[159] Orimañca vo bhikkhave tīraṁ desissāmi pārimañca tīraṁ
taṁ suṇātha .pe. Katamañca bhikkhave orimaṁ tīraṁ katamañca pārimaṁ
tīraṁ pāṇātipāto kho bhikkhave orimaṁ tīraṁ pāṇātipātā veramaṇī
pārimaṁ tīraṁ adinnādānaṁ orimaṁ tīraṁ adinnādānā veramaṇī pārimaṁ
tīraṁ kāmesu micchācāro orimaṁ tīraṁ kāmesu micchācārā veramaṇī
pārimaṁ tīraṁ musāvādo orimaṁ tīraṁ musāvādā veramaṇī pārimaṁ
tīraṁ pisuṇā vācā orimaṁ tīraṁ pisuṇāya vācāya veramaṇī pārimaṁ
tīraṁ pharusā vācā orimaṁ tīraṁ pharusāya vācāya veramaṇī pārimaṁ tīraṁ
samphappalāpo orimaṁ tīraṁ samphappalāpā veramaṇī pārimaṁ tīraṁ abhijjhā
orimaṁ tīraṁ anabhijjhā pārimaṁ tīraṁ byāpādo orimaṁ tīraṁ abyāpādo
Pārimaṁ tīraṁ micchādiṭṭhi orimaṁ tīraṁ sammādiṭṭhi pārimaṁ tīraṁ idaṁ
kho bhikkhave orimaṁ tīraṁ idaṁ pārimaṁ tīranti.
Appakā te manussesu ye janā pāragāmino
athāyaṁ itarā pajā tīramevānudhāvati.
Ye ca kho sammadakkhāte dhamme dhammānuvattino
te janā pāramessanti maccudheyyaṁ suduttaraṁ.
Kaṇhaṁ dhammaṁ vippahāya sukkaṁ bhāvetha paṇḍito
okā anokamāgamma viveke yattha dūramaṁ.
Tatrābhiratimiccheyya hitvā kāme akiñcano
pariyodapeyya attānaṁ cittaklesehi paṇḍito.
Yesaṁ sambodhiyaṅgesu sammā cittaṁ subhāvitaṁ
ādānapaṭinissagge anupādāya ye ratā
khīṇāsavā jutimanto te loke parinibbutāti.

[160] Adhammo ca bhikkhave veditabbo anattho ca dhammo ca
veditabbo attho ca adhammañca viditvā anatthañca dhammañca
viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbaṁ.
Katamo ca bhikkhave adhammo ca anattho ca pāṇātipāto
adinnādānaṁ kāmesu micchācāro musāvādo pisuṇā vācā pharusā vācā
samphappalāpo abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhi ayaṁ vuccati bhikkhave
Adhammo ca anattho ca. Katamo ca bhikkhave dhammo ca attho ca
pāṇātipātā veramaṇī adinnādānā veramaṇī kāmesu micchācārā
veramaṇī musāvādā veramaṇī pisuṇāya vācāya veramaṇī pharusāya vācāya
veramaṇī samphappalāpā veramaṇī anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi
ayaṁ vuccati bhikkhave dhammo ca attho ca. Adhammo ca bhikkhave
veditabbo anattho ca dhammo ca veditabbo attho ca adhammañca
viditvā anatthañca dhammañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā
attho tathā paṭipajjitabbanti iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca
vuttanti.

[161] Adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo ca anattho ca
veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca anatthañca viditvā
atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbanti idamavoca
bhagavā idaṁ vatvāna sugato uṭṭhāyāsanā vihāraṁ pāvisi. Athakho
tesaṁ bhikkhūnaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṁ kho no
āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo
ca anattho ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca
anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā
paṭipajjitabbanti ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa
uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti
Athakho tesaṁ bhikkhūnaṁ etadahosi ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno
satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti
āyasmā 1 mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa
vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ yannūna mayaṁ
yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā
āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ puccheyyāma yathā no āyasmā
mahākaccāno byākarissati tathā naṁ dhāressāmāti atha kho te bhikkhū
yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā āyasmatā
mahākaccānena saddhiṁ sammodiṁsu sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdiṁsu ekamantaṁ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṁ
