[189] Dasahi bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto
evaṁ niraye katamehi dasahi idha bhikkhave ekacco pāṇātipātī
hoti luddho lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho adayāpanno sabbapāṇabhūtesu
adinnādāyī hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ
vā araññagataṁ vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā hoti kāmesu
micchācārī hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā
ñātirakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso
mālāguṇaparikkhitāpi tathārūpāsu cārittaṁ āpajjitā hoti musāvādī
hoti sabhaggato vā parisaggato vā ñāti majjhaggato vā pūgamajjhaggato
vā rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehi bho purisa
yaṁ jānāsi taṁ vadehīti so ajānaṁ vā āha jānāmīti jānaṁ vā
āha na jānāmīti apassaṁ vā āha passāmīti passaṁ vā āha
na passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu
vā sampajānamusā bhāsitā hoti pisuṇavāco hoti ito sutvā
amutra akkhātā imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā
amūsaṁ bhedāya iti samaggānaṁ vā bhettā bhinnānaṁ vā anuppadātā vaggārāmo
Vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti pharusavāco
hoti yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī
kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti
samphappalāpī hoti akālavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī
anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena anapadesaṁ apariyantavatiṁ
anatthasañhitaṁ abhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ
abhijjhitā hoti aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti byāpannacitto
hoti paduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā haññantu vā vajjhantu
vā ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesunti 1 micchādiṭṭhiko
hoti viparittadassano natthi dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi
sukatadukkatānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko natthi ayaṁ loko natthi paro
loko natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā natthi
loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca
lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti imehi
kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
Dasahi bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge
katamehi dasahi idha bhikkhave ekacco pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā
paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī
viharati adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato
hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ vā araññagataṁ vā
1 Po. Yu. ahesuṁ iti vāti.
Adinnaṁ 1 theyyasaṅkhātaṁ na ādātā hoti kāmesu micchācāraṁ pahāya
kāmesu micchācārā paṭivirato hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā
bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā
antamaso mālāguṇaparikkhitāpi tathārūpāsu na cārittaṁ āpajjitā
hoti musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti sabhaggato vā
parisaggato vā ñātimajjhaggato vā pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato
vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehi bho purisa yaṁ jānāsi taṁ
vadehīti so ajānaṁ vā āha na jānāmīti jānaṁ vā āha
jānāmīti apassaṁ vā āha na passāmīti passaṁ vā āha
passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā
na sampajānamusā bhāsitā hoti pisuṇavācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya
paṭivirato hoti na ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya
amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti bhinnānaṁ
vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato
samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti pharusaṁ vācaṁ pahāya
pharusāya vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā
pemaniyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ
vācaṁ bhāsitā hoti samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato
hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī nidhānavatiṁ vācaṁ
bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasañhitaṁ anabhijjhālu
1 Ma. Yu. na taṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā hoti.
Hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ anabhijjhitā hoti aho
vata yaṁ parassa taṁ mama assāti abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo
ime sattā averā abyāpajjhā anīghā sukhī attānaṁ
pariharantūti sammādiṭṭhiko hoti aviparittadassano atthi dinnaṁ
atthi yiṭṭhaṁ atthi hutaṁ atthi sukatadukkatānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko
atthi ayaṁ loko atthi paro loko atthi mātā atthi pitā
atthi sattā opapātikā atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā
sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti imehi kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgato
yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.

[190] Dasahi bhikkhave dhammehi samannāgato mātugāmo yathābhataṁ
nikkhitto evaṁ niraye katamehi dasahi pāṇātipātī hoti .pe.
Micchādiṭṭhiko hoti imehi kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgato
mātugāmo yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye. Dasahi bhikkhave dhammehi
samannāgato mātugāmo yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge katamehi dasahi
pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Sammādiṭṭhiko hoti imehi kho
bhikkhave dasahi dhammehi samannāgato mātugāmo yathābhataṁ nikkhitto
evaṁ saggeti.

[191] Dasahi bhikkhave dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṁ
nikkhittā evaṁ niraye katamehi dasahi pāṇātipātinī hoti .pe.
