[230] Assaddho hoti dussīlo hoti kusīto hoti
duppañño hoti .pe. Saddho hoti sīlavā hoti
āraddhaviriyo hoti paññavā hoti imehi kho bhikkhave catūhi
dhammehi samannāgato paṇḍito byatto sappuriso akkhataṁ anupahataṁ
attānaṁ pariharati anavajjo ca hoti ananuvajjo viññūnaṁ
bahuñca puññaṁ pasavatīti.
[231] Cattārome bhikkhave kavī katame cattāro cintākavi
sutakavi atthakavi paṭibhāṇakavi ime kho bhikkhave cattāro kavīti.
Duccaritavaggo tatiyo.
[1]-
--------------
Kammavaggo catuttho
[232] Cattārīmāni bhikkhave kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ atthi bhikkhave
1 Ma. tassuddānaṁ
duccaritaṁ diṭṭhi akataññū ca pāṇātipātāpi dve maggā
dve vohārapathā vuttā ahirikaṁ dupaññakavinā cāti.
Kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati imāni kho bhikkhave
cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānīti.
[233] Cattārīmāni bhikkhave kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ atthi bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti so sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ
vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhaṁ lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ
sabyāpajjhā phassā phusanti so sabyāpajjhehi phassehi phuṭṭho samāno
sabyāpajjhaṁ vedanaṁ vediyati 1 ekantadukkhaṁ seyyathāpi sattā nerayikā
idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ. Katamañca bhikkhave
kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ idha bhikkhave ekacco abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti so abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ
vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
1 Ma. vedayati. ito paraṁ īdisameva.
Abyāpajjhaṁ lokaṁ upapajjati tamenaṁ abyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ
abyāpajjhā phassā phusanti so abyāpajjhehi phassehi phuṭṭho samāno
abyāpajjhaṁ vedanaṁ vediyati ekantasukhaṁ seyyathāpi devā subhakiṇhā
idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁpi
abyāpajjhaṁpi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi manosaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti so sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁpi
abyāpajjhaṁpi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi lokaṁ upapannaṁ
samānaṁ sabyāpajjhāpi abyāpajjhāpi phassā phusanti so sabyāpajjhehipi
abyāpajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
vedanaṁ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṁ seyyathāpi manussā ekacce ca devā
ekacce ca vinipātikā idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ
akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati tatra bhikkhave yampīdaṁ 1
kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā yampīdaṁ kammaṁ
sukkaṁ sukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā yampīdaṁ kammaṁ kaṇhaṁ
sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā idaṁ vuccati
1 Ma. yamidaṁ. ito paraṁ īdisameva.
Bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya
saṁvattati. Imāni kho bhikkhave cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditānīti.
[234] Athakho sikhāmoggallāno brāhmaṇo yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi ekamantaṁ nisinno kho
sikhāmoggallāno brāhmaṇo bhagavantaṁ etadavoca purimāni bho gotama
divasāni purimatarāni soṇakāyano māṇavo yenāhaṁ tenupasaṅkami
upasaṅkamitvā maṁ etadavoca samaṇo gotamo sabbakammānaṁ akiriyaṁ
paññāpeti sabbakammānaṁ kho pana akiriyaṁ paññāpento ucchedaṁ
āha lokassa kammasaccāyaṁ bho loko kammasamārambhaṭṭhāyīti.
Dassanaṁpi kho ahaṁ brāhmaṇa soṇakāyanassa māṇavassa nābhijānāmi
kuto panevarūpo kathāsallāpo cattārīmāni brāhmaṇa kammāni mayā
sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi
brāhmaṇa kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ atthi brāhmaṇa kammaṁ sukkaṁ
sukkavipākaṁ atthi brāhmaṇa kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ
atthi brāhmaṇa kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya
saṁvattati. Katamañca brāhmaṇa kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha
brāhmaṇa ekacco sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ
vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti so
Sabyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ
abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁ lokaṁ
upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ sabyāpajjhā
phassā phusanti so sabyāpajjhehi phassehi phuṭṭho samāno sabyāpajjhaṁ
vedanaṁ vediyati ekantadukkhaṁ seyyathāpi sattā nerayikā idaṁ vuccati
brāhmaṇa kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ. Katamañca brāhmaṇa kammaṁ sukkaṁ
sukkavipākaṁ idha brāhmaṇa ekacco abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti
abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti abyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti
so abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ vacīsaṅkhāraṁ
abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā abyāpajjhaṁ lokaṁ
upapajjati tamenaṁ abyāpajjhaṁ lokaṁ upapannaṁ samānaṁ abyāpajjhā
phassā phusanti so abyāpajjhehi phassehi phuṭṭho samāno abyāpajjhaṁ
vedanaṁ vediyati ekantasukhaṁ seyyathāpi devā subhakiṇhā idaṁ vuccati
brāhmaṇa kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ. Katamañca brāhmaṇa kammaṁ kaṇhaṁ
sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ idha brāhmaṇa ekacco sabyāpajjhaṁpi
abyāpajjhaṁpi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi manosaṅkhāraṁ
abhisaṅkharoti so sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā
sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi vacīsaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁpi
abyāpajjhaṁpi manosaṅkhāraṁ abhisaṅkharitvā sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
Lokaṁ upapajjati tamenaṁ sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi lokaṁ
upapannaṁ samānaṁ sabyāpajjhāpi abyāpajjhāpi phassā phusanti so
sabyāpajjhehipi abyāpajjhehipi phassehi phuṭṭho samāno sabyāpajjhaṁpi
abyāpajjhaṁpi vedanaṁ vediyati vokiṇṇasukhadukkhaṁ seyyathāpi manussaekacce
ca devā ekacce ca vinipātikā idaṁ vuccati brāhmaṇa
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca brāhmaṇa kammaṁ
akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati tatra
brāhmaṇa yampīdaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ tassa pahānāya yā
cetanā yampīdaṁ kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā
yampīdaṁ kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ tassa pahānāya yā cetanā
idaṁ vuccati brāhmaṇa kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ
kammakkhayāya saṁvattati. Imāni kho brāhmaṇa cattāri kammāni
mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānīti.
