sāvatthiyaṁ puruttame
anāthapiṇḍino gehe jātāhaṁ kumbhadāsiyā.
Gatā udakahāriyaṁ sotthiyaṁ dijamaddasaṁ
sītaṭṭaṁ toyamajjhamhi taṁ disvā idamabraviṁ.
1 Ma. ...paṭipucchikā. Yu. atthatthaparipucchikā. 2 Ma. Yu. uggahetā.
3 Po. ...sitā. 4 Ma. jinasāsane.
Udakahārī 1 ahaṁ sīte sadā udakamotariṁ
ayyānaṁ daṇḍabhayabhītā vācārosabhayaṭṭitā 2 .
Kassa brāhmaṇa tvaṁ bhīto sadā udakamotari
vedhamānehi gattehi sītaṁ vedayase bhusaṁ.
Jānantī vata maṁ bhoti 3 puṇṇike paripucchasi 4
karontaṁ 5 kusalaṁ kammaṁ nudantaṁ kammapāpakaṁ.
Yo vuḍḍho 6 daharo cāpi pāpakammaṁ pakubbati
udakābhisecanā sopi pāpakammā pamuccati.
Uttarantassa akkhāsiṁ dhammatthasahitaṁ padaṁ
tañca sutvā susaṁviggo 7 pabbajitvārahā ahu.
Pūrentī ūnakasataṁ jātā dāsikule yato
tato puṇṇāti nāmaṁ me bhujissaṁ 8 maṁ akaṁsu te.
Seṭṭhiṁ tatonumodetvā 9 pabbajiṁ anagāriyaṁ
na cireneva kālena arahattaṁ apāpuṇiṁ.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
1 Ma. udahārī. Yu. udabhārī. 2 Ma. Yu. vācādosabhayaṭṭitā. 3 Yu. hoti.
4 Yu. paripucchiyaṁ. 5 Ma. rundantaṁ. Yu. niddhantaṁ. 6 Ma. yo ce vuḍḍho daharo
vā. Yu. yo ca vuddho daharo vā. 7 Ma. Yu. sasaṁviggo. 8 Yu. bhujissañca ....
Po. bhujissañca akāsi maṁ. 9 Ma. ... tatonujānetvā.
Ñāṇaṁ me vimalaṁ suddhaṁ buddhaseṭṭhassa vāhasā.
Bhāvanāya mahāpaññā suteneva sutāvinī
mānena nīcakulajā na hi kammaṁ panassati 1 .
Kilesā jhāpitā mayhaṁ viharāmi anāsavā.
Nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ puṇṇikā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Puṇṇikātheriyā apadānaṁ samattaṁ
navamaṁ ambapālītheriyāpadānaṁ (39)

[179] Yo raṁsirucitāveḷo 2 phusso nāma mahāmuni
tassāhaṁ bhaginī āsiṁ ajāyiṁ khattiye kule.
Tassa dhammaṁ suṇitvāhaṁ vippasannena cetasā
mahādānaṁ daditvāna patthayiṁ rūpasampadaṁ.
Ekattiṁse ito kappe sikhī lokagganāyako
uppanno lokapajjoto tilokasaraṇo jino.
Tadā aruṇapure ramme brahmaññakulasambhavā
vimuttacittaṁ kupitā bhikkhuniṁ abhisāpayiṁ.
1 Ma. vinassati. 2 Ma. Yu. ... raṁsiphusitāveḷo.
Vesikā ca 1 anācārā jinasāsanadūsikā
evaṁ akkosayitvāna tena pāpena kammunā.
Dāruṇaṁ nirayaṁ gantvā mahādukkhasamappitā
tato cutā manussesu upapannā tapassinī.
Dasajātisahassāni gaṇikattaṁ akārayiṁ
tato pāpā na muccissaṁ bhutvā 2 duṭṭhavisaṁ yathā.
Brahmavesamasevissaṁ 3 kassape jinasāsane
tena kammavipākena ajāyiṁ tidase pure.
Pacchime bhavasampatte ahosiṁ opapātikā
ambasākhantare jātā ambapālīti tenahaṁ.
Parivutā pāṇakoṭīhi pabbajiṁ jinasāsane
pattāhaṁ acalaṁ ṭhānaṁ dhītā buddhassa orasā.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya 4 sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ me vimalaṁ suddhaṁ buddhaseṭṭhassa vāhasā.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
1 Ma. Yu. va. 2 Yu. bhuttā. 3 Yu. brahmaceraṁ asevissaṁ.
4 Ma. Yu. sotadhātuvisuddhiyā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ ambapālī bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Ambapālītheriyā apadānaṁ samattaṁ.
Dasamaṁ selātheriyāpadānaṁ (40)

[180] Imamhi bhaddake kappe brahmabandhu mahāyaso
kassapo nāma nāmena uppajji vadataṁ varo.
Sāvatthiyaṁ puravare upāsakakule ahaṁ
pasutā naṁ jinavaraṁ disvā sutvā ca desanaṁ.
Taṁ vīraṁ saraṇaṁ gantvā sīlāni ca samādayiṁ 1
kadāci so mahāvīro mahājanasamāgame.
Attano abhisambodhiṁ pakāsesi narāsabho
ananussutadhammesu pubbe dukkhādikesu ca.
Cakkhu ñāṇañca paññā ca vijjālokaṁ 2 ca āsi me
taṁ sutvā uggahetvāna paripucchāmi 3 bhikkhavo.
Tena kammena sukatena cetanāpaṇidhīhi ca
jahitvā mānusaṁ dehaṁ tāvatiṁsaṁ agañchahaṁ.
1 Ma. samādiyiṁ. 2 Ma. vijjāloko. Yu. vijjālokā. 3 Ma. Yu. paripucchiñca ....
Pacchime ca bhave dāni jātā seṭṭhimahākule
upecca buddhaṁ saddhammaṁ sutvā maccupasaṁhitaṁ 1 .
Pabbajitvā na cireneva sabbatthāni 2 vicintayaṁ
khepetvā āsave sabbe arahattaṁ apāpuṇiṁ.
Iddhīsu ca vasī homi dibbāya sotadhātuyā
cetopariyañāṇassa vasī homi mahāmune.
Pubbenivāsaṁ jānāmi dibbacakkhuṁ visodhitaṁ
sabbāsavaparikkhīṇā natthi dāni punabbhavo.
Atthadhammaniruttīsu paṭibhāṇe tatheva ca
ñāṇaṁ me vimalaṁ suddhaṁ buddhaseṭṭhassa vāhasā.
Kilesā jhāpitā mayhaṁ bhavā sabbe samūhatā
nāgīva bandhanaṁ chetvā viharāmi anāsavā.
Svāgataṁ vata me āsi buddhaseṭṭhassa santike
tisso vijjā anuppattā kataṁ buddhassa sāsanaṁ.
Paṭisambhidā catasso vimokkhāpica aṭṭhime
chaḷabhiññā sacchikatā kataṁ buddhassa sāsananti.
Itthaṁ sudaṁ selā bhikkhunī imā gāthāyo abhāsitthāti.
Selātheriyā apadānaṁ samattaṁ.
1 Ma. Yu. saccūpasaṁhitaṁ. 2 Ma. Yu. saccatthāni.
Uddānaṁ 1
khattiyabrāhmaṇī ceva tathā uppaladāyikā
siṅgālamātā sukkā ca abhirūpanandā ceva
aḍḍhakāsikā ceva puṇṇā ca ambapālī selā bhikkhunīti.
Khattiyakaññāvaggo catuttho.
Apadānaṁ niṭṭhitaṁ.
------------
1 Ma. atha vagguddānaṁ
sumedhā ekūposathā kuṇḍalakesī khattiyā
sahassaṁ tisatā gāthā sattatāḷīsa piñḍitā
saha uddānagāthāhi gaṇitāyo vibhāvibhi
sahassaṁ tisataṁ gāthā satta paññāsameva cāti.
therikāpadānaṁ samattaṁ.
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa
buddhavaṁso
-------------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Ratanacaṅkamanakaṇḍo
[1] Brahmā ca lokādhipatī samahpati 1
katañjalī anadhivaraṁ ayācatha
santīdha sattā apparajakkhajātikā
desehi dhammaṁ anukampimaṁ pajanti.
2 [bhagavā lokādhipatī naruttamo
katañjalībrahmagaṇehi yācito
santīdha dhīrāpparajakkhajātikā
desetu dhammaṁ anukampimaṁ pajaṁ.
Desetu sugato dhammaṁ desetu amataṁpadaṁ
lokānamanukampāya dhammaṁ desetu nāyaka].
Sampannavijjācaraṇassa tādino
jutindharassantimadehadhārino
tathāgatassappaṭipuggalassa
uppajji kāruññatā sabbasatte.
1 Ma. sahampatī. 2 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi.
1 [taṁ sutvā bhagavā satthā idaṁ vacanamabravi]
apārutā te amatassa dvārā
ye sotavanto pamuñcantu saddhaṁ
vihiṁsasaññī paguṇaṁ na bhāsiṁ
dhammaṁ paṇītaṁ manujesu brahmeti.
2 [bhagavā tasmiṁ samaye veneyyānaṁnukampako
ajapālanigrodhadumā pāyāsi munipuṅgavo.
Anukkamena gamanena bārāṇasimupāgami
tasmiṁ hi pallaṅkavare nisīdi bhagavā tadā.
Pañcannaṁ vaggiyānañca dhammacakkappavattayi
dukkhaṁ dukkhasamuppādaṁ nirodhaṁ maggamuttamaṁ.
Pavattayi taṁ bhagavā isī te pañcavaggiyā
aṭṭhārasakoṭi tadā brahmadevagaṇā saha.
Paṭhamasmiṁ sannipāte dhammābhisamayā labhu
koṇḍañño bhaddiyo vappo mahānāmo ca assaji.
Vinītā tena parena sabbepi anupubbaso
aṭṭhārasakoṭi tadā brahmadevagaṇā saha.
Paṭhamasmiṁ sannipāte sotāpattiphalaṁ tadā
anukkamena gamanena rājagahamupāgami.
1-2 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi.
Veḷuvanamahāvihāre vihāsi munipuṅgavo
taṁ sutvā bimbisāro ca bhagavantamupasaṅkami.
Ekādasanahuteneva parivārā mahā ahu
dīpagandhadhūpamālādīni bhagavantamabhipūjayi.
Tasmiṁ samāgameyeva kāmādīnava desayi
desanāpariyosāne rājānampamukhaṁ tadā.
Caturāsītisahassānaṁ dhammābhisamayo ahu
taṁ sutvāna pitā rājā [1]- nava dūtāni pesayi.
Navasahassaparivārehi pabbajjaṁ yācate muniṁ
navasahassaparivārā arahattamupāgamuṁ.
Kāḷudāyi pariyosāne bhikkhuvesaṁ gahetvā so
sahassaparivārehi bhagavantaṁ nimantayi.
Nimantamadhivāsetvā mahāmaggaṁ paṭipajjati
vīsatisahassabhikkhūhi pāyāsi sakyapuṅgavo.
Anukkamena gamanena kapilavatthumupāgami
rohiṇiyā nadītīre pāṭihāramakāsi so.
Tasmiṁ pallaṅkamajjhamhi nisīdi sakyapuṅgavo
mahāvessantaradhammaṁ desetvā bhagavā pitu
caturāsītisahassānaṁ dhammābhisamayo ahu].
1 Po. bhagavantaṁ nimantayi.
Na hete 1 jānanti sadevamanussā 2
buddho ayaṁ kīdisako naruttamo
iddhibalaṁ paññābalañca kīdisaṁ
buddhabalaṁ lokahitassa kīdisaṁ.
Na hete 3 jānanti sadevamanussā 4
buddho ayaṁ īdisako naruttamo
iddhibalaṁ paññābalañca īdisaṁ 5
buddhabalaṁ lokahitassa īdisaṁ 6
handāhaṁ dassayissāmi buddhabalaṁ anuttaraṁ
caṅkamaṁ māpayissāmi nabhe ratanamaṇḍitaṁ.
Bhummā mahārājikā tāvatiṁsā
yāmā ca devā tusitā ca nimmitā
paranimmitā yepica brahmakāyikā
ānanditā vipulamakaṁsu ghosaṁ.
Obhāsitā ca paṭhavī sadevakā
puthū ca lokantarikā asaṁvutā
tamo ca tibbo vihato tadā ahu
disvāna accherakapāṭihīraṁ.
Sadevagandhabbamanussarakkhase
ābhā uḷārā vipulā ajāyatha
1-3 Yu. na bho te. 2-4 Ma. Yu. sadevamānusā. 5-6 Ma. Yu. edisaṁ.
Imasmiṁ loke parasmiṁ cūbhaye
adhopi uddhaṁ tiriyañca vitthataṁ.
Sattuttamo anadhivaro vināyako
satthā ahu deva manussa pūjito
mahānubhāvo sata puñña lakkhaṇo
dassesi accherakapāṭihīriyaṁ.
1 [tasmiṁ samāgame satthā abbhuggantvā nabhe tale
sinerupabbataṁ rammaṁ caṅkamaṁ māpayī jino.
Dasasahassilokadhātudevatā jinasantike
tathāgataṁ namassitvā buddhapūjaṁ kariṁsu te].
So yācito devavarena cakkhumā
atthaṁ samekkhitvā tadā naruttamo
caṅkamaṁ māpayi lokanāyako
suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.
Iddhi ca ādesanānusāsanī
tipāṭihīre bhagavā vasī ahu
caṅkamaṁ māpayi lokanāyako
suniṭṭhitaṁ sabbaratananimmitaṁ.
Dasasahassilokadhātuyā sinerupabbatuttame thambheva
dassesi paṭipāṭiyā caṅkame ratanāmaye.
1 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi.
Dasasahassaṁ 1 atikkamma caṅkamaṁ māpayī jino
sabbasovaṇṇamayā passe caṅkame ratanāmaye.
Tulāsaṅghāṭānuvattā 2 sovaṇṇaphalakatthakā
vedikā sabbasovaṇṇā dubhato passesu nimmitā.
Maṇimuttāvālukākiṇṇo nimmito ratanāmayo
obhāseti disā sabbā sataraṁsīva uggato.
Tasmiṁ caṅkamane dhīro dvattiṁsavaralakkhaṇo
virocamāno sambuddho caṅkame caṅkamī jino.
Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ padumaṁ pārichattakaṁ
caṅkamane okiranti sabbe devā samāgatā.
Passanti taṁ devasaṅghā dasasahassī samāgatā
namassamānā nipatanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
Tāvatiṁsā ca yāmā ca tusitā cāpi devatā
nimmānaratino devā ye devā vasavattino
udaggacittā sumanā passanti lokanāyakaṁ.
Sadevagandhabbamanussarakkhasā
nāgā supaṇṇā athavāpi kinnarā
passanti taṁ lokahitānukampakaṁ
nabheva accuggatacandamaṇḍalaṁ.
1 Ma. Yu. ... dasasahassī. 2 Ma. Yu. ... nuvaggā.
Ābhassarā subhakiṇhā vehapphalā akaniṭṭhā ca
susuddhasukka vatthavasanā tiṭṭhanti pañjalīkatā.
Muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ
mandāravaṁ 1 candanacuṇṇamissakaṁ 2
bhamanti celāni ca ambare tadā
aho jino lokahitānukampako.
Tuvaṁ satthā ca ketu ca dhajo yūpo ca pāṇinaṁ
parāyano patiṭṭhā ca dīpo ca dipaduttamo.
Dasasahassilokadhātuyā devatāyo mahiddhikā
parivāretvā namassanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
Devatā devakaññā ca pasannā tuṭṭhamānasā
pañcavaṇṇikapupphehi pūjayanti narāsabhaṁ.
Passanti taṁ devasaṅghā pasannā tuṭṭhamānasā
pañcavaṇṇikapupphehi pūjayanti narāsabhaṁ.
Aho acchariyaṁ loke abbhūtaṁ lomahaṁsanaṁ
na medisaṁ bhūtapubbaṁ accheraṁ lomahaṁsanaṁ.
Sakasakamhi bhavane nisīditvāna devatā
hasanti tā mahāhasitaṁ disvānaccherakaṁ nabhe.
Ākāsaṭṭhā ca bhummaṭṭhā tiṇosadhinivāsino 3
katañjalī namassanti tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā.
1 Yu. mandāvaraṁ. 2 Ma. Yu. .ṃissitaṁ. ito paraṁ īdisameva.
3 Ma. Yu. tiṇapanthanivāsino.
Yepi dīghāyukā nāgā puññavanto mahiddhikā
pamoditā namassanti pūjayanti naruttamaṁ.
Saṅgītiyo pavattanti ambare anilañjase
cammanaddhāni vādenti disvānaccherakaṁ nabhe.
Saṅkhā ca paṇavā ceva athopi deṇḍimā bahū
antalikkhasmiṁ vajjayanti disvānaccherakaṁ nabhe.
Abbhūto vata no ajja uppajji lomahaṁsano
dhuvamatthasiddhiṁ labhāma khaṇo no paṭipāṭito.
Buddhoti tesaṁ sutvāna pīti uppajji tāvade
buddho buddhoti kathayantā tiṭṭhanti pañjalīkatā.
Hiṅkāraṁ 1 sādhukārañca ukkuṭṭhisampanādanaṁ 2
pajā ca vividhā gagane vattanti pañjalīkatā.
Gāyanti seḷenti ca vādayanti ca
bhujānipphoṭenti 3 ca naccayanti ca
muñcanti pupphaṁ pana pañcavaṇṇikaṁ
mandāravaṁ candanacuṇṇamissakaṁ.
Yathā tuyhaṁ mahāvīra pādesu cakkalakkhaṇaṁ
dhajaṁ vajirapaṭākaṁ vaḍḍhamānaṅkusāpitaṁ.
Rūpe sīle samādhimhi paññāya ca asādiso
vimuttiyā asamasamo dhammacakkappavattane.
1 Ma. hiṅkārā. Yu. bhiṅkāraṁ. 2 Ma. .. sampahaṁsanaṁ. Yu. .. sampasādanaṁ.
3 Ma. Yu. poṭhenti.
Dasanāgabalaṁ kāye tuyhaṁ pākatikaṁ balaṁ
iddhibalena asamo dhammacakkappavattane.
Evaṁ sabbaguṇūpetaṁ sabbaṅga samupāgataṁ
mahāmuniṁ kāruṇikaṁ lokanāthaṁ namassatha.
Abhivādanaṁ thomanañca vandanañca pasaṁsanaṁ
namassanañca pūjañca sabbaṁ arahasī tuvaṁ.
Ye keci loke vandaneyyā vandanaṁ arahanti ye
sabbaseṭṭho mahāvīra sadiso te na vijjati.
Sārīputto mahāpañño samādhijjhānakovido
gijjhakūṭe ṭhitoyeva passati lokanāyakaṁ.
Suphullaṁ sālarājaṁva candaṁva gagane yathā
majjhantikeva suriyaṁ oloketi narāsabhaṁ.
Jalantaṁ dīparukkhaṁva taruṇasuriyaṁva uggataṁ
byāmappabhānurañjitaṁ passati lokanāyakaṁ.
Pañcannaṁ bhikkhusatānaṁ katakiccāna tādinaṁ
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ khaṇena sannipātayi.
Lokappasādanaṁ nāma pāṭihīraṁ nidassayi
amhepi tattha gantvāna vandissāma mayaṁ jinaṁ.
Etha sabbe gamissāma pucchissāma mayaṁ jinaṁ
kaṅkhaṁ vinodayissāma passitvā lokanāyakaṁ.
Sādhūti te paṭissutvā nipakā saṁvutindriyā
pattacīvaramādāya taramānā upāgamuṁ.
Khīṇāsavehi vimalehi dantehi uttame dame
sārīputto mahāpañño iddhiyā upasaṅkami.
Tehi bhikkhūhi parivuto sārīputto mahāgaṇī
liḷanto 1 devova gagane iddhiyā upasaṅkami.
Ukkāsitañca khipitañca ajjhupekkhitvāna subbatā
sagāravā sappatissā sambuddhaṁ upasaṅkamuṁ.
Upasaṅkamitvā passanti sayambhuṁ lokanāyakaṁ
nabhe accuggataṁ vīraṁ candaṁva gagane yathā.
Jalantaṁ dīparukkhaṁva vijjuva gagane yathā
majjhantikeva suriyaṁ passanti lokanāyakaṁ.
Pañcabhikkhusatā sabbe passanti lokanāyakaṁ
rahadamiva vippasannaṁ suphullaṁ padumaṁ yathā.
Añjaliṁ paggahetvāna tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā
namassamānā nipatanti satthuno cakkalakkhaṇe.
Sārīputto mahāpañño koraṇḍasamasādiso
samādhijjhānakusalo vandati lokanāyakaṁ.
Gajjito kālameghova nīluppalasamasādiso
iddhibalena asamo moggallāno mahiddhiko.
1 Ma. Yu. laḷanto.
Mahākassapatheropi uggatakanakasannibho
dhūtaguṇe agganikkhitto thomito satthuvaṇṇito.
Dibbacakkhūna yo aggo anuruddho mahāgaṇī
ñātiseṭṭho bhagavato avidūreva tiṭṭhati.
Āpattianāpattiyā satekicchāya kovido
vinaye agganikkhitto upāli satthuvaṇṇito.
Sukhumanipuṇatthapaṭividdho kathikānaṁ pavaro gaṇī
isi mantāniyā putto puṇṇo nāmāti vissuto.
Etesaṁ cittamaññāya opammakusalo muni
kaṅkhacchedo mahāvīro kathesi attano guṇaṁ.
Cattāro te asaṅkheyyā koṭi yesaṁ na nāyati
sattakāyo ca ākāso cakkavāḷā anantakā
buddhañāṇaṁ appameyyaṁ na sakkā ete vijānituṁ.
Kimetaṁ acchariyaṁ loke yaṁ me iddhivikubbanaṁ
aññe bahū acchariyā abbhūtā lomahaṁsanā.
Yadāhaṁ tusite kāye santusito nāmahaṁ tadā
dasasahassī samāgamma yācanti añjalī mamaṁ.
Kāloyaṁ te mahāvīra uppajja mātukucchiyaṁ
sadevakaṁ tārayanto bujjhassu amataṁpadaṁ.
Tusitā kāyā cavitvāna yadā okkami kucchiyaṁ
dasasahassī lokadhātu kampati 1 dharaṇī tadā.
Yadāhaṁ mātukucchito sampajānova nikkhamiṁ
sādhukāraṁ pavattanti dasasahassī pakampatha.
Okkanti me samo natthi jātito abhinikkhame
sambodhiyaṁ ahaṁ seṭṭho dhammacakkappavattane.
Aho acchariyaṁ loke buddhānaṁ guṇamahantatā
dasasahassī lokadhātu chappakāraṁ pakampatha
obhāso ca mahā āsi accheraṁ lomahaṁsanaṁ.
Bhagavā ca tamhi samaye lokajeṭṭho narāsabho
sadevakaṁ dassayanto iddhiyā caṅkamī jino.
Caṅkame caṅkamantova kathesi lokanāyako
antarā na nivatteti catuhatthe caṅkame yathā.
Sārīputto mahāpañño samādhijjhānakovido
paññāya pāramippatto pucchati lokanāyakaṁ.
Kīdiso te mahāvīra abhinīhāro naruttama
kimhi kāle tayā vīra patthitā bodhimuttamā.
Dānaṁ sīlañca nekkhammaṁ paññāviriyañca kīdisaṁ
khantisaccamadhiṭṭhānaṁ mettūpekkhā ca kīdisā.
1 Ma. Yu. kampittha.
Dasapāramī mahāvīra kīdisā lokanāyaka
kathaṁ upapāramī puṇṇā paramatthapāramī kathaṁ.
1 [katikammādhiṭṭhāya adhipati ca kīdisā
kīdisā pāramī honti dhīrā lokasmi kīdisā.
Mettā karuṇā muditā upekkhā cāpi kīdisā
kīdisaṁ buddhadhammānaṁ kevalaṁ paripūraya]
tassa puṭṭho viyākāsi karavīkamadhuragiro
nibbāpayanto hadayaṁ hāsayanto sadevakaṁ.
Atītabuddhāna jināna desitaṁ
nikīḷitaṁ buddhaparamparāgataṁ
pubbe nivāsānugatāya buddhiyā
pakāsayī lokahitaṁ sadevake.
Pītipāmojjajananaṁ sokasallavinodanaṁ
sabbasampattipaṭilābhaṁ cittaṁ katvā suṇātha me.
Madanimmadanaṁ sokanudaṁ saṁsāraparimocanaṁ
sabbadukkhakkhayaṁ maggaṁ sakkaccaṁ paṭipajjathāti.
Ratanacaṅkamanakaṇḍo niṭṭhito.
1 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi.
Paṭhamo dīpaṅkarabuddhavaṁso
[2] Kappe ca satasahasse caturo ca asaṅkhiye
amaraṁ nāma nagaraṁ dassaneyyaṁ manoramaṁ.
Dasahi saddehi avivittaṁ annapānasamāyutaṁ
hatthisaddaṁ assasaddaṁ bherisaṅkharathāni ca.
Khādatha pīvatha ceva annapānena ghositaṁ
nagaraṁ sabbaṅgasampannaṁ sabbakammamupāgataṁ.
Sattaratanasampannaṁ nānājanasamākulaṁ
samiddhaṁ devanagaraṁva āvāsaṁ puññakamminaṁ.
Nagare amaravatiyā sumedho nāma brāhmaṇo
anekakoṭisanniccayo pahūtadhanadhaññavā.
Ajjhāyiko mantadharo tiṇṇaṁ vedāna pāragū
lakkhaṇe itihāse ca saddhamme pāramiṁ gato.
Rahogato nisīditvā evaṁ cintesihantadā
dukkho punabbhavo nāma sarīrassa pabhedanaṁ.
1 [sammohaṁ maraṇaṁ dukkhaṁ jarāya abhimadditaṁ]
jātidhammo jarādhammo byādhidhammo cahantadā
ajaraṁ amaraṁ khemaṁ pariyesissāmi nibbutiṁ.
1 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi.
Yannūnimaṁ pūtikāyaṁ nānākuṇapapūritaṁ
chaḍḍayitvāna gaccheyyaṁ anapekkho anatthiko.
Atthi hehiti so maggo na so sakkā na hetuye
pariyesissāmi taṁ maggaṁ bhavato parimuttiyā.
Yathāpi dukkhe vijjante sukhaṁ nāmapi vijjati
evaṁ bhave vijjamāne vibhavo icchitabbako.
Yathāpi uṇhe vijjante aparaṁ vijjati sītalaṁ
evaṁ tividhaggi vijjante nibbānaṁ icchitabbakaṁ.
Yathāpi pāpe vijjante kalyāṇamapi vijjati
evameva jāti vijjante ajāti icchitabbakaṁ.
Yathā gūthagato puriso taḷākaṁ disvāna pūritaṁ
na gavesati [1]- taḷākaṁ na doso taḷākassa so.
Evaṁ kilesamaladhovanaṁ vijjante amatantaḷe
na gavesati taḷākaṁ na doso amatantaḷe.
Yathā arīhi pariruddho vijjante gamanaṁpathe
na palāyati so puriso na doso añjasassa so.
Evaṁ kilesapariruddho vijjamāne sive pathe
na gavesati taṁ maggaṁ na doso sivamañjase.
Yathā byādhiko puriso vijjamāne tikicchake
na tikicchāpeti taṁ byādhiṁ na so doso tikicchake.
1 Ma. Yu. taṁ. ito paraṁ īdisameva.
Evaṁ kilesabyādhīhi dukkhito paripīḷito
na gavesati ācariyaṁ na so doso vināyake.
1 [yannūnimaṁ pūtikāyaṁ nānākuṇapapūritaṁ
chaḍḍayitvāna gaccheyyaṁ anapekkho anatthiko].
Yathāpi kuṇapaṁ puriso kaṇṭhe bandhaṁ jigucchiyaṁ
mocayitvāna gaccheyya sukhī serī sayaṁ vasī.
Tathevimaṁ pūtikāyaṁ nānākuṇapasañcayaṁ
chaḍḍayitvāna gaccheyyaṁ anapekkho anatthiko.
Yathā ussāsaṭhānamhi 2 karīsaṁ naranāriyo
chaḍḍayitvāna gacchanti anapekkhā anatthikā.
Evamevāhaṁ imaṁ kāyaṁ nānākuṇapapūritaṁ
chaḍḍayitvāna gacchissaṁ vaccaṁ katvā yathā kuṭiṁ.
Yathāpi jajjaraṁ nāvaṁ paluttaṁ 3 udakagāhiniṁ
sāmikā 4 chaḍḍayitvāna anapekkhā anatthikā.
Evamevāhaṁ imaṁ kāyaṁ navacchiddaṁ dhuvassavaṁ
chaḍḍayitvāna gacchissaṁ jiṇṇanāvaṁva sāmikā.
Yathā puriso corehi gacchanto bhaṇḍamādiya
bhaṇḍacchedabhayaṁ disvā chaḍḍayitvāna gacchati.
Evameva ayaṁ kāyo mahācorasamo viya
pahāyimaṁ gamissāmi kusalacchedanā bhayā.
1 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi. 2 Ma. Yu. uccāraṭṭhānamhi. 3 Ma. Yu. paluggaṁ.