Micchādiṭṭhikā hoti imehi kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgatā
upāsikā yathābhataṁ nikkhittā evaṁ niraye. Dasahi bhikkhave dhammehi
samannāgatā upāsikā yathābhataṁ nikkhittā evaṁ sagge katamehi dasahi
pāṇātipātā paṭiviratā hoti .pe. Sammādiṭṭhikā hoti imehi
kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgatā upāsikā yathābhataṁ nikkhittā
evaṁ saggeti.

[192] Dasahi bhikkhave dhammehi samannāgatā upāsikā avisāradā
agāraṁ ajjhāvasati katamehi dasahi pāṇātipātinī hoti .pe.
Micchādiṭṭhikā hoti imehi kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgatā
upāsikā avisāradā agāraṁ ajjhāvasati. Dasahi bhikkhave dhammehi
samannāgatā upāsikā visāradā agāraṁ ajjhāvasati katamehi dasahi
pāṇātipātā paṭiviratā hoti .pe. Sammādiṭṭhikā hoti imehi
kho bhikkhave dasahi dhammehi samannāgatā upāsikā visāradā agāraṁ
ajjhāvasatīti.

[193] Saṁsappatipariyāyaṁ 1 vo bhikkhave dhammapariyāyaṁ desissāmi taṁ
suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho te
bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca katamo ca bhikkhave
saṁsappatipariyāyo dhammapariyāyo kammassakā bhikkhave sattā kammadāyādā
kammayonī kammabandhū kammapaṭisaraṇā yaṁ kammaṁ karonti kalyāṇaṁ
vā pāpakaṁ vā tassa dāyādā bhavanti. Idha bhikkhave ekacco
1 Po. saṁsappatiyapariyāyaṁ. Ma. Yu. sabbattha saṁsappaniyapariyāyaṁ.
Pāṇātipātī hoti luddho lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho adayāpanno
sabbapāṇabhūtesu so saṁsappati kāyena saṁsappati vācāya saṁsappati
manasā tassa jimhaṁ kāyakammaṁ hoti jimhaṁ vacīkammaṁ jimhaṁ manokammaṁ
jimhā gati jimhā 1 upapatti jimhagatikassa kho
panāhaṁ bhikkhave jimhūpapattikassa dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi
ye vā ekantadukkhā nirayā yā vā saṁsappajātikā tiracchānayoni
katamā ca sā bhikkhave saṁsappajātikā tiracchānayoni ahi vicchikā
satapadī nakulā biḷārā mūsikā ulūkā ye vā panaññepi keci tiracchānayonikā
sattā manusse disvā saṁsappanti iti kho bhikkhave bhūtā
bhūtassa upapatti hoti yaṁ karoti tena upapajjati upapannamenaṁ
phassā phusanti evamahaṁ bhikkhave kammadāyādā sattāti vadāmi. Idha
pana bhikkhave ekacco adinnādāyī hoti ... Kāmesu micchācārī hoti ...
Musāvādī hoti ... Pisuṇavāco hoti ... Pharusavāco hoti ... Samphappalāpī
hoti ... Abhijjhālu hoti ... Byāpannacitto hoti ... Micchādiṭṭhiko
hoti viparittadassano natthi dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi
sukatadukkatānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko natthi ayaṁ loko natthi paro
