พุทธธรรมสงฆ์

ตัวอย่างคนที่ยึดดูแต่ตัวหนังสือ ไม่เข้าใจเนื้อความ (เรื่องมารดาบิดาเป็นพรหมของบุตร)

เช่น ท่านตรัสว่า "สีหะ นี้แล เป็นชื่อแห่งพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า" ถ้าไม่รู้ว่าพระพุทธเจ้าเป็นคน ไม่ไปตีความว่าท่านเป็นสิงโตหรือ ?

...ดูก่อนภิกษุทั้งหลายคำว่าสีหะนี้แล เป็นชื่อแห่งพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย การที่ตถาคตแสดงธรรมแก่บริษัท เป็นสีหนาทของตถาคต...

เช่น ท่านตรัสว่า "พรหมกายก็ดี...พรหมภูตก็ดีเป็นชื่อของพระตถาคต" ก็จะไปเข้าใจว่า พระพุทธเจ้าเป็นพระพรหมที่อยู่ชั้นพรหมหรือ ?

...ของพระผู้มีพระภาค เกิดจาก พระธรรม พระธรรมเนรมิตขึ้น เป็นทายาทของพระธรรมดังนี้ ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะคำว่า ธรรมกายก็ดี พรหมกายก็ดี ธรรมภูตก็ดี พรหมภูตก็ดีเป็นชื่อของพระตถาคต...

เช่น ท่านตรัสว่า "ศัลยแพทย์...เป็นชื่อของพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า" ก็จะไปเข้าใจว่า พระพุทธเจ้าเป็นหมออยู่ที่โรงพยาบาลหรือ ?

...[๑๙๒] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย คำว่า สมณะ เป็นชื่อของพระตถาคต อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า คำว่า พราหมณ์ คำว่าผู้ถึงเวท คำว่า ศัลยแพทย์ คำว่า ไม่มีมลทิน คำว่า ผู้ปราศจากมลทิน คำว่า ผู้มีญาณ คำว่า หลุดพ้น เป็นชื่อของพระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า...

ก็เหมือนกันกับที่ตรัสในสพรหมสูตร ที่ว่า มารดาบิดาเป็นพรหมของบุตร อันนี้ก็ไม่ได้หมายความว่าเป็นตัวพระพรหมอยู่ที่ชั้นพรหมนะ

สูตรนี้มีความหมายว่า มารดาบิดามีคุณสูงสุดสำหรับบุตร เพราะคำว่า พรหม (พฺรหฺมาติ) ก็ดี บุรพเทวดา (ปุพฺพาจริยาติ) ก็ดี อาหุไนย (อาหุเนยฺยา) ก็ดี ล้วนแต่เป็นคำที่สูงใช้เปรียบเทียบ อย่างเช่น คำว่า อาหุเนยฺยา ก็ใช้คำเดียวกับที่ใช่กับพระอรหันต์ แล้วก็มาตรัสอธิบายอีกว่า "ที่เรียกเช่นนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่ามารดาบิดาทั้งหลายเป็นผู้มีอุปการะมาก" ฉะนั้น จึงพูดถึงมารดาบิดามีคุณ

[๖๓] ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย มารดาบิดา อันบุตรแห่งตระกูลทั้งหลายใดบูชาอยู่ในเรือนของตน ตระกูลทั้งหลายนั้นชื่อว่ามีพรหม...มีบุรพาจารย์... มีบุรพเทวดา...มีอาหุไนย ภิกษุทั้งหลาย คำว่า พรหม นี้เป็นคำเรียกมารดาบิดาทั้งหลาย คำว่า บุรพาจารย์...บุรพเทวดา...อาหุไนย นี้ก็เป็นคำเรียกมารดาบิดาทั้งหลาย ที่เรียกเช่นนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่ามารดาบิดาทั้งหลายเป็นผู้มีอุปการะมาก เป็นผู้ฟูมฟักเลี้ยงดู เป็นผู้แสดงโลกนี้แก่บุตรทั้งหลาย...

เมื่อพูดถึงการใช้คำเปรียบเทียบว่ามีคุณ จะใช้คำเปรียบมารดาบิดาว่าเป็นพระอรหันต์ของลูกก็ไม่ผิด เพราะมารดาบิดา ท่านก็เอาไปอยู่ในหมวดเดียวกับพระอรหันต์ในอนันตริยกรรม 5 เพราะมารดาบิดาก็เป็นอาหุไนยบุคคลของบุตร

แต่บางคนที่ยึดดูแต่ตัวหนังสือ ไม่เข้าใจเนื้อความ ก็ไปยกเอากรณีนี้มาโต้เถึยงว่า การใช้คำเปรียบเทียบมารดาบิดาว่าเป็นพระอรหันต์ของลูกนั้นผิด