[1654] Sāvatthīnidānaṁ. Samādhiṁ bhikkhave bhāvetha. Samāhito
bhikkhave bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti. Kiñci yathābhūtaṁ pajānāti.
Idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ
pajānāti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti. Samādhiṁ bhikkhave bhāvetha.
Samāhito bhikkhave bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti. Tasmā tiha bhikkhave
idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo ayaṁ dukkhasamudayoti yogo karaṇīyo
ayaṁ dukkhanirodhoti yogo karaṇīyo ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yogo karaṇīyoti.

[1655] Paṭisallāne bhikkhave yogamāpajjatha. Paṭisallīno
bhikkhave bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti. Kiñci yathābhūtaṁ pajānāti.
Idaṁ dukkhanti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhasamudayoti yathābhūtaṁ
pajānāti ayaṁ dukkhanirodhoti yathābhūtaṁ pajānāti ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yathābhūtaṁ pajānāti. Paṭisallāne bhikkhave yogamāpajjatha.
Paṭisallīno bhikkhave bhikkhu yathābhūtaṁ pajānāti. Tasmā
tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo ayaṁ dukkhasamudayoti
Yogo karaṇīyo ayaṁ dukkhanirodhoti yogo karaṇīyo ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1656] Ye hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ kulaputtā sammā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajiṁsu sabbe te catunnaṁ ariyasaccānaṁ
yathābhūtaṁ abhisamayāya. Ye hi keci bhikkhave anāgatamaddhānaṁ kulaputtā
sammā agārasmā anagāriyaṁ pabbajissanti sabbe te
catunnaṁ ariyasaccānaṁ yathābhūtaṁ abhisamayāya. Ye hi keci bhikkhave
etarahi kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṁ pabbajanti sabbe
te catunnaṁ ariyasaccānaṁ yathābhūtaṁ abhisamayāya. Katamesaṁ catunnaṁ.
Dukkhassa ariyasaccassa dukkhasamudayassa ariyasaccassa dukkhanirodhassa
ariyasaccassa dukkhanirodhagāminīpaṭipadāya ariyasaccassa. Ye hi
keci bhikkhave atītamaddhānaṁ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṁ
pabbajiṁsu pabbajissanti pabbajanti sabbe te imesaṁyeva
catunnaṁ ariyasaccānaṁ yathābhūtaṁ abhisamayāya. Tasmā tiha bhikkhave
idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1657] Ye hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ kulaputtā sammā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā yathābhūtaṁ abhisamesuṁ sabbe te
cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisamesuṁ. Ye hi keci bhikkhave
anāgatamaddhānaṁ kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā
Yathābhūtaṁ abhisamessanti sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ
abhisamessanti. Ye hi keci bhikkhave etarahi kulaputtā sammā
agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā yathābhūtaṁ abhisamenti sabbe te
cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisamenti. Katamāni cattāri.
Dukkhaṁ ariyasaccaṁ dukkhasamudayo ariyasaccaṁ dukkhanirodho ariyasaccaṁ
dukkhanirodhagāminīpaṭipadā ariyasaccaṁ. Ye hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ
kulaputtā sammā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitā yathābhūtaṁ
abhisamesuṁ abhisamessanti abhisamenti sabbe te imāni cattāri
ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisamenti. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ
dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yogo karaṇīyoti.

[1658] Ye hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā
vā yathābhūtaṁ abhisambujjhiṁsu 1 sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ
abhisambujjhiṁsu. Ye hi keci bhikkhave anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā
brāhmaṇā vā yathābhūtaṁ abhisambujjhissanti 2 sabbe te cattāri
ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisambujjhissanti. Ye hi keci bhikkhave
etarahi samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṁ abhisambujjhanti 3
sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisambujjhanti.
Katamāni cattāri. Dukkhaṁ ariyasaccaṁ .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadā
ariyasaccaṁ. Ye 4 hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ samaṇā vā
1 Ma. abhisambojjhiṁsu. 2 Ma. abhisambojjhissanti. 3 Ma. abhisambojjhanti.
evamupari. 4 Yu. yepi hi. evamupari.
Brāhmaṇā vā yathābhūtaṁ abhisambujjhiṁsu abhisambujjhissanti abhisambujjhanti
sabbe te imāni cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ
abhisambujjhanti. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo
karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1659] Ye hi keci bhikkhave atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā
vā yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ pakāsesuṁ sabbe te cattāri ariyasaccāni
yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ pakāsesuṁ. Ye hi keci bhikkhave
anāgatamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ
pakāsessanti sabbe te cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ
pakāsessanti. Yehi keci bhikkhave etarahi samaṇā vā brāhmaṇā
vā yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ pakāsenti sabbe te cattāri ariyasaccāni
yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ pakāsenti. Katamāni cattāri. Dukkhaṁ
ariyasaccaṁ .pe. Dukkhanirodhagāminīpaṭipadā ariyasaccaṁ. Ye hi
keci bhikkhave atītamaddhānaṁ samaṇā vā brāhmaṇā vā yathābhūtaṁ
abhisambuddhaṁ pakāsesuṁ pakāsessanti pakāsenti sabbe te imāni
cattāri ariyasaccāni yathābhūtaṁ abhisambuddhaṁ pakāsesuṁ pakāsessanti
pakāsenti. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo
.pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyoti.

