[724] Sāvatthīnidānaṁ. Atha kho āyasmā sārīputto yena
bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ
nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā sārīputto bhagavantaṁ
etadavoca mahāpuriso mahāpurisoti bhante vuccati kittāvatā
nu kho bhante mahāpuriso hotīti. Vimuttacittattā khvāhaṁ
sārīputta mahāpurisoti vadāmi avimuttacittattā no mahāpurisoti
vadāmi.

[725] Kathañca sārīputta vimuttacitto hoti. Idha sārīputta
bhikkhu kāye kāyānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Tassa kāye kāyānupassino
viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Vedanāsu
citte dhammesu dhammānupassī viharati ātāpī sampajāno satimā
vineyya loke abhijjhādomanassaṁ. Tassa dhammesu dhammānupassino
viharato cittaṁ virajjati vimuccati anupādāya āsavehi. Evaṁ
kho sārīputta vimuttacitto hoti. Vimuttacittattā khvāhaṁ
sārīputta mahāpurisoti vadāmi avimuttacittattā no mahāpurisoti
vadāmīti.

[726] Ekaṁ samayaṁ bhagavā nāḷandāyaṁ viharati pāvārikambavane.
Atha kho āyasmā sārīputto yena bhagavā tenupasaṅkami upasaṅkamitvā
bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho āyasmā sārīputto bhagavantaṁ etadavoca evaṁ pasannāhaṁ 1
bhante bhagavati na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño
samaṇo vā brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṁ
sambodhiyanti. Uḷārā kho tyāyaṁ sārīputta āsabhivācā bhāsitā
ekaṁso gahito sīhanādo nadito evaṁ pasannāhaṁ bhante bhagavati
na cāhu na ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā
brāhmaṇo vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyanti.

[727] Kinnu te sārīputta ye te ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto
sammāsambuddhā sabbe te bhagavanto cetasā ceto paricca viditā
evaṁsīlā te bhagavanto ahesuṁ iti vā evaṁdhammā te bhagavanto
ahesuṁ iti vā evaṁpaññā te bhagavanto ahesuṁ iti vā
evaṁvihārino te bhagavanto ahesuṁ iti vā evaṁvimuttā te
bhagavanto ahesuṁ iti vāti. No hetaṁ bhante.

[728] Kiṁ pana te sārīputta ye te bhavissanti anāgatamaddhānaṁ
arahanto sammāsambuddhā sabbe te bhagavanto cetasā ceto
paricca viditā evaṁsīlā te bhagavanto bhavissanti iti vā
evaṁdhammā te bhagavanto bhavissanti iti vā evaṁpaññā te
bhagavanto bhavissanti iti vā evaṁvihārino te bhagavanto bhavissanti
1 Ma. pasanno ahaṁ. Yu. pasannohaṁ. evamupari.
Iti vā evaṁvimuttā te bhagavanto bhavissanti iti vāti. No
hetaṁ bhante.

[729] Kiṁ pana tyāhaṁ sārīputta etarahi arahaṁ sammāsambuddho
cetasā ceto paricca vidito evaṁsīlo bhagavā iti vā
evaṁdhammo bhagavā iti vā evaṁpañño bhagavā iti vā
evaṁvihārī bhagavā iti vā evaṁvimutto bhagavā iti vāti.
No hetaṁ bhante.

[730] Ettha ca te sārīputta atītānāgatapaccuppannesu
arahantesu sammāsambuddhesu cetopariyāyañāṇaṁ 1 natthi. Atha kiñcarahi
tyāhaṁ sārīputta uḷārā āsabhivācā bhāsitā ekaṁso gahito
sīhanādo nadito evaṁ pasannāhaṁ bhante bhagavati na cāhu na
ca bhavissati na cetarahi vijjati añño samaṇo vā brāhmaṇo
vā bhagavatā bhiyyobhiññataro yadidaṁ sambodhiyanti. Na kho me
taṁ 2 bhante atītānāgatapaccuppannesu arahantesu sammāsambuddhesu
cetopariyāyañāṇaṁ atthi api ca dhammanvayo vidito.

[731] Seyyathāpi bhante rañño paccantimaṁ nagaraṁ daḷhaddhālaṁ 3
daḷhapākāratoraṇaṁ ekadvāraṁ tatrassa dovāriko paṇḍito
byatto medhāvī aññātānaṁ nivāretā ñātānaṁ pavesetā. So
tassa nagarassa samantā anupariyāyapathaṁ anukkamamāno na passeyya
1 Ma. cetopariyañṇāṇaṁ. evamupari. 2 Ma. ayaṁ pāṭho natthi. 3 Sī. Yu.
daḷhuddālaṁ. Ma. daḷhuddhāpaṁ.
Pākārasandhiṁ vā pākāravivaraṁ vā antamaso viḷāranissakkanamattaṁpi 1 .
Tassa evamassa ye kho keci oḷārikā pāṇā imaṁ nagaraṁ
pavisanti vā nikkhamanti vā sabbe te imināva dvārena pavisanti
vā nikkhamanti vāti. Evameva kho me bhante dhammanvayo vidito
yepi te bhante ahesuṁ atītamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā
sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese
paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu supatiṭṭhitacittā satta
bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhiṁsu.
Yepi te bhante bhavissanti anāgatamaddhānaṁ arahanto sammāsambuddhā
sabbe te bhagavanto pañca nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese
paññāya dubbalīkaraṇe catūsu satipaṭṭhānesu supatiṭṭhitacittā satta
bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambujjhissanti.
Bhagavāpi bhante etarahi arahaṁ sammāsambuddho pañca
nīvaraṇe pahāya cetaso upakkilese paññāya dubbalīkaraṇe catūsu
satipaṭṭhānesu supatiṭṭhitacitto satta bojjhaṅge yathābhūtaṁ bhāvetvā
anuttaraṁ sammāsambodhiṁ abhisambuddhoti.

[732] Sādhu sādhu sārīputta tasmā tiha tvaṁ sārīputta imaṁ
dhammapariyāyaṁ abhikkhaṇaṁ bhāseyyāsi bhikkhūnaṁ bhikkhunīnaṁ upāsakānaṁ
upāsikānaṁ. Yesampi hi sārīputta moghapurisānaṁ bhavissati tathāgate
1 Sī. Ma. viḷāranikkamanamattampi. Yu. biḷāranissakkanamattaṁpi.
Kaṅkhā vā vimati vā tesampimaṁ dhammapariyāyaṁ sutvā yā tathāgate
kaṅkhā vā vimati vā sā pahīyissatīti.

[733] Ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa
ārāme. Tena kho pana samayena āyasmā sārīputto
magadhesu viharati nāḷakagāmake ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno.
Cundo [1]- samaṇuddeso āyasmato sārīputtassa upaṭṭhāko hoti.
Atha kho āyasmā sārīputto teneva ābādhena parinibbāyi.