4 Ma. Yu. sāmī chaḍḍetvā gacchanti.
Evāhaṁ cintayitvāna nekakoṭisataṁ dhanaṁ
nāthānāthānaṁ datvāna himavantaṁ upāgamiṁ.
Himavantassāvidūre dhammiko nāma pabbato
assamo sukato mayhaṁ paṇṇasālā sumāpitā.
Caṅkamaṁ tattha māpesiṁ pañcadosavivajjitaṁ
aṭṭhaguṇasamupetaṁ abhiññābalamāhariṁ.
Sāṭakaṁ pajahiṁ tattha navadosamupāgataṁ
vākacīraṁ nivāsesiṁ dvādasaguṇamupāgataṁ.
Aṭṭhadosasamākiṇṇaṁ pajahiṁ paṇṇasālakaṁ
upāgamiṁ rukkhamūlaṁ guṇehi 1 dasahupāgataṁ.
Vāpitaṁ ropitaṁ dhaññaṁ pajahiṁ niravasesato
anekaguṇasampannaṁ pavattaphalamādayiṁ.
Tatthappadhānaṁ padahiṁ nisajjaṭṭhānacaṅkame
abbhantaramhi sattāhe abhiññābalapāpuṇiṁ.
Evaṁ me siddhipattassa vasībhūtassa sāsane
dīpaṅkaro nāma jino uppajji lokanāyako.
Uppajjante ca jāyante bujjhante dhammadesane
caturo nimitte nāddasaṁ jhānaratisamappito.
Paccantadesavisaye nimantetvā tathāgataṁ
tassa āgamanaṁ maggaṁ sodhenti tuṭṭhamānasā.
1 Ma. Yu. guṇe.
Ahantena samayena nikkhamitvā sakassamā
dhunanto vākacīrāni gacchāmi ambare tadā.
Vedajātaṁ janaṁ disvā tuṭṭhahaṭṭhaṁ pamoditaṁ
orohitvāna gaganā manusse pucchi tāvade.
Tuṭṭhahaṭṭho pamudito vedajāto mahājano
kassa sodhiyatī 1 maggo añjasaṁ vaṭumāyanaṁ.
Te me puṭṭhā viyākaṁsu buddho loke anuttaro
dīpaṅkaro nāma jino uppajji lokanāyako
tassa sodhiyate 2 maggo añjasaṁ vaṭumāyanaṁ.
Buddhoti mama 3 sutvāna pīti uppajji tāvade
buddho buddhoti kathayanto somanassaṁ pavedayiṁ.
Tattha ṭhatvā vicintesiṁ tuṭṭho saṁviggamānaso
idha vījāni ropissaṁ khaṇo ve mā upaccagā.
Yadi buddhassa sodhetha ekokāsaṁ dadātha me
ahaṁpi sodhayissāmi añjasaṁ vaṭumāyanaṁ.
Adaṁsu te mamokāse 4 sodhetuṁ añjasaṁ tadā
buddho buddhoti cintento maggaṁ sodhemahantadā.
Aniṭṭhite mamokāse dīpaṅkaro mahāmuni
catūhi satasahassehi chaḷabhiññehi tādihi
khīṇāsavehi vimalehi paṭipajji añjasaṁ jino.
1-2 Ma. Yu. sodhīyati. 3 Ma. vacanaṁ. 4 Ma. Yu. mamokāsaṁ.
Paccuggamanā vattanti vajjanti bheriyo bahū
āmoditā naramarū sādhukāraṁ pavattayuṁ.
Devā manusse passanti manussā 1 passanti devatā
ubhopi te pañjalikā anuyanti tathāgataṁ.
Devā dibbehi turiyehi manussā mānusakehi 2 ca
ubhopi te vajjayantā anuyanti tathāgataṁ.
Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ padumaṁ pārichattakaṁ
disodisaṁ okiranti 3 ākāse nabhagā 4 marū.
Dibbaṁ candanacuṇṇañca varagandhañca kevalaṁ
disodisaṁ okiranti 3 ākāse nabhagā 4 marū.
Campakaṁ salaḷaṁ nīpaṁ nāgapunnāgaketakaṁ
dīsodisaṁ okiranti 3 bhūmitalagatā narā.
Kese muñcitvāhaṁ tattha vākacīraṁ ca cammakaṁ
kalale pattharitvāna avakujjo nipajjahaṁ.
Akkamitvāna maṁ buddho saha sissehi gacchatu
mā naṁ kalalaṁ 5 akkamittha hitāya me bhavissati.
Paṭhaviyaṁ nipannassa evaṁ me āsi cetaso
icchamāno ahaṁ ajja kilese jhāpaye mama.
Kiṁ me aññātavesena dhammaṁ sacchikatenidha
sabbaññutaṁ pāpuṇitvā mutto 6 moce sadevake.
1 Ma. Yu. manussāpi ca devatā. 2 Ma. mānusehi ca. 3 Ma. Yu. ukkhipanti.
4 Ma. ākāsanabhagatā. 5 Ma. Yu. kalale. 6 Ma. Yu. buddho hessaṁ ....
Kiṁ me ekena tiṇṇena purisena thāmadassinā
sabbaññutaṁ pāpuṇitvā santāressaṁ sadevake 1 .
Iminā me adhikārena katena purisuttame
sabbaññutaṁ pāpuṇāmi 2 tāremi janataṁ bahuṁ.
Saṁsārasotaṁ chinditvā viddhaṁsetvā tayo bhave
dhammanāvaṁ samāruyha santāressaṁ sadevake.
Dīpaṅkaro lokavidū āhutīnaṁ paṭiggaho
ussīsake maṁ ṭhatvāna idaṁ vacanamabravi.
Passatha imaṁ tāpasaṁ jaṭilaṁ uggatāpanaṁ
aparimeyye ito kappe buddho loke bhavissati.
Ahu 3 kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ 4 .
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi 5 so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
1 Ma. sadevakaṁ. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. pāpuṇitvā. 3 Yu. atha.
4 Yu. ... kāriyaṁ. 5 Ma. ada. Yu. ādā.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā 1 santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu 2 vassasataṁ tassa gotamassa 3 yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
amoditā naramarū buddhavījaṅkuro 4 ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ 5 gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
1 Yu. vītamalā. ito paraṁ īdisameva. 2-3 Ma. Yu. idaṁ pādadvayaṁ natthi.
4 Ma. buddhavījaṁ kira ayaṁ. 5 Ma. Yu. ... titthe.
Dīpaṅkaro lokavidū āhutīnaṁ paṭiggaho
mama kammaṁ pakittetvā dakkhiṇapādamuddhari.
Ye tattha āsuṁ jinaputtā sabbe padakkhiṇamakaṁsu maṁ
devā manussā asurā yakkhā 1 abhivādetvāna pakkamuṁ.
Dassanaṁ me atikkante sasaṅghe lokanāyake
sayanā vuṭṭhahitvāna pallaṅkaṁ ābhujiṁ tadā.
Sukhena sukhito homi pāmojjena pamodito
pītiyā ca abhissanno pallaṅkaṁ ābhujiṁ tadā.
Pallaṅkena nisīditvā evaṁ cintesihaṁ tadā
vasībhūto ahaṁ jhāne abhiññāpāramiṅgato 2 .
Sahassiyamhi lokamhi isayo natthi me samā
asamo iddhidhammesu alabhiṁ īdisaṁ sukhaṁ.
Pallaṅkābhujane mayhaṁ dasasahassādhivāsino
mahānādaṁ pavattesuṁ dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Yā pubbe bodhisattānaṁ pallaṅkavaramābhuje
nimittāni padissanti tāni ajja padissare.
Sītaṁ byāpagataṁ 3 hoti uṇhañca upasammati
tāni ajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Dasasahassī lokadhātu nissaddā hoti nirākulā
tāni ajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
1 Ma. Yu. ca. 2 Ma. Yu. abhiññāsu. 3 Ma. byapagataṁ.
Mahāvātā na vāyanti na sandanti savantiyo
tāni ajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Thalajā jalajā 1 pupphā sabbe pupphanti tāvade
tepajja pupphitā sabbe dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Latā vā yadivā rukkhā phalaṁ dhārenti tāvade
tepajja phalitā sabbe dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Ākāsaṭṭhā ca bhummaṭṭhā ratanā jotanti tāvade
tepajja ratanā jotanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Mānussikā ca dibbā ca turiyā vajjanti tāvade
tepajjubho abhiravanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Vicittapupphā gaganā abhivassanti tāvade
tepi ajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Mahāsamuddo ābhujati dasasahassī pakampati
tepajjubho abhiravanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Niraye dasasahassā aggī nibbanti tāvade
tepajja nibbutā aggī dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Vimalo hoti suriyo sabbā dissanti tārakā
tepi ajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Anovuṭṭhena udakaṁ mahiyā ubbhijji tāvade
taṁpajjubbhijjate mahiyā dhuvaṁ buddho bhavissasi.
1 Ma. Yu. dakajā.
Tārāgaṇā virocanti nakkhattā gaganamaṇḍale
visākhā candimāyuttā dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Vilāsayā darīsayā nikkhamanti sakāsayā
tepajja āsayā chuddhā dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Na hoti arati sattānaṁ santuṭṭhā honti tāvade
tepajja sabbe santuṭṭhā dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Rogā tanūpasammanti jighacchā ca vinassati
tānipajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Rāgo tadā tanu hoti doso moho vinassati
tepajja vigatā sabbe dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Bhayaṁ tadā na bhavati ajjapetaṁ padissati
tena liṅgena jānāma dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Rajonuddhaṁsati uddhaṁ ajjapetaṁ padissati
tena liṅgena jānāma dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Aniṭṭhagandho pakkamati dibbagandho pavāyati
sopajja vāyati gandho dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Sabbe devā padissanti ṭhapetvā ca arūpino
tepajja sabbe dissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Yāvatā nirayā nāma sabbe dissanti tāvade
tepajja sabbe dissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Kuṭā 1 kavāṭā selā ca na hontāvaraṇā tadā
ākāsabhūtā tepajja dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Cuti ca upapatti ca khaṇe tasmiṁ na vijjati
tāni ajja padissanti dhuvaṁ buddho bhavissasi.
2 [ime nimittā dissanti sambodhatthāya pāṇinaṁ]
daḷhaṁ paggayha viriyaṁ mā nivatta abhikkama
mayaṁpetaṁ vijānāma dhuvaṁ buddho bhavissasi.
Buddhassa vacanaṁ sutvā dasasahassīna cūbhayaṁ
tuṭṭhahaṭṭho pamodito evaṁ cintesihantadā.
Advejjhavacanā buddhā amoghavacanā jinā
vitathaṁ natthi buddhānaṁ dhuvaṁ buddho bhavāmihaṁ.
Yathā khittaṁ nabhe leṇḍaṁ 3 dhuvaṁ patati bhūmiyaṁ
tatheva buddhaseṭṭhānaṁ vacanaṁ dhuvasassataṁ.
[vitathaṁ natthi buddhānaṁ dhuvaṁ buddho bhavāmihaṁ]
yathāpi sabbasattānaṁ maraṇaṁ dhuvasassataṁ
tatheva buddhaseṭṭhānaṁ vacanaṁ dhuvasassataṁ.
[4]-
Yathā rattikkhaye patte suriyuggamanaṁ dhuvaṁ
tatheva buddhaseṭṭhānaṁ vacanaṁ dhuvasassataṁ.
Yathā nikkhantasayanassa sīhassa nadanaṁ dhuvaṁ
tatheva buddhaseṭṭhānaṁ vacanaṁ dhuvasassataṁ.
1 Ma. Yu. kuḍḍā. 2 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi. 3 Ma. Yu. leḍḍu.
4 Ma. vitathaṁ natthi buddhānaṁ dhuvaṁ buddho bhavāmihaṁ. ito paraṁ īdisameva.
Yathā āpannasattānaṁ bhāramoropanaṁ dhuvaṁ
tatheva buddhaseṭṭhānaṁ vacanaṁ dhuvasassataṁ.
Handa buddhakare dhamme vicināmi itocito
uddhaṁ adho dasadisā yāvatā dhammadhātuyā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ paṭhamaṁ dānapāramiṁ
pubbakehi mahesīhi anuciṇṇaṁ mahāpathaṁ.
Imaṁ tvaṁ paṭhamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
dānapāramitaṁ gaccha yadi bodhiṁ pattumicchasi.
Yathāpi kumbho sampuṇṇo yassa kassaci adhokato
vamate udakaṁ nissesaṁ na tattha parirakkhati.
Tatheva yācake disvā hīnamukkaṭṭhamajjhime
dadāhi dānaṁ nissesaṁ kumbho viya adhokato.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ dutiyaṁ sīlapāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ dutiyaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
sīlapāramitaṁ gaccha yadi bodhiṁ pattumicchasi.
Yathāpi cāmarī 1 vālaṁ kismiñci paṭilaggitaṁ
upeti maraṇaṁ tattha na vikopeti vāladhiṁ.
1 Ma. Yu. camarī. ito paraṁ īdisameva.
Tatheva catūsu bhūmīsu sīlāni paripūraya
parirakkha sabbadā sīlaṁ cāmarī viya vāladhiṁ.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ tatiyaṁ nekkhammapāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ tatiyaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
nekkhammapāramitaṁ gaccha yadi bodhiṁ pattumicchasi.
Yathā aṭṭaghare 1 puriso ciraṁ vuṭṭho dukkhaddito
na tattha rāgaṁ abhijaneti muttiṁyeva gavesati.
Tatheva tvaṁ sabbabhave passa aṭṭaghare 2 viya
nekkhammābhimukho hohi bhavato parimuttiyā.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ catutthaṁ paññāpāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ catutthaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
paññāpāramitaṁ gaccha yadi bodhiṁ pattumicchasi.
Yathāpi bhikkhu bhikkhanto hīnamukkaṭṭhamajjhime
kulāni na vivajjanto evaṁ labhati yāpanaṁ.
1-2 Ma. Yu. andghare.
Tatheva tvaṁ sabbakālaṁ paripucchanto budhaṁ janaṁ
paññāpāramitaṁ gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Nahete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ pañcamaṁ viriyapāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ pañcamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
viriyapāramitaṁ gaccha yadi bodhiṁ pattumicchasi.
Yathāpi sīho migarājā nisajjaṭṭhānacaṅkame
alīnaviriyo hoti paggahitamano sadā.
Tatheva tvaṁ sabbabhave paggayha viriyaṁ daḷhaṁ
viriyapāramitaṁ gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ chaṭṭhamaṁ khantipāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ chaṭṭhamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
tattha advejjhamanaso sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Yathāpi paṭhavī nāma suciṁpi asuciṁpi ca
sabbaṁ sahati nikkhepaṁ na karoti paṭighaddayaṁ.
Tatheva tvaṁpi sabbesaṁ sammānāvamānakkhamo
khantipāramitaṁ gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ sattamaṁ saccapāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ sattamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
tattha advejjhavacano sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Yathāpi osadhi nāma tulābhūtā sadevake
samaye utuvasse vā na vokkamati vīthito.
Tatheva tvaṁpi saccesu mā vokkamasi vīthito
saccapāramitaṁ gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ aṭṭhamaṁ adhiṭṭhānapāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ aṭṭhamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
tattha tvaṁ niccalo hutvā sambodhiṁ pāpuṇissasi
yathāpi pabbato selo acalo supatiṭṭhito
na kampati bhūsavātehi sakaṭṭhāneva tiṭṭhati.
Tatheva tvaṁ adhiṭṭhāne sabbadā acalo bhava
adhiṭṭhānapāramitaṁ 1 gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ navamaṁ mettāpāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ navamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
mettāya asamo hohi yadi bodhiṁ pattumicchasi.
Yathāpi udakaṁ nāma kalyāṇe pāpake jane
samaṁ pharati sītena pavāheti rajomalaṁ.
Tatheva tvaṁ hitāhite samaṁ mettāya bhāvaya
mettāpāramitaṁ gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Na hete ettakāyeva buddhadhammā bhavissare
aññepi vicinissāmi ye dhammā bodhipācanā.
Vicinanto tadā dakkhiṁ dasamaṁ upekkhāpāramiṁ
pubbakehi mahesīhi āsevitaṁ nisevitaṁ.
Imaṁ tvaṁ dasamaṁ tāva daḷhaṁ katvā samādiya
tulābhūto daḷho hutvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Yathāpi paṭhavī nāma nikkhittaṁ asuciṁ suciṁ
upekkhati ubhopete kodhānunaya vajjitā.
1 Yu. ...pāramiṁ. ito paraṁ īdisameva.
Tatheva tvaṁ sukhadukkhe tulābhūto sadā bhava
upekkhāpāramitaṁ gantvā sambodhiṁ pāpuṇissasi.
Ettakāyeva te loke ye dhammā bodhipācanā
taduddhaṁ natthi aññatra daḷhaṁ tattha patiṭṭhahi.
Ime dhamme sammasato sabhāvasarasalakkhaṇe
dhammatejena vasudhā dasasahassī pakampatha.
Calati ravati paṭhavī ucchuyantaṁva pīḷitaṁ
telayantaṁ yathā cakkaṁ evaṁ kampati medanī.
Yāvatā parisā āsi buddhassa parivesane
pavedhamānā sā tattha mucchitā seti bhūmiyaṁ.
Ghaṭānekasahassāni kumbhīnañca satā bahū
sañcuṇṇamathitā tattha aññamaññaṁ paghaṭṭitā.
Ubbhiggā tasitā bhītā bhantā byathitamānasā 1
mahājanā samāgamma dīpaṅkaramupāgamuṁ.
Kiṁ bhavissati lokassa kalyāṇaṁ atha pāpakaṁ
sabbo upadduto loko taṁ vinodehi cakkhumā.
Tesaṁ tadā saññāpesi dīpaṅkaro mahāmuni
visaṭṭhā hotha mā bhātha imasmiṁ paṭhavikampane.
Yamahaṁ ajja byākāsiṁ buddho loke bhavissati
eso sammasatī dhammaṁ pubbakaṁ jinasevitaṁ.
1 Ma. byāthita.... Yu. byādhita....
Tassa sammasato dhammaṁ buddhabhūmimasesato
tenāyaṁ kampatī 1 paṭhavī dasasahassī sadevake.
Buddhassa vacanaṁ sutvā mano nibbāti tāvade
sabbe maṁ upasaṅkamma punapi abhivandisuṁ.
Samādayitvā buddhaguṇaṁ daḷhaṁ katvāna mānasaṁ
dīpaṅkaraṁ namassitvā āsanā vuṭṭhahiṁ tadā.
Dibbaṁ mānussikaṁ pupphaṁ devā mānusakā ubho
samokiranti pupphehi vuṭṭhahantassa āsanā.
Vedayanti ca te sotthiṁ devā mānusakā ubho
mahantaṁ patthitaṁ tuyhaṁ taṁ labhassu yathicchitaṁ.
Sabbītiyo vivajjantu soko 2 rogo vivajjatu 3
mā te bhavatvantarāyo phussa khippaṁ bodhimuttamaṁ.
Yathā samaye sampatte pupphanti pupphino dumā
tatheva tvaṁ mahāvīra buddhañāṇena pupphasi.
Yathā ye keci sambuddhā pūrayuṁ dasapāramiṁ
tatheva tvaṁ mahāvīra pūraya dasapāramiṁ.
Yathā ye keci sambuddhā bodhimaṇḍamhi bujjhare
tatheva tvaṁ mahāvīra bujjhassu jinabodhiyaṁ.
Yathā ye keci sambuddhā dhammacakkaṁ pavattayuṁ
tatheva tvaṁ mahāvīra dhammacakkaṁ pavattaya.
1 Ma. Yu. kampitā. 2 Yu. sabbarogo. 3 Ma. vinassatu.
Puṇṇamāyaṁ yathā cando paripuṇṇo 1 virocati
tatheva tvaṁ puṇṇamano viroca dasasahassiyaṁ.
Rāhumutto yathā suriyo tāpena atirocati
tatheva lokā muñcitvā viroca siriyā tuvaṁ.
Yathā yā kāci nadiyo osaranti mahodadhiṁ
evaṁ sadevakā lokā osaranti tavantike.
Tehi thutippasattho so dasadhamme samādiya
te dhamme paripūrento pavanaṁ pāvisī tadā.
Sumedhakathā niṭṭhitā.
Tadā te bhojayitvāna sasaṅghaṁ lokanāyakaṁ
upagañchuṁ saraṇaṁ tassa dīpaṅkarassa satthuno.
Saraṇāgamane kañci nivesesi tathāgato
kañci pañcasu sīlesu sīle dasavidhe paraṁ.
Kassaci deti sāmaññaṁ caturo phalamuttame
kassaci asame dhamme deti so paṭisambhidā.
Kassaci varasamāpattiyo aṭṭha deti narāsabho
tisso kassaci vijjāyo chaḷabhiññā pavecchati.
Tena yogena janakāyaṁ ovadati mahāmuni
tena vitthārikaṁ āsi lokanāthassa sāsanaṁ.
1 Ma. Yu. parisuddho.
Mahāhanūsabhakkhandho dīpaṅkarasanāmako
bahū jane tārayati parimoceti duggatiṁ.
Bodhaneyyajanaṁ disvā satasahassepi yojane
khaṇena upagantvāna bodheti taṁ mahāmuni.
Paṭhamābhisamaye buddho koṭisatamabodhayi
dutiyābhisamaye nātho navutikoṭimabodhayi.
Yadā ca devabhavanamhi buddho dhammamadesayi
navuti koṭi sahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ dīpaṅkarassa satthuno
koṭi satasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo.
Puna nāradakūṭamhi pavivekagate jine
khīṇāsavā vītamalā samiṁsu satakoṭiyo.
Yamhi kāle mahāvīro sudassanasiluccaye
navutikoṭisahassehi pavāresi mahāmuni.
Ahaṁ tena samayena jaṭilo uggatāpano
antalikkhamhi caraṇo pañcābhiññāsu pāragū.
Dasa vīsa sahassānaṁ dhammābhisamayo ahu
ekadvinnaṁ abhisamayo gaṇanāto asaṅkhiyo.
Vitthārikaṁ bahujaññaṁ iddhaṁ phītaṁ ahū tadā
dīpaṅkarassa bhagavato sāsanaṁ suvisodhitaṁ.
Cattāri satasahassāni chaḷabhiññā mahiddhikā
dīpaṅkaraṁ lokaviduṁ parivārenti sabbadā.
Ye keci tena samayena jahanti mānusambhavaṁ
appattamānasā sekkhā garahitā bhavanti te.
Supupphitaṁ pāvacanaṁ arahantehi tādihi
khīṇāsavehi vimalehi upasobhati sabbadā.
Nagaraṁ rammavatī nāma sudevo 1 nāma khattiyo
sumedhā nāma janikā dīpaṅkarassa satthuno.
Dasavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasī 2 jino
haṁsā koñcā māyurākkhya 3 tayo pāsādamuttamā.
Tīṇi satasahassāni nāriyo samalaṅkatā
padumā nāma sā nārī usabhakkhandho nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā hatthiyānena nikkhami
anūnadasamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Padhānacāraṁ caritvāna abujjhi mānasā muni
brahmunā yācito santo dīpaṅkaro mahāmuni.
Vattacakko 4 mahāvīro nandārāme 5 vasī jino
nisinno sirisamūlamhi akāsi titthiyamaddanaṁ.
Sumaṅgalo ca tisso ca ahesuṁ aggasāvakā
sāgato nāmupaṭṭhāko dīpaṅkarassa satthuno.
1 Yu. sumedho nāma. 2 Ma. Yu. ajjhā so vasi. 3 Ma. Yu. mayūrā ca.
4 Ma. Yu. vatti cakkaṁ. ito paraṁ īdisameva. 5 Ma. Yu. sirīghare.
Nandā ceva sunandā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato pipphalīti pavuccati.
Tapussa bhallikā nāma ahesuṁ aggupaṭṭhakā
sirimā soṇā upaṭṭhikā dīpaṅkarassa satthuno.
Asītihatthamubbedho dīpaṅkaro mahāmuni
sobhati dīparukkhova sālarājāva phullito.
Pabhā niddhāvatī tassa samantā dasayojane
satasahassavassāni āyu tassa mahesino.
Tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ
jotayitvāna saddhammaṁ santāretvā mahājanaṁ.
Jalitvā aggikkhandhova nibbuto so sasāvako
sā ca iddhi so ca yaso tāni ca pādesu cakkaratanāni.
Sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti
dīpaṅkaro jino satthā nandārāmamhi nibbuto.
Tattheva tassa jinathūpo chattiṁsubbedhayojano.
Pattacīvaraṁ 1 parikkhāraṁ paribhogañca satthuno
bodhimūle tadā thūpo tiyojanasamuggato.
Dīpaṅkarabuddhavaṁso paṭhamo.
1 Ma. Yu. ime pāṭhā natthi.
Dutiyo koṇḍaññabuddhavaṁso
[3] Dīpaṅkarassa aparena koṇḍañño nāma nāyako
anantatejāmitayaso appameyyo durāsado.
Caraṇūpamo so khamanena sīlena sāgarūpamo
samādhinā merūpamo ñāṇena gaganūpamo.
Indriyabalabojjhaṅga- maggasaccappakāsanaṁ
pakāsesi sadā buddho hitāya sabbapāṇinaṁ.
Dhammacakkaṁ pavattente koṇḍaññe lokanāyake
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Tato paraṁpi desente naramarūnaṁ samāgame
navutikoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Titthiye abhimaddanto yadā dhammamadesayi
asīti koṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ koṇḍaññassa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Koṭisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
dutiyo koṭisahassānaṁ tatiyo navuti koṭinaṁ.
Ahaṁ tena samayena vijitāvī nāma khattiyo
samuddāntamantena issariyaṁ vattayāmihaṁ.
Koṭisatasahassānaṁ vimalānaṁ mahesinaṁ
sahalokagganāthena paramannena tappayiṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi koṇḍañño lokanāyako
aparimeyye ito kappe buddho loke bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapāla rukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyatta varamaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ 1
assattha rukkhamūlamhi 2 bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
1 Ma. bodhimaṇḍaṁ anuttaranti ime pāṭhā natthi. 2 Ma. Yu. assatthamūle sambuddho.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā nara marū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhi saddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā 1 .
Yadi massa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ 2 gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
tameva atthaṁ sādhento mahārajjaṁ jine adaṁ
mahārajjaṁ daditvāna pabbajiṁ tassa santike.
Suttantaṁ vinayañcāpi navaṅga satthusāsanaṁ
sabbaṁ pariyāpuṇitvāna sobhayiṁ jinasāsanaṁ.
1 Ma. sadevatā. 2 Ma. Yu. ..ṭitthe.
Tatthappamatto viharanto nisajjaṭṭhānacaṅkame
abhiññāpāramiṁ gantvā brahmalokamagañchihaṁ.
Nagaraṁ rammavatī nāma sunando nāma khattiyo
sujātā nāma janikā koṇḍaññassa mahesino.
Dasavassasahassāni agāramajjhe ca so vasi
ruci suruci subho ca tayo pāsādamuttamā.
Tīṇi satasahassāni nāriyo samalaṅkatā
rucidevī nāma sā nārī jīvitaseno 1 nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā ratha yānena nikkhami
anūna dasamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo koṇḍañño dipaduttamo
vattacakko mahāvīro devānañca 2 mahāvane.
Bhaddo ceva subhaddo ca ahesuṁ aggasāvakā
anuruddho nāmupaṭṭhāko koṇḍaññassa mahesino.
Tissā ca upatissā ca ahesuṁ aggasāvikā
sālakalyāṇiko 3 bodhi koṇḍaññassa mahesino.
Soṇo ca upasoṇo ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
nandā ceva sirimā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
So aṭṭhāsīti hatthāni accuggato mahāmuni
sobhati uḷurājāva suriyo majjhantike yathā.
1 Ma. Yu. vijitaseno. 2 Ma. Yu. devānaṁ nagaruttame. 3 Yu. sālakalyāṇikā.
Vassasatasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Khīṇāsavehi vimalehi vicittā āsi medanī
yathā gaganaṁ uḷubhi evaṁ so upasobhatha.
Tepi nāgā appameyyā asaṅkhobbhā 1 durāsadā
vijjupātaṁva dassetvā nibbutā te mahāyasā.
Sā ca atuliyā jinassa iddhi ñāṇaparibhāvito samādhi
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Koṇḍañño siridharo 2 buddho nandārāmamhi nibbuto
tattheva cetiyo 3 tassa sattayojanamussitoti.
Koṇḍaññabuddhavaṁso dutiyo.
Tatiyo maṅgalabuddhavaṁso
[4] Koṇḍaññassa aparena maṅgalo nāma nāyako
tamaṁ loke nihantvāna dhammokkamabhidhārayi.
Atulāsi 4 pabhā tassa jinehaññehi uttari 5
candasuriyappabhaṁ hantvā dasasahassī virocati.
Sopi buddho pakāsesi caturo saccavaruttame
te te saccarasaṁ pitvā vinodenti mahātamaṁ.
1 Ma. Yu. asaṅkhobhā. 2 Ma. Yu. pavaro. 3 Ma. Yu. citto. 4 Yu. atulāpi.
5 Ma. Yu. uttariṁ.
Patvāna bodhimatulaṁ paṭhame dhammadesane
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo 1 ahu.