mahākaccānaṁ etadavocuṁ idaṁ kho no āvuso kaccāna bhagavā saṅkhittena
uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ
paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo ca anattho ca
veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca anatthañca viditvā
atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbanti tesaṁ
no āvuso amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṁ kho
no āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ
avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo
dhammo ca anattho ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā
dhammañca anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho
1 Ma. cāyasmā.
Tathā paṭipajjitabbanti ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa
uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti
tesaṁ no āvuso amhākaṁ etadahosi ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno
satthu ceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti
āyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa
vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ yannūna mayaṁ
yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā
āyasmantaṁ mahākaccānaṁ etamatthaṁ puccheyyāma yathā no āyasmā
mahākaccāno byākarissati tathā naṁ dhāressāmāti vibhajatāyasmā 1
mahākaccānoti seyyathāpi āvuso puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṁ
caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva mūlaṁ atikkamma
khandhaṁ sākhāpalāse sāraṁ pariyesitabbaṁ maññeyya evaṁ sampadamidaṁ
āyasmantānaṁ satthari sammukhībhūte taṁ bhagavantaṁ atisitvā amhe etamatthaṁ
paṭipucchitabbaṁ maññatha 2 so hi āvuso bhagavā jānaṁ jānāti passaṁ
passati cakkhubhūto ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā
atthassa ninnetā amatassa dātā dhammasāmī tathāgato so ceva
panetassa kālo ahosi yaṁ tumhe bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ
puccheyyātha 3 yathā no 4 bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāthāti
addhāvuso 5 kaccāna bhagavā jānaṁ jānāti passaṁ passati cakkhubhūto
ñāṇabhūto dhammabhūto brahmabhūto vattā pavattā atthassa ninnetā
1 Po. Ma. vibhajatu āyasmā. 2 Po. maññeyyātha. Yu. maññetha.
3 Ma. paṭipuccheyyātha. 4 Ma. vo.. 5 Ma. addhā āvuso.
Amatassa dātā dhammasāmī tathāgato so ceva panetassa kālo ahosi
yaṁ mayaṁ bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ puccheyyāma yathā no
bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāma apicāyasmā mahākaccāno
satthuceva saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti
āyasmā mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa
vitthārena atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ vibhajatāyasmā
mahākaccāno agarukatvāti 1 . Tenahāvuso suṇātha sādhukaṁ manasikarotha
bhāsissāmīti. Evamāvusoti kho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa
paccassosuṁ. Āyasmā 2 mahākaccāno etadavoca yaṁ kho no āvuso
bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo
ca anattho ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca
anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā
paṭipajjitabbanti katamo cāvuso adhammo katamo ca dhammo
katamo ca anattho katamo ca attho pāṇātipāto āvuso
adhammo pāṇātipātā veramaṇī dhammo ye ca pāṇātipātapaccayā
aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti ayaṁ anattho pāṇātipātā
veramaṇīpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti
ayaṁ attho. Adinnādānaṁ āvuso adhammo adinnādānā veramaṇī
dhammo ye ca adinnādānapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā
1 Po. Ma. agaruṁ karitvāti. Yu. agarukaritvā. 2 athāyasumā.
Sambhavanti ayaṁ anattho adinnādānā veramaṇīpaccayā ca aneke
kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho. Kāmesu micchācāro
āvuso adhammo kāmesu micchācārā veramaṇī dhammo ye ca
kāmesu micchācārapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti
ayaṁ anattho kāmesu micchācārā veramaṇīpaccayā ca aneke kusalā
dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho. Musāvādo āvuso
adhammo musāvādā veramaṇī dhammo ye ca musāvādapaccayā
aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti ayaṁ anattho musāvādā
veramaṇīpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti
ayaṁ attho. Pisuṇā vācā āvuso adhammo pisuṇāya vācāya
veramaṇī dhammo ye ca pisuṇā vācāpaccayā aneke pāpakā akusalā
dhammā sambhavanti ayaṁ anattho pisuṇāya vācāya veramaṇīpaccayā
ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho.
Pharusā vācā āvuso adhammo pharusāya vācāya veramaṇī dhammo
ye ca pharusavācāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti
ayaṁ anattho pharusāya vācāya veramaṇīpaccayā ca aneke kusalā
dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho. Samphappalāpo āvuso
adhammo samphappalāpā veramaṇī dhammo ye ca samphappalāpapaccayā
aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti ayaṁ anattho samphappalāpā
veramaṇīpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti
Ayaṁ attho. Abhijjhā āvuso adhammo anabhijjhā dhammo ye
ca abhijjhāpaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti ayaṁ
anattho anabhijjhāpaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ
gacchanti ayaṁ attho. Byāpādo āvuso adhammo abyāpādo
dhammo ye ca byāpādapaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā
sambhavanti ayaṁ anattho abyāpādapaccayā ca aneke kusalā dhammā
bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho. Micchādiṭṭhi āvuso adhammo
sammādiṭṭhi dhammo ye ca micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā
dhammā sambhavanti ayaṁ anattho sammādiṭṭhipaccayā ca aneke
kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho. Yaṁ kho no
āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā
uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo
ca anattho ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca
anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā
paṭipajjitabbanti imassapi 1 kho ahaṁ āvuso bhagavatā saṅkhittena uddesassa
uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ avibhajitvā evaṁ vitthārena atthaṁ ājānāmi
ākaṅkhamānā capana tumhe āvuso bhagavantaṁyeva upasaṅkamitvā etamatthaṁ
puccheyyātha yathā no 2 bhagavā byākareyya tathā naṁ dhāreyyāthāti.
