[66] Sabbaṁ bhikkhave pahātabbaṁ kiñca bhikkhave sabbaṁ
pahātabbaṁ cakkhuṁ bhikkhave pahātabbaṁ rūpā pahātabbā cakkhuviññāṇaṁ
pahātabbaṁ cakkhusamphasso pahātabbo yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā
adukkhamasukhaṁ vā tampi pahātabbaṁ sotaṁ pahātabbaṁ saddā
pahātabbā .pe. Ghānaṁ pahātabbaṁ gandhā pahātabbā jivhā
pahātabbā rasā pahātabbā kāyo pahātabbo phoṭṭhabbā
pahātabbā mano pahātabbo dhammā pahātabbā manoviññāṇaṁ
pahātabbaṁ manosamphasso pahātabbo yampidaṁ manosamphassapaccayā
uppajjati vedayitaṁ sukhaṁ vā dukkhaṁ vā adukkhamasukhaṁ
vā tampi pahātabbaṁ.
Rūpaṁ passanto pajahati vedanaṁ passanto pajahati saññaṁ
passanto pajahati saṅkhāre passanto pajahati viññāṇaṁ
passanto pajahati cakkhuṁ .pe. Jarāmaraṇaṁ amatogadhaṁ nibbānaṁ
Pariyosānaṭṭhena passanto pajahati ye ye dhammā pahīnā honti
te te dhammā pariccattā honti taṁ ñātaṭṭhena ñāṇaṁ
pajānanaṭṭhena paññā tena vuccati ime dhammā pahātabbāti
sotāvadhānaṁ taṁpajānanā paññā sutamaye ñāṇaṁ.
Tatiyabhāṇavāraṁ.

[67] Kathaṁ ime dhammā bhāvetabbāti sotāvadhānaṁ taṁpajānanā
paññā sutamaye ñāṇaṁ eko dhammo bhāvetabbo kāyagatā
sati sātasahagatā dve dhammā bhāvetabbā samatho ca vipassanā
ca tayo dhammā bhāvetabbā tayo samādhī cattāro dhammā
bhāvetabbā cattāro satipaṭṭhānā pañca dhammā bhāvetabbā
pañcaṅgiko sammāsamādhi 1 cha dhammā bhāvetabbā cha anussatiṭṭhānāni
satta dhammā bhāvetabbā satta bojjhaṅgā aṭṭha
dhammā bhāvetabbā ariyo aṭṭhaṅgiko maggo nava dhammā
bhāvetabbā nava pārisuddhippadhāniyaṅgāni dasa dhammā
bhāvetabbā dasa kasiṇāyatanāni.

[68] Dve bhāvanā lokiyā ca bhāvanā lokuttarā ca bhāvanā.
Tisso bhāvanā rūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā arūpāvacarakusalānaṁ
dhammānaṁ bhāvanā apariyāpannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ
bhāvanā. Rūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā atthi hīnā atthi
majjhimā atthi paṇītā arūpāvacarakusalānaṁ dhammānaṁ bhāvanā atthi
1 Ma. samādhi.
Hīnā atthi majjhimā atthi paṇītā apariyāpannānaṁ kusalānaṁ dhammānaṁ
bhāvanā [1]- paṇītā. Catasso bhāvanā dukkhasaccaṁ pariññāpaṭivedhaṁ
paṭivijjhanto bhāveti samudayasaccaṁ pahānappaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti
nirodhasaccaṁ sacchikiriyāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti maggasaccaṁ
bhāvanāpaṭivedhaṁ paṭivijjhanto bhāveti imā catasso bhāvanā.

[69] Aparāpi catasso bhāvanā esanābhāvanā paṭilābhabhāvanā
ekarasābhāvanā āsevanābhāvanā.
Katamā esanābhāvanā sabbesaṁ samādhiṁ samāpajjantānaṁ tattha
jātā dhammā ekarasā hontīti ayaṁ esanābhāvanā.
Katamā paṭilābhabhāvanā sabbesaṁ samādhiṁ samāpannānaṁ tattha
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti ayaṁ paṭilābhabhāvanā.