Surindadevabhavane buddho 2 dhammamadesayi
tadā koṭisatasahassānaṁ 3 dutiyābhisamayo ahu.
Yadā sunando cakkavatti sambuddhamupasaṅkami
tadā āhani sambuddho dhammabheriṁ varuttamaṁ.
Sunandassānucarā ca 4 tadāsuṁ navutikoṭiyo
sabbe 5 te niravasesā ahesuṁ ehibhikkhukā.
Sannipātā tayo āsuṁ maṅgalassa mahesino
koṭisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo.
Koṭisatasahassānaṁ 6 dutiyo āsi samāgamo
tatiye navutikoṭīnaṁ tatiyo āsi samāgamo.
Khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ tadā āsi samāgamo
ahaṁ tena samayena suruci nāma brāhmaṇo.
Ajjhāyiko mantadharo tiṇṇaṁ vedāna pāragū
tamahaṁ upasaṅkamiṁ saraṇaṁ gantvāna satthuno.
Sambuddhappamukhaṁ saṅghaṁ gandhamālena pūjayiṁ
pūjetvā gandhamālena gavapānena tappayiṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi maṅgalo dipaduttamo
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
1 Ma. dhammābhisamayo. 2 Yu. yadā buddho pakāsayi. 3 Ma. Yu. koṭisahassānaṁ.
4 Ma. Yu. janatā. 5 Ma. Yu. sabbepi. 6 Ma. dutiyo koṭisatasahassānaṁ. Yu. dutiyo
koṭisahassānaṁ tatiyo navutikoṭīnaṁ.
Ahu 1 kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ 2 .
Ajapāla rukkhamūlasmiṁ 3 nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyatta varamaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissati maṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā 4 .
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
1 Ma. ahu .pe. tathāgatoti ime pāṭhā natthi. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. sabbattha
dukkarakāriyaṁ. 3 Yu. ajapālarukkhamūlasmiṁ - yadi muñcāmimaṁ jinanti ime pāṭhā natthi. ito paraṁ īdisameva. 4 Po. hessantu hasanti ca.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhi saddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ.
Anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Tadā pītiṁ nubrūhanto sambodhivarapattiyā
buddhe datvāna maṁ gehaṁ pabbajiṁ tassa santike.
Suttantaṁ vinayañcāpi navaṅga satthusāsanaṁ
sabbaṁ pariyāpuṇitvāna sobhayiṁ jinasāsanaṁ.
Tatthappamatto viharanto brahmaṁ bhāvetvā bhāvanaṁ
abhiññāsu pāramiṁ gantvā brahmalokamagañchihaṁ.
Nagaraṁ uttaraṁ nāma uttaro nāma khattiyo
uttarā nāma janikā maṅgalassa mahesino.
Nava vassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi 1 so
yasavā sucimā sirimā tayo pāsādamuttamā.
Samatiṁsasahassāni nāriyo samalaṅkatā
yasavatī nāma nārī sīvalo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā assayānena nikkhami
anūnāṭṭhamāsāni 2 padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo maṅgalo lokanāyako
vattacakko mahāvīro caresi 3 dipaduttamo.
Sudevo dhammaseno ca ahesuṁ aggasāvakā
pālito nāmupaṭṭhāko maṅgalassa mahesino.
Sīvalā ca asokā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato nāgarukkhoti vuccati.
Nando ceva visākho ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
anuḷā ceva sumanā 4 ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhāsītiratanāni accuggato mahāmuni
tato niddhāvatī raṁsi anekasatasahassiyo.
Navuti vassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Yathāpi sāgare ummi na sakkā te 5 gaṇetuye
tatheva sāvakā tassa na sakkā te gaṇetuye.
1 Ma. Yu. ajjhā so vasi. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. anūnakaṁ aṭṭhamāsaṁ.
3 Ma. Yu. vane sirivaruttame. 4 Ma. Yu. sutanā. 5 Ma. Yu. tā.
Yāva aṭṭhāsi sambuddho maṅgalo lokanāyako
na tassa sāsane atthi sakilesamaraṇaṁ 1 tadā.
Dhammokkaṁ dhārayitvāna santāretvā mahājanaṁ
jalitvā dhumaketūva nibbuto so mahāyaso.
Saṅkhārānaṁ sabhāvattaṁ dassayitvā sadevake
jalitvā aggikkhandhova suriyo atthaṅgato yathā.
Uyyāne vessare 2 nāma buddho nibbāyi maṅgalo
tatthevassa jinathūpo tiṁsayojanamuggatoti.
Maṅgalabuddhavaṁso tatiyo.
Catuttho sumanabuddhavaṁso
[5] Maṅgalassa aparena sumano nāma nāyako
sabbadhammehi asamo sabbasattānamuttamo.
Tadā 3 amatabheriyo āhani mekhale pure
dhammasaṅkhasamāyuttaṁ navaṅgajinasāsanaṁ.
Vijinitvā 4 kilese so patto sambodhimuttamaṁ
māpesi nagaraṁ satthā saddhammapuravaruttamaṁ.
Nirantaraṁ akuṭilaṁ ujuṁ vipulavitthataṁ
māpesi so mahāvīthiṁ satipaṭṭhānavaruttamaṁ.
1 Yu. saṁkilesamaraṇaṁ. 2 Ma. vassare. Yu. vessaro. 3 Ma. tadā amatabheriṁ
so. Yu. sopi tadā amatabheriṁ. 4 Ma. nijjinitvā. Yu. jinitvāna.
Phale cattāri sāmaññe catasso paṭisambhidā
chaḷabhiññāṭṭhasamāpattī pasāresi tattha vīthiyaṁ.
Ye appamattā akhilā hiriviriyehupāgatā
te te ime guṇavare ādiyanti yathā sukhaṁ.
Evametena yogena uddharanto mahājanaṁ
bodhesi paṭhamaṁ satthā koṭisatasahassiyo.
Yamhi kāle mahāvīro ovadi titthiye gaṇe
koṭisatasahassāni 1 dutiye dhammadesane.
Yadā devā manussā ca samaggā ekamānasā
nirodhapañhaṁ pucchiṁsu saṁsayañcāpi mānasaṁ.
Tadāpi dhammadesane nirodhaparidīpane
navutikoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ sumanassa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santicittāna tādinaṁ.
Vassaṁ vuṭṭhassa bhagavato abhisaṅghuṭṭhe pavāraṇe
koṭisatasahassehi pavāresi tathāgato.
Tato paraṁ sannipāte vimale kañcanapabbate
navutikoṭisahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Yadā sakko devarājā buddhadassanamupāgami
asītikoṭisahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo.
1 Ma. Yu. koṭisahassābhismiṁsu.
Ahaṁ tena samayena nāgarājā mahiddhiko
atulo nāma nāmena uppannakusalasañcayo 1 .
Tadāhaṁ nāgabhavanā nikkhamitvā sañātibhi
nāgānaṁ dibbaturiyehi sasaṅghaṁ jinamupaṭṭhahiṁ.
Koṭisatasahassāni 2 annapānena tappayiṁ
paccekadussayugaṁ datvā saraṇaṁ tamupāgamiṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi sumano lokanāyako
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
1 Ma. ussannakusalañcayo. Yu. ussannakusalapaccayo. 2 Ma. Yu. koṭisatasahassānaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Mekhalaṁ nāma nagaraṁ sudatto nāma khattiyo
sirimā nāma janikā sumanassa mahesino.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
cando sucando vaṭaṁso [1]- tayo pāsādamuttamā.
Tesaṭṭhisatasahassāni nāriyo samalaṅkatā
vaṭaṁsakī 2 nāma nārī anupamo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā hatthiyānena nikkhami
anūnadasamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo sumano lokanāyako
vattacakko mahāvīro mekhale puravaruttame.
Saraṇo bhāvitatto ca ahesuṁ aggasāvakā
udeno nāmupaṭṭhāko sumanassa mahesino.
Soṇā ca upasoṇā ca ahesuṁ aggasāvikā
sopi buddho asamasamo 3 nāgamūle abujjhatha.
Varuṇo ceva saraṇo ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
cālā ca upacālā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Uccattanena 4 so buddho navutihatthamuggato 5
kañcanagghikasaṅkāso dasasahassī virocati.
Navutivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Tāraṇīye tārayitvā bodhaneyye 6 abodhayi
parinibbāyi sambuddho uḷurājāva atthami.
1 Ma. Yu. ca. 2 Ma. Yu. vaṭaṁsikā. 3 Ma. Yu. amitayaso. 4 Yu. uccatarena.
ito paraṁ īdisameva. 5 Yu. ...samuggato. 6 Ma. Yu. bodhanīye.
Te ca khīṇāsavā bhikkhū so ca buddho asādiso 1
atulaṁ pabhaṁ dassayitvā nibbutā te mahāyasā.
Tañca ñāṇamatuliyaṁ tāni ca atuliyāni 2 ratanāni
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Sumano yasadharo buddho aṅgārāmamhi nibbuto
tattheva tassa jinathūpo catuyojanamuggato.
Sumanabuddhavaṁso catuttho.
Pañcamo revatabuddhavaṁso
[6] Sumanassa aparena revato nāma nāyako
anupamo asadiso atulo uttamo jino.
Sopi dhammaṁ pakāsesi brahmunā abhiyācito
khandhadhātuvavatthānaṁ appavattaṁ bhavābhave.
Tassābhisamayā tīṇi ahesuṁ dhammadesane
gaṇanāya na vattabbo paṭhamābhisamayo ahu.
Yadā arindamaṁ rājaṁ vinesi revato muni
tadā koṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Sattāhaṁ paṭisallānā vuṭṭhahitvā narāsabho
koṭisataṁ naramarūnaṁ vinesi uttame phale.
1 Ma. Yu. asadiso. 2 Ma. atulāni.
Sannipātā tayo āsuṁ revatassa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ suvimuttāna tādinaṁ.
Atikantagaṇanapathā 1 paṭhamā 2 ye samāgatā
koṭisatasahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Yo 3 so paññāya asamo tassa cakkānuvattako
so tadā byādhiko 4 āsi patto jīvitasaṁsayaṁ.
Tassa gilānapucchāya ye tadā upagatā muniṁ 5
koṭisatasahassānaṁ 6 tatiyo āsi samāgamo.
Ahaṁ tena samayena atidevo nāma brāhmaṇo
upagantvā revataṁ buddhaṁ saraṇaṁ tassa gañchahaṁ.
Tassa sīlaṁ samādhiñca paññāguṇamanuttaraṁ 7
thomayitvā yathāthāmaṁ 8 uttariyaṁ adāsahaṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi revato lokanāyako
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
1 Ma. atikkantā gaṇanapathaṁ. Yu. atikkantā gaṇanapathā. 2 Ma. paṭhamaṁ.
3 Ma. yopi. 4 Ma. Yu. byādhito. 5 Ma. Yu. munī. 6 Ma. Yu. koṭisahassā
arahanto. 7 Ma. ..ṃanuttamaṁ. Yu. ...varuttamaṁ. 8 Yu. yathāthomaṁ.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Tadāpi taṁ buddhadhammaṁ saritvā anubrūhayiṁ
āharissāmi taṁ dhammaṁ yaṁ mayhaṁ abhipatthitaṁ.
Nagaraṁ sudhaññakaṁ 1 nāma vipulo nāma khattiyo
vipulā nāma janikā revatassa mahesino.
Chabbassasahassāni 2 agāraṁ ajjhāvasi so
sudassano ca 3 ratanagghi āveḷo ca vibhūsito
puññakammābhinibbattā tayo pāsādamuttamā.
Tettiṁsasatasahassāni 4 nāriyo samalaṅkatā
sudassanā nāma nārī 5 varuṇo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā rathayānena nikkhami
anūnasattamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo revato lokanāyako
vattacakko mahāvīro varuṇārāme vasī 6 jino.
1 Ma. sudhaññavatī. 2 Ma. cha ca vassasahassāni. Yu. chabbassasatasahassāni.
3 Ma. casaddo natthi. 4 Ma. tettiṁsa ca sahassāni. Yu. tettiṁsasahassāni.
5 Yu. devī. 6 Ma. sirighare. Yu. sirighaṇe.
Varuṇo brahmadevo ca ahesuṁ aggasāvakā
sambhavo nāmupaṭṭhāko revatassa mahesino.
Bhaddā ceva subhaddā ca ahesuṁ aggasāvikā
sopi buddho asamasamo nāgamūle abujjhatha.
Varuṇo 1 ca sarabho ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
pālā 2 ca upapālā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Uccattanena so buddho asītihatthamuggato
obhāsesi 3 disā sabbā indaketuva uggato.
Tassa sarīre nibbattā pabhāmālā anuttarā
divā vā yadivā rattiṁ samantā pharati 4 yojanaṁ.
Saṭṭhivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Dassayitvā buddhabalaṁ amataṁ loke pakāsayi 5
nibbāsi anupādāno yathaggupādānasaṅkhayā.
So ca kāyo ratananibho so ca dhammo asādiso
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Revato yasadharo buddho nibbuto so mahāpuñño 6
dhātuvitthārikaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Revatabuddhavaṁso pañcamo.
1 Ma. Yu. padumo kuñjaro ceva. 2 Ma. Yu. sirimā ceva yasavatī. 3 Ma. Yu.
obhāseti. 4 Yu. phari. 5 Ma. Yu. pakāsayaṁ. 6 Ma. mahāpure. Yu. mahāmuni.
Chaṭṭho sobhitabuddhavaṁso
[7] Revatassa aparena sobhito nāma nāyako
samāhito santacitto asamo appaṭipuggalo.
So jino sakagehamhi mānasaṁ vinivattayi
patvāna kevalaṁ bodhiṁ dhammacakkaṁ pavattayi.
Yāva uddhaṁ 1 avīcito bhavaggā cāpi heṭṭhato 2
etthantare ekaparisā ahosi dhammadesane.
Tāya parisāya sambuddho dhammacakkaṁ pavattayi
gaṇanāya na vattabbo paṭhamābhisamayo ahu.
Tato paraṁpi desente naramarūnaṁ 3 samāgame
navutikoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Punāparaṁ rājaputto jayaseno nāma khattiyo
ārāmaṁ ropayitvāna buddhe niyyādayī tadā.
Tassa yāgaṁ 4 pakittento dhammaṁ deseti cakkhumā
tadā koṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ sobhitassa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Uggato nāma so rājā dānaṁ deti naruttame
tamhi dāne samāgañchuṁ arahantā satakoṭiyo.
1 Ma. heṭṭhā. 2 Ma. uddhato. 3 Ma. marūnaṁ ca .... 4 Yu. yogaṁ.
Punāparaṁ pūgagaṇo 1 dānaṁ deti naruttame
tadā navutikoṭīnaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Devaloke vasitvāna yadā orohatī jino
tadā asītikoṭīnaṁ tatiyo āsi samāgamo.
Ahantena samayena sujāto nāma brāhmaṇo
tadā sasāvakaṁ buddhaṁ annapānena tappayiṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi sobhito lokanāyako
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
1 Yu. pūragaṇo.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā tuṭṭho saṁviggamānaso
tamevatthamanupattiyā uggaṁ dhitimakāsahaṁ.
Sudhammaṁ nāma nagaraṁ sudhammo nāma khattiyo
sudhammā nāma janikā sobhitassa mahesino.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
kumudo naḷinī 1 padumo tayo pāsādamuttamā.
Ticattāri 2 sahassāni nāriyo samalaṅkatā
makilā 3 nāma sā nārī sīho nāmāsi atrajo.
Nimitte caturo disvā pāsādenābhinikkhami
sattāhaṁ padhānacāraṁ caritvā purisuttamo.
Brahmunā yācito santo sobhito lokanāyako
vattacakko mahāvīro sudhammuyyānamuttame.
Asamo ca sunetto ca ahesuṁ aggasāvakā
anomo nāmupaṭṭhāko sobhitassa mahesino.
Nakulā ca sujātā ca ahesuṁ aggasāvikā
bujjhamāno ca so buddho nāgamūle abujjhatha.
Rammo ceva sunetto 4 ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
nakulā ceva cittā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhapaññāsaratanaṁ accuggato mahāmuni
obhāseti disā sabbā sataraṁsīva uggato.
Yathā suphullaṁ pavanaṁ nānāgandhehi dhūpitaṁ
tatheva tassa pāvacanaṁ sīlagandhehi dhūpitaṁ.
Yathāpi sāgaro nāma dassanena atappiyo
tatheva tassa pāvacanaṁ savanena atappiyaṁ.
1 Ma. nāḷino. Yu. naḷiro. 2 Ma. chattiṁsa .... Yu. asattati ....
3 Ma. manilā. Yu. samaṅgīlā. 4 Ma. Yu. sadatto.
Navutivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Ovādaṁ anusiṭṭhiñca datvāna sesake jane
hutāsanova tāpetvā nibbuto so sasāvako.
So ca buddho asamasamo te 1 ca sāvakā balappattā
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Sobhito varasambuddho sīhārāmamhi nibbuto
dhātuvitthārikaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Sobhitabuddhavaṁso chaṭṭho.
Sattamo anomadassibuddhavaṁso
[8] Sobhitassa aparena sambuddho dipaduttamo
anomadassī amitayaso tejasī duratikkamo.
So chetvā bandhanaṁ sabbaṁ viddhaṁsetvā tayo bhave
anivattigamanaṁ maggaṁ desesi devamānuse.
Sāgarova asaṅkhobbho pabbatova durāsado
ākāsova ananto so sālarājāva phullito.
Dassanenapi taṁ buddhaṁ tositā honti pāṇino
byāharantaṁ giraṁ sutvā amataṁ pāpuṇanti te.
1 Ma. tepi. Yu. tepi ca.
Dhammābhisamayo tassa iddho phīto tadā ahu
koṭisatāni abhisamiṁsu paṭhame dhammadesane.
Tato paraṁ abhisamaye vassante dhammavuṭṭhiyo
asītikoṭī abhisamiṁsu dutiye dhammadesane.
Tato paraṁ 1 hi vassante tappayanteva pāṇinaṁ
aṭṭhasattatikoṭīnaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ tassāpi ca mahesino
abhiññābalappattānaṁ pupphitānaṁ vimuttiyā.
Aṭṭhasatasahassānaṁ sannipātā 2 tadā ahu
pahīnamadamohānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Sattasatasahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo
anaṅgaṇānaṁ virajānaṁ upasantāna tādinaṁ.
Channaṁ satasahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo
abhiññābalappattānaṁ nibbutānaṁ tapassinaṁ.
Ahantena samayena yakkho āsiṁ mahiddhiko
nekānaṁ yakkhakoṭīnaṁ vasavattimhi issaro.
Tadāpi taṁ buddhavaraṁ upagantvā mahesinaṁ
anna pānena tappesiṁ sasaṅghaṁ lokanāyakaṁ.
Sopi maṁ tadā byākāsi visuddhanayano muni
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
1 Yu. ... pi. 2 Po. Ma. sannipāto.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyatta varamaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattha rukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassa sataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhi saddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadi massa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ 1 gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā tuṭṭho saṁviggamānaso
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasa pāramipūriyā.
Nagaraṁ candavatī nāma yasavā nāma khattiyo
mātā yasodharā nāma anomadassissa satthuno.
Dasavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
siri upasiri vaḍḍho tayo pāsāda muttamā.
Tevīsati sahassāni nāriyo samalaṅkatā
sirimā nāma sā nārī upasālo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā sivikāyābhinikkhami
anūna dasamāsāni padhānaṁ padahī jino.
1 Po. ... titthe.
Brahmunā yācito santo anomadassī mahāmuni
vattacakko mahāvīro sudassanuyyānamuttame.
Nisabho ca anomo ca ahesuṁ aggasāvakā
varuṇo nāmupaṭṭhāko anomadassissa satthuno.
Sundarā 1 ca sumanā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato ajjunoti pavuccati.
Nandivaḍḍho sirivaḍḍho ahesuṁ aggupaṭṭhakā
uppalā ca 2 padumā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhapaṇṇāsaratanaṁ accuggato mahāmuni
pabhā niddhāvatī tassa sataraṁsīva uggato.
Vassa satasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Supupphitaṁ pāvacanaṁ arahantehi tādihi
vītarāgehi vimalehi sobhati 3 jinasāsanaṁ.
So ca satthā amitayaso yugāni tāni atuliyāni
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Anomadassī jino satthā dhammārāmamhi nibbuto
tattheva tassa jinathūpo ubbedho pana vīsatīti.
Anomadassibuddhavaṁso sattamo.
1 Po. sundarā ca sunāmā ca. Ma. Yu. sundarī ca. 2 Ma. Yu. ceva.
3 Ma. Yu. sobhittha.
Aṭṭhamo padumabuddhavaṁso
[9] Anomadassissa aparena sambuddho dipaduttamo
padumo nāma nāmena asamo appaṭipuggalo.
Tassāpi asamaṁ sīlaṁ samādhipi anantako 1
asaṅkheyyaṁ ñāṇavaraṁ vimuttipi anūpamā.
Tassāpi atulatejassa dhammacakkappavattane
abhisamayā tayo āsuṁ mahātama pavāhanā.
Paṭhamābhisamaye buddho koṭisatamabodhayi
dutiyābhisamaye dhīro navutikoṭimabodhayi.
Yadā ca padumo buddho ovadi sakamatrajaṁ
tadā asītikoṭīnaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ padumassa mahesino
koṭi satasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo.
Kaṭhinatthārasamaye uppanne kaṭhinacīvare
dhammasenāpatitthāya 2 bhikkhū sibbiṁsu cīvaraṁ.
Tadā te vimalā bhikkhū chaḷabhiññā mahiddhikā
tīṇi satasahassāni samiṁsu aparājitā.
Punāparaṁ so naravusabho 3 pavane vāsaṁ upāgami
tadā samāgamo āsi dvinnaṁ satasahassānaṁ.
Ahantena samayena sīho āsiṁ migābhibhū
1 Yu. anantakā. 2 Yu. ... patatthāya. 3 Ma. Yu. narāsabho.
Vivekamanubrūhantaṁ pavane addasaṁ jinaṁ.
Vanditvā sirasā pāde katvāna taṁ padakkhiṇaṁ
tikkhattuṁ abhināditvā 1 sattāhaṁ jinamupaṭṭhahiṁ.
Sattāhaṁ varasamāpattiyā vuṭṭhahitvā tathāgato
manasā cintayitvāna koṭibhikkhū samānayi.
Tadāpi so mahāvīro tesaṁ majjhe viyākari
aparimeyye ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyatta varamaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
1 Yu. abhinanditvā.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Campakaṁ nāma nagaraṁ asamo nāma khattiyo
asamā nāma janikā padumassa mahesino.
Dasavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
Nando vasu yasattaro 1 tayo pāsāda muttamā.
Tettiṁsa [2]- sahassāni nāriyo samalaṅkatā
uttarā nāma sā nārī rammo nāmāsi atrajo.
Nimitte caturo disvā ratha yānena nikkhami
anūna 3 aṭṭhamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo padumo lokanāyako
vattacakko mahāvīro dhanañjuyyānamuttame.
Sālo ca upasālo ca ahesuṁ aggasāvakā
varuṇo nāmupaṭṭhāko padumassa mahesino.
Rādhā ceva surādhā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato mahāsoṇoti vuccati.
Sabhiyo 4 ceva asamo ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
ruci ca nandimārā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhapaṇṇāsaratanaṁ accuggato mahāmuni
pabhā niddhāvatī tassa asamā sabbato 5 disā.
Candappabhā suriyappabhā ratanagghimaṇippabhā
sabbāpi tā hatā honti patvā jinappabhuttamaṁ.
Vassasatasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
1 Po. yasuttaro. Ma. nandāvasu yasuttarā. Yu. nandā ca suyasā uttarā.
2 Ma. ca. Yu. ... sata .... 3 Yu. anūnakaṁ aḍḍhamāsaṁ. 4 Ma. Yu. bhiyo.
5 Ma. Yu. sabbaso.
Paripakkamānase satte bodhayitvā asesato
sesaññe 1 anusāsetvā nibbuto so sasāvako.
Uragova tacaṁ jiṇṇaṁ vuḍḍha 2 pattaṁva pādapo
jahitvā sabbasaṅkhāre nibbuto so yathā sikhīti.
Padumo jinavaro satthā dhammārāmamhi nibbuto
dhātuvitthārikaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Padumabuddhavaṁso aṭṭhamo.
Navamo nāradabuddhavaṁso
[10] Padumassa aparena sambuddho dipaduttamo
nārado nāma nāmena asamo appaṭipuggalo.
So buddho cakkavattissa jeṭṭho dayitaoraso
āmuttamaṇyābharaṇo 3 uyyānaṁ upasaṅkami.
Tatthāsi rukkho 4 vipulo abhirūpo brahā 5 suci
tamajjhapatvā nisīdi mahāsoṇassa heṭṭhato.
Tattha ñāṇavaruppajji anantaṁ vajirūpamaṁ
tena vicini saṅkhāre ukkujjamavakujjataṁ 6 .
Tattha sabbakilesāni asesamabhivāhayi
pāpuṇi kevalaṁ bodhiṁ buddhañāṇe 7 ca cuddasa.
1 Ma. Yu. sesake anusāsitvā. 2 Ma. vaddhapattaṁva. Yu. vuḍḍhaṁ pattaṁva.
3 Ma. āmukkamālābharaṇo. Yu. āmuttamalayābharaṇo. 4 Ma. Yu. yasavipulo.
5 Yu. brahmā. 6 Ma. Yu. ... kujjakaṁ. 7 Yu. buddhañāṇañca.
Pāpuṇitvāna sambodhiṁ dhammacakkaṁ pavattayi
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Mahādoṇaṁ nāgarājaṁ vinayanto mahāmuni
pāṭiheraṁ tadākāsi dassayanto sadevake.
Tadā devamanussānaṁ tamhi dhammappakāsane
navutikoṭisahassāni 1 tariṁsu sabbasaṁsayaṁ.
Yamhi kāle mahāvīro ovadi sakamatrajaṁ
asītikoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ nāradassa mahesino
koṭisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo.
Yadā buddho buddhaguṇaṁ sanidānaṁ pakāsayi
navutikoṭisahassāni samiṁsu vimalā tadā.
Yadā verocano nāgo dānaṁ dadāti satthuno
tadā samiṁsu jinaputtā asītisatasahassino 2 .
Ahantena samayena jaṭilo uggatāpano
antalikkhacaro āsiṁ pañcābhiññāsu pāragū.
Tadāpāhaṁ asamasamaṁ sasaṅghaṁ saparijanaṁ
annapānena tappetvā candanenābhipūjayiṁ.
Sopi maṁ tadā byākāsi nārado lokanāyako
1 Yu. ... sahassānaṁ. 2 Ma. Yu. ... siyo.
Aparimeyye ito kappe buddho 1 loke bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyatta varamaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
1 Ma. Yu. ayaṁ buddho bhavissati.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ assamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā bhiyyo hāsetvāna mānasaṁ
adhiṭṭhahiṁ vattaṁ uggaṁ dasapāramipūriyā.
Nagaraṁ dhaññavatī nāma sudevo nāma khattiyo
anomā nāma janikā nāradassa mahesino.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
jito vijitābhirāmo tayo pāsādamuttamā.
Ticattāri sahassāni nāriyo samalaṅkatā
vijitasenā nāma sā nārī nanduttaro nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā padasā gamanena nikkhami
sattāhaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo 1 .
1 Yu. lokanāyako.
Brahmunā yācito santo nārado lokanāyako
vattacakko mahāvīro dhanañjuyyānamuttame.
Bhaddasālo jitamitto ahesuṁ aggasāvakā
vāseṭṭho nāmupaṭṭhāko nāradassa mahesino.
Uttarā phaggunī ceva ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato mahāsoṇoti vuccati.
Uggarindo vasabho ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
indavarī 1 ca gaṇḍī ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhāsītiratanāni accuggato mahāmuni
kañcanagghikasaṅkāso dasasahassī virocati 2 .
Tassa byāmappabhākāyo 3 niddhāvati disodisaṁ
nirantaraṁ divā rattiṁ yojanaṁ pharate sadā 4 .
Na keci tena samayena samantā yojane janā
ukkā padīpe ujjalenti buddharaṁsīhi otthatā.
Navutivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Yathā uḷubhi gaganaṁ vicittaṁ upasobhati
tatheva sāsanaṁ tassa arahantehi sobhati.
Saṁsārasotaṁ tāraṇāya sesake paṭipannake
1 Ma. indāvarī ca vaṇḍī ca. Yu. indāvarī ca caṇḍī ca. 2 Yu. virocatha.
3 Ma. Yu. ... kāyā. 4 Yu. disā.
Dhammasetuṁ daḷhaṁ katvā nibbuto so narāsabho.
Sopi buddho asamasamo tepi khīṇāsavā atulatejā
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Nārado jinavusabho nibbuto sudassane pure
tatheva thūpavaro 1 catuyojanamuggatoti.
Nāradabuddhavaṁso navamo.
Dasamo padumuttarabuddhavaṁso
[11] Nāradassa aparena sambuddho dipaduttamo
padumuttaro nāma jino akkhobbho sāgarūpamo.
Maṇḍakappo ca 2 so āsi yamhi buddho ajāyatha
ussannakusalā janatā tamhi kappe ajāyatha.
