พุทธธรรมสงฆ์


หัวข้อธรรม (1)
โสตธาตุวิสุทธิญาณ คือ ญาณในโสตธาตุอันบริสุทธิ์ ปราศจากอุปกิเลส (อ.โสตธาตุวิสุทธิญาณุทเทส)
68/142/668/96/23
หัวข้อธรรม (1)
เจโตปริยญาณ คือ ญาณในการกำหนดด้วยใจ ด้วยการแผ่ไป (อ.เจโตปริยญาณุทเทส)
68/144/1168/98/13
หัวข้อธรรม (1)
บุพเพนิวาสานุสสติญาณ คือ ญาณเป็นเครื่องระลึกถึงชาติก่อนๆ ได้ ความว่าขันธ์ที่เคยอาศัยอยู่ในก่อน คือ ในอดีตชาติ ชื่อว่า บุพเพนิวาสะ (อ.บุพเพนิวาสานุสติญาณุทเทส)
68/145/1268/99/13
หัวข้อธรรม (1)
ทิพจักขุญาณ คือ ญาณในทิพจักขุ ด้วยอำนาจแสงสว่างแห่งกสิณ อย่างใดอย่างหนึ่ง คือ เตโชกสิณ โอทาตกสิณ อาโลกกสิณ อันเป็นอารมณ์แห่งจตุตถฌานอันแผ่ไปเพื่อเห็นรูป ด้วยทิพยจักษุ (อ.ทิพจักขุญาณุทเทส)
68/146/1268/100/6
หัวข้อธรรม (1)
อาสวักขยญาณ คือ ญาณในความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลาย ความว่า อรหัตมรรคญาณอันกระทำความสิ้นไปแห่งอาสวะทั้งหลายอันตนฆ่าเสียแล้ว (อ.อาสวักขยญาณุทเทส)
68/149/568/102/9
หัวข้อธรรม (1)
บรรดาสัจจะทั้ง 4 นั้น ทุกขสัจจะ เป็นของหยาบ เพราะมีอยู่ทั่วไปแก่สัตว์ทั้งปวงและเป็นของที่รู้โดยง่าย, แล้วแสดงสมุทัยสัจจะ เพื่อแสดงเหตุแห่งทุกขสัจจะนั้นต่อจากนั้นก็แสดงนิโรธสัจจะ เพื่อให้รู้ว่าผลดับ ก็เพราะเหตุดับ แล้วแสดงมรรคสัจจะในที่สุด เพื่อจะแสดงอุบายเป็นเครื่องบรรลุถึงซึ่งนิโรธสัจจะนั้น (อรรถกถา ๕๖-๕๙)
68/149/1568/102/19
หัวข้อธรรม (1)
เรียกว่า ทุกข์ เพราะ ความเป็นของน่าเกลียด และเพราะเป็นความว่างเปล่า เรียกว่า ทุกขสมุทัย เพราะเหตุที่สัจจะทั้ง 2 เป็นเหตุเกิดแห่งทุกข์ในเมื่อมีการ ประกอบ เรียกว่า ทุกขนิโรธ เพราะเป็นปัจจัยแก่การดับไม่เกิดแห่งทุกข์ , มรรค มีองค์ 8 นี้ย่อมถึงซึ่งทุกขนิโรธ เพราะมุ่งหน้าต่อทุกขนิโรธนั้น จึงเรียกว่า ทุกขนิ- โรธคามินีปฏิปทา (อรรถกถา ๖๐-๖๓)
68/151/1668/104/14
หัวข้อธรรม (1)
ปฏิสัมภิทาญาณ สำเร็จแก่พระอริยบุคคลทั้งปวงได้ด้วยอานุภาพแห่งอริยมรรคเท่านั้น, ญาณที่ท่านแสดงในลำดับมีทุกข์ และมีนิโรธเป็นอารมณ์ เป็นอรรถปฏิสัมภิทาญาณ มีสมุทัย และมีมรรคเป็นอารมณ์ เป็นธรรมปฏิสัมภิทา, ญาณในโวหารอันแสดงอรรถและธรรมนั้น เป็นนิรุตติปฏิสัมภิทา, ญาณในญาณทั้ง 3 เหล่านั้น เป็นปฏิภาณปฏิสัมภิทา (อรรถกถา ๖๔-๖๗)
68/154/468/106/5
หัวข้อธรรม (1)
อินทริยปโรปริยัตตญาณ คือ ญาณในความยิ่งและหย่อนแห่งอินทรีย์ของสัตว์ทั้งหลายนี้ มีเฉพาะพระพุทธเจ้าเท่านั้น เป็นอสาธารณญาณ 6. (อ.อินทริยปโรปริยัตตญาณุทเทส)
68/155/368/107/3
หัวข้อธรรม (1)
อาสยานุสยญาณ คือ ญาณในอาสยานุสัยของสัตว์ทั้งหลาย เพราะข้องอยู่ด้วยฉันทราคะในขันธ์ทั้งหลายมีรูปขันธ์ เป็นต้น จึงเรียกว่า สัตว์ทั้งหลาย (อ.อาสยานุสยญาณุทเทส)
68/158/368/109/3