Evamāvusotikho te bhikkhū āyasmato mahākaccānassa bhāsitaṁ abhinanditvā
anumoditvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu upasaṅkamitvā
1 Ma. Yu. imassa. 2 Ma. Yu. vo.
Bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu ekamantaṁ nisinnā kho
te bhikkhū bhagavantaṁ etadavocuṁ yaṁ kho no bhante bhagavā saṅkhittena
uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā
vihāraṁ paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo ca anattho
ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca anatthañca
viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbanti
tesaṁ no bhante amhākaṁ acirapakkantassa bhagavato etadahosi idaṁ
kho no āvuso bhagavā saṅkhittena uddesaṁ uddisitvā vitthārena atthaṁ
avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṁ paviṭṭho adhammo ca bhikkhave veditabbo
dhammo ca anattho ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā
dhammañca anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho
tathā paṭipajjitabbanti ko nu kho imassa bhagavatā saṅkhittena
uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṁ vibhajeyyāti tesaṁ no bhante
amhākaṁ etadahosi ayaṁ kho āyasmā mahākaccāno satthu ceva
saṁvaṇṇito sambhāvito ca viññūnaṁ sabrahmacārīnaṁ pahoti āyasmā
mahākaccāno imassa bhagavatā saṅkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena
atthaṁ avibhattassa vitthārena atthaṁ vibhajituṁ yannūna mayaṁ yenāyasmā
mahākaccāno tenupasaṅkameyyāma upasaṅkamitvā āyasmantaṁ
mahākaccānaṁ etamatthaṁ puccheyyāma yathā no āyasmā mahākaccāno
byākarissati tathā naṁ dhāressāmāti athakho mayaṁ bhante yenāyasmā
Mahākaccāno tenupasaṅkamimhā upasaṅkamitvā āyasmantaṁ mahākaccānaṁ
etamatthaṁ pucchimhā 1 tesaṁ no bhante āyasmatā mahākaccānena
imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho suvibhattoti.
Sādhu sādhu bhikkhave paṇḍito bhikkhave mahākaccāno mahāpañño bhikkhave
mahākaccāno maṁ cepi tumhe bhikkhave upasaṅkamitvā etamatthaṁ
puccheyyātha ahampicetaṁ evameva byākareyyaṁ yathātaṁ mahākaccānena
byākataṁ esoceva tassa 2 attho evañca naṁ dhāreyyāthāti.

[162] Adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo ca anattho
ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca anatthañca
viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā paṭipajjitabbanti
katamo ca bhikkhave adhammo katamo ca dhammo katamo ca anattho
katamo ca attho pāṇātipāto bhikkhave adhammo pāṇātipātā
veramaṇī dhammo ye ca pāṇātipātapaccayā aneke pāpakā akusalā
dhammā sambhavanti ayaṁ anattho pāṇātipātā veramaṇīpaccayā ca
aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ gacchanti ayaṁ attho. Adinnādānaṁ
bhikkhave adhammo adinnādānā veramaṇī dhammo ... Kāmesu
micchācāro bhikkhave adhammo kāmesu micchācārā veramaṇī dhammo ...
Musāvādo bhikkhave adhammo musāvādā veramaṇī dhammo ... Pisuṇā
vācā bhikkhave adhammo pisuṇāya vācāya veramaṇī dhammo ... Pharusavācā
bhikkhave adhammo pharusāya vācāya veramaṇī dhammo ... Samphappalāpo
1 Ma. apucchimhā. 2 Po. esocevetassa.
Bhikkhave adhammo samphappalāpā veramaṇī dhammo ... Abhijjhā bhikkhave
adhammo anabhijjhā dhammo ... Byāpādo bhikkhave adhammo abyāpādo
dhammo ... Micchādiṭṭhi bhikkhave adhammo sammādiṭṭhi dhammo ye ca
micchādiṭṭhipaccayā aneke pāpakā akusalā dhammā sambhavanti ayaṁ
anattho sammādiṭṭhipaccayā ca aneke kusalā dhammā bhāvanāpāripūriṁ
gacchanti ayaṁ attho. Adhammo ca bhikkhave veditabbo dhammo ca
anattho ca veditabbo attho ca adhammañca viditvā dhammañca
anatthañca viditvā atthañca yathā dhammo yathā attho tathā
paṭipajjitabbanti iti yantaṁ vuttaṁ idametaṁ paṭicca vuttanti.

[163] Pāṇātipātaṁpahaṁ 1 bhikkhave tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi
dosahetukampi mohahetukampi adinnādānaṁpahaṁ bhikkhave tividhaṁ vadāmi
lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi kāmesu micchācāraṁpahaṁ
bhikkhave tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi musāvādaṁpahaṁ
bhikkhave tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi
pisuṇāvācaṁpahaṁ bhikkhave tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi dosahetukampi
mohahetukampi pharusavācaṁpahaṁ bhikkhave tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi
dosahetukampi mohahetukampi samphappalāpaṁpahaṁ bhikkhave tividhaṁ vadāmi
lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi abhijjhaṁpahaṁ bhikkhave tividhaṁ
vadāmi lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi byāpādaṁpahaṁ bhikkhave
tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi micchādiṭṭhiṁpahaṁ
1 Po. pāṇātipātaṁ cāhaṁ. Ma. sabbavāresu ... pātampāhaṁ.
Bhikkhave tividhaṁ vadāmi lobhahetukampi dosahetukampi mohahetukampi
iti kho bhikkhave lobho kammanidānasambhavo doso kammanidānasambhavo
moho kammanidānasambhavo lobhakkhayā kammanidānasaṅkhayo dosakkhayā
kammanidānasaṅkhayo mohakkhayā kammanidānasaṅkhayoti.

