[798] Acchariyaṁ bho moggallāna abbhutaṁ bho moggallāna
yattha hi nāma satthu ceva sāvakassa ca atthena attho byañjanena
byañjanaṁ saṁsandissati samessati na vihāyissati yadidaṁ aggapadasmiṁ.
Idānāhaṁ bho moggallāna samaṇaṁ gotamaṁ upasaṅkamitvā etamatthaṁ
apucchiṁ samaṇopi me gotamo etehi padehi etehi byañjanehi
etamatthaṁ byākāsi seyyathāpi bhavaṁ moggallāno. Acchariyaṁ bho
moggallāna abbhutaṁ bho moggallāna yattha hi nāma satthu
ceva sāvakassa ca atthena attho byañjanena byañjanaṁ saṁsandissati
samessati na vihāyissati yadidaṁ aggapadasminti. Aṭṭhamaṁ.

[799] Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno
kho vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca purimāni bho
Gotama divasāni purimatarāni sambahulānaṁ aññatitthiyānaṁ 1
samaṇabrāhmaṇaparibbājakānaṁ kutuhalasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ
ayamantarākathā udapādi ayaṁ kho pūraṇo kassapo saṅghī ceva
gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī titthakaro sādhusammato
bahujanassa so 2 sāvakaṁ abbhatītaṁ kālakataṁ upapattīsu byākaroti
asu amutra upapanno asu amutra upapannoti. Yopissa
sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto tampi sāvakaṁ
abbhatītaṁ kālakataṁ upapattīsu byākaroti asu amutra upapanno
asu amutra upapannoti. Ayampi kho makkhali gosālo.
Ayampi kho nigaṇṭho nāṭaputto. Ayampi kho sañjayo 3
velaṭṭhaputto. Ayampi kho pakudho kaccāno 4 . Ayampi kho ajito
kesakambalo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto yasassī
titthakaro sādhusammato bahujanassa sopi sāvakaṁ abbhatītaṁ kālakataṁ
uppattīsu byākaroti asu amutra upapanno asu amutra
upapannoti. Yopissa sāvako uttamapuriso paramapuriso paramapattipatto
taṁpi sāvakaṁ abbhatītaṁ kālakataṁ upapattīsu byākaroti
asu amutra upapanno asu amutra upapannoti. Ayampi kho
samaṇo gotamo saṅghī ceva gaṇī ca gaṇācariyo ca ñāto
yasassī titthakaro sādhusammato bahujanassa sopi sāvakaṁ abbhatītaṁ
kālakataṁ upapattīsu byākaroti asu amutra upapanno asu
1 Ma. Yu. nānātitthiyānaṁ. 2 Ma. Yu. sopi. 3 Ma. sañcayo. 4 Yu. pakuddho
kaccāyano.
Amutra upapannoti. Yo ca khvassa 1 sāvako uttamapuriso .pe.
Asu amutra upapanno asu amutra upapannoti. Apica kho
naṁ evaṁ byākaroti acchejji taṇhaṁ vivattayi saññojanaṁ
sammāmānābhisamayā antamakāsi dukkhassāti. Tassa mayhaṁ bho
gotama ahudeva kaṅkhā ahu vicikicchā kathañhi 2 nāma samaṇassa
gotamassa dhammo abhiññeyyoti 3 .

[800] Alañhi te vaccha kaṅkhituṁ alaṁ vicikicchituṁ kaṅkhāniye
ca pana te ṭhāne vicikicchā uppannā. Saupādānassa khvāhaṁ
vaccha upapattiṁ paññapemi no anupādānassa. Seyyathāpi vaccha
aggi saupādāno jalati no anupādāno evameva khvāhaṁ vaccha
saupādānassa upapattiṁ paññapemi no anupādānassāti. Yasmiṁ
bho gotama samaye acci vātena khittā dūraṁpi gacchati imissā pana
bhavaṁ gotamo kiṁ upādānasmiṁ paññapetīti. Yasmiṁ kho vaccha samaye
acci vātena khittā dūraṁ gacchati tamahaṁ vātupādānaṁ paññapemi
vāto hissa vaccha tasmiṁ samaye upādānaṁ hotīti. Yasmiṁ 4 bho gotama
samaye imañca kāyaṁ nikkhipati satto ca aññataraṁ kāyaṁ anupapanno
hoti. Imassa pana bhavaṁ gotamo kiṁ upādānasmiṁ paññapetīti.
Yasmiṁ kho vaccha samaye imañca kāyaṁ nikkhipati satto ca
aññataraṁ kāyaṁ anupapanno hoti tamahaṁ taṇhupādānaṁ vadāmi
taṇhā hissa vaccha tasmiṁ samaye upādānaṁ hotīti. Navamaṁ.
1 Ma. yo pissa sāvako. 2 Ma. kathaṁ nāma. 3 Yu. dhammābhiññeyyāti.
4 Ma. yasmiṁ ca pana bho .... Yu. yasmiṁ pana bho.