Padumuttarassa bhagavato paṭhame dhammadesane
koṭisatasahassānaṁ dhammābhisamayo ahu.
Tato paraṁpi vassante tappayante ca pāṇine
sattattiṁsasahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Yamhi kāle mahāvīro ānandaṁ upasaṅkami
pitu santikaṁ upagantvā āhani amatadundubhiṁ.
Āhate amatabherimhi vassante dhammavuṭṭhiyo
paññāsasatasahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
1 jinathūpavaro. 2 Yu. va.
Ovādako viññāpako tārako sabbapāṇinaṁ
desanākusalo buddho tāresi janataṁ bahuṁ.
Sannipātā tayo āsuṁ padumuttarassa satthuno
koṭisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo.
Yadā buddho asamasamo vasi 1 vebhārapabbate
navutikoṭisahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Puna cārikaṁ pakkante gāmanigamaraṭṭhato
asītikoṭisahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo.
Ahantena samayena jaṭilo nāma raṭṭhiko
sambuddhappamukhaṁ saṅghaṁ sabhattaṁ dussamadāsihaṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi saṅghamajjhe nisīdiya
satasahasse ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
1 Yu. vasati.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā uttariṁ vattamadhiṭṭhahiṁ
akāsiṁ 1 uggaṁ daḷhaṁ dhitiṁ dasapāramipūriyā.
Byāhatā titthiyā sabbe vimanā dummanā tadā
na tesaṁ keci paricaranti raṭṭhato nicchubhanti te.
Sabbe tattha samāgantvā upagacchuṁ buddhasantike
tuvaṁ nātho mahāvīra saraṇaṁ hohi cakkhumā.
Anukampako kāruṇiko hitesī sabbapāṇinaṁ
sampatte titthiye sabbe pañcasīle patiṭṭhahi 2 .
Evaṁ nirākulaṁ āsi suññataṁ titthiyehi taṁ
vicittaṁ arahantehi vasībhūtehi tādihi.
Nagaraṁ haṁsavatī nāma ānando nāma khattiyo
sujātā nāma janikā padumuttarasatthuno 3 .
Navavassa 4 sahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
nārī 5 bāhano yasavatī tayo pāsāda muttamā.
Ticattāri sahassāni nāriyo samalaṅkatā
vasuladattā 6 nāma nārī uttaro 7 nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā pāsādenābhinikkhami
sattāhaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
1 Yu. akāsi maggaṁ. 2 Ma. patiṭṭhati. 3 Yu. padamuttaramahesino.
4 Ma. Yu. dasa .... 5 Ma. naravāhano yasovasavattī. Yu. nāravāhano yasovasavattī.
6 Ma. Yu. vasudattā. 7 Ma. uttamo.
Brahmunā yācito santo padumuttaro vināyako
vattacakko mahāvīro mithiluyyānamuttame.
Devilo 1 ca sujāto ca ahesuṁ aggasāvakā
sumano nāmupaṭṭhāko padumuttarassa satthuno 2 .
Amitā asamā ceva ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato salaḷoti pavuccati.
Amito 3 ceva tisso ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
hatthā ceva sucittā 4 ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhapaññāsaratanaṁ accuggato mahāmuni
kañcanagghikasaṅkāso dvattiṁsavaralakkhaṇo.
Kuḍḍā kavāṭā bhitti ca rukkhā nagasiluccayo 5
na tassāvaraṇaṁ atthi samantā dvādasayojane.
Vassasatasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Santāretvā bahujaññaṁ 6 chinditvā sabbasaṁsayaṁ
jalitvā aggikkhandhova nibbuto so sasāvako.
Padumuttaro jino buddho nandārāmamhi nibbuto
tattheva tassa thūpavaro dvādasamubbedhayojanoti.
Padumuttarabuddhavaṁso dasamo.
1 Ma. Yu. devalo. 2 Ma. Yu. mahesino. 3 Ma. Yu. vitiṇṇo. 4 Ma. Yu. vicittā.
5 Ma. Yu. nagasiluccayā. 6 Ma. Yu. bahujanaṁ.
Ekādasamo sumedhabuddhavaṁso
[12] Padumuttarassa aparena sumedho nāma nāyako
durāsado uggatejo sabbalokuttamo jino 1 .
Pasannanetto sumukho brahā uju patāpavā
hitesī sabbasattānaṁ bahū mocesi bandhanā.
Yadā buddho pāpuṇitvā kevalaṁ bodhimuttamaṁ
sudassanamhi nagare dhammacakkaṁ pavattayi.
Tassāpi abhisamayā tīṇi ahesuṁ dhammadesane
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Punāparaṁ kumbhakaṇṇaṁ yakkhañca 2 damayī jino
navutikoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Punāparaṁ amitayaso catusaccaṁ pakāsayi
asītikoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ sumedhassa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Sudassanamhi nagare 3 upagañchi jino yadā
tadā khīṇāsavā bhikkhū samiṁsu satakoṭiyo.
Punāparaṁ devakūṭe bhikkhūnaṁ kaṭhinatthate
tadā navutikoṭīnaṁ dutiyo āsi samāgamo.
1 Ma. muni. Yu. sabbalokuttaro muni. 2 Ma. Yu. yakkhaṁ so. 3 Ma. sudassanaṁ nāma
nagaraṁ. Yu. sudassanaṁ nagaraṁ varaṁ.
Punāparaṁ dasabalo yadā carati cārikaṁ
tadā asītikoṭīnaṁ tatiyo āsi samāgamo.
Ahantena samayena uttaro nāma māṇavo
asītikoṭiyo mayhaṁ ghare sanniccitaṁ dhanaṁ.
Kevalaṁ sabbaṁ datvāna sasaṅghe lokanāyake 1
saraṇaṁ tassa upagañchiṁ pabbajjaṁ abhirocayiṁ.
Sopi maṁ tadā 2 byākāsi karonto anumodanaṁ
tiṁsakappasahassamhi ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattha rukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissati maṁ jinaṁ.
1 Yu. sasaṅghaṁ lokanāyaka. 2 Ma. Yu. buddho.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ 1 vattamadhiṭṭhāsī dasapāramipūriyā.
Suttantaṁ vinayañcāpi navaṅgasatthusāsanaṁ
sabbaṁ pariyāpuṇitvāna sobhayiṁ jinasāsanaṁ.
1 Ma. Yu. uttarivatamadhiṭṭhāsiṁ.
Tatthappamatto viharanto nisajjaṭṭhānacaṅkame
abhiññāpāramiṁ 1 patvā brahmalokamagañchihaṁ.
Sudassanaṁ nāma nagaraṁ sudatto nāma khattiyo
sudattā nāma janikā sumedhassa mahesino.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
sucando kañcano sirivaḍḍho tayo pāsādamuttamā.
Tisoḷasasahassāni nāriyo samalaṅkatā
sumanā nāma sā nārī punabbo 2 nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā hatthiyānena nikkhami
anūnakaṁ aṭṭhamāsaṁ padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo sumedho lokanāyako
vattacakko mahāvīro sudassanuyyānamuttame.
Saraṇo ca sabbakāmo ca ahesuṁ aggasāvakā
sāgaro nāmupaṭṭhāko sumedhassa mahesino.
Rāmā ceva surāmā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato nimbarukkhoti 3 pavuccati.
Uruvelā 4 ceva yasavā ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
yasā 5 nāma sirivā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Aṭṭhāsītiratanāni accuggato mahāmuni
obhāseti disā sabbā cando tāragaṇe yathā.
1 Ma. Yu. abhiññāsu pāramiṁ gantvā. 2 Ma. punabbasu nāma. Yu. sumitto nāma.
3 Ma. mahānipoti. Yu. mahānimboti. 4 Ma. uruvelā yasavā ca. Yu. uruveḷo ca
yasavo ca. 5 Ma. Yu. yasodharā sirimā ca.
Cakkavattimaṇi nāma yathā tapati yojanaṁ
tatheva tassa ratanaṁ samantā pharati yojanaṁ.
Navutivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Tevijjā chaḷabhiññāhi balappattehi tādihi
samākulamidaṁ āsi arahantehi sāsanaṁ 1 .
Tepi sabbe amitayasā vippamuttā nirūpadhī
ñāṇālokaṁ dassayitvā nibbutā te mahāyasā.
Sumedho jinavaro buddho medhārāmamhi nibbuto
dhātu vitthārikaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Sumedhabuddhavaṁso ekādasamo.
Dvādasamo sujātabuddhavaṁso
[13] Tattheva maṇḍakappamhi sujāto nāma nāyako
sīhahanu usabhakkhandho 2 appameyyo durāsado.
Candova vimalo suddho sataraṁsīva patāpavā 3
evaṁ sobhati sambuddho jalanto siriyā sadā 4 .
Pāpuṇitvāna sambuddho kevalaṁ bodhimuttamaṁ
sumaṅgalamhi nagare dhammacakkaṁ pavattayi.
1 Ma. sādhuhi. Yu. tādihi. 2 Ma. sabhakkhandho. 3 Yu. tāpavā. 4 Yu. pabhā.
Desento 1 pavaraṁ dhammaṁ sujāto lokanāyako
asītikoṭī abhisamiṁsuṁ paṭhame dhammadesane.
Yadā sujāto amitayaso deve vassamupāgami
sattattiṁsasatasahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Yadā sujāto asamo 2 upagañchi pitu santikaṁ
saṭṭhisatasahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ sujātassa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Abhiññābalappattānaṁ appattānaṁ bhavābhave
saṭṭhisatasahassāni 3 paṭhamaṁ sannipatiṁsu te.
Punāparaṁ sannipāte tidivorohaṇe jine
paññāsasatasahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Upasaṅkamma 4 naravusabhaṁ 5 tassa yo aggasāvako
catūhi satasahassehi sambuddhaṁ upasaṅkami.
Ahantena samayena catudīpamhi issaro
antalikkhacaro āsiṁ cakkavatti mahabbalo.
[6]-
Catudīpe mahārajjaṁ ratane satta uttame
buddhe niyyādayitvāna pabbajiṁ tassa santike.
Ārāmikā janapade uṭṭhānaṁ paṭipiṇḍiya
1 Ma. Yu. desente ... sujāte lokanāyake. 2 Po. Ma. Yu. asamasamo. 3 Yu.
saṭṭhisatasahassānaṁ. 4 Ma. Yu. upasaṅkamanto. 5 Ma. narāsabhaṁ. Yu. naravasabhaṁ.
6 Ma. loke acchariyaṁ disvā abbhūtaṁ lomahaṁsanaṁ upagantvāna vandiṁ so sujātaṁ
lokanāyakaṁ. Yu. ... upagantvāna vandayiṁ ....
Upanenti bhikkhusaṅghassa paccayaṁ sayanāsanaṁ.
Sopi maṁ tadā 1 byākāsi dasasahassamhi issaro
tiṁsakappasahassānaṁ 2 ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
1 Ma. Yu. buddho. 2 Po. Ma. Yu. tiṁsakappasahassamhi.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo hāsaṁ jane ahaṁ
adhiṭṭhahiṁ vattaṁ uggaṁ dasapāramipūriyā.
Suttantaṁ vinayañcāpi navaṅgasatthusāsanaṁ
sabbaṁ pariyāpuṇitvāna sobhayiṁ jinasāsanaṁ.
Tatthappamatto viharanto brahmaṁ bhāvetvā bhāvanaṁ
abhiññāsu pāramiṁ gantvā brahmalokamagañchihaṁ.
Sumaṅgalaṁ nāma nagaraṁ uggato nāma khattiyo
mātā pabhāvatī nāma sujātassa mahesino.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
siri upasiri cando 1 tayo pāsādamuttamā.
Tevīsatisahassāni nāriyo samalaṅkatā
sirinandā nāma nārī upaseno nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā assayānena nikkhami
anūnanavamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo sujāto 2 lokanāyako
vattacakko mahāvīro sumaṅgaluyyānamuttame.
Sudassano sudevo ca ahesuṁ aggasāvakā
nārado nāmupaṭṭhāko sujātassa mahesino.
Nāgā 3 nāgasamānā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato mahāveḷūti vuccati.
So ca rukkho ghanakkhandho 4 acchiddo hoti pattiko
uju vaṁso brahā hoti dassaneyyo manoramo.
Ekakkhandho pavaḍḍhitvā tato sākhā ca 5 bhijjati
yathā subandho morahattho evaṁ sobhati so dumo.
Na tassa kaṇṭhakā honti nāpi chiddaṁ mahā ahu
vitiṇṇasākho aviraḷo sandacchāyo 6 manoramo.
Sudatto ceva citto ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
subhaddā ceva padumā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
1 Ma. nando. Yu. nandā. 2 Yu. sujāte. 3 Ma. Yu. nāgā ca nāgasamālā ca.
4 Po. Yu. ghanaruciro. 5 Ma. Yu. pabhijjati. 6 Yu. sannacchāyo.
Paññāsaratano āsi uccattanena so jino
sabbākāravarūpeto sabbaguṇamupāgato.
Tassa pabhā asamasamā niddhāvati samantato
appamāṇo atuliyo 1 upamehi 2 anūpamo.
Navutivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Yathāpi sāgare ummi gagane tārakā yathā
evaṁ tadā pāvacanaṁ arahantehi cittakaṁ 3 .
[tevijjā 4 chaḷabhiññāhi balappattehi tādihi
samākulamidaṁ āsi arahantehi tādibhi].
So ca buddho asamasamo guṇāni ca tāni atuliyāni
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Sujāto jinavaro buddho selārāmamhi nibbuto
tattheva 5 cetiyo satthu tīṇi gāvutamuggatoti.
Sujātabuddhavaṁso dvādasamo.
Terasamo piyadassibuddhavaṁso
[14] Sujātassa aparena sayambhū lokanāyako
durāsado asamasamo piyadassī mahāyaso.
1 Yu. atulayo ca. 2 Ma. opammehi. Yu. opamehi. 3 Po. vicittitaṁ.
Ma. cittitaṁ. Yu. vicitaṁ. 4 Ma. Yu. ayaṁ gāthā natthi. 5 Ma. Yu. tattheva tassa
cetiyo.
Sopi buddho amitayaso ādiccova virocati
nihantvāna tamaṁ sabbaṁ dhammacakkaṁ pavattayi.
Tassāpi atulatejassa ahesuṁ abhisamayā tayo
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Sudassano devarājā micchādiṭṭhimarocayi
tassa diṭṭhiṁ vinodento satthā dhammamadesayi.
Janasannipāto atulo mahā sannipatī tadā
navakoṭisahassānaṁ 1 dutiyābhisamayo ahu.
Yadā doṇamukhaṁ hatthiṁ vineti 2 narasārathi
asītikoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ tassāpi piyadassino
koṭisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo.
Tato paraṁ navutikoṭī samiṁsu ekato munī
tatiye sannipātamhi asītikoṭiyo ahu.
Ahantena samayena kassapo nāma māṇavo 3
ajjhāyiko mantadharo tiṇṇaṁ vedāna pāragū.
Tassa dhammaṁ suṇitvāna pasādaṁ janayiṁ ahaṁ
koṭisatasahassehi saṅghārāmaṁ amāpayiṁ 4 .
Tassa datvāna ārāmaṁ haṭṭho saṁviggamānaso
saraṇe 5 pañcasīle ca daḷhaṁ katvā samādayiṁ.
1 Ma. Yu. navutikoṭisahassānaṁ. 2 Ma. Yu. vinesi. 3 Ma. Yu. brāhmaṇo.
4 Po. Yu. amāpayi. 5 Yu. saraṇaṁ pañcasīlañca.
Sopi maṁ buddho byākāsi saṅghamajjhe nisīdiya
aṭṭhārasakappasate ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ 1
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Sudhaññaṁ nāma nagaraṁ sudatto nāma khattiyo
sucandā 2 nāma janikā piyadassissa satthuno.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
sunimmalavimalagirigūhā tayo pāsādamuttamā.
Tettiṁsatisahassāni [3]- nāriyo samalaṅkatā
vimalā 4 nāma sā nārī kañcanāveḷātrajo 5 .
1 Yu. pasādayi. 2 Po. sucandanā. Ma. candā nāmāsi. 3 Ma. ca. 4 Yu.
vimalā nāma nārī ca. 5 Ma. kañcanāveḷo nāma atrajo. Yu. kañcanaveḷo nāMa....
Nimitte caturo disvā rathayānena nikkhami
chamāsaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
Brahmunā yācito santo piyadassiṁ mahāmuni
vattacakko mahāvīro usabhuyyāne 1 manorame.
Pālito sabbadassī ca ahesuṁ aggasāvakā
sobhito nāmupaṭṭhāko piyadassissa satthuno.
Sujātā dhammadinnā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato kakudhoti 2 pavuccati.
Sandako 3 dhammiko ceva ahesuṁ aggupaṭṭhakā
visākhā dhammadinnā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Sopi buddho amitayaso dvattiṁsavaralakkhaṇo
asītihatthamubbedho sālarājāva dissati.
Aggiyā candasuriyānaṁ natthi tādisikā pabhā
yathā ahu pabhā tassa asamassa mahesino.
Tassāpi devadevassa āyu tāvattakā 4 ahu
navutivassasahassāni loke aṭṭhāsi cakkhumā.
Sopi buddho asamasamo yugānipi tāni atuliyāni
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
[5]- Piyadassī munivaro assatthārāmamhi nibbuto
tattheva tassa jinathūpo tīṇi yojanamuggatoti.
Piyadassibuddhavaṁso terasamo.
1 Yu. ussāvanuyyāne. 2 Yu. kakuddhoti. 3 Ma. sandhako dhammako ceva.
Yu. sannako. 4 Ma. tāvatakaṁ. 5 Yu. so.
Cuddasamo atthadassibuddhavaṁso
[15] Tattheva maṇḍakappamhi atthadassī mahāyaso
mahātamaṁ nihantvāna patto sambodhimuttamaṁ.
Brahmunā yācito santo dhammacakkaṁ pavattayi
amatena tappayī lokaṁ dasasahassī sadevakā 1 .
Tassāpi lokanāthassa ahesuṁ abhisamayā tayo
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Yadā buddho atthadassī carati devacārikaṁ
koṭisatasahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Punāparaṁ yadā buddho desesi pitu santike
koṭisatasahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ tassāpi ca mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Aṭṭhanavutisahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
aṭṭhāsītisahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Aṭṭhasattatisahassānaṁ 2 tatiyo āsi samāgamo
anupādāvimuttānaṁ vimalānaṁ mahesinaṁ.
Ahantena samayena jaṭilo uggatāpano
susimo nāma nāmena mahiyā seṭṭhasammato.
1 Po. Ma. Yu. sadevakaṁ. 2 Yu. aṭṭhatiṁsasahassānaṁ.
Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ padumaṁ pārichattakaṁ
devalokā āharitvā sambuddhaṁ abhipūjayiṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi atthadassī mahāmuni
aṭṭhārase kappasate ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhikā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā tuṭṭho 1 saṁviggamānaso
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Sobhaṇaṁ nāma nagaraṁ sāgaro nāma khattiyo
sudassanā nāma janikā atthadassissa mahesino 2 .
Dasavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
amaragisuragigiribāhanā 3 tayo pāsādamuttamā.
1 Ma. Yu. haṭṭho. 2 Ma. Yu. satthuno. 3 Ma. amaragirisugirivāhanā.
Yu. amaragirisuragiri girivāhanā.
Tettiṁsatisahassāni 1 nāriyo samalaṅkatā
visākhā nāma sā nārī selo nāmāsi atrajo.
Nimitte caturo disvā assayānena nikkhami
anūnāṭṭhamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo atthadassī mahāyaso
vattacakko mahāvīro anomuyyāne narāsabho.
Santo ca upasanto ca ahesuṁ aggasāvakā
abhayo nāmupaṭṭhāko atthadassissa mahesino.
Dhammā ceva sudhammā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato campakoti pavuccati.
Nakulo 2 ceva nisabho ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
makilā ca sunandā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Sopi buddho asamasamo asītiratanamuggato 3
sobhati sālarājāva uḷurājāva pūrito.
Tassa pākaṭikā raṁsi anekasatakoṭiyo
uddhaṁ adho dasadisā pharanti yojanaṁ sadā 4 .
Sopi buddho naravusabho 5 sabbasattuttamo muni
vassasatasahassāni loke aṭṭhāsi cakkhumā.
Atulaṁ dassetvā 6 obhāsaṁ virocetvā sadevake
sopi aniccataṁ patto yathaggupādānasaṅkhayā.
1 Ma. Yu. tettiṁsañca sahassāni. 2 Po. ālā ceva nilabho ca. 3 Ma. Yu.
asītihatthamuggato. 4 Yu. tadā. 5 Ma. Yu. narāsabho 6 Yu. datvāna.
Atthadassī jinavaro anomārāmamhi nibbuto
dhātuvitthārakaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Atthadassibuddhavaṁso cuddasamo.
Paṇṇarasamo dhammadassibuddhavaṁso
[16] Tattheva maṇḍakappamhi dhammadassī mahāyaso
tamandhakāraṁ vidhamitvā atirocati sadevake.
Tassāpi atulatejassa dhammacakkappavattane
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Yadā buddho dhammadassī vinesi sañjayaṁ isī
tadā navutikoṭīnaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Yadā sakko upagañchi sapariso vināyakaṁ
tadā asītikoṭīnaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Tassāpi devadevassa sannipātā tayo āsuṁ 1
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Yadā buddho dhammadassī saraṇe vassaṁ upāgami
tadā koṭisahassānaṁ 2 paṭhamo āsi samāgamo.
Punāparaṁ yadā buddho devato eti 3 mānusaṁ
tadāpi satakoṭīnaṁ dutiyo āsi samāgamo.
1 Ma. Yu. ahuṁ. 2 Po. Ma. koṭisatasahassānaṁ. 3 Yu. .. ehi mānuse.
Punāparaṁ yadā buddho pakāsesi dhute guṇe
tadā asītikoṭinaṁ tatiyo āsi samāgamo.
Ahantena samayena sakko āsiṁ purindado
dibbagandhena mālena turiyena abhipūjayiṁ.
Sopi maṁ tadā 1 byākāsi devamajjhe nisīdiya
aṭṭhārasakappasate ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissati maṁ jinaṁ.
1 Po. Ma. Yu. buddho.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Saraṇaṁ nāma nagaraṁ saraṇo nāma khattiyo
sunandā nāma janikā dhammadassissa satthuno.
Aṭṭhavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
arajo virajo sudassano tayo pāsādamuttamā.
Cattāḷīsahassāni 1 nāriyo samalaṅkatā
vicikolī 2 nāma nārī atrajo puññavaḍḍhano.
Nimitte caturo disvā pāsādenābhinikkhami
sattāhaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
Brahmunā yācito santo dhammadassī narāsabho
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Padumo pussadevo 3 ca ahesuṁ aggasāvakā
sudatto nāmupaṭṭhāko dhammadassissa satthuno.
Khemā ca saccanāmā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato timbajāloti 4 vuccati.
Subhaddo kaṭissaho ceva ahesuṁ aggupaṭṭhakā
sāḷisā 5 ca kaḷissā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Sopi buddho asamasamo asītihatthamuggato
atirocati tejena dasasahassamhi dhātuyā.
Suphullo sālarājāva vijjuva gagane yathā
majjhantikeva suriyo evaṁ so upasobhatha 6 .
Tassāpi atulatejassa samakaṁ āsi jīvitaṁ
vassasatasahassāni loke aṭṭhāsi cakkhumā.
1 Ma. Yu. ticattāḷīsasahassāni. 2 Yu. vicitoḷī. 3 Ma. Yu. phussadevo.
4 Ma. Yu. bimbajālo. 5 Ma. sāḷiyā ca kaḷiyā ca. Yu. sāḷiyā ca vaḷiyā ca.
6 Yu. upasobhittha.
Obhāsaṁ dassayitvāna vimalaṁ katvāna sāsanaṁ
cavi 1 candova gagane nibbuto so sasāvakoti.
Dhammadassī mahāvīro kesārāmamhi 2 nibbuto
tasseva 3 so thūpavaro tīṇi yojanamuggatoti.
Dhammadassibuddhavaṁso paṇṇarasamo.
Soḷasamo siddhatthabuddhavaṁso
[17] Dhammadassissa aparena siddhattho lokanāyako 4
nihantvāna 5 tamaṁ sabbaṁ suriyo abbhuggato yathā.
Sopi patvāna sambodhiṁ santārento sadevakaṁ
abhivassi dhammameghena nibbāpento sadevakaṁ.
Tassāpi atulatejassa ahesuṁ abhisamayā tayo
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Punāparaṁ bhīmaraṭṭhe yadā 6 āhani dundubhiṁ
tadā navutikoṭīnaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Yadā buddho dhammaṁ desesi vebhāre so naruttamo 7
tadā navutikoṭīnaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ siddhatthassa 8 mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
1 Yu. virocayi. 2 Ma. sālārāmamhi. 3 Ma. tatthevassa thūpavaro. 4 Po.
Ma. Yu. - nāma nāyako. 5 Ma. nīhinitvā. Yu. nīharitvā. 6 Yu. yadi āhani duddabhiṁ. 7 Ma. puruttame. 8 Ma. Yu. tasmimpi dvipaduttame.
Koṭisatānaṁ navutiyā 1 asītiyāpica koṭinaṁ
ete āsuṁ tayo ṭhānā vimalānaṁ samāgame.
Ahantena samayena maṅgalo nāma tāpaso
uggatejo duppasaho abhiññābalasamāhito.
Jambuto phalamāhatvā 2 siddhatthassa adāsahaṁ
paṭiggahetvāna sambuddho idaṁ vacanamabravi.
Passatha imaṁ tāpasaṁ jaṭilaṁ uggatāpanaṁ
catunavuti ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
1 Po. Ma. Yu. navutīnaṁ. 2 Po. phalasamāhantvā. Ma. phalamānetvā.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti sahanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Vebhāraṁ nāma nagaraṁ udeno nāma khattiyo
suphassā nāma janikā siddhatthassa mahesino.
Dasavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
kokāsuppalakokanudā 1 tayo pāsādamuttamā.
Tisoḷasasahassāni nāriyo samalaṅkatā
sumanā 2 nāma sā nārī anupamo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā sivikāyābhinikkhami
anūnadasamāsāni padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo siddhattho lokanāyako
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Sambalo ca sumitto ca ahesuṁ aggasāvakā
revato nāmupaṭṭhāko siddhatthassa mahesino.
Sīvalā ca surāmā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato kaṇṇikāroti 3 vuccati.
Suppiyo ca sambuddho ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
rammā ceva surammā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
So buddho saṭṭhiratanaṁ ahosi nabhamuggato
kañcanagghikasaṅkāso dasasahassī virocati.
Sopi buddho asamasamo atulo appaṭipuggalo
vassasatasahassāni loke aṭṭhāsi cakkhumā.
Vipulappabhaṁ 4 dassayitvā pupphāpetvāna sāvake
vilāsetvā varasamāpattiyā 5 nibbuto so sasāvako.
1 Ma. -- kokanadā. 2 Ma. somanassā. 3 Ma. Yu. kaṇikāroti.
4 Yu. vimalaṁ pupphaṁ. 5 Ma. samāpatyā. Yu. -- ca samāpattiyā.
Siddhattho munivaro buddho anomārāmamhi nibbuto
tattheva tassa thūpavaro catuyojanamuggatoti.
Siddhatthabuddhavaṁso soḷasamo.
Sattarasamo tissabuddhavaṁso
[18] Siddhatthassa aparena asamo appaṭipuggalo
anantasīlo 1 amitayaso tisso lokagganāyako.
Tamandhakāraṁ vidhamitvā obhāsetvā sadevakaṁ
anukampako mahāvīro loke uppajji cakkhumā.
Tassāpi atulā iddhi atulā 2 sīlasamādhiyo
sabbattha pāramiṁ gantvā dhammacakkaṁ pavattayi.
So buddho dasasahassamhi viññāpesi giraṁ suciṁ
koṭisatāni 3 abhisamiṁsu paṭhame dhammadesane.
Dutiyo navutikoṭīnaṁ tatiye 4 saṭṭhikoṭiyo
bandhanāto 5 pamocesi sampatte 6 naramarū tadā.
Sannipātā tayo āsuṁ tissassa 7 ca mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Khīṇāsavasatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
navutisatasahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
1 Ma. anantatejo. 2 Ma. atulaṁ sīlaṁ samādhi ca. Yu. atulasīlasamādhī ca.
3 Yu. koṭisatasahassāni samiṁs. 4 Ma. tatiyo. 5 Yu. bandhanā so.
6 Ma. satte --. 7 Ma. Yu. tisse lokagganāyake.
Asītisatasahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ pupphitānaṁ vimuttiyā.
Ahantena samayena sujāto nāma khattiyo
mahābhogaṁ chaḍḍayitvā pabbajiṁ isipabbajjaṁ.
Mayi pabbajite sante uppajji lokanāyako
buddhoti saddaṁ sutvāna pīti me upapajjatha.
Dibbaṁ mandāravaṁ pupphaṁ padumaṁ pārichattakaṁ
ubho hatthehi paggayha dhunamāno upāgamiṁ.
Pātuvaṇṇaparivutaṁ tissaṁ lokagganāyakaṁ
tamahaṁ pupphaṁ gahetvāna matthake dhāraye 1 jinaṁ.
