พุทธธรรมสงฆ์


หัวข้อธรรม (1)
สัญญาวิวัฏญาณ คือ ญาณในความหลีกออกจากนิวรณ์ด้วยสัญญา อธิบายว่าการหลีกออกการหมุนออก ความเป็นผู้หันหลังให้นิวรณ์ มีกามฉันทะ เป็นต้น ได้ด้วยสัญญา สัญญานั้น มีความจำอารมณ์ เป็นลักษณะ มีการจำอารมณ์ได้และทำนิมิตไว้ เป็นกิจ (อ.สัญญาวิวัฏญาณุทเทส)
68/131/968/88/8
หัวข้อธรรม (1)
เจโตวิวัฏญาณ คือ ญาณในการหลีกออกจากนิวรณ์ด้วยใจ ความว่า การออกจากนิวรณ์ มีกามฉันทะ เป็นต้น ได้ด้วยใจ เป็นญาณในกุศลธรรม คำว่า เจโตนี้ประสงค์เอา เจตนา เจตนานี้มีการชักชวนเป็นลักษณะ มีการรวบรวมมา เป็นกิจ (อ.เจโตวิวัฏญาณุทเทส)
68/133/168/89/11
หัวข้อธรรม (1)
จิตวิวัฏญาณ คือ ญาณในการออกไปแห่งจิต ความว่า ญาณในการหลีกออกแห่งจิตด้วยสามารถแห่งการละนิวรณ์ จิตมีการรู้นิวรณ์ เป็นลักษณะ มีการเกิดก่อนและเป็นประธานในธรรมทั้งปวงเป็นกิจ (อ.จิตวิวัฏญาณุทเทส)
68/133/1668/90/5
หัวข้อธรรม (1)
ญาณวิวัฏญาณ คือ ญาณในความหลีกออกด้วยญาณ ความว่า ญาณนั่นแหละย่อมหลีกออกจากความยึดถือมั่น จึงชื่อว่า วิวัฏฏะ (อ.ญาณวิวัฏญาณุทเทส)
68/134/1268/90/19
หัวข้อธรรม (1)
วิโมกขวิวัฏฏญาณ คือ ญาณในการหลีกออกแห่งจิตด้วยวิโมกข์ ความว่า ธรรมใดย่อมพ้นจากนิวรณ์ ทั้งหลายมีกามฉันทะ เป็นต้น ธรรมนั้น ชื่อว่า วิโมกข์ การหลีกออก คือ วิโมกข์ ชื่อว่า วิโมกขวิวัฏฏะ (อ.วิโมกขวิวัฏญาณุทเทส)
68/135/768/91/10
หัวข้อธรรม (1)
สัจวิวัฏญาณ คือ ญาณในการหลีกออกด้วยสัจจะ ความว่า ธรรมใดย่อมหลีกออกด้วยสามารถแห่งการออกจากส่วนสุดทั้ง 2 ในสัจจะทั้ง 4 ฉะนั้น ธรรมนั้นชื่อว่าสัจวิวัฏฏะ (อ.สัจวิวัฏญาณุทเทส)
68/135/1668/92/6
หัวข้อธรรม (1)
คำว่า เอกววัตถานตา เพราะการกำหนดเข้าเป็นอันเดียวกัน อธิบายว่า ด้วยทิสมานกาย หรืออทิสมานกาย เพราะตั้งไว้โดยความเป็นอันเดียวกัน กับบริกรรมจิตและเพราะกระทำกาย และจิตให้ระคนกันตามที่จะประกอบได้ ในคราวที่ประสงค์จะไป (อ.อิทธิวิธญาณุทเทส)
68/137/1468/93/17
หัวข้อธรรม (1)
อุเบกขาในจตุตถฌาน ท่านกล่าวว่า สงบ เป็นสุข สัญญาที่ประกอบกับอุเบกขานั้น ชื่อว่า สุขสัญญา สุขสัญญานั่นแหละ ชื่อว่า ลหุสัญญา เพราะพ้นนิวรณ์ทั้งหลาย และปัจนิกธรรม มีวิตก เป็นต้น (อ.อิทธิวิธญาณุทเทส)
68/138/668/94/4
หัวข้อธรรม (1)
อิทธิวิธญาณ คือ ญาณในการแสดงฤทธิ์ได้ต่างๆ, ชื่อว่า อิทธิ-ฤทธิ์ ในอรรถว่าสำเร็จ เนกขัมมะย่อมกำจัด กามฉันทะ, อรหัตมรรค ย่อมทำลายกิเลสทั้งหมดได้จึงชื่อว่า ปาฏิหาริย์ (อ.อิทธิวิธญาณุทเทส)
68/138/1768/94/15
หัวข้อธรรม (1)
ธรรมชาติใดย่อมตรึก ธรรมชาตินั้น จึงชื่อว่า วิตก วิตกนั้นมีการยกจิตขึ้นสู่อารมณ์ เป็นลักษณะ มีการประคองจิตไว้ในอารมณ์ เป็นกิจ (อ.โสตธาตุวิสุทธิญาณุทเทส)
68/141/168/95/19