loko natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā natthi
loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca
lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti so
saṁsappati kāyena saṁsappati vācāya saṁsappati manasā tassa jimhaṁ
1 Po. Yu. jimhupapati. Ma. jimhūpapati.
Kāyakammaṁ hoti jimhaṁ vacīkammaṁ jimhaṁ manokammaṁ jimhā gati
jimhūpapatti jimhagatikassa kho panāhaṁ bhikkhave jimhūpapattikassa
dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi ye vā ekantadukkhā nirayā
yā vā saṁsappajātikā tiracchānayoni katamā ca sā bhikkhave saṁsappajātikā
tiracchānayoni ahi vicchikā satapadī nakulā biḷārā mūsikā
ulūkā ye vā panaññepi keci tiracchānayonikā sattā manusse disvā
saṁsappanti iti kho bhikkhave bhūtā bhūtassa upapatti hoti yaṁ karoti
tena upapajjati upapannamenaṁ phassā phusanti evamahaṁ bhikkhave
kammadāyādā sattāti vadāmi. Kammassakā bhikkhave sattā kammadāyādā
kammayonī kammabandhū kammapaṭisaraṇā yaṁ kammaṁ karonti kalyāṇaṁ
vā pāpakaṁ vā tassa dāyādā bhavanti. Idha bhikkhave ekacco pāṇātipātaṁ
pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho
lajjī dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati so na saṁsappati
kāyena na saṁsappati vācāya na saṁsappati manasā tassa uju 1
kāyakammaṁ hoti uju vacīkammaṁ uju manokammaṁ uju gati ujūpapatti
ujūgatikassa kho panāhaṁ bhikkhave ujūpapattikassa dvinnaṁ gatīnaṁ
aññataraṁ gatiṁ vadāmi ye ca ekantasukhā sattā 2 yāni vā pana tāni
uccākulāni khattiyamahāsālakulāni vā brāhmaṇamahāsālakulāni vā
gahapatimahāsālakulāni vā aḍḍhāni mahaddhanāni mahābhogāni bahutajātarūparajatāni
bahutavittūpakaraṇāni bahutadhanadhaññāni iti kho bhikkhave bhūtā
1 Ma. Yu. ujuṁ. 2 Ma. Yu. saggā.
Bhūtassa upapatti hoti yaṁ karoti tena upapajjati upapannamenaṁ
phassā phusanti evamahaṁ bhikkhave kammadāyādā sattāti vadāmi.
Idha pana bhikkhave ekacco adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato
hoti ... Kāmesu micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā paṭivirato
hoti ... Musāvādaṁ pahāya musāvādā paṭivirato hoti ... Pisuṇavācaṁ pahāya
pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti ... Pharusavācaṁ pahāya pharusāya vācāya
paṭivirato hoti ... Samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti ...
Anabhijjhālu hoti ... Abyāpannacitto hoti ... Sammādiṭṭhiko hoti
aviparittadassano atthi dinnaṁ atthi yiṭṭhaṁ atthi hutaṁ atthi sukatadukkatānaṁ
kammānaṁ phalaṁ vipāko atthi ayaṁ loko atthi paro loko atthi
mātā atthi pitā atthi sattā opapātikā atthi samaṇabrāhmaṇā
sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā
sacchikatvā pavedentīti so na saṁsappati kāyena na saṁsappati
vācāya na saṁsappati manasā tassa uju kāyakammaṁ hoti uju
vacīkammaṁ uju manokammaṁ uju gati ujūpapatti ujūgatikassa kho
panāhaṁ bhikkhave ujūpapattikassa dvinnaṁ gatīnaṁ aññataraṁ gatiṁ vadāmi
ye vā ekantasukhā sattā yāni vā pana tāni uccākulāni
khattiyamahāsālakulāni vā brāhmaṇamahāsālakulāni vā gahapatimahāsālakulāni
vā aḍḍhāni mahaddhanāni mahābhogāni bahutajātarūparajatāni
bahutavittūpakaraṇāni bahutadhanadhaññāni iti kho bhikkhave bhūtā
Bhūtassa upapatti hoti yaṁ karoti tena upapajjati upapannamenaṁ
phassā phusanti evamahaṁ bhikkhave kammadāyādā sattāti vadāmi.
Kammassakā bhikkhave sattā kammadāyādā kammayonī kammabandhū kammapaṭisaraṇā
yaṁ kammaṁ karonti kalyāṇaṁ vā pāpakaṁ vā tassa dāyādā
bhavanti. Ayaṁ kho bhikkhave saṁsappatipariyāyo dhammapariyāyoti.