[70] Katamā ekarasābhāvanā adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṁ
bhāvayato saddhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā paggahaṭṭhena viriyindriyaṁ bhāvayato
viriyindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṁ bhāvayato
satindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti indriyānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṁ bhāvayato
samādhindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti
indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā dassanaṭṭhena paññindriyaṁ bhāvayato
1 Yu. atthi.
Paññindriyassa vasena cattāri indriyāni ekarasā hontīti indriyānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā assaddhiye akampiyaṭṭhena saddhābalaṁ
bhāvayato saddhābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti
balānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā kosajje akampiyaṭṭhena viriyabalaṁ
bhāvayato viriyabalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti balānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā pamāde akampiyaṭṭhena satibalaṁ bhāvayato satibalassa
vasena cattāri balāni ekarasā hontīti balānaṁ ekarasaṭṭhena
bhāvanā uddhacce akampiyaṭṭhena samādhibalaṁ bhāvayato samādhibalassa
vasena cattāri balāni ekarasā hontīti balānaṁ ekarasaṭṭhena
bhāvanā avijjāya akampiyaṭṭhena paññābalaṁ bhāvayato
paññābalassa vasena cattāri balāni ekarasā hontīti balānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā. Upaṭṭhānaṭṭhena satisambojjhaṅgaṁ bhāvayato
satisambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti bojjhaṅgānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā pavicayaṭṭhena dhammavicayasambojjhaṅgaṁ
bhāvayato dhammavicayasambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā
ekarasā hontīti bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā paggahaṭṭhena
viriyasambojjhaṅgaṁ bhāvayato viriyasambojjhaṅgassa vasena cha
bojjhaṅgā ekarasā hontīti bojjhaṅgānaṁ ekasaraṭṭhena bhāvanā
pharaṇaṭṭhena pītisambojjhaṅgaṁ bhāvayato pītisambojjhaṅgassa vasena
cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā
Upasamaṭṭhena passaddhisambojjhaṅgaṁ bhāvayato passaddhisambojjhaṅgassa
vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena
bhāvanā avikkhepaṭṭhena samādhisambojjhaṅgaṁ bhāvayato samādhisambojjhaṅgassa
vasena cha bojjhaṅgā ekarasā hontīti bojjhaṅgānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā paṭisaṅkhānaṭṭhena upekkhāsambojjhaṅgaṁ
bhāvayato upekkhāsambojjhaṅgassa vasena cha bojjhaṅgā ekarasā
hontīti bojjhaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā. Dassanaṭṭhena sammādiṭṭhiṁ
bhāvayato sammādiṭṭhiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā
hontīti maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā abhiniropanaṭṭhena sammāsaṅkappaṁ
bhāvayato sammāsaṅkappassa vasena satta maggaṅgā ekarasā
hontīti maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā pariggahaṭṭhena sammāvācaṁ
bhāvayato sammāvācāya vasena satta maggaṅgā ekarasā
hontīti maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā samuṭṭhānaṭṭhena sammākammantaṁ
bhāvayato sammākammantassa vasena satta maggaṅgā
ekarasā hontīti maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā vodānaṭṭhena
sammāājīvaṁ bhāvayato sammāājīvassa vasena satta maggaṅgā ekarasā
hontīti maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā paggahaṭṭhena sammāvāyāmaṁ
bhāvayato sammāvāyāmassa vasena satta maggaṅgā ekarasā
hontīti maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā upaṭṭhānaṭṭhena sammāsatiṁ
bhāvayato sammāsatiyā vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti
Maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā avikkhepaṭṭhena sammāsamādhiṁ
bhāvayato sammāsamādhissa vasena satta maggaṅgā ekarasā hontīti
maggaṅgānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā ayaṁ ekarasābhāvanā.

[71] Katamā āsevanābhāvanā idha bhikkhu pubbaṇhasamayaṁpi 1
āsevati majjhantikasamayaṁpi āsevati sāyaṇhasamayaṁpi āsevati
purebhattaṁpi āsevati pacchābhattaṁpi āsevati purimepi yāme
āsevati pacchimepi yāme āsevati rattiṁpi āsevati divāpi
āsevati rattindivāpi āsevati kāḷepi āsevati juṇhepi
āsevati vassepi āsevati hemantepi āsevati gimhepi
āsevati purimepi vayokhandhe āsevati majjhimepi vayokhandhe
āsevati pacchimepi vayokhandhe āsevati ayaṁ āsevanābhāvanā
imā catasso bhāvanā.