[164] Saparikkamano ayaṁ bhikkhave dhammo nāyaṁ dhammo aparikkamano
kathañca bhikkhave saparikkamano ayaṁ dhammo nāyaṁ dhammo aparikkamano
pāṇātipātissa bhikkhave pāṇātipātā veramaṇī parikkamanaṁ hoti
adinnādāyissa bhikkhave adinnādānā veramaṇī parikkamanaṁ hoti kāmesu
micchācārissa bhikkhave kāmesu micchācārā veramaṇī parikkamanaṁ hoti
musāvādissa bhikkhave musāvādā veramaṇī parikkamanaṁ hoti pisuṇāvācassa
bhikkhave pisuṇāya vācāya veramaṇī parikkamanaṁ hoti pharusavācassa
bhikkhave pharusāya vācāya veramaṇī parikkamanaṁ hoti samphappalāpissa
bhikkhave samphappalāpā veramaṇī parikkamanaṁ hoti abhijjhālussa bhikkhave
anabhijjhā parikkamanaṁ hoti byāpannassa 1 bhikkhave abyāpādo parikkamanaṁ
hoti micchādiṭṭhikassa bhikkhave sammādiṭṭhi parikkamanaṁ hoti evaṁ
kho bhikkhave parikkamanaṁ hoti evaṁ kho bhikkhave saparikkamano
[2]- Nāyaṁ dhammo aparikkamanoti.

[165] Ekaṁ samayaṁ bhagavā pāvāyaṁ viharati cundassa kammāraputtassa
ambavane. Athakho cundo kammāraputto yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
1 Ma. byāpannacittassa. 2 Ma. Yu. ayaṁ dhammoti atthi.
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho cundaṁ kammāraputtaṁ bhagavā etadavoca kassa
no tvaṁ cunda soceyyāni rocesīti. Brāhmaṇā bhante pacchābhūmakā 1
kamaṇḍalukā sevālamālakā 2 aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni
paññāpenti 3 tesāhaṁ [4]- rocemīti. Yathākathaṁ pana cunda brāhmaṇā
pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālakā aggiparicārikā udakorohakā
soceyyāni paññāpentīti. Idha bhante brāhmaṇā pacchābhūmakā
kamaṇḍalukā sevālamālakā aggiparicārikā udakorohakā te sāvake 5
evaṁ samādapenti ehi tvaṁ ambho purisa sakālasseva 6 uṭṭhahanto
sayanamhā paṭhaviṁ āmaseyyāsi no ce paṭhaviṁ āmaseyyāsi allagomayāni
āmaseyyāsi no ce allagomayāni āmaseyyāsi haritāni tiṇāni
āmaseyyāsi no ce haritāni tiṇāni āmaseyyāsi aggiṁ paricareyyāsi
no ce aggiṁ paricareyyāsi pañjaliko ādiccaṁ namasseyyāsi no ce
pañjaliko ādiccaṁ namasseyyāsi sāyatatiyakaṁ udakaṁ oroheyyāsīti evaṁ kho
bhante brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālakā aggiparicārikā
udakorohakā soceyyāni paññāpenti tesāhaṁ soceyyāni rocemīti.
Aññathā kho cunda brāhmaṇā pacchābhūmakā kamaṇḍalukā sevālamālakā
aggiparicārikā udakorohakā soceyyāni paññāpenti aññathā ca
pana ariyassa vinaye soceyyaṁ hotīti. Yathākathaṁ pana bhante ariyassa
vinaye soceyyaṁ hoti sādhu me bhante bhagavā tathā dhammaṁ desetu
yathā ariyassa vinaye soceyyaṁ hotīti. Tenahi cunda suṇāhi sādhukaṁ
1 Po. pacchābhūmikā. 2 Ma. sevālamālikā. 3 paññapentipi pāṭho.
4 Po. Ma. Yu. soceyyānīti atthi. 5 Ma. Yu. sāvakaṁ. 6 kālasseva itipi pāṭho.
Manasikarohi bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho cundo kammāraputto
bhagavato paccassosi. Bhagavā etadavoca tividhaṁ kho cunda kāyena
asoceyyaṁ hoti catubbidhaṁ vācāya asoceyyaṁ hoti tividhaṁ manasā
asoceyyaṁ hoti.
Kathañca cunda tividhaṁ kāyena asoceyyaṁ hoti idha cunda
ekacco pāṇātipātī hoti luddho 1 lohitapāṇī hatapahate niviṭṭho
adayāpanno pāṇabhūtesu adinnādāyī hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ
gāmagataṁ vā araññagataṁ vā adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ ādātā
hoti kāmesu micchācārī hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā
bhāturakkhitā bhaginirakkhitā ñātirakkhitā [2]- dhammarakkhitā sasāmikā
saparidaṇḍā antamaso mālāguṇaparikkhitāpi 3 tathārūpāsu cārittaṁ
āpajjitā hoti evaṁ cunda tividhaṁ kāyena asoceyyaṁ hoti.