Sopi maṁ tadā 2 byākāsi janamajjhe nisīdiya
dvānavute ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
1 Ma. Yu. dhārayiṁ. 2 Ma. Yu. buddho. ito paraṁ īdisameva.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Khemakaṁ nāma nagaraṁ janasando 1 nāma khattiyo
padumā nāma janikā tissassa ca mahesino.
Sattavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
guṇaselānādiyanisabho 2 tayo pāsādamuttamā.
Samatiṁsasahassāni nāriyo samalaṅkatā
subhaddā nāma 3 sā nārī ānando nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā assayānena nikkhami
anūnakaṁ 4 aḍḍhamāsaṁ padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo tisso lokagganāyako
vattacakko mahāvīro yasavatīdāyamuttame 5 .
Brahmadevo ca udayo ca ahesuṁ aggasāvakā
samago 6 nāmupaṭṭhāko tissassa ca mahesino.
Phussā ceva sudattā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato asanoti pavuccati.
Sambalo ca siri ceva ahesuṁ aggupaṭṭhakā
kīsāgotamī upasenā ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
1 Ma. Yu. janasandho. 2 Ma. guhaselanārisayanisabhā. Yu. ghaselanārīnisabhā.
3 Ma. nāmikā. 4 Ma. anūnāṭṭhamāsāni. Yu. anūnakaṁ aṭṭhamāsaṁ. 5 Ma.
Yu. yasavatīyamuttame. 6 Ma. Yu. samaṅgo.
Sopi buddho saṭṭhiratano ahu uccattane jino
anūpamo asadiso himavā viya dissati.
Tassāpi atulatejassa āyu āsi anuttaro
vassasatasahassāni loke aṭṭhāsi cakkhumā.
Uttamaṁ pavaraṁ seṭṭhaṁ anubhotvā mahāyasaṁ
jalitvā aggikkhandhova nibbuto so sasāvako.
Valāhakova anilena suriyena viya ussavo
andhakārova dīpena 1 nibbuto so sasāvako.
Tisso jinavaro buddho nandārāmamhi nibbuto
tattheva tassa jinathūpo tīṇi yojanasamussitoti.
Tissabuddhavaṁso sattarasamo.
Aṭṭhārasamo pussabuddhavaṁso 2
[19] Tattheva maṇḍakappamhi ahu satthā anuttaro
anūpamo asamasamo pusso 3 lokagganāyako.
Sopi sabbaṁ tamaṁ hantvā vijaṭetvā mahājaṭaṁ
sadevakaṁ tappayanto abhivassi amatambunā 4 .
Dhammacakkaṁ pavattente phusse nakkhattamaṅgale
asītisatasahassānaṁ 5 paṭhamābhisamayo ahu.
1 Ma. padīpena. 2 Ma. Yu. phussabuddhavaṁso. 3 Ma. Yu. sabbattha phusso.
4 Yu. amatambuyā. 5 Ma. Yu. koṭisatasahassānaṁ.
Navutisatasahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu
asītisatasahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ pussassa ca 1 mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Saṭṭhisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
paññāsasatasahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Cattāḷīsasatasahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo
anupādā vimuttānaṁ vocchinnapaṭisandhinaṁ.
Ahantena samayena vijito 2 nāma khattiyo
chaḍḍayitvā mahārajjaṁ pabbajiṁ tassa santike.
Sopi maṁ buddho byākāsi pusso lokagganāyako
dvenavute ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
1 Ma. Yu. pi. 2 Ma. Yu. vijitāvī.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Suttantaṁ vinayañcāpi navaṅgasatthusāsanaṁ
sabbaṁ pariyāpuṇitvāna sobhayiṁ jinasāsanaṁ.
Tatthappamatto viharanto brahmaṁ bhāvetvā bhāvanaṁ
abhiññāsu pāramiṁ gantvā brahmalokamagañchihaṁ.
Kāsikaṁ nāma nagaraṁ jayaseno nāma khattiyo
sirimā nāma janikā pussassa ca 1 mahesino.
Navavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
garuḷahaṁsasuvaṇṇatārā 2 tayo pāsādamuttamā.
Tevīsatisahassāni 3 nāriyo samalaṅkatā
kīsāgotamī nāma [4]- ānando 5 nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā hatthiyānena nikkhami
sattāhaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
Brahmunā yācito santo pusso lokagganāyako
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Surakkhito dhammaseno 6 ahesuṁ aggasāvakā
sabhiyyo nāmupaṭṭhāko pussassa ca mahesino.
Cālā ca upacālā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato āmalakoti 7 vuccati.
Dhanañjayo visākho ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
padumā sirināgā ca 8 ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
1 Ma. Yu. pi. 2 Ma. Yu. garuḷahaṁsasuvaṇṇabhārā. 3 Ma. tiṁsaitthisahassāni.
4 Ma. Yu. nārī. 5 Ma. anūpamo. 6 Yu. sukhito dhammaseno ca. 7 Ma. Yu.
āmaṇḍoti. 8 Ma. Yu. padumā ceva nāgā ca.
Aṭṭhapaṇṇāsaratanaṁ sopi accuggato muni
sobhati sataraṁsīva uḷurājāva pūrito.
Navutivassasahassāni āyu vijjati tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Ovaditvā bahū satte santāretvā bahū jane
sopi satthā atulayaso nibbuto so sasāvako.
Pusso jinavaro satthā senārāmamhi nibbuto
dhātuvitthārikaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Pussabuddhavaṁso aṭṭhārasamo.
Ekūnavīsatimo vipassibuddhavaṁso
[20] Pussassa aparena sambuddho dipaduttamo
vipassī nāma nāmena loke uppajji cakkhumā.
Avijjaṇḍaṁ 1 padāletvā patto sambodhimuttamaṁ
dhammacakkaṁ pavattetuṁ pakkāmi bandhumatīpuraṁ.
Dhammacakkaṁ pavattetvā ubho bodhesi nāyako
gaṇanāya na vattabbo paṭhamābhisamayo ahu.
Punāparaṁ amitayaso tattha saccaṁ pakāsayi
caturāsītisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
1 Ma. Yu. avijjaṁ sabbaṁ.
Caturāsītisahassāni sambuddhamanupabbajuṁ
tesamārāmapattānaṁ dhammaṁ desesi cakkhumā.
Sabbākārena bhāsato ṭhatvā 1 upanissā jino 2
tepi dhammavaraṁ gantvā tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ vippassissa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Aṭṭhasaṭṭhisatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
bhikkhusatasahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Asītibhikkhusahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo
tattha bhikkhugaṇamajjhe sambuddho atirocati.
Ahantena samayena nāgarājā mahiddhiko
atulo nāma nāmena puññavanto jutindharo.
Nekānaṁ nāgakoṭīnaṁ parivāretvānahaṁ tadā
vajjanto dibbaturiyehi lokajeṭṭhaṁ upāgamiṁ.
Upasaṅkamitvāna sambuddhaṁ vipassiṁ lokanāyakaṁ
maṇimuttāratanakhacitaṁ sabbābharaṇavibhūsitaṁ
nimantetvā dhammarājassa suvaṇṇapīṭhamadāsahaṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi saṅghamajjhe nisīdiya
ekanavuti ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
1 Ma. Yu. sutvā. 2 Ma. upanisādino.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assatthamūle sambodhiṁ bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhā titthaṁ gahetvā uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi 1 vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Nagaraṁ bandhumatī nāma bandhumo nāma khattiyo
mātā bandhumatī nāma vipassissa mahesino.
Aṭṭhavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
nando sunando sirimā tayo pāsādamuttamā.
Ticattārisahassāni nāriyo samalaṅkatā
sudassanā 2 nāma nārī samavattakkhandho 3 nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā rathayānena nikkhami
anūnāṭṭhamāsāni padhānaṁ padahī jino.
1 Ma. Yu. tassāhaṁ. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. sutanā. 3 Yu. saṁvaṭṭakakhandho.
Brahmunā yācito santo vipassī lokanāyako
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Khandho ca tissanāmo ca ahesuṁ aggasāvakā
asoko nāmupaṭṭhāko vipassissa mahesino.
Candā ca candamittā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato pāṭalīti pavuccati.
Punabbasumitto nāgo ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
sirimā uttarā ceva ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Asītihatthamubbedho vipassī lokanāyako
pabhā niddhāvatī tassa samantā sattayojane.
Asītivassasahassāni āyu buddhassa tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Bahudevamanussānaṁ bandhanaṁ parimocayi
maggāmaggañca ācikkhi avasesaputhujjane.
Ālokaṁ dassayitvāna dassetvā amataṁ padaṁ
jalitvā aggikkhandhova nibbuto so sasāvako.
Iddhivaraṁ puññavaraṁ lakkhaṇacakkasumitaṁ 1
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Vipassī naravaro vīro sumittārāmamhi nibbuto
tattheva tassa thūpavaro sattayojanamussitoti.
Vipassibuddhavaṁso ekūnavīsatimo.
1 Ma. lakkhaṇañca kusumitaṁ. Yu. lakkhaṇañcatubhūmikaṁ.
Vīsatimo sikhibuddhavaṁso
[21] Vipassissa aparena sambuddho dipaduttamo
sikhivhayo 1 nāma jino asamo appaṭipuggalo.
Mārasenaṁ pamadditvā patto sambodhimuttamaṁ
dhammacakkaṁ pavattesi anukampāya pāṇinaṁ.
Dhammacakkaṁ pavattente sikhimhi jinapuṅgave
koṭisatasahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Aparaṁpi dhammaṁ desente gaṇaseṭṭhe naruttame
navutikoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Yamakapāṭihāriyaṁ 2 dassayante sadevake
asītikoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sannipātā tayo āsuṁ sikhissāpi mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Bhikkhusatasahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
asītibhikkhusahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Sattatibhikkhusahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo
anupalitto padumaṁva toyamhi sampavaḍḍhitaṁ.
Ahantena samayena arindamo nāma khattiyo
sambuddhappamukhaṁ saṅghaṁ annapānena tappayiṁ.
1 Yu. sikhisvahayo. Ma. sikhivhayo āsi jino. 2 Ma. yamakapāṭihāriyañca. Yu. yamakaṁ
pāṭihāriyañca.
Bahudussavaraṁ datvā dussakoṭiṁ anappakaṁ
alaṅkataṁ hatthiyānaṁ sambuddhassa adāsahaṁ.
Hatthiyānaṁ nimminitvā kappiyaṁ upanāmayiṁ
pūrayiṁ mānasaṁ mayhaṁ niccaṁ daḷhamupaṭṭhitaṁ.
Sopi maṁ buddho byākāsi sikhī lokagganāyako
ekattiṁse ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā 1 nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
1 Yu. ahu kapilavhaye ramme. ito paraṁ īdisameva.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Nagaraṁ aruṇavatī nāma aruṇo nāma khattiyo
pabhāvatī nāma janikā sikhissa ca mahesino.
Sattavassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
suvaḍḍhako giri nārīvāhano 1 tayo pasādamuttamā.
Catuvīsatisahassāni nāriyo samalaṅkatā
sabbakāmā nāma sā nārī atulo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā hatthiyānena nikkhami
aṭṭhamāsaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
Brahmunā yācito santo sikhī lokagganāyako
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Abhibhū sambhavo nāma 2 ahesuṁ aggasāvakā
khemaṅkaro nāmupaṭṭhāko sikhissa ca mahesino.
Makhilā 3 ca padumā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato puṇḍarīkoti vuccati.
Sirivaḍḍho ca nando 4 ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
cittā ceva sucittā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Uccattanena so buddho sattatihatthamuggato
kañcanagghikasaṅkāso dvattiṁsavaralakkhaṇo.
Tassāpi byāmappabhā kāyā niccharanti 5 nirantaraṁ
disodisaṁ niccharanti tīṇi yojanāni so pabhā.
Sattativassasahassāni āyu tassa mahesino
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
1 Ma. sucandako giri vasabho. Yu. sucando giri vahano. 2 Ma. ceva. 3 Ma.
sakhilā. Yu. akhilā ceva. 4 Yu. cando. 5 Ma. Yu. divārattiṁ.
Dhammameghaṁ vassitvāna 1 temayitvā sadevake
khemataṁ pāpayitvāna nibbuto so sasāvako.
Anubyañjanasampannaṁ dvattiṁsavaralakkhaṇaṁ
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Sikhī munivaro buddho assārāmamhi 2 nibbuto
tattheva tassa thūpavaro tīṇi yojanamuggatoti.
Sikhibuddhavaṁso vīsatimo.
Ekavīsatimo vessabhūbuddhavaṁso
[22] Tattheva maṇḍakappamhi asamo appaṭipuggalo
vessabhū nāma nāmena loke uppajji so 3 jino.
Ādittaṁ ida 4 rāgaggi taṇhānaṁ vijitaṁ jānaṁ 5
nāgova bandhanaṁ chetvā patto sambodhimuttamaṁ.
Dhammacakkaṁ pavattesi vessabhū lokanāyako
asītikoṭisahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Pakkante cārikaṁ raṭṭhe lokajeṭṭhe narāsabhe
sattatikoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Mahādiṭṭhiṁ vinodento pāṭiheraṁ 6 karoti so
samāgatā naramarū dasasahassīsadevake.
1 Ma. pavassetvā. Yu. dhammamegho pavassetvā. 2 Yu. dussārānamhi. 3 Ma.
nāyako. 4 Ma. vata. Yu. ādittaṁ ti ca. 5 Ma. tadā. Yu. sadā. 6 Yu. pāṭihīraṁ.
Mahāacchariyaṁ disvā abbhūtaṁ lomahaṁsanaṁ
devā ceva manussā ca bujjhare saṭṭhikoṭiyo.
Sannipātā tayo āsuṁ vessabhussa mahesino
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Asītikoṭisahassānaṁ paṭhamo āsi samāgamo
sattatibhikkhusahassānaṁ dutiyo āsi samāgamo.
Saṭṭhibhikkhusahassānaṁ tatiyo āsi samāgamo
jarādibhayabhītānaṁ orasānaṁ mahesino 1 .
Tassa buddhassa asamassa cakkaṁ vattitamuttamaṁ
sutvāna paṇītaṁ dhammaṁ pabbajjamabhirocayi.
Ahantena samayena sudassano nāma khattiyo
annapānena vatthena sasaṅghaṁ jinamapūjayiṁ.
Mahādānaṁ pavattetvā rattindivamatandito
pabbajjaṁ guṇasampannaṁ pabbajiṁ jinasantike.
Ācāraguṇasampanno vattasīlasamāhito
sabbaññutaṁ gavesanto ramāmi jinasāsane.
Saddhāpītiṁ uppādetvā buddhaṁ vandāmi sattharaṁ
pīti uppajjati mayhaṁ bodhiyāyeva kāraṇā.
Anivattamānasaṁ ñatvā sambuddho etadabravi
ekattiṁse ito kappe ayaṁ buddho bhavissati.
1 Yu. mahesinaṁ.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Anomaṁ nāma nagaraṁ suppatito nāma khattiyo
mātā yasavatī nāma vessabhussa mahesino.
Chabbassasahassāni 1 agāraṁ ajjhāvasi so
ruci surati vaḍḍhakā 2 tayo pāsādamuttamā.
Anūnatiṁsasahassāni nāriyo samalaṅkatā
sucittā nāma sā nārī suppabuddho nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā sivikāyābhinikkhami
chamāsaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
1 Ma. cha ca vassasahassāni agāraṁ ajjha so vasi. evamuparipi. 2 Ma. ruci suruci
Brahmunā yācito santo vessabhū lokanāyako
vattacakko 1 mahāvīro aruṇepi 2 naruttamo.
Soṇo ca uttaro ceva ahesuṁ aggasāvakā
upasanto nāmupaṭṭhāko vessabhussa mahesino.
Rāmā ceva samālā nāma 3 ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato mahāsāloti vuccati.
Sotthiko ceva rammo ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
gotamī ca sirimā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Saṭṭhiratanamubbedho hemayūpasamūpamo
kāyā niccharati raṁsi rattiṁva pabbate sikhī.
Saṭṭhivassasahassāni āyu tassa mahesino
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Dhammaṁ vitthārikaṁ katvā vibhajjitvā mahājanaṁ
dhammanāvaṁ ṭhapetvāna nibbuto so sasāvako.
Dassaneyyaṁ sabbajanaṁ vihāraṁ iriyāpathaṁ
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Vessabhū jinavaro satthā khemārāmamhi nibbuto
dhātuvitthārakaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Vessabhūbuddhavaṁso ekavīsatimo.
1 Ma. vatti cakkaṁ. 2 Ma. aruṇārāme. 3 Ma. ca. Yu. dāmā ceva samālā ca.
Dvāvīsatimo kukkusandhabuddhavaṁso 1
[23] Vessabhussa aparena sambuddho dipaduttamo
kukkusandho nāma nāmena appameyyo durāsado.
Ugghāṭetvā sabbabhavaṁ cariyāya pāramiṅgato
sīhova pañjaraṁ bhetvā patto sambodhimuttamaṁ.
Dhammacakkaṁ pavattente kukkusandhe lokanāyake
cattāḷīsakoṭisahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Antalikkhamhi ākāse yamakaṁ katvā vikubbanaṁ
tiṁsakoṭisahassānaṁ bodhesi devamānuse.
Naradevassa yakkhassa catusaccappakāsane
dhammābhisamayo tassa gaṇanāto asaṅkhiyo.
Kukkusandhassa bhagavato eko āsi samāgamo
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Cattāḷīsasahassānaṁ tadā āsi samāgamo
dantabhūmimanuppattānaṁ āsavādigaṇakkhayā.
Ahantena samayena khemo nāmāsi khattiyo
tathāgate jinaputte dānaṁ datvā anappakaṁ.
Pattañca cīvaraṁ datvā añjanaṁ madhulaṭṭhikaṁ
imetaṁ patthitaṁ sabbaṁ paṭiyādemi varaṁ varaṁ.
1 Ma. Yu. kakusandha .... sabbattha īdisameva.
Sopi maṁ muni 1 byākāsi kukkusandho vināyako
imamhi bhaddake kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
1 Ma. buddho.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Nagaraṁ khemavatī nāma khemo nāmāsahaṁ tadā
sabbaññutaṁ gavesanto pabbajiṁ tassa santike.
Brāhmaṇo aggidatto ca āsi buddhassa so pitā
visākhā nāma janikā kukkusandhassa mahesino 1 .
Vasati tattha khemapure sambuddhassa mahākulaṁ
narānaṁ pavaraṁ seṭṭhaṁ jātimantaṁ mahāyasaṁ.
Catuvassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
1 Ma. satthuno.
Kāmavaḍḍhakāmasuddhirativaḍḍhano 1 tayo pāsādamuttamā.
Samatiṁsasahassāni nāriyo samalaṅkatā
ropinī 2 nāma sā nārī uttaro nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā rathayānena nikkhami
anūnakaṁ aṭṭhamāsaṁ 3 padhānaṁ padahī jino.
Brahmunā yācito santo kukkusandho lokanāyako 4
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Vidhuro sañjīvanāmo 5 ca ahesuṁ aggasāvakā
buddhijo nāmupaṭṭhāko kukkusandhassa mahesino 6 .
Sāmā ca campanāmā 7 ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato sirisoti pavuccati.
Accuggato ca sumano ahesuṁ aggupaṭṭhakā
nandā ceva sunnadā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Cattāḷīsaratanāni accuggato mahāmuni
kanakappabhā niccharati 8 samantā dasayojanaṁ 9 .
Cattāḷīsavassasahassāni āyu tassa mahesino
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Dhammāpaṇaṁ pasāretvā naranārīnaṁ sadevake
1 Sī. ruci suruci rativaddhananāmakā. Ma. kāmakāmavaṇṇakāmasuddhināmā. Yu. ruci suruci
vaḍḍhanā. 2 Ma. rocīnī. Yu. virocamānā. 3 Ma. anūnāṭṭhamāsāni. 4 Ma. vināyako.
5 Ma. vidhuro ca sañjīvo ca. 6 Ma. Yu. satthuno. 7 Ma. sāmā ca campā nāmā ca.
8 Yu. niccharanti. 9 Yu. dvādasayojanaṁ.
Naditvā sīhanādaṁva 1 nibbuto so sasāvako.
Aṭṭhaṅgavacanasampanno acchiddāni nirantaraṁ
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Kukkusandho jinavaro khemārāmamhi nibbuto
tattheva tassa thūpavaro gāvutanabhamuggatoti.
Kukkusandhabuddhavaṁso dvāvīsatimo.
Tevīsatimo konāgamanabuddhavaṁso
[24] Kukkusandhassa aparena sambuddho dipaduttamo
konāgamano nāma jino lokajeṭṭho narāsabho.
Dasadhamme pūrayitvāna kantāraṁ samatikkami
pavāhāya 2 malaṁ sabbaṁ patto sambodhimuttamaṁ.
Dhammacakkaṁ pavattente konāgamane 3 vināyake
tiṁsakoṭisahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Pāṭihīraṁ karonte ca paravādappamaddane
vīsatikoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Tato vikubbanaṁ katvā jino devapuraṁ gato
vasati tattha sambuddho silāya paṇḍukambale.
Pakaraṇe satta desento vassaṁ vasati so muni
dasakoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
1 Yu. sīhanādañca. 2 Ma. Yu. pavāhiya. 3 Ma. konāgamananāyake. Yu. konāgamane
nāyake.
Tassāpi devadevassa eko āsi samāgamo
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Tiṁsabhikkhusahassānaṁ tadā āsi samāgamo
oghānamatikkantānaṁ 1 bhijjitānañca maccuyā.
Ahantena samayena pabbato nāma khattiyo
mittāmaccehi sampanno balabāhanamappakaṁ 2 .
Sambuddhadassanaṁ gantvā sutvā dhammamanuttaraṁ
nimantetvā sajinaṁ saṅghaṁ dānaṁ datvā yadicchakaṁ.
Pattuṇṇaṁ cīnapaṭañca koseyyaṁ kambalaṁpica
sovaṇṇapādukañceva adāsi 3 satthu sāvake.
Sopi maṁ muni byākāsi saṅghamajjhe nisīdiya
imasmiṁ bhaddake kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlasmiṁ nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ paggayha nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ adi so jino
paṭiyattavaramaggena bodhimaṇḍamhi ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ
assattharukkhamūlamhi bujjhissati mahāyaso.
1 Yu. atikkantacaturoghānaṁ. 2 Ma. Yu. anantabalavāhanaṁ. 3 Ma. Yu. adāsiṁ.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ.
Ukkuṭṭhisaddā vattanti apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
Anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Sabbaññutaṁ gavesanto dānaṁ datvā naruttamo 1
ohāyāhaṁ mahārajjaṁ pabbajiṁ jinasantike.
Nagaraṁ sobhavatī nāma sobho nāmāsi khattiyo
vasati tattha nagare sambuddhassa mahākulaṁ.
Brāhmaṇo yaññadatto ca āsi buddhassa so pitā
uttarā nāma janikā konāgamanassa satthuno.
Tīṇi vassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
tusitasantusitasantuṭṭhā tayo pāsādamuttamā.
Anūnasoḷasasahassāni nāriyo samalaṅkatā
rucigattā nāma nārī satthavāho nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā hatthiyānena nikkhami
chamāsaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
Brahmunā yācito santo konāgamano 2 lokanāyako
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Bhiyyoso 3 uttaro nāma ahesuṁ aggasāvakā
sotthijo nāmupaṭṭhāko konāgamanassa yasassino 4 .
1 Ma. Yu. naruttame. 2 Ma. konāgamananāyako. 3 Ma. bhiyyaso. 4 Ma. Yu.
satthuno.
Samuddā uttarā ceva ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato udumbaroti vuccati.
Uggo ca somadevo ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
sīvalā ceva sāmā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Uccattanena so buddho tiṁsahatthasamuggato
ukkāmukhe yathā tambaṁ 1 evaṁ raṁsīhi maṇḍito.
Tiṁsavassasahassāni āyu buddhassa tāvade
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Dhammacetiyaṁ 2 samussitvā dhammadussavibhūsitaṁ
dhammapupphaguḷaṁ katvā nibbuto so sasāvako.
Mahāvilāso tassa jano siridhammappakāsano
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Konāgamano sambuddho pabbatārāmamhi nibbuto
dhātuvitthārikaṁ āsi tesu tesu padesatoti.
Konāgamanabuddhavaṁso tevīsatimo.
Catuvīsatimo kassapabuddhavaṁso
[25] Konāgamanassa aparena sambuddho dipaduttamo
kassapo nāma nāmena 3 dhammarājā pabhaṅkaro.
1 Ma. Yu. kambu. 2 Ma. dhammacetiṁ samussetvā. 3 Ma. gottena.
Sa 1 chaḍḍitaṁ kulamūlaṁ bahūnaṁ 2 pāṇapūjitaṁ
datvāna dāyake dānaṁ pūrayitvāna mānasaṁ
usabhovāḷakaṁ 3 bhetvā patto sambodhimuttamaṁ.
Dhammacakkaṁ pavattente kassape lokanāyake
vīsatikoṭisahassānaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Catumāsaṁ yadā buddho loke carati cārikaṁ
dasakoṭisahassānaṁ dutiyābhisamayo ahu.
Yamakaṁ vikubbanaṁ katvā ñāṇadhātuṁ pakittayi
pañcakoṭisahassānaṁ tatiyābhisamayo ahu.
Sudhammadevapure 4 ramme tattha dhammaṁ pakittayi 5
tīṇi koṭisahassāni devānaṁ bodhayī jino.
Naradevassa yakkhassa apare ca dhammadesane
etesānaṁ abhisamayo 6 gaṇanāto asaṅkhiyo 7 .
Tassāpi devadevassa eko āsi samāgamo
khīṇāsavānaṁ vimalānaṁ santacittāna tādinaṁ.
Vīsatibhikkhusahassānaṁ tadā āsi samāgamo
abhikkantabhavantānaṁ 8 hirisīlena tādinaṁ.
Ahaṁ tadā māṇavako jotipāloti vissuto
ajjhāyiko mantadharo tiṇṇaṁ vedāna pāragū.
1 Ma. Yu. sañchaḍḍitaṁ. 2 Ma. bahvannapānabhojanaṁ. 3 Ma. Yu. usabhova āḷakaṁ.
4 Ma. sudhammā.... 5 Yu. pakāsayi. 6-7 Ma. Yu. abhisamayā ... asaṅkhiyā. 8 Ma. atikkantabhavantānaṁ.
Lakkhaṇe itihāse ca saddhamme pāramiṁ gato
bhummantalikkhe 1 kusalo katavijjo anāmayo.
Kassapassa bhagavato ghaṭikāro nāmupaṭṭhako
sagāravo sappatisso nibbuto tatiye phale.
Ādāya maṁ ghaṭikāro upagañchi kassapaṁ jinaṁ
tassa dhammaṁ suṇitvāna pabbajiṁ tassa santike.
Āraddhaviriyo hutvā vattāvattesu kovido
na kvaci parihāyāmi pūremi 2 jinasāsanaṁ.
Yāvatā buddhabhaṇitaṁ navaṅgasatthusāsanaṁ
sabbaṁ pariyāpuṇitvāna sobhayiṁ jinasāsanaṁ.
Mama acchariyaṁ disvā sopi buddho viyākari
imamhi bhaddake kappe ayaṁ buddho bhavissati.
Ahu kapilavhayā rammā nikkhamitvā tathāgato
padhānaṁ padahitvāna katvā dukkarakārikaṁ.
Ajapālarukkhamūlamhi nisīditvā tathāgato
tattha pāyāsaṁ samādāya 3 nerañjaramupehiti.
Nerañjarāya tīramhi pāyāsaṁ paribhuñjiya
paṭiyattavaramaggena bodhimūlamhi 4 ehiti.
Tato padakkhiṇaṁ katvā bodhimaṇḍaṁ anuttaraṁ 5
assatthamūle sambodhiṁ bujjhissati mahāyaso.
1 Ma. Yu. bhūmanta.... 2 Ma. pūresiṁ. 3 Ma. Yu. paggayha. 4 Ma. Yu.
bodhimūlamupehiti. 5 Ma. Yu. anuttaro.
Imassa janikā mātā māyā nāma bhavissati
pitā suddhodano nāma ayaṁ hessati gotamo.
Kolito upatisso ca aggā hessanti sāvakā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
ānando nāmupaṭṭhāko upaṭṭhissatimaṁ jinaṁ.
Khemā uppalavaṇṇā ca aggā hessanti sāvikā
anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā.
Bodhi tassa bhagavato assatthoti pavuccati
citto ca hatthāḷavako aggā hessantupaṭṭhakā.
Nandamātā ca uttarā aggā hessantupaṭṭhikā
āyu vassasataṁ tassa gotamassa yasassino.
Idaṁ sutvāna vacanaṁ asamassa mahesino
āmoditā naramarū buddhavījaṅkuro ayaṁ 1 .
Ukkuṭṭhisaddā vattanti 2 apphoṭenti hasanti ca
katañjalī namassanti dasasahassī sadevakā.
Yadimassa lokanāthassa virajjhissāma sāsanaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Yathā manussā nadiṁ tarantā paṭititthaṁ virajjhiya
heṭṭhātitthaṁ gahetvāna uttaranti mahānadiṁ.