[194] Nāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ
appaṭisaṁviditvā 1 byantibhāvaṁ vadāmi tañca kho diṭṭheva dhamme
upapajje 2 vā apare vā pariyāye na tvevāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ
kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ appaṭisaṁviditvā dukkhassantakiriyaṁ vadāmi
tatra bhikkhave tividhaṁ 3 kāyakammantasandosabyāpatti 4 akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti catubbidhaṁ 5 vacīkammantasandosabyāpatti
akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti tividhaṁ manokammanta-
sandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti idha bhikkhave ekacco
pāṇātipātī hoti luddho lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho adayāpanno
sabbapāṇabhūtesu adinnādāyī hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ
gāmagataṁ vā araññagataṁ vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā hoti
kāmesu micchācārī hoti yā tā māturakkhatā piturakkhitā bhāturakkhitā
bhaginirakkhitā ñātirakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso
1 Po. Ma. apaṭisaṁveditvā. 2 Po. Ma. Yu. apapajjaṁ. 3-5 Po. Ma. Yu. sabbattha
tividhā catubbidhā. 4 Po. sabbattha ... sadosabyāpatti.
Mālāguṇaparikkhitāpi tathārūpāsu cārittaṁ āpajjitā hoti evaṁ kho
bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave catubbidhaṁ vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti idha bhikkhave ekacco musāvādī
hoti sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhaggato vā pūgamajjhaggato
vā rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehi bho purisa yaṁ
jānāsi taṁ vadehīti so ajānaṁ vā āha jānāmīti jānaṁ vā āha
na jānāmīti apassaṁ vā āha passāmīti passaṁ vā āha na
passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā
sampajānamusā bhāsitā hoti pisuṇavāco hoti ito sutvā amutra
akkhātā imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā imesaṁ akkhātā amūsaṁ
bhedāya iti samaggānaṁ vā bhettā bhinnānaṁ vā anuppadātā
vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti pharusavāco
hoti yā sā vācā aṇḍakā kakkasā parakaṭukā parābhisajjanī
kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti samphappalāpī
hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī adhammavādī avinayavādī
anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena anapadesaṁ apariyantavatiṁ
anatthasañhitaṁ evaṁ kho bhikkhave catubbidhaṁ vacīkammantasandosabyāpatti
akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti idha bhikkhave ekacco
abhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ abhijjhitā hoti
aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti byāpannacitto hoti
paduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā haññantu vā vajjhantu vā
ucchijjantu vā vinassantu vā mā vā ahesunti micchādiṭṭhiko hoti
viparittadassano natthi dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi sukatadukkatānaṁ
kammānaṁ phalaṁ vipāko natthi ayaṁ loko natthi paro loko
natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā natthi loke
samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ
parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti evaṁ kho
bhikkhave tividhaṁ manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā
dukkhavipākā hoti tividhakāyakammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu
vā bhikkhave sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ
vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti catubbidhavacīkammantasandosabyāpattiakusala-
sañcetanikāhetu vā bhikkhave sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti
tividhamanokammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu
vā bhikkhave sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti seyyathāpi bhikkhave
apaṇṇako maṇi uddhaṁ khitto yena yeneva patiṭṭhāti supatiṭṭhitaṁyeva
Patiṭṭhāti evameva kho bhikkhave tividhakāyakammantasandosabyāpattiakusala-
sañcetanikāhetu vā sattā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti
catubbidhavacīkammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu vā sattā
kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti
tividhamanokammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti. Nāhaṁ
bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ appaṭisaṁviditvā byantibhāvaṁ
vadāmi tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā
pariyāye na tvevāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ
appaṭisaṁviditvā dukkhassantakiriyaṁ vadāmi tatra bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasampatti
kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti catubbidhaṁ
vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti tividhaṁ
manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti idha bhikkhave ekacco pāṇātipātaṁ
pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī
dayāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati adinnādānaṁ pahāya adinnādānā
paṭivirato hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ vā
araññagataṁ vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ na ādātā hoti kāmesu
micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā paṭivirato hoti yā tā
Māturakkhitā piturakkhitā bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā dhammarakkhitā
sasāmikā saparidaṇḍā antamaso mālāguṇaparikkhitāpi tathārūpāsu
na cārittaṁ āpajjitā hoti evaṁ kho bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasampatti
kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave catubbidhaṁ vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti idha bhikkhave ekacco musāvādaṁ pahāya