Kathañca cunda catubbidhaṁ vācāya asoceyyaṁ hoti idha cunda
ekacco musāvādī hoti sabhaggato 4 vā parisaggato vā ñātimajjhaggato
vā pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehi
bho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti so ajānaṁ vā āha 5 jānāmīti
jānaṁ vā āha na jānāmīti apassaṁ vā āha passāmīti passaṁ
vā āha na passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu
vā sampajānamusā bhāsitā hoti pisuṇavāco hoti
ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya amutra vā sutvā
1 Ma. Yu. luddo. 2 Ma. gottarakkhitā. 3 Po. mālāgula ... Ma. Yu. mālāguḷa ....
4 Yu. sabhāgato vā. 5 Po. Yu. sabbattha āhāti natthi.
Imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti samaggānaṁ vā bhettā bhinnānaṁ 1
vā anuppadātā vaggārāmo vaggarato vagganandī vaggakaraṇiṁ vācaṁ
bhāsitā hoti pharusavāco hoti yā sā vācā aṇḍakā kakkasā
parakaṭukā parābhisajjanī kodhasāmantā asamādhisaṁvattanikā tathārūpiṁ vācaṁ
bhāsitā hoti samphappalāpī hoti akālavādī abhūtavādī anatthavādī
adhammavādī avinayavādī anidhānavatiṁ vācaṁ bhāsitā hoti akālena anapadesaṁ
apariyantavatiṁ anatthasañhitaṁ evaṁ kho cunda catubbidhaṁ vācāya asoceyyaṁ
hoti.
Kathañca cunda tividhaṁ manasā asoceyyaṁ hoti idha cunda ekacco
abhijjhālu hoti yantaṁ parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ abhijjhitā hoti
aho vata yaṁ parassa taṁ mama assāti byāpannacitto hoti
paduṭṭhamanasaṅkappo ime sattā haññantu vā bhijjantu vā ucchijjantu
vā vinassantu vā mā vā ahesunti 2 micchādiṭṭhiko hoti viparittadassano
natthi dinnaṁ natthi yiṭṭhaṁ natthi hutaṁ natthi sukatadukkatānaṁ
kammānaṁ phalaṁ vipāko natthi ayaṁ loko natthi paro loko natthi
mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā natthi loke samaṇabrāhmaṇā
sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṁ parañca
lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti evaṁ kho cunda tividhaṁ
manasā asoceyyaṁ hoti. Ime kho cunda dasa akusalakammapathā
imehi kho cunda dasahi akusalehi kammapathehi samannāgato sakālasseva
1 Po. bheditā. 2 Po. Yu. ahesuṁ iti vāti.
Uṭṭhahanto sayanamhā paṭhaviṁ cepi āmasati asuciyeva hoti no
cepi paṭhaviṁ āmasati asuciyeva hoti allāni cepi gomayāni
āmasati asuciyeva hoti no cepi allāni gomayāni āmasati
asuciyeva hoti haritāni cepi tiṇāni āmasati asuciyeva hoti
no cepi haritāni tiṇāni āmasati asuciyeva hoti aggiṁ cepi
paricarati asuciyeva hoti no cepi aggiṁ paricarati asuciyeva hoti
pañjaliko cepi ādiccaṁ namassati asuciyeva hoti no ce pañjaliko
ādiccaṁ namassati asuciyeva hoti sāyatatiyakaṁ cepi udakaṁ orohati
asuciyeva hoti no cepi sāyatatiyakaṁ udakaṁ orohati asuciyeva hoti
taṁ kissa hetu ime cunda dasa akusalakammapathā asuciceva 1 asucikaraṇā
ca imesaṁ pana cunda dasannaṁ akusalānaṁ kammapathānaṁ samannāgamanahetu
nirayo paññāyati tiracchānayoni paññāyati pittivisayo paññāyati
yā vā panaññāpi kāci duggati 2 hoti. Tividhaṁ kho cunda kāyena
soceyyaṁ hoti catubbidhaṁ vācāya soceyyaṁ hoti tividhaṁ manasā
soceyyaṁ hoti. Kathañca cunda tividhaṁ kāyena soceyyaṁ hoti idha
cunda ekacco pāṇātipātaṁ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti
nihitadaṇḍo nihitasattho lajjī byāpanno sabbapāṇabhūtahitānukampī viharati
adinnādānaṁ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti yantaṁ parassa