[235] Cattārīmāni bhikkhave kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ atthi bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha bhikkhave ekacco pāṇātipātī hoti
adinnādāyī hoti kāmesu micchācārī hoti musāvādī hoti
Surāmerayamajjapamādaṭṭhāyī hoti idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ idha bhikkhave
ekacco pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti
kāmesu micchācārā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti
surāmerayamajjapamādaṭṭhānā paṭivirato hoti idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ
sukkaṁ sukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ
akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati tatra bhikkhave yampīdaṁ kammaṁ
kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ .pe. Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Imāni kho bhikkhave
cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā sacchikatvā paveditānīti.
[236] Cattārīmāni bhikkhave kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ atthi bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha bhikkhave ekaccena mātā jīvitā
voropitā hoti pitā jīvitā voropito hoti arahaṁ jīvitā
Voropito hoti tathāgatassa duṭṭhena cittena lohitaṁ uppāditaṁ hoti
saṅgho bhinno hoti idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ.
Katamañca bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ idha bhikkhave ekacco
pāṇātipātā paṭivirato hoti adinnādānā paṭivirato hoti kāmesu
micchācārā paṭivirato hoti musāvādā paṭivirato hoti pisuṇāya
vācāya paṭivirato hoti pharusāya vācāya paṭivirato hoti samphappalāpā
paṭivirato hoti anabhijjhālū hoti abyāpannacitto hoti
sammādiṭṭhiko 1 hoti idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ.
Katamañca bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ idha bhikkhave
ekacco sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe.
Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca
bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati
tatra bhikkhave yampīdaṁ kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ .pe. Idaṁ
vuccati bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya
saṁvattati. Imāni kho bhikkhave cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditānīti.
[237] Cattārīmāni bhikkhave kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ atthi bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
1 Ma. sammādiṭṭhi.
Asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁ
kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ idha bhikkhave
ekacco abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati
bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ
akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati sammādiṭṭhi .pe. Sammāsamādhi
idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ
kammakkhayāya saṁvattati. Imāni kho bhikkhave cattāri kammāni mayā sayaṁ
abhiññā sacchikatvā paveditānīti.
[238] Cattārīmāni bhikkhave kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditāni katamāni cattāri atthi bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ atthi bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ atthi bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ
asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati. Katamañca bhikkhave
kammaṁ kaṇhaṁ kaṇhavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁ
Kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
kaṇhavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ idha bhikkhave
ekacco abyāpajjhaṁ kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati
bhikkhave kammaṁ sukkaṁ sukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ sukkaṁ
kaṇhasukkavipākaṁ idha bhikkhave ekacco sabyāpajjhaṁpi abyāpajjhaṁpi
kāyasaṅkhāraṁ abhisaṅkharoti .pe. Idaṁ vuccati bhikkhave kammaṁ kaṇhaṁ
sukkaṁ kaṇhasukkavipākaṁ. Katamañca bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ
akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya saṁvattati satisambojjhaṅgo dhammavicaya-
sambojjhaṅgo viriyasambojjhaṅgo pītisambojjhaṅgo passaddhisambojjhaṅgo
samādhisambojjhaṅgo upekkhāsambojjhaṅgo idaṁ vuccati
bhikkhave kammaṁ akaṇhaṁ asukkaṁ akaṇhāsukkavipākaṁ kammakkhayāya
saṁvattati. Imāni kho bhikkhave cattāri kammāni mayā sayaṁ abhiññā
sacchikatvā paveditānīti.
[239] Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto
evaṁ niraye katamehi catūhi sāvajjena kāyakammena sāvajjena
vacīkammena sāvajjena manokammena sāvajjāya diṭṭhiyā imehi kho
bhikkhave catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ niraye.
Catūhi bhikkhave dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ sagge
katamehi catūhi anavajjena kāyakammena anavajjena vacīkammena
anavajjena manokammena anavajjāya diṭṭhiyā imehi kho bhikkhave
catūhi dhammehi samannāgato yathābhataṁ nikkhitto evaṁ saggeti.