musāvādā paṭivirato hoti sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhaggato
vā pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho
ehi bho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti so ajānaṁ vā āha
na jānāmīti jānaṁ vā āha jānāmīti apassaṁ vā āha na
passāmīti passaṁ vā āha passāmīti iti attahetu vā parahetu
vā āmisakiñcikkhahetu vā na sampajānamusā bhāsitā hoti pisuṇavācaṁ
pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti na ito sutvā amutra
akkhātā imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā
amūsaṁ bhedāya iti bhinnānaṁ vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā
samaggārāmo samaggarato samagganandī samaggakaraṇiṁ vācaṁ bhāsitā hoti
pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā
nelā kaṇṇasukhā pemaniyā hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā
tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā
paṭivirato hoti kālavādī bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayavādī
Nidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasañhitaṁ
evaṁ kho bhikkhave catubbidhaṁ vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ manokammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti idha bhikkhave ekacco anabhijjhālu
hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ anabhijjhitā hoti
aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti abyāpannacitto hoti
appaduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā averā abyāpajjhā anīghā
sukhī attānaṁ pariharantūti sammādiṭṭhiko hoti aviparittadassano
atthi dinnaṁ atthi yiṭṭhaṁ atthi hutaṁ .pe. Ye imañca lokaṁ
parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti evaṁ kho
bhikkhave tividhaṁ manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā
hoti tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā bhikkhave
sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti
catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā bhikkhave sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti tividhamanokammantasampatti-
kusalasañcetanikāhetu vā bhikkhave sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti seyyathāpi bhikkhave apaṇṇako
maṇi uddhaṁ khitto yena yeneva patiṭṭhāti supatiṭṭhitaṁyeva patiṭṭhāti
evameva kho bhikkhave tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā
Sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti
catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti tividhamanokammanta-
sampattikusalasañcetanikāhetu vā sattā kāyassa bhedā parammaraṇā
sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.

[195] Nāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ
appaṭisaṁviditvā byantibhāvaṁ vadāmi tañca kho diṭṭheva dhamme
upapajje vā apare vā pariyāye na tvevāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ
kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ appaṭisaṁviditvā dukkhassantakiriyaṁ vadāmi
tatra bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti catubbidhaṁ vacīkammantasandosabyāpatti
akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti tividhaṁ manokammanta-
sandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā dukkhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave
tividhaṁ kāyakammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā
dukkhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave catubbidhaṁ vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave
catubbidhaṁ vacīkammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā
Dukkhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā
dukkhudrayā dukkhavipākā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave
tividhaṁ manokammantasandosabyāpatti akusalasañcetanikā dukkhudrayā
dukkhavipākā hoti tividhakāyakammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu
vā bhikkhave sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ
nirayaṁ upapajjanti catubbidhavacīkammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu
vā .pe. Tividhamanokammantasandosabyāpattiakusalasañcetanikāhetu
vā bhikkhave sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti. Nāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ
kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ appaṭisaṁviditvā byantibhāvaṁ vadāmi tañca
kho diṭṭheva dhamme upapajje vā apare vā pariyāye na tvevāhaṁ
bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ appaṭisaṁviditvā
dukkhassantakiriyaṁ vadāmi tatra bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasampatti
kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti catubbidhaṁ vacīkammantasampatti
kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti tividhaṁ
manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave tividhaṁ kāyakammantasampatti
kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti.
Kathañca bhikkhave catubbidhaṁ vacīkammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave catubbidhaṁ
vacīkammantasampatti hoti.
Kathañca bhikkhave tividhaṁ manokammantasampatti kusalasañcetanikā
sukhudrayā sukhavipākā hoti .pe. Evaṁ kho bhikkhave tividhaṁ
manokammantasampatti kusalasañcetanikā sukhudrayā sukhavipākā hoti
tividhakāyakammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā bhikkhave sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti
catubbidhavacīkammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā .pe.
Tividhamanokammantasampattikusalasañcetanikāhetu vā bhikkhave sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.