paravittūpakaraṇaṁ gāmagataṁ vā araññagataṁ vā taṁ adinnaṁ theyyasaṅkhātaṁ
anādātā hoti kāmesu micchācāraṁ pahāya kāmesu micchācārā
1 Ma. Yu. asuciyeva honti. 2 Ma. Yu. duggatiyo. hotīti pāṭho natthi.
Paṭivirato hoti yā tā māturakkhitā piturakkhitā bhāturakkhitā
bhaginirakkhitā ñātirakkhitā dhammarakkhitā sasāmikā saparidaṇḍā antamaso
mālāguṇaparikkhitāpi tathārūpāsu na cārittaṁ āpajjitā hoti evaṁ
kho cunda tividhaṁ kāyena soceyyaṁ hoti. Kathañca cunda catubbidhaṁ
vācāya soceyyaṁ hoti idha cunda ekacco musāvādaṁ pahāya musāvādā
paṭivirato hoti sabhaggato vā parisaggato vā ñātimajjhaggato vā
pūgamajjhaggato vā rājakulamajjhaggato vā abhinīto sakkhiṁ puṭṭho ehi
bho purisa yaṁ jānāsi taṁ vadehīti so ajānaṁ vā āha na jānāmīti
jānaṁ vā āha jānāmīti apassaṁ vā āha na passāmīti passaṁ vā
āha passāmīti iti attahetu vā parahetu vā āmisakiñcikkhahetu vā
na sampajānamusā bhāsitā hoti pīsuṇaṁ vācaṁ pahāya pisuṇāya vācāya
paṭivirato hoti na ito sutvā amutra akkhātā imesaṁ bhedāya
amutra vā sutvā na imesaṁ akkhātā amūsaṁ bhedāya iti bhinnānaṁ
vā sandhātā sahitānaṁ vā anuppadātā samaggārāmo samaggarato
samagganandī samaggakaraṇī vācaṁ bhāsitā hoti pharusaṁ vācaṁ pahāya pharusāya
vācāya paṭivirato hoti yā sā vācā nelā kaṇṇasukhā pemaniyā
hadayaṅgamā porī bahujanakantā bahujanamanāpā tathārūpiṁ vācaṁ bhāsitā hoti
samphappalāpaṁ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti kālavādī
bhūtavādī atthavādī dhammavādī vinayāadī nidhānavatiṁ vācaṁ
bhāsitā hoti kālena sāpadesaṁ pariyantavatiṁ atthasañhitaṁ evaṁ kho
Cunda catubbidhaṁ vācāya soceyyaṁ hoti. Kathañca cunda tividhaṁ manasā
soceyyaṁ hoti idha cunda ekacco anabhijjhālu hoti yantaṁ
parassa paravittūpakaraṇaṁ taṁ anabhijjhitā hoti aho vata yaṁ parassa
taṁ mama assāti abyāpannacitto hoti appaduṭṭhamanasaṅkappo ime
sattā averā 1 abyāpajjhā anīghā sukhī attānaṁ pariharantūti
sammādiṭṭhiko hoti aviparittadassano atthi dinnaṁ atthi yiṭṭhaṁ atthi
hutaṁ atthi sukatadukkatānaṁ kammānaṁ phalaṁ vipāko atthi ayaṁ loko atthi
paro loko atthi mātā atthi pitā atthi sattā opapātikā
atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca
lokaṁ parañca lokaṁ sayaṁ abhiññā sacchikatvā pavedentīti evaṁ
kho cunda tividhaṁ manasā soceyyaṁ hoti. Ime kho cunda dasa
kusalakammapathā imehi kho cunda dasahi kusalehi kammapathehi samannāgato
kālasseva uṭṭhahanto sayanamhā paṭhaviṁ cepi āmasati suciyeva hoti
no cepi paṭhaviṁ āmasati suciyeva hoti allāni cepi gomayāni
āmasati suciyeva hoti no cepi allāni gomayāni āmasati suciyeva
hoti haritāni cepi tiṇāni āmasati suciyeva hoti no cepi
haritāni tiṇāni āmasati suciyeva hoti aggiṁ cepi paricarati
suciyeva hoti no cepi aggiṁ paricarati suciyeva hoti pañjaliko
cepi ādiccaṁ namassati suciyeva hoti no cepi pañjaliko ādiccaṁ
1 Ma. averā hontu.
Namassati suciyeva hoti sāyatatiyakaṁ cepi udakaṁ orohati suciyeva
hoti no cepi sāyatatiyakaṁ udakaṁ orohati suciyeva hoti taṁ
kissa hetu ime cunda dasa kusalakammapathā suciceva honti sucikaraṇā
ca imesañca pana cunda dasannaṁ kusalānaṁ kammapathānaṁ samannāgamahetu
devā paññāyanti manussā paññāyanti yā vā panaññāpi
kāci sugati 1 hoti. Evaṁ vutte cundo kammāraputto bhagavantaṁ etadavoca
abhikkantaṁ bhante .pe. Upāsakaṁ maṁ bhante bhagavā dhāretu ajjatagge
pāṇupetaṁ saraṇaṁ gatanti.

[166] Athakho jāṇussoṇi brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ
vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho jāṇussoṇi
brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca mayamassu bho gotama brāhmaṇā
nāma dānāni dema saddhāni karoma idaṁ dānaṁ petānaṁ ñātisālohitānaṁ
upakappatu idaṁ dānaṁ petā ñātisālohitā paribhuñjantūti
kacci taṁ bho gotama dānaṁ petānaṁ ñātisālohitānaṁ upakappati kacci
te petā ñātisālohitā taṁ dānaṁ paribhuñjantīti. Ṭhāne kho brāhmaṇa
upakappati no aṭṭhāneti. Katamaṁ [2]- bho gotama ṭhānaṁ katamaṁ aṭṭhānanti.