[1660] Mā bhikkhave pāpake akusale vitakke vitakketha 1 .
1 Ma. Yu. vitakkeyyātha.
Seyyathīdaṁ. Kāmavitakkaṁ byāpādavitakkaṁ vihiṁsāvitakkaṁ. Taṁ kissa
hetu. Nete bhikkhave vitakkā atthasañhitā nādibrahmacariyakā na
nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na
sambodhāya na nibbānāya saṁvattanti. Vitakkantā 1 ca kho tumhe
bhikkhave idaṁ dukkhanti vitakkeyyātha ayaṁ dukkhasamudayoti vitakkeyyātha
ayaṁ dukkhanirodhoti vitakkeyyātha ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
vitakkeyyātha. Taṁ kissa hetu. Ete bhikkhave vitakkā atthasañhitā [2]-
ete ādibrahmacariyakā ete nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya
abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṁvattanti. Tasmā tiha bhikkhave
idaṁ dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yogo karaṇīyoti.

[1661] Mā bhikkhave pāpakaṁ akusalaṁ cittaṁ cintetha 3 sassato
lokoti vā asassato lokoti vā antavā lokoti vā
anantavā lokoti vā taṁ jīvaṁ taṁ sarīranti vā aññaṁ jīvaṁ
aññaṁ sarīranti vā hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā na
hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vā hoti ca na ca hoti tathāgato
paraṁ maraṇāti vā neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti
vā. Taṁ kissa hetu. Nesā bhikkhave cintā atthasañhitā
nādibrahmacariyakā na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na
1 Ma. Yu. vitakkentā. 2 Yu. brahmacariyakā. 3 Ma. Yu. cinteyyātha.
Upasamāya na abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati 1 .
Cintentā ca kho tumhe bhikkhave idaṁ dukkhanti cinteyyātha
ayaṁ dukkhasamudayoti cinteyyātha ayaṁ dukkhanirodhoti cinteyyātha
ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti cinteyyātha. Taṁ kissa hetu.
Esā bhikkhave cintā atthasañhitā esā ādibrahmacariyakā esā
nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya sambodhāya
nibbānāya saṁvattati. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ dukkhanti
yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo
karaṇīyoti.

[1662] Mā bhikkhave viggāhikakathaṁ kathetha 2 na tvaṁ imaṁ dhammavinayaṁ
ājānāsi ahaṁ imaṁ dhammavinayaṁ ājānāmi kiṁ tvaṁ imaṁ
dhammavinayaṁ ājānissasi micchāpaṭipanno tvamasi ahamasmi sammāpaṭipanno
pure vacanīyaṁ pacchā avaca pacchā vacanīyaṁ pure avaca
sahitaṁ me asahitante āciṇṇante 3 viparāvattaṁ āropito te
vādo paravādappamokkhāya 4 niggahitosi nibbedhehi vā sace pahosīti.
Taṁ kissa hetu. Nesā bhikkhave kathā atthasañhitā nādibrahmacariyakā
na nibbidāya na virāgāya na nirodhāya na upasamāya na
abhiññāya na sambodhāya na nibbānāya saṁvattati. Kathentā ca
kho tumhe bhikkhave idaṁ dukkhanti katheyyātha ayaṁ dukkhasamudayoti
1 Yu. saṁvattanti. 2 Ma. Yu. katheyyātha. 3 Ma. adhiciṇṇaṁ te ....
4 Ma. Yu. caravādappamokkhāya.
Katheyyātha ayaṁ dukkhanirodhoti katheyyātha ayaṁ dukkhanirodhagāminī
paṭipadāti .pe. Yogo karaṇīyoti.

[1663] Mā bhikkhave anekavihitaṁ tiracchānakathaṁ kathetha 1 . Seyyathīdaṁ.
Rājakathaṁ corakathaṁ mahāmattakathaṁ senākathaṁ bhayakathaṁ yuddhakathaṁ 2 annakathaṁ
pānakathaṁ vatthakathaṁ sayanakathaṁ mālākathaṁ gandhakathaṁ ñātikathaṁ yānakathaṁ
gāmakathaṁ nigamakathaṁ nagarakathaṁ janapadakathaṁ itthīkathaṁ purisakathaṁ 3 surākathaṁ 4
visikhākathaṁ kumbhaṭṭhānakathaṁ pubbapetakathaṁ nānattakathaṁ lokakkhāyikaṁ
samuddakkhāyikaṁ itibhavābhavakathaṁ iti vā. Taṁ kissa hetu. Nesā
bhikkhave kathā atthasañhitā nādibrahmacariyakā na nibbidāya na
virāgāya na nirodhāya na upasamāya na abhiññāya na sambodhāya
na nibbānāya saṁvattati. Kathentā ca kho tumhe bhikkhave idaṁ
dukkhanti katheyyātha ayaṁ dukkhasamudayoti katheyyātha ayaṁ dukkhanirodhoti
katheyyātha ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti katheyyātha.
Taṁ kissa hetu. Esā bhikkhave kathā atthasañhitā esā ādibrahmacariyakā
esā nibbidāya virāgāya nirodhāya upasamāya abhiññāya
sambodhāya nibbānāya saṁvattati. Tasmā tiha bhikkhave idaṁ
dukkhanti yogo karaṇīyo .pe. Ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti
yogo karaṇīyoti.
Samādhivaggo paṭhamo.
1 Ma. Yu. katheyyātha. 2 Yu. suddhakathaṁ. 3 Ma. ayaṁ pāṭho natthi.
4 sūrakathantipi pāṭho.
Tassuddānaṁ
samādhipaṭisallānā kulaputtā apare dve
samaṇabrāhmaṇavitakka- 1 cintā viggāhikā kathāti 2 .
---------
1 Ma. samaṇabrāhmaṇā vitakkaṁ. Yu. samaṇabrāhmaṇā vitakkā. 2 Sī. kathena cāti.
Dhammacakkappavattanavaggo dutiyo