[196] Nāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ katānaṁ upacitānaṁ
appaṭisaṁviditvā byantibhāvaṁ vadāmi tañca kho diṭṭheva dhamme upapajje
vā apare vā pariyāye na tvevāhaṁ bhikkhave sañcetanikānaṁ kammānaṁ
katānaṁ upacitānaṁ appaṭisaṁviditvā dukkhassantakiriyaṁ vadāmi sakho so
bhikkhave ariyasāvako evaṁvigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno
patissato mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā
dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi
sabbattatāya 1 sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena
1 Yu. sabbatthatāya.
Mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjhena pharitvā viharati so
evaṁ pajānāti pubbe kho me idaṁ cittaṁ parittaṁ hoti 1 abhāvitaṁ
etarahi pana me idaṁ cittaṁ appamāṇaṁ subhāvitaṁ yaṁ kho pana kiñci
pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ tatrāvasissati na taṁ tatrāvatiṭṭhati 2 taṁ
kiṁ maññatha bhikkhave daharatagge ce [3]- ayaṁ kumāro mettācetovimuttiṁ 4
bhāveyya apinu kho pāpakammaṁ kareyyāti. No hetaṁ bhante. Akarontaṁ
kho pana pāpakammaṁ apinu kho dukkhaṁ phuseyyāti. No hetaṁ bhante
akarontañhi bhante pāpakammaṁ kuto dukkhaṁ phusissatīti. Bhāvetabbā
kho panāyaṁ bhikkhave mettācetovimutti itthiyā vā purisena vā itthiyā
vā bhikkhave purisassa vā nāyaṁ kāyo ādāya gamanīyo cittantaro
ayaṁ bhikkhave macco so evaṁ pajānāti yaṁ kho me idaṁ 5 kiñci
pubbe iminā karajakāyena pāpakammaṁ kataṁ sabbantaṁ idha vedaniyaṁ na
taṁ [6]- anubhavissatīti evaṁ bhāvitā kho bhikkhave mettācetovimutti
anāgāmitāya saṁvattati idha paññassa bhikkhuno uttariṁ vimuttiṁ appaṭivijjhatoti.
Karuṇāsahagatena cetasā muditāsahagatena cetasā upekkhāsahagatena
cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati tathā dutiyaṁ tathā tatiyaṁ tathā
catutthaṁ iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ
upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena
abyāpajjhena pharitvā viharati so evaṁ pajānāti pubbe kho me
idaṁ cittaṁ parittaṁ hoti abhāvitaṁ etarahi pana me idaṁ cittaṁ
1 Po. Ma. Yu. ahosi. 2 Ma. tatrāvatiṭṭhatīti. 3 Po. Ma. Yu. so.
4 Po. Ma. sabbavāresu mettaṁ cetovimuttinti dissati. 5 Yu. idha. 6 Po. Ma. Yu.
etthantare anuganti dissati.
Appamāṇaṁ subhāvitaṁ yaṁ kho pana kiñci pamāṇakataṁ kammaṁ na taṁ
tatrāvasissati na taṁ tatrāvatiṭṭhati taṁ kiṁ maññatha bhikkhave
daharatagge ce ayaṁ kumāro upekkhācetovimuttiṁ bhāveyya apinu kho
pāpakammaṁ kareyyāti. No hetaṁ bhante. Akarontaṁ kho pana pāpakammaṁ
apinu kho dukkhaṁ phuseyyāti. No hetaṁ bhante akarontañhi bhante
pāpakammaṁ kuto dukkhaṁ phusissatīti. Bhāvetabbā kho panāyaṁ bhikkhave
upekkhācetovimutti itthiyā vā purisena vā itthiyā vā bhikkhave
purisassa vā nāyaṁ kāyo ādāya gamanīyo cittantaro ayaṁ bhikkhave
macco so evaṁ pajānāti yaṁ kho me idaṁ 1 kiñci pubbe iminā
karajakāyena pāpakammaṁ kataṁ sabbantaṁ idha vedaniyaṁ na taṁ anubhavissatīti
evaṁ bhāvitā kho bhikkhave upekkhācetovimutti anāgāmitāya saṁvattati
idha paññassa bhikkhuno uttariṁ vimuttiṁ appaṭivijjhatoti.