1 Ma. Yu. buddhavījaṁ kira ayaṁ. 2 Ma. Yu. pavattanti.
Evameva mayaṁ sabbe yadi muñcāmimaṁ jinaṁ
anāgatamhi addhāne hessāma sammukhā imaṁ.
Tassāpi vacanaṁ sutvā bhiyyo cittaṁ pasādayiṁ
uttariṁ vattamadhiṭṭhāsiṁ dasapāramipūriyā.
Evamahaṁ saṁsaritvā parivajjento anācaraṁ
dukkaraṁ pakataṁ 1 mayhaṁ bodhiyāyeva kāraṇā.
Nagaraṁ bārāṇasī nāma kikī nāmāsi khattiyo
vasati tattha nagare sambuddhassa mahākulaṁ.
Brāhmaṇo brahmadatto ca āsi buddhassa so pitā
mātā 2 dhanavatī nāma kassapassa mahesino.
Duve vassasahassāni agāraṁ ajjhāvasi so
haṁso yaso siricando 3 tayo pāsādamuttamā.
Tisoḷasasahassāni nāriyo samalaṅkatā
sunandā nāma sā nārī vijitaseno nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā pāsādenābhinikkhami
sattāhaṁ padhānacāraṁ acari purisuttamo.
Brahmunā yācito santo kassapo lokanāyako
vattacakko mahāvīro migadāye naruttamo.
Tisso ca bhāradvājo ca ahesuṁ aggasāvakā
sabbamitto nāmupaṭṭhāko kassapassa mahesino.
1 Ma. Yu. ca kataṁ. 2 Ma. Yu. janikā. 3 Ma. Yu. sirinando.
Anulā ca uruvelā ca ahesuṁ aggasāvikā
bodhi tassa bhagavato nigrodhoti pavuccati.
Sumaṅgalo ghaṭikāro ca ahesuṁ aggupaṭṭhakā
vijitasenā ca bhaddā ca ahesuṁ aggupaṭṭhikā.
Uccattanena so buddho vīsatiratanamuggato 1
vijjulaṭṭhiva ākāse candova gahapūrito.
Vīsativassasahassāni āyu tassa mahesino
tāvatā tiṭṭhamāno so tāresi janataṁ bahuṁ.
Dhammataḷākaṁ māpayitvā 2 sīlaṁ datvā vilepanaṁ
dhammadussaṁ nivāsetvā dhammamālaṁ vibhajjiya 3 .
Dhammavimalamādāsaṁ ṭhapayitvā mahājane
keci nibbānaṁ patthentā passantu me alaṅkaraṁ.
Sīlakañcukaṁ datvāna jhānakavacacammikaṁ 4
dhammacammaṁ pārupitvā datvā sannāhamuttamaṁ.
Satiphalakaṁ datvāna tikhiṇañāṇakuntimaṁ
dhammakhaggavaraṁ datvā sīlasattuppamaddanaṁ 5 .
Tevijjābhūsaṁ 6 datvāna āveḷaṁ caturo phale
chaḷabhiññābharaṇaṁ datvā dhammapupphapilandhanaṁ.
Saddhammapaṇḍaracchattaṁ datvā pāpanivāraṇaṁ
māpayitvā abhayaṁ pupphaṁ nibbuto so sasāvako.
1 Ma. vīsatiratanuggato. 2 Yu. māpetvā. 3 Yu. virājiya. 4 Ma. ...vammitaṁ.
Yu. ... vammikaṁ. 5 Ma. Yu. sīlasaṁsaggamaddanaṁ. 6 Ma. tevijjābhūsanaṁ datvāna.
Eso hi sammāsambuddho appameyyo durāsado
eso hi dhammaratano svākkhāto ehipassiko.
Eso hi saṅgharatano supaṭipanno anuttaro
sabbaṁ samantarahitaṁ nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Mahākassapo jino satthā setabyārāmamhi nibbuto
tattheva tassa jinathūpo yojanubbedhamuggatoti.
Kassapabuddhavaṁso catuvīsatimo.
Pañcavīsatimo gotamabuddhavaṁso
[26] Ahametarahi sambuddho gotamo sakyavaḍḍhano
padhānaṁ padahitvāna patto sambodhimuttamaṁ.
Brahmunā yācito santo dhammacakkaṁ pavattayiṁ
aṭṭhārasannaṁ koṭīnaṁ paṭhamābhisamayo ahu.
Tato parañca desento naradevasamāgame 1
gaṇanāya na vattabbo dutiyābhisamayo ahu.
Idhevāhaṁ etarahi ovadiṁ mama atrajaṁ
gaṇanāya na vattabbo tatiyābhisamayo ahu.
Ekosi 2 sannipāto me sāvakānaṁ mahesinaṁ
aḍḍhateḷasasatānaṁ bhikkhūnāsi samāgamo.
Virocamāno vimalo bhikkhusaṅghassa majjhato 3
dadāmi patthitaṁ sabbaṁ maṇīva sabbakāmado.
1 Yu. ... samāgamo. 2 Yu. ekova. 3 Ma. majjhago.
Phalamākaṅkhamānānaṁ bhavacchandaṁ jahesinaṁ
catusaccaṁ pakāsesi 1 anukampāya pāṇinaṁ.
Dasavīsasahassānaṁ dhammābhisamayo ahu
ekadvinnaṁ abhisamayo gaṇanāto asaṅkhiyo.
Vitthārikaṁ bahujaññaṁ iddhaṁ phītaṁ suphullitaṁ
idha mayhaṁ sakyamunino sāsanaṁ suvisodhitaṁ.
Anāsavā vītarāgā santacittā samāhitā
bhikkhū nekasatā sabbe parivārenti maṁ sadā.
Idāni ye etarahi jahanti mānusaṁ bhavaṁ
appattamānasā sekkhā te bhikkhū viññūgarahitā.
Ariyañjasaṁ thomayantā sadā dhammaratā janā
bujjhissanti jutimanto 2 saṁsārasaritā 3 narā.
Nagaraṁ kapilavatthu me rājā suddhodano pitā
mayhaṁ janettikā mātā māyādevīti vuccati.
Ekūnatiṁsavassāni agāraṁ ajjhāvasihaṁ 4
sucando 5 kokanudo koñco tayo pāsādamuttamā.
Cattāḷīsasahassāni nāriyo samalaṅkatā
yasodharā 6 nāma nārī rāhulo nāma atrajo.
Nimitte caturo disvā assayānena nikkhamiṁ
1 Ma. pakāsemi. 2 Ma. Yu. satimanto. 3 Ma. saṁsārasaritaṁ gatā.
4 Ma. Yu. ajjhahaṁ vasiṁ. 5 Ma. rammo surammo subhako. Yu. rāmo surāmo subhato.
6 Ma. bhaddakañcanā. Yu. bhaddakaccā.
Chavassaṁ padhānacāraṁ acariṁ dukkaraṁ ahaṁ.
Bārāṇasīisipatane jino 1 cakkaṁ pavattayiṁ
ahaṁ gotamasambuddho saraṇaṁ sabbapāṇinaṁ.
Kolito upatisso ca dve bhikkhū aggasāvakā
ānando nāmupaṭṭhāko santikāvacaro mama.
Khemā uppalavaṇṇā ca bhikkhunī aggasāvikā
citto ca hatthāḷavako aggupaṭṭhākupāsakā.
Nandamātā ca uttarā aggupaṭṭhākupāsikā
ahaṁ assatthamūlamhi patto sambodhimuttamaṁ.
Byāmappabhā sadā mayhaṁ soḷasahatthamuggato 2
appaṁ vassasataṁ āyu mametarahi 3 vijjati.
Tāvatā tiṭṭhamānohaṁ tāresiṁ 4 janataṁ bahuṁ
ṭhapayitvāna dhammokkaṁ 5 pacchimajanabodhanaṁ.
Ahaṁpi na cirasseva saddhiṁ sāvakasaṅghato
idheva parinibbissaṁ aggivāhārasaṅkhayā.
Tāni [6]- atulatejāni imāni ca yasabalāni 7 iddhiyo
ahaṁ 8 guṇadhāraṇo deho dvattiṁsavaralakkhaṇavicitto.
Dasadisā 9 pabhāsetvā sataraṁsīva chappabhā
sabbā samantarahessanti nanu rittā sabbasaṅkhārāti.
Gotamabuddhavaṁso pañcavīsatimo.
1 Ma. Yu. cakkaṁ pavattitaṁ mayā. 2 Ma. ..ṃuggatā. 3 Ma. Yu. idānetarahi.
4 Ma. Yu. tāremi. 5 Ma. dhammakkaṁ. 6 Ma. Yu. ca. 7 Ma. Yu. dasabalāni.
8 Ma. Yu. ayañca guṇavaradeho dvattiṁsalakkhaṇācito. 9 Yu. asadisā.
Buddhappakiṇṇakakaṇḍo
[27] Aparimeyye ito kappe caturo āsuṁ vināyakā
taṇhaṅkaro medhaṅkaro athopi saraṇaṅkaro
dīpaṅkaro ca sambuddho ekakappamhi te jinā.
Dīpaṅkarassa aparena koṇḍañño 1 nāma nāyako
ekova ekakappamhi tāresi janataṁ bahuṁ.
Dīpaṅkarassa bhagavato koṇḍaññassa ca satthuno
etesaṁ antarā kappā gaṇanāto asaṅkheyyā.
Koṇḍaññassa aparena maṅgalo nāma nāyako
tesaṁpi antarā kappā gaṇanāto asaṅkheyyā 2 .
Maṅgalo ca sumano ca revato sobhito muni
tepi buddhā ekakappe cakkhumanto pabhaṅkarā.
Sobhitassa aparena anomadassī mahāmuni 3
tesaṁpi antarā kappā gaṇanāto asaṅkheyyā.
Anomadassī padumo nārado cāpi nāyako
tepi buddhā ekakappe tamantakaraṇā 4 munī.
Nāradassa aparena padumuttaro nāma nāyako
ekakappamhi uppanno tāresi janataṁ bahuṁ.
Nāradassa bhagavato padumuttarassa satthuno
tesaṁpi antarā kappā gaṇanāto asaṅkheyyā.
1 Yu. koṇḍaññassa nāma. 2 Ma. asaṅkhiyā. ito paraṁ īdisameva.
3 Ma. Yu. mahāyaso. 4 Ma. Yu. ...kārakā.
Kappasatasahassamhi eko āsi mahāmuni
padumuttaro lokavidū āhutīnaṁ paṭiggaho.
Tiṁsakappasahassamhi duve āsiṁsu 1 nāyakā
sumedho ca sujāto ca orato padumuttaro.
Aṭṭhārasakappasate tayo āsiṁsu nāyakā
piyadassī atthadassī dhammadassī ca nāyakā.
Orato 2 ca sujātassa sambuddhā dipaduttamā
ekakappamhi sambuddhā 3 loke appaṭipuggalā.
Catunavute ito kappe eko āsi mahāmuni
siddhattho so lokavidū sallakkhato 4 anuttaro.
Dvenavute ito kappe duve āsiṁsu nāyakā
tisso pusso ca sambuddho 5 asamo appaṭipuggalo.
Ekanavute ito kappe vipassī lokanāyako
sopi buddho kāruṇiko satte mocesi bandhanā.
Ekattiṁse ito kappe duve āsiṁsu nāyakā
sikhī ca vessabhū ceva asamā appaṭipuggalā.
Imamhi bhaddake kappe tayo āsiṁsu nāyakā
kukkusandho konāgamano kassapo cāpi nāyako.
Ahametarahi sambuddho metteyyo cāpi hessati
1 Ma. āsuṁ vināyakā. ito paraṁ īdisameva. 2 Yu. oraso. 3 Ma. ... te buddhā.
4 Ma. sallakatto. Yu. sallagatto. 5 Ma. Yu. ... sambuddhā asamā appaṭipuggalā.
Etepime pañca buddhā dhīrā lokānukampakā.
Etesaṁ dhammarājūnaṁ aññesaṁ nekakoṭinaṁ
ācikkhitvāna taṁ maggaṁ nibbuto 1 so sasāvakoti.
Buddhappakiṇṇakakaṇḍo niṭṭhito.
Dhātubhājanīyakathā
[28] Mahāgotamo jinavaro kusināramhi nibbuto
dhātuvitthārikaṁ āsi tesu tesu padesato.
Eko ajātasattussa eko vesāliyā pure
eko kapilavatthusmiṁ eko ca allakappake.
Eko ca rāmagāmamhi eko ca veṭṭhadīpake
eko pāveyyake malle eko ca kosinārake.
Tumbassa 2 thūpaṁ kāresi brāhmaṇo doṇasavhayo
aṅgārathūpaṁ kāresuṁ moriyā tuṭṭhamānasā.
Aṭṭha sārīrikā thūpā navamo tumbacetiyo 3
aṅgārathūpo dasamo tadāyeva patiṭṭhito.
[4]-
Ekā dāṭhā tidasapure ekā nāgapure ahu
ekā gandhāravisaye ekā kāliṅgarājino.
1 Ma. Yu. nibbutā te sasāvakāti. 2 Ma. Yu. kumbhassa. 3 Ma. Yu. kumbhacetiyo.
4 Ma. uṇhīsaṁ catasso dāṭhā .pe. sabbāpetā patiṭṭhitā.
Cattāḷīsasamā dantā kesā lomā ca sabbaso
devā hariṁsu ekekaṁ cakkavāḷaparamparā.
Vajirāyaṁ bhagavato patto daṇḍo ca cīvaraṁ
nivāsanaṁ kulaghare 1 paccattharaṇaṁ silavhaye 2 .
Pāṭalīputtanagare karakaṁ kāyabandhanaṁ
campāyaṁ udakasāṭakā 3 uṇṇalomañca kosale.
Kāsāvakaṁ 4 brahmaloke veṭhanaṁ tidase pure
[pāsāṇake 5 padaṁ seṭṭhaṁ yathāpi kacchataṁ puraṁ]
nisīdanaṁ avantīsu 6 devaraṭṭhe 7 attharaṇaṁ tadā.
Araṇi ca mithilāyaṁ videhe 8 parisāvanaṁ
vāsī sūcigharañcāpi indapatthapure 9 tadā.
Parikkhārā 10 avasesā janapadantake 11 tadā
paribhuttāni muninā mahessanti manujā tadā.
Dhātuvitthārikaṁ āsi gotamassa mahesino
pāṇīnaṁ anukampāya ahu porāṇikaṁ tadāti.
Dhātubhājanīyakathā niṭṭhitā.
Buddhavaṁso niṭṭhito.
--------------
1 Yu. kusaghare. 2 Ma. Yu. kapilhaye. 3 Ma. campāyudakasāṭiyaṁ. Yu. campāyaṁ
udakasāṭikā. 4 Ma. Yu. kāsāvañca brahmaloke. 5 Yu. pāsāṇake padaṁ seṭṭhaṁ
yañcāpi accuti padaṁ. 6 Yu. avantipure. 7 Ma. Yu. raṭṭhe ....
8 Yu. vedehi .... 9 Yu. indaraṭṭhe. 10 Yu. parikkhāraṁ avasesaṁ.
11 Ma. Yu. janapade aparantake.
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa
cariyāpiṭakaṁ
Suttantapiṭake khuddakanikāyassa
cariyāpiṭakaṁ
--------
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
1. Dānapāramitā
paṭhamaṁ akitticariyaṁ 1
[1] Kappe ca satasahasse caturo ca asaṅkheyye
etthantare yaṁ caritaṁ sabbantaṁ bodhipācanaṁ.
Atītakappe caritaṁ ṭhapayitvā bhavābhave
imamhi kappe caritaṁ pavakkhissaṁ suṇohi me.
Yadā ahaṁ brahāraññe suññe vivanakānane 2
ajjhogahetvā viharāmi akitti 3 nāma tāpaso.
Tadā maṁ tapatejena santatto tidivābhibhū
dhārento brāhmaṇavaṇṇaṁ bhikkhāya maṁ upāgami.
Pavanā ābhaṭaṁ paṇṇaṁ atelañca aloṇikaṁ
mama dvāre ṭhitaṁ disvā sakaṭāhena ākiriṁ.
Tassa datvānahaṁ paṇṇaṁ nikujjitvāna bhājanaṁ
punesanaṁ jahitvāna pāvisiṁ paṇṇasālakaṁ.
1 Yu. akatticariyaṁ. 2 Ma. vipinakānane. Yu. vivinakānane. 3 Yu. akatti nāma.
Dutiyaṁ divasaṁ tatiyaṁpi upagacchi mamantike
akampito anolaggo evamevamadāsahaṁ.
Na me tappaccayā atthi sarīrasmiṁ vivaṇṇiyaṁ
pītisukhena ratiyā vītināmemi taṁ divaṁ.
Yadi māsaṁpi dvimāsaṁ dakkhiṇeyyaṁ varaṁ labhe
akampito anolīno dadeyyaṁ dānamuttamaṁ.
Na tassa dānaṁ dadamāno yasaṁ lābhañca patthayiṁ
sabbaññutaṁ patthayāno tāni kammāni ācarinti.
Akitticariyaṁ paṭhamaṁ.
Dutiyaṁ saṅkhabrāhmaṇacariyaṁ
[2] Punāparaṁ yadā homi brāhmaṇo saṅkhasavhayo
mahāsamuddaṁ taritukāmo upagacchāmi paṭṭanaṁ.
Tatthaddasāmi 1 paṭipathe sayambhuṁ aparājitaṁ
kantāramaddhānaṁ paṭipannaṁ tattāya kaṭhinabhūmiyā.
Tamahaṁ paṭipathe disvā imamatthaṁ vicintayiṁ
imaṁ 2 khettaṁ anuppattaṁ puññakāmassa jantuno.
Yathāpi kassako puriso khettaṁ disvā mahārāmaṁ 3
na tattha bījaṁ ropeti na so dhaññena atthiko.
1 Ma. tatthaddasaṁ. Yu. tattha adassiṁ. 2 Ma. Yu. idaṁ. 3 Ma. Yu. mahāgamaṁ.
Evamevāhaṁ puññakāmo disvā khettaṁ varuttamaṁ
yadi [1]- kāraṁ na karomi nāhaṁ puññena atthiko.
Yathā amacco muddakāmo 2 rañño antepure jane
na deti tesaṁ dhanadhaññaṁ muddato 3 parihāyati.
Evamevāhaṁ puññakāmo vipulaṁ disvāna dakkhiṇaṁ
yadi tattha 4 dānaṁ na dāmi parihāyissāmi puññato.
Evāhaṁ cintayitvāna orohitvā upāhanā
tassa pādāni vanditvā adāsiṁ chattupāhanaṁ.
Tenāhaṁ 5 sataguṇato sukhumālo sukhedhito
apica dānaṁ paripūrento evaṁ tassa adāsahanti.
Saṅkhabrāhmaṇacariyaṁ dutiyaṁ.
Tatiyaṁ kurudhammacariyaṁ 6
[3] Punāparaṁ yadā homi indapatthe puruttame
rājā dhanañjayo nāma kusalehi dasahupāgato.
Kāliṅgaraṭṭhavisayā brāhmaṇā upagacchu maṁ
ayācuṁ maṁ hatthināgaṁ dhaññaṁ maṅgalasammataṁ.
Avuṭṭhiko janapado dubbhikkho chātako mahā
dadāhi pavaraṁ nāgaṁ nīlaṁ añjanasavhayaṁ.
1 Ma. Yu. tattha. 2 Ma. Yu. muddikāmo. 3 Ma. Yu. muddito. 4 Ma. Yu. ... tassa
dānaṁ na dadāmi. 5 Ma. Yu. tenevāhaṁ. 6 Ma. kururājacariyaṁ.
Na me yācakamanuppatte paṭikkhepo anucchavo
mā me bhijji samādānaṁ dassāmi vipulaṁ gajaṁ.
Nāgaṁ gahetvā soṇḍāya bhiṅgāre ratanāmaye
jalaṁ hatthe ākiritvā brāhmaṇānaṁ adaṁ gajaṁ.
Tassa 1 nāge padinnamhi amaccā etadabravuṁ
kiṁ nu tuyhaṁ varaṁ nāgaṁ yācakānaṁ ca dassasi.
Dhaññaṁ maṅgalasampannaṁ saṅgāmavijayuttamaṁ
tassa 2 nāge padinnamhi kinte rajjaṁ karissati.
Rajjampi me dade sabbaṁ sarīraṁ dajjamattano
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā nāgaṁ adāsahanti.
Kurudhammacariyaṁ tatiyaṁ.
Catutthaṁ mahāsudassanacariyaṁ
[4] Kusāvatimhi nagare yadā āsiṁ mahīpati
mahāsudassano nāma cakkavatti mahabbalo.
Tatthāhaṁ divase tikkhattuṁ ghosāpemi tahiṁ tahiṁ
ko kiṁ icchati pattheti kassa kiṁ diyyatū dhanaṁ.
Ko chātako ko tasito ko mālaṁ ko vilepanaṁ
nānārattāni vatthāni ko naggo paridahissati
ko pathe chattamādeti kopāhanā mudū subhā.
1-2 Yu. tasmiṁ.
Iti sāyañca pāto ca ghosāpemi tahiṁ tahiṁ
na taṁ dasasu ṭhānesu na hi 1 ṭhānasatesu vā.
Anekasataṭhānesu paṭiyattaṁ yācake dhanaṁ
divā vā yadivā rattiṁ yadi eti vaṇibbako.
Laddhā yadicchakaṁ bhogaṁ pūrahatthova gacchati
evarūpaṁ mahādānaṁ adāsiṁ yāvajīvikaṁ.
Napāhaṁ dessaṁ dhanaṁ dammi napi natthi nicayo mayi
yathāpi āturo nāma rogato parimuttiyā.
Dhanena vejjaṁ tappetvā rogato parimuccati
tathevāhaṁ jānamāno paripūretuṁ asesato.
Ūnamanaṁ pūrayituṁ demi dānaṁ vaṇibbake
nirālayo apaccāso sambodhimanupattiyāti.
Mahāsudassanacariyaṁ catutthaṁ.
Pañcamaṁ mahāgovindacariyaṁ
[5] Punāparaṁ yadā homi sattarājapurohito
pūjito naradevehi mahāgovindabrāhmaṇo.
Tadāhaṁ sattarajjesu yaṁ me āsi upāyanaṁ
tena demi mahādānaṁ akkhobhaṁ 2 sāgarūpamaṁ.
1 Ma. Yu. napi. 2 Ma. akkhobbhaṁ.
Na me dessaṁ dhanadhaññaṁ napi natthi nicayo mayi
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā demi varaṁ dhananti.
Mahāgovindacariyaṁ pañcamaṁ.
Chaṭṭhaṁ nemirājacariyaṁ
[6] Punāparaṁ yadā homi mithilāyaṁ puruttame
nemi nāma mahārājā paṇḍito kusalatthiko.
Tadāhaṁ māpayitvāna catusālaṁ catummukhaṁ
tattha dānaṁ pavattesiṁ migapakkhinarādinaṁ 1 .
Acchādanaṁ sayanañca annaṁ pānañca bhojanaṁ
abbocchinnaṁ karitvāna mahādānaṁ pavattayiṁ.
Yathāpi sevako sāmiṁ dhanahetumupāgato
kāyena vācāmanasā ārādhanīyamesati.
Tathevāhaṁ sabbabhave pariyesissāmi bodhijaṁ
dānena satte tappetvā icchāmi bodhimuttamanti.
Nemirājacariyaṁ chaṭṭhaṁ.
Sattamaṁ candakumāracariyaṁ
[7] Punāparaṁ yadā homi ekarājassa atrajo
nagare pupphavatiyā kumāro candasavhayo.
1 Yu. ... naranārinaṁ.
Tadāhaṁ yajanā mutto nikkhanto yaññavā 1 tato
saṁvegaṁ janayitvāna mahādānaṁ pavattayiṁ.
Nāhaṁ pivāmi khādāmi napi bhuñjāmi bhojanaṁ
dakkhiṇeyye 2 adatvāna api chappañca rattiyo.
Yathāpi vāṇijo nāma katvāna bhaṇḍasañcayaṁ
yattha lābho mahā hoti tattha 3 taṁ harati bhaṇḍakaṁ.
Tatheva sakabhuttaṁpi 3 pare dinnaṁ mahapphalaṁ
tasmā parassa dātabbaṁ satabhāgo bhavissati.
Etamatthavasaṁ ñatvā demi dānaṁ bhavābhave
na paṭikkamāmi dānato sambodhimanupattiyāti.
Candakumāracariyaṁ sattamaṁ.
Aṭṭhamaṁ sivirājacariyaṁ
[8] Ariṭṭhasavhaye nagare sivi nāmāsi khattiyo
nisajja pāsādavare evaṁ cintesahaṁ tadā.
Yaṅkiñci mānusaṁ dānaṁ adinnaṁ me na vijjati
yopi yāceyya maṁ cakkhuṁ dadeyyaṁ avikampito.
Mama saṅkappamaññāya sakko devānamissaro
nisinno devaparisāya idaṁ vacanamabravi.
1 Ma. yaññavāṭato. Yu. yaññavāṭako. 2 Yu. dakkhiṇeyyaṁ. 3 Yu. yatthāharati
bhaṇḍakaṁ. 3 Ma. Yu. sakabhuttāpi.
Nisajja pāsādavare sivi rājā mahiddhiko
cintento vividhaṁ dānaṁ adeyyaṁ so na passati.
Tathannu vitathannetaṁ handa vīmaṁsayāmi taṁ
muhuttaṁ āgameyyātha yāva jānāmi taṁ manaṁ.
Pavedhamāno palitasiro valigatto jarāturo
andhavaṇṇo ca hutvāna rājānaṁ upasaṅkami.
So tadā paggahetvāna vāmaṁ dakkhiṇabāhuñca
sirasmiṁ añjaliṁ katvā idaṁ vacanamabravi
yācāmi taṁ mahārāja dhammika raṭṭhavaḍḍhana 1
tava dānaratā kitti uggatā devamānuse.
Ubhopi nettā nayanā andhaupahatā 2 mama
ekaṁ me nayanaṁ dehi tvaṁpi ekena yāpaya.
Tassāhaṁ vacanaṁ sutvā haṭṭho saṁviggamānaso
katañjalī vedajāto idaṁ vacanamabraviṁ.
Idānāhaṁ cintayitvāna pāsādato idhāgato
tvaṁ mama cittamaññāya nettaṁ yācitumāgato.
Ahome mānasaṁ siddhaṁ saṅkappo me 3 paripūrito
adinnapubbaṁ dānavaraṁ ajja dassāmi yācake.
Ehi sivaka uṭṭhehi mā dandhayi mā pavedhayi
ubhopi nayanaṁ dehi uppāṭetvā vaṇibbake 4 .
1 Yu. raṭṭhavaḍḍhanaṁ. 2 Ma. Yu. andhā upahatā mama. 3 Ma. Yu. mesaddonatthi.
3 Yu. nayane. 4 Yu. tibbaka.
Tato so codito mayhaṁ sivako vacanaṅkaro
uddharitvāna pādāsi tālamiñjaṁva yācake.
Dadamānassa dentassa dinnadānassa me sato
cittassa aññathā natthi bodhiyāyeva kāraṇā.
Na me dessā ubho cakkhu attāpi 1 me na dessiyo
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā cakkhuṁ adāsahanti.
Sivirājacariyaṁ aṭṭhamaṁ.
Navamaṁ vessantaracariyaṁ
[9] Yā me ahosi janikā phussatī nāma khattiyā
sā atītāsu jātīsu sakkassa mahesī siyā 2 .
Tassā āyukkhayaṁ disvā 3 devindo etadabravi
dadāmi te dasavare varabhadde yadicchasi.
Evaṁ vuttāva 4 sā devī sakkaṁ punidamabravi
kiṁ nu me aparādhatthi kiṁ nu dessā ahantava
rammā cāvesi maṁ ṭhānā vātova dharaṇīruhaṁ 5 .
Evaṁ vutatova 6 so sakko puna tassidamabravi
na ceva te kataṁ pāpaṁ na ca me tvamasi appiyā.
Ettakaṁyeva te āyu cavanakālo bhavissati.
Paṭiggaṇha mayā dinne vare dasa varuttame.
1 Ma. Yu. attā na mena dessiyo. 2 Ma. piyā. Yu. ca mahesiyā. 3 Ma. Yu.
ñatvā. 4 Ma. Yu. vuttā ca sā devī. 5 Yu. dharaṇiṁ ruhaṁ. 6 Yu. evaṁ vutte ca
so sakko.
Sakkena sā dinnavarā tuṭṭhahaṭṭhā pamoditā
mamaṁ abbhantaraṁ katvā phussatī dasa vare vari.
Tato cutā sā phussatī khattiye upapajjatha
jetuttaramhi nagare sañjayena samāgami.
Yadāhaṁ phussatiyā kucchiṁ okkanto piyamātuyā
mama tejena me mātā sadā dānaratā ahu.
Adhane āture jiṇṇe yācake addhike 1 jane
samaṇe brāhmaṇe khīṇe deti dānaṁ akiñcane.
Dasa māse dhārayitvā karonte puraṁ padakkhiṇaṁ
vessānaṁ vīthiyā majjhe janesi phussatī mamaṁ.
Na mayhaṁ mattikaṁ nāmaṁ napi pettikasambhavaṁ 2
jātettha 3 vessavīthiyaṁ tasmā vessantaro ahu.
