[250] Cattārome bhikkhave anariyavohārā katame cattāro
adiṭṭhe diṭṭhavāditā assute sutavāditā amute mutavāditā
aviññāte viññātavāditā ime kho bhikkhave cattāro
anariyavohārāti.

[251] Cattārome bhikkhave ariyavohārā katame cattāro
adiṭṭhe adiṭṭhavāditā assute assutavāditā amute amutavāditā
aviññāte aviññātavāditā ime kho bhikkhave cattāro
ariyavohārāti.

[252] Cattārome bhikkhave anariyavohārā katame cattāro
diṭṭhe adiṭṭhavāditā sute assutavāditā mute amutavāditā
viññāte aviññātavāditā ime kho bhikkhave cattāro
anariyavohārāti.

[253] Cattārome bhikkhave ariyavohārā katame cattāro
diṭṭhe diṭṭhavāditā sute sutavāditā mute mutavāditā viññāte
viññātavāditā ime kho bhikkhave cattāro ariyavohārāti.
Āpattibhayavaggo pañcamo.
[1]-
-------------
Abhiññāvaggo chaṭṭho

[254] Cattārome bhikkhave dhammā katame cattāro atthi
bhikkhave dhammā abhiññā pariññeyyā atthi bhikkhave dhammā
abhiññā pahātabbā atthi bhikkhave dhammā abhiññā bhāvetabbā
atthi bhikkhave dhammā abhiññā sacchikātabbā. Katame ca bhikkhave
dhammā abhiññā pariññeyyā pañcupādānakkhandhā ime vuccanti
1 Ma. tassuddānaṁ
bhedāapattisikkhā ca seyyā thūpārahena ca
paññāvuḍḍhi bahukārā vohārā caturo ṭhitāti.
Bhikkhave dhammā abhiññā pariññeyyā. Katame ca bhikkhave dhammā
abhiññā pahātabbā avijjā ca bhavataṇhā ca ime vuccanti
bhikkhave dhammā abhiññā pahātabbā. Katame ca bhikkhave dhammā
abhiññā bhāvetabbā samatho ca vipassanā ca ime vuccanti
bhikkhave dhammā abhiññā bhāvetabbā. Katame ca bhikkhave dhammā
abhiññā sacchikātabbā vijjā ca vimutti ca ime vuccanti
bhikkhave dhammā abhiññā sacchikātabbā. Ime kho bhikkhave cattāro
dhammāti.

[255] Catasso imā bhikkhave anariyapariyesanā katamā catasso
idha bhikkhave ekacco attanā jarādhammo samāno jarādhammaṁyeva
pariyesati attanā byādhidhammo samāno byādhidhammaṁyeva pariyesati
attanā maraṇadhammo samāno maraṇadhammaṁyeva pariyesati attanā
saṅkilesikadhammo samāno saṅkilesikadhammaṁyeva pariyesati imā kho bhikkhave
catasso anariyapariyesanā. Catasso imā bhikkhave ariyapariyesanā
katamā catasso idha bhikkhave ekacco attanā jarādhammo samāno
jarādhamme ādīnavaṁ viditvā ajaraṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati
attanā byādhidhammo samāno byādhidhamme ādīnavaṁ viditvā abyādhiṁ
anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati attanā maraṇadhammo samāno
maraṇadhamme ādīnavaṁ viditvā amataṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ
pariyesati attanā saṅkilesikadhammo samāno saṅkilesikadhamme ādīnavaṁ
viditvā asaṅkiliṭṭhaṁ anuttaraṁ yogakkhemaṁ nibbānaṁ pariyesati. Imā kho
Bhikkhave catasso ariyapariyesanāti.

[256] Cattārīmāni bhikkhave saṅgahavatthūni katamāni cattāri
dānaṁ peyyavajjaṁ atthacariyā samānattatā imāni kho bhikkhave cattāri
saṅgahavatthūnīti.