[197] Athakho aññataro brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ
sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho so
brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca ko nu kho bho gotama hetu ko
paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantīti. Adhammacariyavisamacariyāhetu kho
brāhmaṇa evamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ
duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjantīti. Ko pana bho gotama hetu ko
1 Yu. idha.
Paccayo yenamidhekacce sattā kāyassa bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ
lokaṁ upapajjantīti. Dhammacariyasamacariyāhetu kho brāhmaṇa evamidhekacce
sattā kāyassa bhedā paramamaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjanti.
Na kho ahaṁ imassa bhoto gotamassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena
atthaṁ ājānāmi sādhu me bhavaṁ gotamo tathā dhammaṁ desetu yathāhaṁ
imassa bhoto gotamassa saṅkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṁ
ājāneyyanti. Tenahi brāhmaṇa suṇāhi sādhukaṁ manasikarohi
bhāsissāmīti. Evaṁ bhoti kho so brāhmaṇo bhagavato paccassosi.
Bhagavā etadavoca tividhaṁ kho brāhmaṇa kāyena adhammacariyavisamacariyā
hoti catubbidhaṁ vācāya adhammacariyavisamacariyā hoti tividhaṁ manasā
adhammacariyavisamacariyā hoti.
Kathañca brāhmaṇa tividhaṁ kāyena adhammacariyavisamacariyā 1 hoti .pe.
Evaṁ kho brāhmaṇa tividhaṁ kāyena adhammacariyavisamacariyā hoti.
Kathañca brāhmaṇa catubbidhaṁ vācāya adhammacariyavisamacariyā
hoti .pe. Evaṁ kho brāhmaṇa catubbidhaṁ vācāya adhammacariyavisamacariyā
hoti.
Kathañca brāhmaṇa tividhaṁ manasā adhammacariyavisamacariyā hoti .pe.
Evaṁ kho brāhmaṇa tividhaṁ manasā adhammacariyavisamacariyā hoti
evaṁ adhammacariyavisamacariyāhetu kho brāhmaṇa evamidhekacce sattā
kāyassa bhedā parammaraṇā apāyaṁ duggatiṁ vinipātaṁ nirayaṁ upapajjanti.
1 Ma. adhammacariyā visamacariyā.
Tividhaṁ kho brāhmaṇa kāyena dhammacariyasamacariyā 1 hoti catubbidhaṁ
vācāya dhammacariyasamacariyā hoti tividhaṁ manasā dhammacariyasamacariyā
hoti kathañca brāhmaṇa tividhaṁ kāyena dhammacariyasamacariyā hoti .pe.
Evaṁ kho brāhmaṇa tividhaṁ kāyena dhammacariyasamacariyā hoti
kathañca brāhmaṇa catubbidhaṁ vācāya dhammacariyasamacariyā hoti .pe.
Evaṁ kho brāhmaṇa catubbidhaṁ vācāya dhammacariyasamacariyā hoti
kathañca brāhmaṇa tividhaṁ manasā dhammacariyasamacariyā hoti .pe.
Evaṁ kho brāhmaṇa tividhaṁ manasā dhammacariyasamacariyā hoti evaṁ
dhammacariyasamacariyāhetu kho brāhmaṇa evamidhekacce sattā kāyassa
bhedā parammaraṇā sugatiṁ saggaṁ lokaṁ upapajjantīti. Abhikkantaṁ bho
gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṅgatanti.
Paṭhamavaggo 2 paṭhamo.
----------
Dutiyavaggo dutiyo

[198] Dasahi bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto
evaṁ niraye katamehi dasahi pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti
kāmesu micchācārī hoti musāvādī hoti pisuṇavāco hoti
pharusavāco hoti samphappalāpī 3 hoti abhijjhālu hoti byāpannacitto
hoti micchādiṭṭhiko hoti imehi kho bhikkhave dasahi dhammehi
1 dhammacariyāsamacariyātipi pāṭho. 2 Po. Ma. Yu. karajakāyavaggo. 3 Po. samphappalāpo.
Samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye. Dasahi bhikkhave dhammehi
samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge katamehi dasahi pāṇātipātā
paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti kāmesu
micchācārā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya
vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā
paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti
sammādiṭṭhiko hoti imehi kho bhikkhave dhammehi samannāgato
yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.