[72] Aparāpi catasso bhāvanā tattha jātānaṁ dhammānaṁ
anativattanaṭṭhena bhāvanā indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā
tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā āsevanaṭṭhena bhāvanā.

[73] Kathaṁ tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
kāmacchandaṁ pajahato nekkhammavasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
1 Ma. pisaddo natthi.
Thīnamiddhaṁ pajahato ālokasaññāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
uddhaccaṁ pajahato avikkhepavasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
vicikicchaṁ pajahato dhammavavatthānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
avijjaṁ pajahato ñāṇavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā aratiṁ pajahato
pāmujjavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā nīvaraṇe pajahato
paṭhamajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā vitakkavicāre pajahato
dutiyajjhānavasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā pītiṁ pajahato tatiyajjhānavasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ
dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā sukhadukkhe pajahato catutthajjhānavasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā rūpasaññaṁ paṭighasaññaṁ
nānattasaññaṁ pajahato ākāsānañcāyatanasamāpattivasena jātā dhammā
aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
Bhāvanā ākāsānañcāyatanasaññaṁ pajahato viññāṇañcāyatanasamāpattivasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā viññāṇañcāyatanasaññaṁ
pajahato ākiñcaññāyatanasamāpattivasena jātā dhammā
aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā ākiñcaññāyatanasaññaṁ pajahato nevasaññānāsaññāyatanasamāpattivasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā niccasaññaṁ
pajahato aniccānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā sukhasaññaṁ
pajahato dukkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā
attasaññaṁ pajahato anattānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā nandiṁ pajahato nibbidānupassanāvasena jātā dhammā
aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā rāgaṁ pajahato virāgānupassanāvasena jātā dhammā
aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā samudayaṁ pajahato nirodhānupassanāvasena jātā dhammā
aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
Bhāvanā ādānaṁ pajahato paṭinissaggānupassanāvasena jātā
dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā ghanasaññaṁ pajahato khayānupassanāvasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ
anativattanaṭṭhena bhāvanā āyuhanaṁ pajahato vayānupassanāvasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ
anativattanaṭṭhena bhāvanā dhuvasaññaṁ pajahato vipariṇāmānupassanāvasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ
dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā nimittaṁ pajahato animittānupassanāvasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā paṇidhiṁ pajahato
appaṇihitānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā abhinivesaṁ
pajahato suññatānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā sārādānābhinivesaṁ
pajahato adhipaññādhammavipassanāvasena jātā dhammā
aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā sammohābhinivesaṁ pajahato yathābhūtañāṇadassanavasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ
anativattanaṭṭhena bhāvanā ālayābhinivesaṁ pajahato ādīnavānupassanāvasena
Jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ
dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā appaṭisaṅkhaṁ pajahato
paṭisaṅkhānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā saññogābhinivesaṁ
pajahato vivaṭṭanānupassanāvasena jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti
tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā diṭṭhekaṭṭhe
kilese pajahato sotāpattimaggavasena jātā dhammā aññamaññaṁ
nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā oḷārike kilese pajahato sakadāgāmimaggavasena jātā
dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena
bhāvanā aṇusahagate kilese pajahato anāgāmimaggavasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha jātānaṁ
dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā sabbakilese pajahato arahattamaggavasena
jātā dhammā aññamaññaṁ nātivattantīti tattha
jātānaṁ dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā evaṁ tattha jātānaṁ
dhammānaṁ anativattanaṭṭhena bhāvanā.

[74] Kathaṁ indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā kāmacchandaṁ
pajahato nekkhammavasena pañcindriyāni ekarasā hontīti indriyānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena pañcindriyāni
ekarasā hontīti indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā .pe.
Sabbakilese pajahato arahattamaggavasena pañcindriyāni ekarasā
hontīti indriyānaṁ ekarasaṭṭhena bhāvanā evaṁ indriyānaṁ
ekarasaṭṭhena bhāvanā.

[75] Kathaṁ tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā kāmacchandaṁ
pajahato nekkhammavasena viriyaṁ vāhetīti tadupagaviriyavāhanaṭṭhena
bhāvanā byāpādaṁ pajahato abyāpādavasena viriyaṁ vāhetīti
tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā .pe. Sabbakilese pajahato
arahattamaggavasena viriyaṁ vāhetīti tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā
evaṁ tadupagaviriyavāhanaṭṭhena bhāvanā.