[801] Atha kho vacchagotto paribbājako yena bhagavā
tenupasaṅkami upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ
kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho
vacchagotto paribbājako bhagavantaṁ etadavoca kiṁ nu kho bho
gotama atthattāti. Evaṁ vutte bhagavā tuṇhī ahosi. Kiṁ pana
bho gotama natthattāti. Dutiyampi kho bhagavā tuṇhī ahosi.
Atha kho vacchagotto paribbājako uṭṭhāyāsanā pakkāmi.

[802] Atha kho āyasmā ānando acirapakkante vacchagotte
paribbājake bhagavantaṁ etadavoca kiṁ nu kho bhante bhagavā
vacchagottassa paribbājakassa pañhaṁ puṭṭho na byākāsīti.
Ahañcānanda vacchagottassa paribbājakassa atthattāti puṭṭho
samāno atthattāti byākareyyaṁ. Ye te ānanda samaṇabrāhmaṇā
sassatavādā tesametaṁ saddhiṁ abhavissa. Ahañcānanda vacchagottassa
paribbājakassa natthattāti puṭṭho samāno natthattāti
byākareyyaṁ. Ye te ānanda samaṇabrāhmaṇā ucchedavādā
tesametaṁ saddhiṁ abhavissa. Ahañcānanda vacchagottassa paribbājakassa
atthattāti puṭṭho samāno atthattāti byākareyyaṁ. Api nu
metaṁ ānanda anulomaṁ abhavissa ñāṇassa uppādāya sabbe
dhammā anattāti. No hetaṁ bhante. Ahañcānanda vacchagottassa
paribbājakassa natthattāti puṭṭho samāno natthattāti
Byākareyyaṁ. Sammūḷhassa ānanda vacchagottassa paribbājakassa
bhiyyosammohāya abhavissa ahu vā me nūna pubbe attā so
etarahi natthīti. Dasamaṁ.