Yadāhaṁ dārako homi jātiyā aṭṭhavassiko
tadā nisajja pāsāde dānaṁ dātuṁ vicintayiṁ.
Hadayaṁ dadeyyaṁ cakkhuṁ maṁsaṁpi rudhiraṁpi ca 4
dadeyyaṁ kāyaṁ sāvetvā yadi ko 5 yācaye mamaṁ.
Sabhāvaṁ cintayantassa akappitamasaṇṭhitaṁ 6
akampi tattha paṭhavī sineruvanavaṭaṁsakā.
Anvaḍḍhamāse pannarase puṇṇamāse uposathe
paccayaṁ nāgamāruyha dānaṁ dātuṁ upāgamiṁ.
1 Yu. paṭṭhike. 2 Yu. mettikasambhavaṁ. 3 Yu. jātomhi. 4 Yu. ruhiraṁpica.
5 Ma. Yu. koci. 6 Ma. Yu. akampitaMa....
Kāliṅgaraṭṭhavisayā brāhmaṇā upagacchu maṁ
ayācuṁ maṁ hatthināgaṁ dhaññaṁ maṅgalasammataṁ.
Avuṭṭhiko janapado dubbhikkho chātako mahā
dadāhi pavaraṁ nāgaṁ sabbasetaṁ gajuttamaṁ.
Dadāmi na vikampāmi yaṁ maṁ yācanti brāhmaṇā
santaṁ nappaṭiguyhāmi dāne me ramatī mano.
Na me yācakamanuppatte paṭikkhepo anucchavo
mā me bhijji samādānaṁ dassāmi vipulaṁ gajaṁ.
Nāgaṁ gahetvā soṇḍāya bhiṅgāre ratanāmaye
jalaṁ hatthe ākiritvā brāhmaṇānaṁ adaṁ gajaṁ.
Punāparaṁ dadantassa sabbasetaṁ gajuttamaṁ
tadāpi paṭhavī kampi sineruvanavaṭaṁsakā.
Tassa nāgassa dānena sivayo kuddhā samāgatā
pabbājesuṁ sakā raṭṭhā vaṅkaṁ gacchatu pabbataṁ.
Tesaṁ nicchubhamānānaṁ akampitamasaṇṭhitaṁ
mahādānaṁ pavattetuṁ ekavaramayācihaṁ 1 .
Yācitā sivayo sabbe ekaṁ varamadaṁsu me
sāvayitvā kaṇṇabheriṁ mahādānaṁ dadāmahaṁ.
Athettha vattatī saddo timulo 2 bheravo mahā
dānenimaṁ 3 nīharanti puna dānaṁ dadātayaṁ 4 .
1 Ma. ekaṁ varamayācisaṁ. Yu. ...cissaṁ. 2 Ma. Yu. tumulo. 3 Yu. dānenamaṁ.
4 Yu. dadāmahaṁ.
Hatthī 1 asse rathe datvā dāsiṁ dāsaṁ gavaṁ dhanaṁ
mahādānaṁ daditvāna nagarā nikkhamiṁ tadā.
Nikkhamitvāna nagarā nivattetvā vilokite
tadāpi paṭhavī kampi suneruvanavaṭaṁsakā.
Catuvāhirathaṁ 2 datvā ṭhatvā catumahāpathe
ekākiko 3 adutiyo maddiṁ 4 devīdamabraviṁ.
Tvaṁ maddi kaṇhaṁ gaṇhāhi lahukā esā kaniṭṭhakā 5
ahaṁ jāliṁ gahissāmi garuko bhātiko hi so.
Padumaṁ puṇḍarīkaṁva maddī kaṇhājinaṁ 6 gahi
ahaṁ suvaṇṇabimbaṁ va jāliṁ khattiyamaggahiṁ.
[7]-
Abhijātā sukhumālā khattiyā caturo janā
visamasamaṁ akkamantā vaṅkaṁ gacchāma pabbataṁ.
Ye keci manujā enti anumagge paṭipathe
maggante paṭipucchāma kuhiṁ vaṅkatapabbato 8 .
Te tattha amhe passitvā karuṇaṁ giramudīrayuṁ
dukkhante paṭivedenti dūre vaṅkatapabbato.
Yadi passanti pavane dārakā phalite dume
tesaṁ phalānaṁ hetumhi uparodanti dārakā.
Rodante dārake disvā ubbhiggā 9 vipulā dumā
sayamevonamitvāna upagacchanti dārake.
1 Ma. hatthiṁ. 2 Ma. Yu. catuvāhiṁ rathaṁ. 3 Ma. Yu. ekākiyo. 4 Ma. Yu.
maddideviṁ idamabraviṁ. 5 Ma. kaniṭṭhikā. 6 Ma. kaṇhājinaggahī. yu ...jinamagahī.
7 Yu. jalaṁ hatthe ākiritvā brāhmaṇānaṁ adaṁ gajaṁ. 8 Ma. vaṅkanta.... ito paraṁ
īdisameva. 9 Ma. Yu. ubbidhā.
Idaṁ acchariyaṁ disvā abbhūtaṁ lomahaṁsanaṁ
sādhukāraṁ pavattesi maddī sabbaṅgasobhaṇā.
Accheraṁ vata lokasmiṁ abbhūtaṁ lomahaṁsanaṁ
vessantarassa tejena sayamevonatā 1 dumā.
Saṅkhipiṁsu pathaṁ yakkhā anukampāya dārake
nikkhantadivaseneva cetaraṭṭhamupāgamuṁ.
Saṭṭhi rājasahassāni tadā vasanti mātulā 2
sabbe pañjalikā hutvā rodamānā upāgamuṁ.
Tattha vattetvā sallāpaṁ cetehi cetaputtehi
te tato nikkhamitvāna vaṅkaṁ agamu 3 pabbataṁ.
Āmantayitvā devindo vissukammaṁ mahiddhikaṁ
assamaṁ sukataṁ rammaṁ paṇṇasālaṁ sumāpaya.
Sakkassa vacanaṁ sutvā vissukammo mahiddhiko
assamaṁ sukataṁ rammaṁ paṇṇasālaṁ sumāpayi.
Ajjhogahetvā pavanaṁ appasaddaṁ nirākulaṁ
caturo janā mayaṁ tattha vasāma pabbatantare.
Ahañca maddī devī ca jālī kaṇhājinā cubho
aññamaññaṁ sokanudā vasāma assame tadā.
Dārake anurakkhanto asuññe homi assame
maddī phalaṁ āharati 4 poseti sā tayo jane.
1 Ma. Yu. sayamevoṇatā. 2 Ma. mātule. 3 Yu. agammuṁ. 4 Ma. āharitvā.
Pavane vasamānassa atthiko maṁ upāgami
ayāci puttake mayhaṁ jāliṁ kaṇhājinaṁ 1 cubho.
Yācakaṁ upagataṁ disvā hāso me upapajjatha
ubho putte gahetvāna adāsiṁ brāhmaṇe tadā.
Sake putte cajantassa jūjake 2 brāhmaṇe yadā
tadāpi paṭhavī kampi sineruvanavaṭaṁsakā.
Punadeva sakko oruyha hutvā brāhmaṇasannibho
ayāci maṁ maddiṁ deviṁ sīlavatiṁ 3 patibbataṁ.
Maddiṁ hatthe gahetvāna udakañjali pūraya 4
pasannamanasaṅkappo tassa maddiṁ adāsahaṁ.
Maddiyā dīyamānāya gagane devā pamoditā
tadāpi paṭhavī kampi sineruvanavaṭaṁsakā.
Jāliṁ kaṇhājinaṁ dhītuṁ 5 maddiṁ deviṁ patibbataṁ
cajamāno na cintesiṁ bodhiyāyeva kāraṇā.
Na me dessā ubho puttā madda devī na dessiyā
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā piye adāsahaṁ.
Punāparaṁ brahāraññe mātāpitusamāgame
karuṇaṁ paridevante sallapante sukhaṁ dukkhaṁ.
Hirottappena garūnaṁ 6 ubhinnaṁ upasaṅkami
tadāpi paṭhavī kampi sineruvanavaṭaṁsakā.
1 Yu. jālikaṇhājine. 2 Yu. yācake. 3 Ma. sīlavantiṁ. 4 Ma. pūriya.
5 Ma. Yu. dhītaṁ. 6 Ma. Yu. garunā.
Punāparaṁ brahāraññā nikkhamitvā sañātibhi
pavisāmi puraṁ rammaṁ jetuttarapuruttamaṁ.
Ratanāni satta vassiṁsu mahāmegho pavassatha
tadāpi paṭhavī kampi sineruvanavaṭaṁsakā.
Acetanāyaṁ paṭhavī aviññāya sukhaṁ dukkhaṁ
sāpi dānabalā mayhaṁ sattakkhattumakampathāti.
Vessantaracariyaṁ navamaṁ.
Dasamaṁ sasapaṇḍitacariyaṁ
[10] Punāparaṁ yadā homi sasako pavanacāriko 1
tiṇapaṇṇasākaphalabhakkho paraheṭhanavivajjito.
Makkaṭo ca siṅgālo ca suttapoto 2 cahaṁ tadā
vasāma ekasamaggā 3 sāyaṁ pāto ca dissare 4 .
Ahante anusāsāmi kiriye kalyāṇapāpake
pāpāni parivajjetha kalyāṇe abhinivissatha.
Uposathamhi divase candaṁ disvāna pūritaṁ
etesaṁ tattha ācikkhiṁ 5 divaso ajjuposatho.
Dānāni paṭiyādetha dakkhiṇeyyassa dātave
datvā dānaṁ dakkhiṇeyye 6 upavassathuposathaṁ.
1 Ma. pavanacārako. 2 Ma. uddapoto. 3 Ma. Yu. ekasamantā. 4 Yu.
padissare. 5 Yu. ācikkhi. 6 Yu. dakkhiṇeyyaṁ.
Te me sādhūti vatvāna yathāsatti yathābalaṁ
dānāni paṭiyādetvā dakkhiṇeyyaṁ gavesisuṁ.
Ahaṁ nipajja 1 cintesiṁ dānaṁ dakkhiṇanucchavaṁ
yadihaṁ labhe dakkhiṇeyyaṁ kiṁ me dānaṁ bhavissati.
Na me atthi tilamuggā na māsā taṇḍulā ghataṁ
ahaṁ tiṇena yāpemi na sakkā tiṇadātave.
Yadi koci eti dakkhiṇeyyo bhikkhāya mama santike
dajjāhaṁ sakamattānaṁ na so tuccho gamissati.
Mama saṅkappamaññāya sakko brāhmaṇavaṇṇinā
āsayaṁ me upagacchi dānaṁ vīmaṁsanāya me.
Tamahaṁ disvāna santuṭṭho idaṁ vacanamabraviṁ
sādhu khosi anuppatto ghāsahetu mamantike.
Adinnapubbaṁ dānavaraṁ ajja dassāmi te ahaṁ
tuvaṁ sīlaguṇūpeto ayuttante parahedhanaṁ.
Ehi aggiṁ padīpehi nānākaṭṭhe samānaya
ahaṁ pacissamattānaṁ pakkaṁ tvaṁ bhakkhayissasi.
Sādhūti so haṭṭhamano nānākaṭṭhe samānayi
mahantaṁ akāsi cittakaṁ katvānaṅgāragabbhakaṁ.
Aggiṁ tattha padīpesi 2 yathā so khippaṁ mahābhave
phoṭetvā rajagate gatte ekamantaṁ upāvisiṁ 3 .
1 Ma. Yu. nisajja. 2 Yu. padīpeti. 3 Yu. upāvisi.
Yadā mahākaṭṭhapuñjo āditto dhamadhamāyati 1
taduppatitvā papati 2 majjhe jālasikhantare.
Yathā sītodakaṁ nāma paviṭṭhaṁ yassa kassaci
sameti darathapariḷāhaṁ assādaṁ deti pīti ca.
Tatheva jalitaṁ aggiṁ paviṭṭhassa mamaṁ tadā
sabbaṁ sameti darathaṁ yathā sītodakaṁ viya.
Chavi cammañca maṁsañca nhāru aṭṭhi hadayabandhanaṁ
kevalaṁ sakalaṁ kāyaṁ brāhmaṇassa adāsahanti.
Sasapaṇḍitacariyaṁ dasamaṁ.
Tassuddānaṁ
akitti brāhmaṇo saṅkho kururājā dhanañjayo
mahāsudassano rājā mahāgovindabrāhmaṇo.
Nemi 3 candakumāro ca sivi vessantaro saso
ahameva tadā āsiṁ yo te dānavare adā.
Ete dānaparikkhārā ete dānassa pāramī
jīvitaṁ yācake datvā imaṁ 4 pārami pūrayiṁ.
Bhikkhāya upagataṁ disvā sakattānaṁ paraccajiṁ
dānena me samo natthi esā me dānapāramīti.
Dānapāramitā niṭṭhitā.
1 Yu. dhūmamāyati. 2 Ma. papatiṁ. 3 Ma. Yu. nimi. 4 Yu. idaṁ.
2. Sīlapāramitā
paṭhamaṁ sīlavanāgacariyaṁ
[11] Yadā ahosiṁ pavane kuñjaro mātuposako
na tadā atthi mahiyā guṇena mama sādiso.
Pavane disvā vanacaro rañño maṁ paṭivedayi
tavānucchavo mahārāja gajo asati 1 kānane.
Na tassa parikkhāyattho napi āḷhakakāsuyā 2
samāgahite soṇḍāya sayameva idhehiti.
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā rājāpi tuṭṭhamānaso
pesesi hatthidamakaṁ chekācariyaṁ susikkhitaṁ.
Gantvā so hatthidamako addasa padumassare
bhisamūḷālaṁ 3 uddharantaṁ yāpanatthāya mātuyā.
Viññāya me sīlaguṇaṁ lakkhaṇaṁ upadhārayi
ehi puttāti vatvāna soṇḍāya mama aggahi.
Yaṁ me tadā pākatikaṁ sarīrānugataṁ balaṁ
ajja nāgasahassānaṁ balena samasādisaṁ.
Yadihantesaṁ pakuppeyyaṁ upetaṁ 4 gahaṇāya maṁ
paṭibalo bhave tesaṁ yāva rajjampi mānusaṁ.
1 Ma. Yu. vasati. 2 Ma. Yu. āḷaka.... 3 Yu. bhisamūlaṁ. 4 Ma. upetānaṁ.
Apicāhaṁ sīlarakkhāya sīlapāramipūriyā
na karomi citte aññathattaṁ pakkhipantaṁ mamāḷhake 1 .
Yadi te maṁ tattha koṭeyyuṁ pharasūhi tomarehi ca
neva tesaṁ pakuppeyyaṁ sīlakhaṇḍabhayā mamāti.
Sīlavanāgacariyaṁ 2 paṭhamaṁ.
Dutiyaṁ bhūridattacariyaṁ
[12] Punāparaṁ yadā homi bhūridatto mahiddhiko
virūpakkhena mahāraññā devalokamagacchahaṁ.
Tattha passitvāhaṁ deve ekantaṁ sukhasamappite
taṁ saggaṁ gamanatthāya sīlabbataṁ samādayiṁ.
Sarīrakiccaṁ katvāna bhutvā yāpanamattakaṁ
caturo aṅge adhiṭṭhāya semi vammikamuddhani.
Chaviyā cammena maṁsena nhārūhi aṭṭhikehi vā
yassa etena karaṇīyaṁ dinnaṁyeva harātu so.
Saṁsito akataññunā ālambāno mamaggahi
peḷāya pakkhipitvāna kīḷeti maṁ tahiṁ tahiṁ.
Peḷāya pakkhipantepi maṁ maddantepi 3 pāṇinā
ālambāne na kuppāmi sīlakhaṇḍabhayā mama.
1 Ma. Yu. mamāḷake. 2 Ma. mātuposakacariyaṁ. 3 Ma. Yu. sammaddantepi pāṇinā.
Sakajīvitapariccāgo tiṇatopi 1 lahuko mayi
sīlavītikkamo mayhaṁ paṭhavī ubbattanā 2 viya.
Nirantaraṁ jātisataṁ cajeyyaṁ mama jīvitaṁ
neva sīlaṁ pabhindeyyaṁ catunnaṁ dīpāna hetupi.
Apicāhaṁ sīlarakkhāya sīlapāramipūriyā
na karomi citte aññathattaṁ pakkhipantaṁpi peḷaketi.
Bhūridattacariyaṁ dutiyaṁ.
Tatiyaṁ campeyyacariyaṁ 3
[13] Punāparaṁ yadā homi campeyyako mahiddhiko
tadāpi dhammiko āsiṁ sīlabbatasamappito.
Tadāpi maṁ dhammacāriṁ upavuṭṭhaṁ uposathaṁ
ahituṇḍiko gahetvāna rājadvāramhi kīḷati.
Yaṁ 4 so vaṇṇaṁ cintayati nīlaṁ va pītalohitaṁ
tassa cittānuvattento homi cintitasannibho.
Thalaṁ kareyyaṁ udakaṁ udakampi thalaṁ kare
yadihantassa kuppeyyaṁ 5 khaṇena chārikaṁ kare.
Yadi cittavasī hessaṁ parihāyissāmi sīlato
sīlena parihīnassa uttamattho na sijjhati.
1 Ma. Yu. tiṇako lahuko mama. 2 Ma. uppatanaṁ. Yu. uppattanā. 3 Ma.
campeyyanāgacariyaṁ. 4 Ma. yaṁ yaṁ so vaṇṇaṁ cintayi. 5 Ma. Yu. pakuppeyyaṁ.
Kāmaṁ bhijjatu yaṁ kāyo idheva vikirīyatu
neva sīlaṁpi 1 bhindeyyaṁ vikirante bhusaṁ viyāti.
Campeyyacariyaṁ tatiyaṁ.
Catutthaṁ cūḷabodhicariyaṁ
[14] Punāparaṁ yadā homi cūḷabodhi susīlavā
bhavaṁ disvāna bhayato nekkhammaṁ abhinikkhamiṁ.
Yā me dutiyikā āsi brāhmaṇī kanakasannibhā
sāpi 2 vaṭṭe anapekkhā nekkhammaṁ abhinikkhami.
Nirālayā chinnabandhu anapekkhā kule gaṇe
carantā gāmanigamaṁ bārāṇasiṁ upāgamuṁ.
Tattha vasāma nipakā asaṁsaṭṭhā kule gaṇe
nirākule appasadde rājuyyāne vasāmubho.
Uyyānadassanaṁ gantvā rājā addasa brāhmaṇiṁ
upasaṅgamma 3 maṁ pucchi tuyhesā kā kassa bhariyā.
Evaṁ vutte ahantassa idaṁ vacanamabraviṁ
na mayhaṁ bhariyā esā sahadhammā ekasāsanī.
Tassā 4 sāratta 5 gadhito gāhāpetvāna ceṭake
nippīḷayanto balasā antepuraṁ pavesayi.
Odapattikiyā 6 mayhaṁ sahajātā 7 ekasāsanī
ākaḍḍhitvā nayantiyā kopo me uppajjatha.
1 Ma. Yu. neva sīlaṁ pabhindeyyaṁ. 2 Yu. sā vivaṭṭe. 3 Ma. Yu. upagamma.
4 Ma. tissā. 5 Yu. sārattādhigato. 6 Ma. odapattakiyā. 2 Ma. Yu. sahajā.
Saha kope samuppanne sīlabbatamanussariṁ
tattheva kopaṁ niggaṇhiṁ nādāsiṁ vaḍḍhitūpari 1 .
Yadi taṁ brāhmaṇiṁ koci koṭṭeyya tiṇhasattiyā
neva sīlaṁ pabhindeyyaṁ bodhiyā yeva kāraṇā.
Na me sā brāhmaṇī dessā napi me balaṁ na vijjati
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā sīlānurakkhissanti.
Cūḷabodhicariyaṁ catutthaṁ.
Pañcamaṁ mahisarājacariyaṁ
[15] Punāparaṁ yadā homi mahiso 2 pavanacāraṇo
pavaḍḍhakāyo balavā mahanto bhīmadassano.
Pabbhāre giridugge ca rukkhamūle dakāsaye
hotettha ṭhānaṁ mahisānaṁ koci koci tahiṁ tahiṁ.
Vicaranto brahāraññe ṭhānamaddasa bhaddakaṁ
taṁ ṭhānaṁ upagantvāna tiṭṭhāmi ca sayāmi ca.
Athettha kapimāgantvā pāpo anariyo lahu
khandhe nalāte bhamuke mutteti ohaneti taṁ.
Sakiṁpi divasaṁ dutiyaṁ tatiyaṁ catutthaṁpica
dūseti maṁ sabbakālaṁ tena homi upadduto.
1 Yu. vuḍḍhituṁ pari. 2 Ma. Yu. mahīso. ito paraṁ īdisameva.
Mamaṁ upaddutaṁ disvā yakkho maṁ idamabravi
nāsehetaṁ chavaṁ pāpaṁ saṅgehi ca khurehi ca.
Evaṁ vutte tadā yakkhe ahaṁ taṁ idamabraviṁ
kiṁ tvaṁ makkhesi kuṇapena pāpena anariyena maṁ.
Yadihantassa pakuppeyyaṁ tato hīnataro bhave
sīlañca me pabhijjeyya viññū ca garaheyyu maṁ.
Hiḷitā jīvitā vāpi parisuddhena mataṁ varaṁ
kyāhaṁ jīvitahetūpi kāhāmi parahedhanaṁ.
[1]-
Hīnamajjhimaukkaṭṭhe sahanto avamānitaṁ
evaṁ labhati sappañño manasā yathā patthitanti.
Mahisarājacariyaṁ pañcamaṁ.
Chaṭṭhaṁ rurumigacariyaṁ
[16] Punāparaṁ yadā homi sutattakanakasannibho
migarājā ruru nāma paramasīlasamāhito.
Ramme padese rammaṇīye vivitte amanussake
tattha vāsaṁ upagañchiṁ gaṅgākūle manorame.
Atha upari gaṅgāya dhanikehi paripīḷito
puriso gaṅgāya patati jīvāmi vā marāmi vā.
1 Ma. Yu. na mevāyaṁ maññamāno aññepevaṁ karissati
teva tassa vadhissanti sā me mutti bhavissati.
Rattindivaṁ so gaṅgāya vuyhamāno mahodake
ravanto karuṇaṁ ravaṁ majjhe gaṅgāya gacchati.
Tassāhaṁ saddaṁ sutvāna karuṇaṁ paridevato
gaṅgāya tīre ṭhatvā 1 apucchiṁ kosi tvaṁ naro.
So me puṭṭho [2]- viyākāsi attano kāraṇaṁ tadā
dhanikehi bhīto tasito pakkhannomaṁ 3 mahānadiṁ.
Tassa katvāna kāruññaṁ cajitvā mama jīvitaṁ
pavisitvā nīharintassa andhakāramhi rattiyā.
Assatthakālamaññāya tassāhaṁ idamabraviṁ
ekantaṁ varaṁ yācāmi mā maṁ kassaci pāvada.
Nagaraṁ gantvāna ācikkhi pucchito dhanahetuko
rājānaṁ so gahetvāna upagañchi mamantikaṁ.
Yāvatā kāraṇaṁ sabbaṁ rañño ārocitaṁ mayā
rājā sutvāna vacanaṁ usuṁ tassa pakappayi.
Idheva ghāṭayissāmi mittadubbhiṁ anariyaṁ
tamahaṁ anurakkhanto nimminiṁ mama attanā.
Tiṭṭha te so mahārāja kāmakāro bhavāmi te
anurakkhiṁ mama sīlaṁ nārakkhiṁ mama jīvitaṁ
sīlavā hi tadā āsiṁ bodhiyāyeva kāraṇāti.
Rurumigacariyaṁ chaṭṭhaṁ.
1 Ma. Yu. ṭhatvāna. 2 Ma. Yu. ca. 3 Ma. pakkhandohaṁ. Yu. pakkhantohaṁ.
Sattamaṁ mātaṅgacariyaṁ
[17] Punāparaṁ yadā homi jaṭilo uggatāpano
mātaṅgo nāma nāmena sīlavā susamāhito.
Ahañca brāhmaṇo eko gaṅgākūle vasāmubho
ahaṁ vasāmi upari heṭṭhā vasati brāhmaṇo.
Vicaranto anukūlamhi uddhamme assamaddasa
tattha maṁ paribhāsitvā abhisapi muddhaphālanaṁ.
Yadihantassa pakuppeyyaṁ yadi sīlaṁ na gopaye
oloketvānahantassa kareyyaṁ chārikaṁ viya.
Yaṁ so tadā maṁ abhisapi kupito duṭṭhamānaso
tasseva matthake nipati yogena taṁ pamocayiṁ.
Anurakkhiṁ mama sīlaṁ nārakkhiṁ mama jīvitaṁ
sīlavā hi tadā āsiṁ bodhiyāyeva kāraṇāti.
Mātaṅgacariyaṁ sattamaṁ.
Aṭṭhamaṁ dhammadevaputtacariyaṁ
[18] Punāparaṁ yadā homi mahesakkho 1 mahiddhiko
dhammo nāma mahāyakkho sabbalokānukampako.
1 Ma. mahāpakkho. Yu. mahāyakkho.
Dasa kusalakammapathe samādapento mahājanaṁ
carāmi gāmanigamaṁ samitto saparijano.
Pāpo kadariyo yakkho dīpento dasa pāpake
sopettha mahiyā carati samitto saparijano.
Dhammavādī adhammo ca ubho paccanikā mayaṁ
dhure dhuraṁ ghaṭayantā samimhā paṭipathe ubho.
Kalaho vattatī bhesmā 1 kalyāṇapāpakassa ca
maggā ukkamanatthāya 2 mahāyuddho upaṭṭhito.
Yadihantassa pakuppeyyaṁ yadi bhinde tapoguṇaṁ
saha parijanantassa rajabhūtaṁ kareyyahaṁ.
Apicāhaṁ sīlarakkhāya nibbāpetvāna mānasaṁ
saha janenukkamitvā 3 pathaṁ pāpassadāsahaṁ.
Saha pathato ukkante 4 katvā cittassa nibbutiṁ
vivaraṁ adāsi paṭhavī pāpayakkhassa tāvadeti.
Dhammadevaputtacariyaṁ aṭṭhamaṁ.
Navamaṁ jayadisacariyaṁ
[19] Pañcālaraṭṭhe nagaravare 5 kappilāyaṁ puruttame
rājā jayadiso nāma sīlaguṇamupāgato.
1 Yu. asmā. 2 Ma. Yu. okkamanatthāya. 3 Ma. Yu. janenokkamitvā.
4 Ma. okkante. Yu. okkanto. 5 Yu. nagare.
Tassa rañño ahaṁ putto sutadhammo susīlavā
alīnasatto guṇavā anurakkhāparijano 1 sadā.
Pitā me migavaṁ gantvā porisādaṁ upāgami
so me pitumaggahesi bhakkhosi mama mā cali.
Tassa taṁ vacanaṁ sutvā bhīto tasitavedhito
urukkhambho 2 ahu tassa disvāna porisādakaṁ.
Migavaṁ gahetvā muñcassu katvā āgamanaṁ puna
brāhmaṇassa dhanaṁ datvā pitā āmantayī mamaṁ.
Rajjaṁ putta paṭipajja mā pamajja 3 puraṁ idaṁ
kataṁ me porisādena mama āgamanaṁ puna.
Mātupituñca vanditvā nimminitvāna attānaṁ 4
nikkhamitvā dhanuṁ khaggaṁ porisādamupāgamiṁ.
Sasatthahatthūpagataṁ kadāci so tasissati
tena bhijjissatī sīlaṁ parittāsaṁ kate mayi.
Sīlakhaṇḍabhayā mayhaṁ tassa dessaṁ na byāhariṁ
mettacitto hitavādī idaṁ vacanamabraviṁ.
Ujjalehi mahāaggiṁ papatissāmi rukkhato
supakkakālamaññāya 5 bhakkhaya 6 tvaṁ pitāmahā.
Iti sīlavataṁ hetu nārakkhiṁ mama jīvitaṁ
pabbājesimahantassa sadā pāṇātipātikanti.
Jayadisacariyaṁ navamaṁ
1 Yu. anuttaraparijano. 2 Yu. uruthambho. 3 Ma. Yu. pamajji. 4 Ma. attanā.
5 Yu. sapattakāmaññalāya. 6 Ma. akkhaya maṁ pitāmaha.
Dasamaṁ saṅkhapālacariyaṁ
[20] Punāparaṁ yadā homi saṅkhapālo mahiddhiko
dāḍhāvudho ghoraviso dvijivho uragābhibhū.
Catuppathe mahāpathe 1 nānājanasamākule
caturo aṅge adhiṭṭhāya tattha vāsamakappayiṁ.
Chaviyā cammena maṁsena nhārūhi aṭṭhikehi vā
yassa etena karaṇīyaṁ dinnaṁyeva harātu so.
Addasaṁsu bhojaputtā kharā luddhā akāruṇā
upagacchuṁ mamaṁ tattha daṇḍamuggarapāṇino.
Nāsāya vinivijjhitvā naṅguṭṭhe piṭṭhikaṇṭhake
kāje āropayitvāna bhojaputtā hariṁsu maṁ.