[257] Athakho āyasmā māluṅkyaputto 1 yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi
ekamantaṁ nisinno kho āyasmā māluṅkyaputto bhagavantaṁ etadavoca
sādhu me bhante bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu yamahaṁ bhagavato
dhammaṁ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto
vihareyyanti. Etthadāni māluṅkyaputta kiṁ dahare [2]- vakkhāma yatra hi
nāma tvaṁ jiṇṇo vuḍḍho mahallako tathāgatassa saṅkhittena ovādaṁ
yācasīti. Desetu me bhante bhagavā saṅkhittena dhammaṁ desetu
sugato saṅkhittena dhammaṁ appevanāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa atthaṁ
jāneyyaṁ 3 appevanāmāhaṁ bhagavato bhāsitassa dāyādo assanti.
Cattārome māluṅkyaputta taṇhuppādā yattha bhikkhuno taṇhā
uppajjamānā uppajjati katame cattāro cīvarahetu vā māluṅkyaputta
bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati piṇḍapātahetu vā
māluṅkyaputta bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati senāsanahetu
vā māluṅkyaputta bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati itibhavābhavahetu
vā māluṅkyaputta bhikkhuno taṇhā uppajjamānā uppajjati
1 Ma. Yu. mālukyaputto. ito paraṁ īdisameva. 2 Ma. Yu. bhikkhū.
3 Ma. Yu. ājāneyyaṁ.
Ime kho māluṅkyaputta cattāro taṇhuppādā yattha bhikkhuno
taṇhā uppajjamānā uppajjati yato kho māluṅkyaputta bhikkhuno
taṇhā pahīnā hoti ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṁkatā
āyatiṁanuppādadhammā ayaṁ vuccati māluṅkyaputta bhikkhu acchejji 1 taṇhaṁ
vivaṭṭayi saññojanaṁ sammāmānābhisamayā antamakāsi dukkhassāti.
Athakho āyasmā māluṅkyaputto bhagavatā iminā ovādena ovadito
uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
Athakho āyasmā māluṅkyaputto eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī
pahitatto viharanto nacirasseva yassatthāya kulaputtā sammadeva
agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti tadanuttaraṁ brahmacariyapariyosānaṁ
diṭṭheva dhamme sayaṁ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi khīṇā
jāti vusitaṁ brahmacariyaṁ kataṁ karaṇīyaṁ nāparaṁ itthattāyāti
abbhaññāsi aññataro ca panāyasmā māluṅkyaputto arahataṁ ahosīti.

[258] Yānikānici bhikkhave kulāni bhogesu mahattaṁ pattāni
na ciraṭṭhitikāni bhavanti sabbāni tāni catūhi ṭhānehi etesaṁ vā
aññatarena katamehi catūhi naṭṭhaṁ na gavesanti jiṇṇaṁ na
paṭisaṅkharonti aparimitapānabhojanā [2]- honti dussīlaṁ itthiṁ vā
purisaṁ vā ādhipacce ṭhapenti yānikānici bhikkhave kulāni bhogesu
mahattaṁ pattāni na ciraṭṭhitikāni bhavanti sabbāni tāni imehi catūhi
1 Ma. Yu. acchecchi. 2 Yu. ca.
Ṭhānehi etesaṁ vā aññatarena. Yānikānici bhikkhave kulāni bhogesu
mahattaṁ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti sabbāni tāni catūhi ṭhānehi
etesaṁ vā aññatarena katamehi catūhi naṭṭhaṁ gavesanti jiṇṇaṁ
paṭisaṅkharonti parimitapānabhojanā [1]- honti sīlavantaṁ itthiṁ vā
purisaṁ vā ādhipacce ṭhapenti yānikānici bhikkhave kulāni bhogesu
mahattaṁ pattāni ciraṭṭhitikāni bhavanti sabbāni tāni imehi catūhi
ṭhānehi etesaṁ vā aññatarenāti.

[259] Catūhi bhikkhave aṅgehi samannāgato rañño bhadro
assājāniyo rājāraho hoti rājabhoggo rañño aṅgantveva saṅkhaṁ gacchati
katamehi catūhi idha bhikkhave rañño bhadro assājāniyo vaṇṇasampanno
ca hoti balasampanno ca javasampanno ca ārohapariṇāhasampanno ca
imehi kho bhikkhave catūhi aṅgehi samannāgato rañño bhadro assājāniyo
rājāraho hoti rājabhoggo rañño aṅgantveva saṅkhaṁ gacchati.
Evameva kho bhikkhave catūhi dhammehi samannāgato bhikkhu āhuneyyo
hoti .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ lokassa katamehi catūhi
idha bhikkhave bhikkhu vaṇṇasampanno ca hoti balasampanno ca javasampanno
ca ārohapariṇāhasampanno ca. Kathañca bhikkhave bhikkhu vaṇṇasampanno
hoti idha bhikkhave bhikkhu sīlavā hoti .pe. Samādāya
1 Yu. ca.
Sikkhati sikkhāpadesu evaṁ kho bhikkhave bhikkhu vaṇṇasampanno hoti.
Kathañca bhikkhave bhikkhu balasampanno hoti idha bhikkhave bhikkhu āraddhaviriyo
viharati akusalānaṁ dhammānaṁ pahānāya kusalānaṁ dhammānaṁ upasampadāya
thāmavā daḷhaparakkamo anikkhittadhuro kusalesu dhammesu evaṁ
kho bhikkhave bhikkhu balasampanno hoti. Kathañca bhikkhave bhikkhu javasampanno
hoti idha bhikkhave bhikkhu idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti
.pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti evaṁ
kho bhikkhave bhikkhu javasampanno hoti. Kathañca bhikkhave bhikkhu
ārohapariṇāhasampanno hoti idha bhikkhave bhikkhu lābhī hoti
cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārānaṁ evaṁ kho bhikkhave bhikkhu
ārohapariṇāhasampanno hoti. Imehi kho bhikkhave catūhi dhammehi
samannāgato bhikkhu āhuneyyo hoti .pe. Anuttaraṁ puññakkhettaṁ
lokassāti.