[803] Ekaṁ samayaṁ āyasmā sabhiyo kaccāno ñātike viharati
giñjakāvasathe. Atha kho vacchagotto paribbājako yenāyasmā
sabhiyo kaccāno tenupasaṅkami upasaṅkamitvā āyasmatā sabhiyena
kaccānena saddhiṁ sammodi sammodanīyaṁ kathaṁ sārāṇīyaṁ vītisāretvā
ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho vacchagotto paribbājako
āyasmantaṁ sabhiyaṁ kaccānaṁ etadavoca kiṁ nu kho bho kaccāna
hoti tathāgato paraṁ maraṇāti. Abyākataṁ kho etaṁ vaccha bhagavatā
hoti tathāgato paraṁ maraṇāti. Kiṁ pana ko kaccāna na hoti
tathāgato paraṁ maraṇāti. Etampi kho vaccha abyākataṁ bhagavatā
na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti. Kiṁ nu kho bho kaccāna
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti. Abyākataṁ kho
etaṁ vaccha bhagavatā hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ
maraṇāti. Kiṁ pana bho kaccāna neva hoti na na hoti
tathāgato paraṁ maraṇāti. Etampi kho vaccha abyākataṁ bhagavatā
neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti. Kiṁ nu kho
bho kaccāna hoti tathāgato paraṁ maraṇāti iti puṭṭho samāno
abyākataṁ kho etaṁ vaccha bhagavatā hoti tathāgato paraṁ maraṇāti
Vadesi. Kiṁ pana bho kaccāna na hoti tathāgato paraṁ maraṇāti
iti puṭṭho samāno abyākataṁ kho etaṁ vaccha bhagavatā na
hoti tathāgato paraṁ maraṇāti vadesi. Kiṁ nu kho bho kaccāna
hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇāti iti puṭṭho samāno
abyākataṁ kho etaṁ vaccha bhagavatā hoti ca na ca hoti tathāgato
paraṁ maraṇāti vadesi. Kiṁ pana bho kaccāna neva hoti na na
hoti tathāgato paraṁ maraṇāti iti puṭṭho samāno etampi kho
vaccha abyākataṁ bhagavatā neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ
maraṇāti vadesi. Ko nu kho bho kaccāna hetu ko paccayo
yenetaṁ abyākataṁ samaṇena gotamenāti. Yo ca vaccha hetu
yo ca paccayo paññāpanāya rūpīti vā arūpīti vā saññīti
vā asaññīti vā nevasaññināsaññīti vā so ca hetu so
ca paccayo sabbena sabbaṁ sabbathā sabbaṁ aparisesaṁ nirujjheyya.
Kena naṁ paññāpayamāno paññapeyya rūpīti vā arūpīti vā
saññīti vā asaññīti vā nevasaññināsaññīti vāti.
Kīvaciraṁ pabbajitosi bho kaccānāti. Na ciraṁ āvuso tīṇi
vassānīti. Yassapassa āvuso ettakena 1 ettakameva taṁpassa
bahu ko pana vādo evaṁ 2 abhikkanteti. Ekādasamaṁ.
Abyākatasaṁyuttaṁ samattaṁ.
1 Ma. Yu. etamettakena. 2 Yu. eva.
Tassuddānaṁ
khemā therī anurādho sārīputtāti 1 koṭṭhito
moggallāno ca vaccho ca kutuhalasālānando
sabhiyo ekādasamanti.
Saḷāyatanavaggasaṁyuttaṁ samattaṁ 2 .
Tassuddānaṁ
saḷāyatanavedanā mātugāmo jambukhādako
sāmaṇḍako moggallāno citto gāmaṇyasaṅkhataṁ 3
abyākatanti dasa cāti 4 .
-----------
1 Ma. Yu. sārīputtoti. 2 Ma. saḷāyatanavaggo catuttho. 3 Ma. Yu. gāmaṇi
saṅkhataṁ. 4 Ma. Yu. dasadhāti.

Suttantapiṭake saṁyuttanikāyassa
pañcamo bhāgo
----
mahāvāravaggo
namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa.
Avijjāvaggo paṭhamo

[1] Evamme sutaṁ ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati
jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tatra kho bhagavā bhikkhū
āmantesi bhikkhavoti. Bhadanteti te bhikkhū bhagavato paccassosuṁ.
Bhagavā etadavoca.

[2] Avijjā bhikkhave pubbaṅgamā akusalānaṁ dhammānaṁ samāpattiyā
anvadeva 1 ahirikaṁ anottappaṁ. Avijjāgatassa bhikkhave aviddasuno
micchādiṭṭhi pahoti micchādiṭṭhissa micchāsaṅkappo pahoti micchāsaṅkappassa
micchāvācā pahoti micchāvācassa micchākammanto
pahoti micchākammantassa micchāājīvo pahoti micchāājīvassa
micchāvāyāmo pahoti micchāvāyāmassa micchāsati pahoti micchāsatissa
micchāsamādhi pahoti.

[3] Vijjā ca kho bhikkhave pubbaṅgamā kusalānaṁ dhammānaṁ
samāpattiyā anvadeva 2 hirottappaṁ. Vijjāgatassa bhikkhave viddasuno
1-2 Yu. anudeva.
Sammādiṭṭhi pahoti sammādiṭṭhissa sammāsaṅkappo pahoti sammāsaṅkappassa
sammāvācā pahoti sammāvācassa sammākammanto
pahoti sammākammantassa sammāājīvo pahoti sammāājīvassa
sammāvāyāmo pahoti sammāvāyāmassa sammāsati pahoti
sammāsatissa sammāsamādhi pahotīti.