Idha brāhmaṇa ekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti
kāmesu micchācārī hoti musāvādī hoti pisuṇavāco hoti pharusavāco
hoti samphappalāpī hoti abhijjhālu hoti byāpannacitto hoti
1 Ma. Yu. sugatiyoti. hotīti pāṭho natthi. 2 Ma. pana. Yu. katamañca pana.
Micchādiṭṭhiko hoti so kāyassa bhedā parammaraṇā nirayaṁ upapajjati
yo nerayikānaṁ sattānaṁ āhāro tena so tattha yāpeti tena
so tattha tiṭṭhati idaṁ 1 kho brāhmaṇa aṭṭhānaṁ yattha ṭhitassa taṁ
dānaṁ na upakappati idha pana brāhmaṇa ekacco pāṇātipātī
hoti .pe. Micchādiṭṭhiko hoti so kāyassa bhedā parammaraṇā
tiracchānayoniṁ upapajjati yo tiracchānayonikānaṁ sattānaṁ āhāro
tena so tattha yāpeti tena so tattha tiṭṭhati idampi kho
brāhmaṇa aṭṭhānaṁ yattha ṭhitassa taṁ dānaṁ na upakappati idha 2
brāhmaṇa ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā
paṭivirato hoti kāmesu micchācārā paṭivirato hoti musāvādā
paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya
paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti
abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhiko hoti so kāyassa bhedā
parammaraṇā manussānaṁ sahabyataṁ upapajjati yo manussānaṁ āhāro
tena so tattha yāpeti tena so tattha tiṭṭhati idampi kho
brāhmaṇa aṭṭhānaṁ yattha ṭhitassa taṁ dānaṁ na upakappati idha
pana brāhmaṇa ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe.
Sammādiṭṭhiko hoti so kāyassa bhedā parammaraṇā devānaṁ sahabyataṁ
upapajjati yo devānaṁ āhāro tena so tattha yāpeti tena
so tattha tiṭṭhati idampi kho brāhmaṇa aṭṭhānaṁ yattha ṭhitassa
1 Po. Ma. Yu. idampi kho. 2 Ma. Yu. idha pana.
Taṁ dānaṁ na upakappati idha brāhmaṇa ekacco pāṇātipātī hoti .pe.
Micchādiṭṭhiko hoti so kāyassa bhedā parammaraṇā pittivisayaṁ
upapajjati yo pittivisayikānaṁ 1 sattānaṁ āhāro tena so tattha
yāpeti tena so tattha tiṭṭhati yaṁ vā panassa ito
anuppavecchanti mittāmaccā 2 vā ñātisālohitā vā tena so tattha
yāpeti tena so tattha tiṭṭhati idampi kho brāhmaṇa ṭhānaṁ yattha
ṭhitassa taṁ dānaṁ upakappatīti. Sace pana bho gotama so peto
ñātisālohito taṁ ṭhānaṁ anupapanno hoti ko taṁ dānaṁ paribhuñjatīti.
Aññepissa brāhmaṇa petā ñātisālohitā taṁ ṭhānaṁ upapannā
honti te taṁ dānaṁ paribhuñjantīti. Sace pana bho gotama soceva
peto ñātisālohito taṁ ṭhānaṁ anupapanno hoti aññepissa petā
ñātisālohitā 3 taṁ ṭhānaṁ anupapannā honti ko taṁ dānaṁ paribhuñjatīti.
Aṭṭhānaṁ kho etaṁ brāhmaṇa anavakāso yantaṁ ṭhānaṁ vivittaṁ assa
iminā dīghena addhunā yadidaṁ petehi ñātisālohitehi apica brāhmaṇa
dāyakopi anipphaloti. Aṭṭhānepi bhavaṁ gotamo parikappaṁ vadatīti.
Aṭṭhānepi kho ahaṁ brāhmaṇa parikappaṁ vadāmi idha brāhmaṇa
ekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti kāmesu micchācārī
hoti musāvādī hoti pisuṇavāco hoti pharusavāco hoti samphappalāpī
hoti abhijjhālu hoti byāpannacitto hoti micchādiṭṭhiko
hoti so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
1 Ma. Yu. pettivisayikānaṁ. 2 Po. Yu. mittā vā amaccā vā. 3 Ma. ñāti
sālohitā petā.
Vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ 1 vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ so kāyassa
bhedā parammaraṇā hatthīnaṁ sahabyataṁ upapajjati so tattha lābhī
hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa yaṁ kho brāhmaṇa
idha pāṇātipātī adinnādāyī kāmesu micchācārī musāvādī pisuṇavāco
pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko tena
so kāyassa bhedā parammaraṇā hatthīnaṁ sahabyataṁ upapajjati yañca
kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ tena so
tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa idha pana
brāhmaṇa ekacco pāṇātipātī hoti adinnādāyī hoti kāmesu
micchācārī hoti musāvādī hoti pisuṇavāco hoti pharusavāco
hoti samphappalāpī hoti abhijjhālu hoti byāpannacitto hoti
micchādiṭṭhiko hoti so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa
vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ
so kāyassa bhedā parammaraṇā assānaṁ sahabyataṁ upapajjati ... Gunnaṁ
sahabyataṁ upapajjati ... Kukkurānaṁ sahabyataṁ upapajjati so tattha lābhī
hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa yaṁ kho brāhmaṇa
idha pāṇātipātī adinnādāyī kāmesu micchācārī musāvādī pisuṇavāco
pharusavāco samphappalāpī abhijjhālu byāpannacitto micchādiṭṭhiko tena
so kāyassa bhedā parammaraṇā kukkurānaṁ sahabyataṁ upapajjati yañca
1 Po. Ma. Yu. mālāgandhavilepanaṁ seyyāvasathapadīpeyyaṁ.
Kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ tena so
tattha lābhī hoti annassa pānassa mālānānālaṅkārassa idha
brāhmaṇa ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā
paṭivirato hoti kāmesu micchācārā paṭivirato hoti musāvādā
paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya
paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti anabhijjhālu hoti
abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhiko hoti so dātā hoti
samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ
vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ so kāyassa bhedā parammaraṇā
manussānaṁ sahabyataṁ upapajjati so tattha lābhī hoti mānusakānaṁ
pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ yaṁ kho brāhmaṇa idha pāṇātipātā paṭivirato
hoti adinnādānā paṭivirato hoti kāmesu micchācārā paṭivirato
hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti
pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā paṭivirato hoti
anabhijjhālu hoti abyāpannacitto hoti sammādiṭṭhiko hoti
tena so kāyassa bhedā parammaraṇā manussānaṁ sahabyataṁ upapajjati
yañca kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ
pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ tena
so tattha lābhī hoti mānusakānaṁ pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ idha pana
Brāhmaṇa ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Sammādiṭṭhiko
hoti so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ
pānaṁ vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ so
kāyassa bhedā parammaraṇā devānaṁ sahabyataṁ upapajjati so tattha
lābhī hoti dibbānaṁ pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ yaṁ kho brāhmaṇa idha
pāṇātipātā paṭivirato hoti .pe. Sammādiṭṭhiko hoti tena
so kāyassa bhedā parammaraṇā devānaṁ sahabyataṁ upapajjati yañca
kho so dātā hoti samaṇassa vā brāhmaṇassa vā annaṁ pānaṁ
vatthaṁ yānaṁ mālāgandhaṁ vilepanaṁ seyyāvasathaṁ padīpeyyaṁ tena so
tattha lābhī hoti dibbānaṁ pañcannaṁ kāmaguṇānaṁ apica brāhmaṇa
dāyakopi anipphaloti. Acchariyaṁ bho gotama abbhūtaṁ bho gotama
yāvañcidaṁ bho gotama alameva dānāni dātuṁ alaṁ saddhāni kātuṁ
yatra hi nāma dāyakopi anipphaloti. Evametaṁ brāhmaṇa
evametaṁ brāhmaṇa dāyakopi brāhmaṇa anipphaloti. Abhikkantaṁ bho
gotama .pe. Upāsakaṁ maṁ bhavaṁ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṁ
saraṇaṁ gatanti.
Jāṇussoṇivaggo dutiyo.
-----------
Sundaravaggo tatiyo

[167] Sādhuñca vo bhikkhave desissāmi asādhuñca taṁ suṇātha
Sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho te bhikkhū bhagavato
paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca katamañca bhikkhave asādhuṁ 1
pāṇātipāto adinnanādānaṁ kāmesu micchācāro musāvādo pisuṇā
vācā pharusā vācā samphappalāpo abhijjhā byāpādo micchādiṭṭhi
idaṁ vuccati bhikkhave asādhuṁ 1 . Katamañca bhikkhave sādhuṁ 2 pāṇātipātā
veramaṇī adinnādānā veramaṇī kāmesu micchācārā veramaṇī
musāvādā veramaṇī pisuṇāya vācāya veramaṇī pharusāya vācāya
veramaṇī samphappalāpā veramaṇī anabhijjhā abyāpādo sammādiṭṭhi
idaṁ vuccati bhikkhave sādhunti 3 .

[168] Ariyadhammañca vo bhikkhave desissāmi anariyadhammañca taṁ
suṇātha sādhukaṁ manasikarotha bhāsissāmīti. Evaṁ bhanteti kho te
bhikkhū bhagavato paccassosuṁ. Bhagavā etadavoca katamo ca bhikkhave
anariyo dhammo pāṇātipāto .pe. Micchādiṭṭhi ayaṁ vuccati
bhikkhave anariyo dhammo. Katamo ca bhikkhave ariyo dhammo
pāṇātipātā veramaṇī .pe. Sammādiṭṭhi ayaṁ vuccati bhikkhave
ariyo dhammoti.