Sasāgarantaṁ paṭhaviṁ sakānanaṁ sapabbataṁ
icchamāno cahantattha nāsavātena jhāpaye.
Sūlehi vijjhayantepi koṭṭayantepi sattibhi
bhojaputte na kuppāmi esā me sīlapāramīti.
Saṅkhapālacariyaṁ dasamaṁ.
Tassuddānaṁ
hatthināgo bhūridatto campeyyo bodhi māhiso
ruru mātaṅgadhammo ca atrajo ca jayaddiso.
1 Ma. Yu. mahāmagge.
Ete 1 sabbe sīlabalā parikkhārā padesikā
jīvitaṁ parirakkhitvā sīlāni anurakkhissaṁ.
Saṅkhapālassa me sato sabbakālaṁpi jīvitaṁ
yassa kassaci niyyantaṁ 2 tasmā sā sīlapāramīti.
Sīlapāraminiddeso niṭṭhito.
3. Nekkhammādipāramitā
paṭhamaṁ yudhañjayacariyaṁ
[21] Yadāhaṁ amitayaso rājaputto yudhañjayo
ussāvabinduṁ suriyātape patitaṁ disvāna saṁvijiṁ.
Tamevādhipatiṁ 3 katvā saṁvegamānubrūhayiṁ
mātupituñca vanditvā pabbajjamanuyācihaṁ.
Yācanti maṁ pañjalikā sanegamā saraṭṭhakā
ajjeva putta paṭipajja iddhaṁ phītaṁ mahāmahiṁ.
Sarājake saorodhe sanegame saraṭṭhake
karuṇaṁ paridevante anapekkho 4 pariccajiṁ.
Kevalaṁ paṭhavīrajjaṁ ñātiparijanaṁ yasaṁ
cajamāno na cintesiṁ bodhiyāyeva kāraṇā.
Mātā pitā na me dessā napi me dessā 5 mahāyasā
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā rajjaṁ pariccajinti.
Yudhañjayacariyaṁ paṭhamaṁ.
1 Ma. ete nava sīlabalā. 2 Ma. niyyattaṁ. 3 Ma. Yu. tanyevādhipatiṁ.
4 Ma. anapekkhova. Yu. ... hi. 5 Ma. Yu. dessaṁ mahāyasaṁ.
Dutiyaṁ somanassacariyaṁ
[22] Punāparaṁ yadā homi indapatthe puruttame
kāmito dayito putto somanassoti vissuto.
Sīlavā guṇasampanno kalyāṇapaṭibhānavā
vuḍḍhāpacāyī hirimā saṅgahesu ca kovido.
Tassa rañño paṭikaro ahosi kuhakatāpaso
ārāmaṁ mālāgacchañca ropayitvāna [1]- jīvati.
Tamahaṁ disvāna kuhakaṁ thusarāsiṁva ataṇḍulaṁ
dumaṁva antosusiraṁ kadaliṁva asārakaṁ.
Natthimassa sataṁ dhammo sāmaññā apagato ayaṁ
hirisukkadhammajahito jīvitavuttikāraṇā.
Kupito āsi 2 paccanto aṭavīhi carantihi 3
taṁ nisedhetuṁ gacchanto anusāsi pitā mama.
Mā pamajja tuvaṁ tāta jaṭile 4 uggatāpane
yadicchakaṁ pavattehi sabbakāmadado hi so.
Tamahaṁ gantvānupaṭṭhānaṁ idaṁ vacanamabraviṁ
kacci te gahapati kusalaṁ kiṁ vā te āharīyatu.
Tena so kupito āsi kuhako mānanissito
ghāṭāpemi tuvaṁ ajja raṭṭhā pabbājayāmi vā.
1 Yu. so. 2 Ma. ahu. Yu. ahosi. 3 Yu. aparantihi. 4 Ma. Yu. jaṭilaṁ
uggatāpanaṁ.
Nisedhayitvā paccantaṁ rājā kuhakamabravi
kacci 1 khamanīyaṁ tava sammāno te pavattito.
Tassa ācikkhatī pāpo kumāro yathā nāsiyo 2
tassa taṁ vacanaṁ sutvā āṇāpesi mahīpati.
Sīsaṁ tattheva chinditvā katvāna catukhaṇḍikaṁ
rathiyā rathiyaṁ dassetha sā gati jaṭilahīḷitā.
Tattha 3 te karaṇī gantvā caṇḍā luddhā 4 akāruṇā
mātu aṅke nisinnassa ākaḍḍhitvā nayanti maṁ.
Tesāhaṁ evamavacaṁ bandhataṁ gāḷhabandhanaṁ
rañño dassetha maṁ khippaṁ rājakiriyāni atthi me.
Te maṁ rañño dassayiṁsu pāpassa pāpasevino
disvāna taṁ saññāpesiṁ mama ca vasamānayiṁ.
So maṁ tattha khamāpesi mahārajjaṁ adāsi me
sohaṁ tamaṁ dālayitvā pabbajiṁ anagāriyaṁ.
Na me dessaṁ mahārajjaṁ kāmabhogo na dessiyo
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā rajjaṁ pariccajinti.
Somanassacariyaṁ dutiyaṁ.
1 Ma. Yu. kicci te bhante khamanīyaṁ. 2 Yu. nāsito. 3 Ma. tattha kāraṇikā gantvā.
Yu. ... kāruṇikā .... 4 Ma. Yu. luddā.
Tatiyaṁ ayogharacariyaṁ
[23] Punāparaṁ yadā homi kāsirājassa atrajo
ayogharamhi saṁvaḍḍho nāmenāsiṁ ayogharo.
Dukkhena jīvito laddho sampīḷe patiposito
ajjeva putta paṭipajja kevalaṁ vasundharaṁ 1 imaṁ.
Saraṭṭhakaṁ sanigamaṁ sajanaṁ vanditvā khattiyaṁ
añjaliṁ paggahetvāna idaṁ vacanamabraviṁ.
Ye keci mahiyā sattā hīnaukkaṭṭhamajjhimā
nirārakkhā sake gehe vaḍḍhanti sakañātihi 2 .
Idaṁ loke uttariyaṁ sampīḷe mama posanaṁ
ayogharamhi saṁvaḍḍho appabhe candasuriye.
Pūtikuṇapasampuṇṇā muñcitvā mātu kucchito
tato ghoratare dukkhe puna pakkhittayoghare.
Yadihaṁ tādisaṁ patvā dukkhaṁ paramadāruṇaṁ
rajjesu yadi rañjāmi 3 pāpānaṁ uttamo siyaṁ.
Ukkaṇṭhitomhi kāyena rajjenamhi anatthiko
nibbutiṁ pariyesissaṁ yattha maṁ maccu na maddiye.
Evāhaṁ cintayitvāna vivarante 4 mahājane
nāgova bandhanaṁ chetvā pāvisiṁ 5 kānanaṁ vanaṁ.
1 Ma. Yu. vasudhaṁ. 2 Yu. saha ñātibhi. 3 Ma. Yu. rajjāyi. 4 Yu. vivarantaṁ
mahājanaṁ. 5 Yu. pāvisi.
Mātā pitā na me dessā napi me dessā 1 mahāyasā
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā rajjaṁ pariccajinti.
Ayogharacariyaṁ tatiyaṁ.
Catutthaṁ bhiṁsacariyaṁ
[24] Punāparaṁ yadā homi kāsīnaṁ puravaruttame
bhaginī ca bhātaro satta nibbattā sotthiye kule.
Etesaṁ pubbajo āsiṁ hirisukkamupāgato
bhavaṁ disvāna bhayato nekkhammābhirato ahaṁ.
Mātāpitūhi pahitā sahāyā ekamānasā
kāmehi maṁ nimantenti kulavaṁsaṁ dhārehīti.
Yantesaṁ vacanaṁ vuttaṁ gihidhamme sukhāvahaṁ
tamme ahosi kaṭhinaṁ tattaphālasamaṁ viya.
Te maṁ tadā ukkhipantaṁ pucchiṁsu patthitaṁ mama
kiṁ tvaṁ patthayasi 2 samma yadi kāme na bhuñjasi.
Tesāhaṁ evamavacaṁ attakāmo hitesinaṁ
nāhaṁ patthemi gihibhāvaṁ nekkhammābhirato ahaṁ.
Te mayhaṁ vacanaṁ sutvā pituṁ mātuñca sāvayuṁ
mātā pitā evamāhu sabbepi pabbajāma bho.
1 Ma. Yu. dessaṁ mahāyasaṁ. 2 Ma. patthayase.
Ubho mātā pitā mayhaṁ bhaginī [1]- satta bhātaro
amitaṁ dhanaṁ chaḍḍayitvā pāvisimhā mahāvananti.
Bhiṁsacariyaṁ catutthaṁ.
Pañcamaṁ soṇanandapaṇḍitacariyaṁ
[25] Punāparaṁ yadā homi nagare brahmavaddhane
tattha kulavare seṭṭhe mahāsāle ajāyihaṁ.
Tadāsiṁ 2 lokaṁ disvāna andhabhūtaṁ 3 tamotthataṁ
cittaṁ bhavato paṭikuṭati tuttavegahataṁ viya.
Disvāna vividhaṁ pāpaṁ evaṁ cintesahaṁ tadā
kadāhaṁ gehā nikkhamma pavisissāmi kānanaṁ.
Tadāpi maṁ nimantiṁsu kāmabhogehi ñātayo
tesaṁpi chandamācikkhiṁ mā nimantetha tehi maṁ.
Yo me kaniṭṭhako bhātā nando nāmāsi paṇḍito
sopi maṁ anusikkhanto pabbajjaṁ samarocasi 4 .
Ahaṁ soṇo ca nando ca ubho mātā pitā mama
tadāpi bhoge chaḍḍetvā pāvisimhā mahāvananti.
Soṇanandapaṇḍitacariyaṁ pañcamaṁ.
1 Ma. Yu. ca. 2 Ma. Yu. tadāpi. 3 Ma. andhībhūtaṁ. 4 Ma. Yu. samarocayi.
Chaṭṭhaṁ mūgaphakkhacariyaṁ
[26] Punāparaṁ yadā homi kāsirājassa atrajo
mūgaphakkhoti 1 nāmena temiyoti vadanti maṁ.
Soḷasitthīsahassānaṁ na vijjati pumo tadā
ahorattānamaccayena nibbatto ahamekako.
Kicchā laddhaṁ piyaṁ puttaṁ abhijātaṁ jutindharaṁ
setacchattaṁ dhārayitvāna sayane posesi maṁ pitā.
Niddāyamāno sayanavare pabujjhitvānahaṁ tadā
addasaṁ paṇḍaraṁ chattaṁ yenāhaṁ nirayaṁ gato.
Saha diṭṭhissa 2 me chattaṁ tāso uppajji bheravo
vinicchayaṁ samāpanno kadāhaṁ imaṁ muñcissaṁ.
Pubbasālohitā mayhaṁ devatā atthakāminī
sā maṁ disvāna dukkhitaṁ tiṁsu ṭhānesu yojayi.
Mā paṇḍiccayaṁ vibhāvaya bālamato bhava sabbapāṇinaṁ
sabbo tañjano ocināyatu evaṁ tava attho bhavissati.
Evaṁ vuttāyahaṁ tassā idaṁ vacanamabraviṁ
karomi te taṁ vacanaṁ yaṁ maṁ bhaṇasi devate.
Atthakāmāsi me amma hitakāmāsi devate
tassāhaṁ vacanaṁ sutvā sāgareva thalaṁ labhiṁ.
1 Ma. Yu. mūgapakkhoti. 2 Ma. diṭṭhassa.
Haṭṭho saṁviggamānaso tayo aṅge adhiṭṭhahiṁ
mūgo ahosiṁ badhiro phakkho 1 gativivajjito.
Ete aṅge adhiṭṭhāya vassāni soḷasaṁ vasiṁ
tato me hatthe pāde ca jivhaṁ sotañca maddiya
anūnataṁ me passitvā kāḷakaṇṇīti nindisuṁ.
Tato jānapadā sabbe senāpatipurohitā
sabbe ekamanā hutvā chaḍḍanaṁ anumodisuṁ.
Sohaṁ tesaṁ matiṁ sutvā haṭṭho saṁviggamānaso
yassatthāya tapo ciṇṇo so me attho samijjhatha.
Nhāpetvā anulimpetvā veṭhetvā rājaveṭhanaṁ
abhisiñcitvā chattena kāresuṁ puraṁ padakkhiṇaṁ.
Sattāhaṁ dhārayitvāna uggate ravimaṇḍale
rathena maṁ nīharitvā sārathi vanamupāgami.
Ekokāse rathaṁ katvā sajjassaṁ hatthamuñcito 2
sārathi khaṇatī kāsuṁ nikkhātuṁ paṭhaviyā mamaṁ.
Adhiṭṭhitamadhiṭṭhānaṁ tajjento vividhakāraṇā
na bhindiṁva tamadhiṭṭhānaṁ bodhiyāyeva kāraṇā.
Mātā pitā na me dessā attā me na ca dessiyo
sabbaññutaṁ piyaṁ mayhaṁ tasmā va tamadhiṭṭhahiṁ.
1 Ma. Yu. pakkho. 2 Yu. hatthamuñcitaṁ.
Ete aṅge adhiṭṭhāya vassāni soḷasaṁ vasiṁ
adhiṭṭhānena [1]- samo natthi esā me adhiṭṭhānapāramīti
mūgaphakkhacariyaṁ chaṭṭhaṁ.
Sattamaṁ kapilarājacariyaṁ
[27] Yadā ahaṁ kapi āsiṁ nadīkūle darīsaye
pīḷito suṁsumārena 2 gamanaṁ na labhāmahaṁ.
Yamhokāse ahaṁ ṭhatvā orā paraṁ patāmahaṁ
tatthacchi sattuvadhako kumbhilo luddhadassano.
So maṁ asaṁsi ehīti ahampemīti taṁ vadiṁ 3
tassa matthakamakkamma parakūle patiṭṭhahiṁ.
Na tassālikaṁ bhaṇitaṁ yathā vācaṁ akāsahaṁ
saccena me samo natthi esā me saccapāramīti.
Kapilarājacariyaṁ sattamaṁ.
Aṭṭhamaṁ saccasavhayapaṇḍitacariyaṁ
[28] Punāparaṁ yadā homi tāpaso saccasavhayo
saccena lokaṁ pālesiṁ samaggaṁ janamakāsahanti.
Saccasavhayapaṇḍitacariyaṁ aṭṭhamaṁ.
1 Ma. me. 2 Ma. susumārena. Yu. saṁsumārena. 3 Ma. vatiṁ. Yu. vadi.
Navamaṁ vaṭṭakapotakacariyaṁ
[29] Punāparaṁ yadā homi magadhe vaṭṭapotako
ajātapakkho taruṇo maṁsapesi kulāvake.
Mukhatuṇḍakena āharitvā mātā posayatī mamaṁ
tassā phassena jīvāmi natthi me kāyikaṁ balaṁ.
Saṁvacchare gimhasamaye davadāho padippati
upagacchati amhākaṁ pāvako kaṇhavattani.
Dhamadhamaṁ 1 iti evaṁ saddāyanto mahā sikhī
anupubbena jhāpento aggi mamamupāgami.
Aggivegabhayā bhītā tasitā mātā pitā mama
kulāvake maṁ chaḍḍetvā attānaṁ parimocayuṁ.
Pāde pakkhe pajahāmi natthi me kāyikaṁ balaṁ
sohaṁ agatiko tattha evaṁ cintesahaṁ tadā.
Yesāhaṁ upadhāveyyaṁ bhīto tasitavedhito
te maṁ ohāya pakkantā kathaṁ me ajja kātave.
Atthi loke sīlaguṇo saccaṁ soceyyanuddayā
tena saccena kāhāmi saccakiriyamuttamaṁ 2 .
Āvajjitvā dhammabalaṁ saritvā pubbake jine
saccabalamavassāya saccakiriyamakāsahaṁ.
1 Ma. dhamadhamā. Yu. dhūmadhūmañjanītvevaṁ. 2 saccakiriyamanuttaraṁ itipi pāṭho.
Santi pakkhā apatanā santi pādā avañcanā
mātā pitā ca nikkhantā jātaveda paṭikkama.
Saha sacce kate mayhaṁ mahāpajjalito sikhī
vajjesi soḷasa karīsāni udakaṁ patvā yathā sikhī
saccena me samo natthi esā me saccapāramīti.
Vaṭṭakapotakacariyaṁ navamaṁ.
Dasamaṁ maccharājacariyaṁ
[30] Punāparaṁ yadā homi maccharājā mahāsare
uṇhe suriyasantāpe sare udakaṁ khīyatha.
Tato kākā ca gijjhā ca kaṅkā 1 kulalasenakā
bhakkhayanti divā rattiṁ macche upanisīdiya.
Evaṁ cintesahaṁ tattha saha ñātīhi pīḷito
kena nu kho upāyena ñātī dukkhā pamocaye.
Cintayitvāna dhammatthaṁ saccaṁ addasaṁ passayaṁ
sacce ṭhatvā pamocesiṁ ñātīnaṁ taṁ atikkhayaṁ.
Anussaritvā sataṁ dhammaṁ paramatthaṁ vicintayaṁ
akāsiṁ saccakiriyaṁ yaṁ loke dhuvasassataṁ.
Yato sarāmi attānaṁ yato pattosmi viññutaṁ
nābhijānāmi sañcicca ekapāṇaṁpi hiṁsitaṁ 2 .
1 Yu. bakā. 2 vihiṁsitaṁ itipi.
Etena saccavajjena pajjunno abhivassatu
abhitthanaya pajjunna nidhiṁ kākassa nāsaya.
Kākaṁ sokāya randhehi macche sokā pamocaya
saha kate saccavare pajjunno abhigajjiya.
Thalaṁ ninnañca pūrento khaṇena abhivassatha
evarūpaṁ saccavaraṁ katvā viriyamuttamaṁ.
Vassāpesiṁ mahāmeghaṁ saccatejabalassito
saccena me samo natthi esā me saccapāramīti.
Maccharājacariyaṁ dasamaṁ.
Ekādasamaṁ kaṇhadīpāyanacariyaṁ
[31] Punāparaṁ yadā homi kaṇhadīpāyano isi
paropaññāsavassāni anabhirato cariṁ ahaṁ.
Na koci etaṁ jānāti anabhiratimanaṁ mama
ahaṁpi kassaci nācikkhiṁ arati 1 me ca ratimānase.
Sabrahmacārī maṇḍabyo sahāyo me mahāisi
pubbakammasamāyutto sūlamāropanaṁ labhi.
Tamahaṁ upaṭṭhahitvāna ārogyamanupāpayiṁ
āpucchitvāna āgañchiṁ yaṁ mayhaṁ sakamassamaṁ.
1 Yu. aratiṁ.
Sahāyo brāhmaṇo mayhaṁ bhariyaṁ ādāya puttakaṁ
tayo janā samāgantvā āgacchuṁ pāhunāgataṁ.
Sammodamāno tehi saha nisinno sakāssame
dārako vaṭṭamanukkhipaṁ āsīvisamakopayi.
Tato so vaṭṭagataṁ maggaṁ anvesanto kumārako
āsīvisassa hatthena uttamaṅgaṁ parāmasi.
Tassa āmasane kuddho sappo visabalassito
kupito paramakopena aḍaṁsi dārakaṁ khaṇe.
Saha daṭṭho ativisena dārako papati bhūmiyaṁ
tenāhaṁ dukkhito āsiṁ mama vā hasitaṁ dukkhaṁ.
Tyāhaṁ assāsayitvāna dukkhite sokasalline 1
paṭhamaṁ akāsiṁ kiriyaṁ aggaṁ saccavaruttamaṁ.
Sattāhamevāhaṁ pasannacitto
puññatthiko acariṁ brahmacariyaṁ
athāparaṁ yaṁ caritaṁ mamaṁ idaṁ
vassāni paññāsasamādhikāni.
Ākāmakovāhi ahañcarāmi
etena saccena suvatthi hotu
hataṁ visaṁ jīvatu yaññadatto.
1 Ma. Yu. sokasallite.
Saha sacce kate mayhaṁ visavegena vedhito
abujjhitvāna vuṭṭhāsi arogo vāsi 1 māṇavo
saccena me samo natthi esā me saccapāramīti.
Kaṇhadīpāyanacariyaṁ ekādasamaṁ.
Dvādasamaṁ sutasomacariyaṁ
[32] Punāparaṁ yadā homi sutasomo mahīpati
gahito porisādena brāhmaṇe saṅgaraṁ sariṁ.
Khattiyānaṁ ekasataṁ āvuṇitvā karatale
ete sammamilāpetvā yaññatthe upanayī mamaṁ.
Āpucchi maṁ porisādo kiṁ tvaṁ icchasi nissajaṁ
yathāmatiṁ te kāhāmi yadi me tvaṁ punehisi.
Tassa paṭisuṇitvāna pañhe āgamanaṁ mama
upagantvā puraṁ rammaṁ rajjaṁ niyyādayiṁ tadā.
Anussaritvā sataṁ dhammaṁ pubbakaṁ jinasevitaṁ
brāhmaṇassa dhanaṁ datvā porisādaṁ upāgamiṁ.
Natthi me saṁsayo tattha ghāṭayissati vā na vā
saccavācānurakkhanto jīvitaṁ cajitumupāgamiṁ
saccena me samo natthi esā me saccapāramīti.
Sutasomacariyaṁ dvādasamaṁ.
1 Ma. Yu. cāsi.
Terasamaṁ suvaṇṇasāmacariyaṁ
[33] Sāmo yadā vane āsiṁ sakkena abhinimmito
pavane sīhabyagghehi mettāyamupanāmayiṁ.
Sīhabyagghehi dīpīhi acchehi mahisehi ca
pasadamigavarāhehi parivāretvā vane vasiṁ.
Na maṁ koci uttasati napihaṁ bhāyāmi kassaci
mettā balenupatthaddho ramāmi pavane tadāti.
Suvaṇṇasāmacariyaṁ terasamaṁ.
------------------
Cuddasamaṁ ekarājacariyaṁ
[34] Punāparaṁ yadā homi ekarājāti vissuto
paramaṁ sīlaṁ adhiṭṭhāya pasāsāmi mahāmahiṁ.
Dasa kusalakammapathe vattāmi anavasesato
catūhi saṅgahavatthūhi saṅgaṇhāmi mahājanaṁ.
Evaṁ me appamattassa idha loke parattha ca
dabbaseno upāgantvā acchindanto puraṁ mama.
Rājūpajīve nigame sabalaṭṭhe saraṭṭhake
sabbaṁ hatthagataṁ katvā kāsuyā nikkhaṇī mamaṁ.
Amaccamaṇḍalaṁ rajjaṁ phītaṁ antepuraṁ mama
acchinditvāna gahitaṁ piyaputtaṁva passahaṁ
mettāya me samo natthi esā me mettāpāramīti.
Ekarājacariyaṁ cuddasamaṁ.
Paṇṇarasamaṁ mahālomahaṁsacariyaṁ
[35] Susāne seyyaṁ kappemi chavaṭṭhikaṁ upanidhāya 1
gāmamaṇḍalā upāgantvā rūpaṁ dassenti nappakaṁ.
Apare gandhañca mālañca bhojanaṁ vividhaṁ bahuṁ
upāyanāni upanenti haṭṭhā saṁviggamānasā.
Ye me dukkhaṁ upaharanti ye ca denti sukhaṁ mama
sabbesaṁ samako homi dayā kopo na vijjati.
Sukhadukkhe tulābhūto yasesu ayasesu ca
sabbattha samako homi esā me upekkhāpāramīti.
Mahālomahaṁsacariyaṁ paṇṇarasamaṁ.
Tassuddānaṁ
yudhañjayo somanasso ayogharabhisena ca
soṇanando mūgaphakkho kapirājā saccasavhayo.
Vaṭṭako maccharājā ca kaṇhadīpāyano isi
sutasomo pure 2 āsi sāmo ca ekarājā 3 ca
upekkhāpāramī āsi iti vuttaṁ mahesinā.
Evaṁ bahuvidhaṁ dukkhaṁ sampattiñca bahūvidhaṁ
bhavābhave anubhavitvā patto sambodhimuttamaṁ.
Datvā dātabbakaṁ dānaṁ sīlaṁ pūretvā asesato
nikkhammapāramiṁ gantvā patto sambodhimuttamaṁ.
1 Ma. upanidhāyahaṁ. Yu. nidhāyahaṁ. 2 Ma. Yu. puna āsiṁ. 3 Ma. Yu. ekarājahu.
Paṇḍite paripucchitvā viriyaṁ katvāna uttamaṁ
khantiyā pāramiṁ gantvā patto sambodhimuttamaṁ.
Katvā daḷhamadhiṭṭhānaṁ saccavācānurakkhiya
mettāya pāramiṁ gantvā patto sambodhimuttamaṁ.
Lābhālābhe yasāyase sammānanāvamānane
sabbattha samako hutvā patto sambodhimuttamaṁ.
Kosajjaṁ bhayato disvā viriyārambhañca khemato
āraddhaviriyā hotha esā buddhānusāsanī.
Vivādaṁ bhayato disvā avivādañca khemato
samaggā sakhilā hotha esā buddhānusāsanī.
Pamādaṁ bhayato disvā appamādañca khemato
bhāvethaṭṭhaṅgikaṁ maggaṁ esā buddhānusāsanī.
Itthaṁ sudaṁ bhagavā attano pubbacariyaṁ sambhāvayamāno
buddhāpadāniyaṁ nāma dhammapariyāyaṁ abhāsitthāti.
Cariyāpiṭakaṁ niṭṭhitaṁ.
[1]-
1 Yu. yasmā pana ayaṁ pāli paramparāya likkhitā
vipallatthakkharā tasmā sāyaṁ suṭṭhu visodhitā
paññāsī hoti nāmena anutherena dhīmatā
sāsanṭaṭhitikāmena bahugandhesu āgataṁ
atthaṁ saṁsanditvā mayā tassa tejena pāṇino
samiddhasaṅkappā hontu devā rakkhantu sāsanaṁ.
cariyāpiṭakapāli samattā.
Samodhānakathā 1
[36] Dasete pāramī honti dasete upapāramī
paramatthā dasa honti bodhiyā paripācanā.
Sivirājassa seṭṭhassa dānapāramitā bhave
vessantaro ca velāmo bhavanti upapāramī.
Akittivisayhadānena honti tā upapāramī
kukkuṭasīlasaso bhūto paramatthā dānapāramī.
Mahākapi ca chaddanto nāgo ca mātuposako
sīlapāramitā yanti iti vuttaṁ mahesinā.
Campeyyako bhūridatto sīlena upapāramī
saṅkhapālo ca yo dhīro paramatthā sīlapāramī.
Yudhañjayo ca govindo hatthipālo ca yo gharo
bhallāti yo susāmo ca ..................
Maghadevo nimi ceva hontetā upapāramī.
Mahosatho dhanaraṭṭho kuṇḍalo cāpi taṇḍilo
tittiro ca sakuṇo ca hontetā upapāramī.
Vidhuraṁ sambhavaṁ paññāya ubhotā honti pāramī
yo sisso ācariyaṁ porā suriyabrāhmaṇo mātaṅgo.
1 Ma. Yu. samodhānakathā natthi.
Sattubhastañca paramatthā etā ve paññāpāramī
sīlavā viriyo rājā jātakaṁ jānakā vibhū.
Daḷhaparakkamo āsi paramatthā viriyapāramī
mahākapi pañca garukā viriyā honti pāramī.
Dhammapālo kumāro ca khantiyā honti pāramī
upapāramīti vuccanti dhammādhammikadaddavā.
Khantivādena paramatthā khantipāramipūriyā
buddhabhūmiṁ gavesanto akāsi dukkaraṁ bahuṁ.
Tathūparisaccaguṇaṁ sasavaṭṭakajātakaṁ
saccenagginibbāpito esā pāramitā bhave.
Udake maccho bhavitvāna akāsi saccamuttamaṁ
mahāmeghaṁ pavassesi esā me saccapāramī.
Saccena nāvaṁ tāresi dhīro supārapaṇḍito
visaṁ saccena ghāṭesi kaṇhadīpāyano isi.
Saccena vānaro hutvā gaṅgā sotaṁ tarī tadā
esā pāramitā satthu honti tā upapāramī.
Sutasomo nāma rājā rakkhanto saccamuttamaṁ
moceti ekasataṁ khatye paramatthā saccapāramī.
Adhiṭṭhānena kiṁ chando pāramī bhavatī tadā
duko mātaṅgayo ceva adhiṭṭhānaupapāramī.
Mugaphakkhena paramatthā adhiṭṭhānaṁ āsi pāramī
mahākaṇho ca mettāya tattha ca rājasodhanā.
Esā duvidhā akkhātā mettāpāramitā bhave
sīlena brahmadatto ca yo vāyaṁ gaṇḍitiṇḍako.
Akāsi nando piyassa honti tā upapāramī
ekarājena paramatthā natthi mettāya īdiso.
Dve suvā upapāramī paramatthā lomahaṁsanaṁ
etā dasa pāramī mayhaṁ paṭiveso aggabodhiyā.
Dasato paramā natthi dasato natthi ūnakā
anūnānadhikā sabbā pūritā dasapāramīti.
Samodhānakathā niṭṭhitā
cariyāpiṭakaṁ samattaṁ.