พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 216 (เล่ม 84)

กำลังเกิดอยู่ โสมนัสสินทรีย์กำลังเกิด และอิตถินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น.
จบ อิตถินทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี
อิตถินทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี:-
[๕๐๙] อิตถินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อุเปกขินทรีย์ก็
กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีอิตถีภาวะเกิดได้ แต่เว้นอุเปกขากำลังเกิดอยู่ อิตถิน-
ทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีอิตถีภาวะและมีอุเปกขากำลังเกิดอยู่ อิตถินทรีย์
กำลังเกิด และอุเปกขินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่าอุเปกขินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีอุเปกขา แต่อิตถีภาวะเกิด ไม่ได้กำลังเกิดอยู่ อุเปกขิน
ทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น, บุคคลที่มีอุเปกขาและมีอิตถีภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ อุเปก-
ขินทรีย์กำลังเกิด และอิตถินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ อิตถินทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี

216
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 217 (เล่ม 84)

อิตถินทริยมูละ สัทธินทริยมูลี:-
[๕๑๐] อิตถินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, สัทธินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีอิตถีภาวะเกิดได้ เเต่เป็นอเหตุกบุคคลกำลังเกิดอยู่
อิตถินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีอิตถีภาวะเกิดได้ และเป็นสเหตุกบุคคลกำลัง
เกิดอยู่ อิตถินทรีย์กำลังเกิด และสัทธินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่าสัทธินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลใด อิตถินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
สเหตุกบุคคล อิตถีภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่, สัทธินทรีย์
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้น, สเหตุกบุคคลและมีอิตถีภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ สัทธินทรีย์กำลัง
เกิด และอิตถินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ อิตถินทริยมูละ สัทธินทริยมูลี

217
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 218 (เล่ม 84)

อิตถินทริยมูละ ปัญญินทริยมูลี:-
[๕๑๑] อิตถินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด ปัญญินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีอิตถีภาวะเกิดได้ แต่เป็นทวิเหตุกบุคคล๑กำลังเกิดอยู่
อิตถินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีอิตถีภาวะเกิดได้ และเป็นติเหตุกบุคคล
กำลังเกิดอยู่ อิตถินทรีย์กำลังเกิด และปัญญินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น.
ก็หรือว่าปัญญินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อิตถินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ติเหตุกบุคคล แต่อิตถีภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ ปัญญินทรีย์
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้น, ติเหตุกบุคคล และมีอิตถีภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ ปัญญินทรีย์
กำลังเกิด และอินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ อิตถินทริยมูละ ปัญญินทริยมูลี
๑. บาลีว่า - ฌานวิปฺปยุตฺตานํ - ไม่ประกอบด้วยปัญญา แต่แปลว่า ทวิเหตุกบุคคล
เพราะประสงค์จะให้คู่กับ ฌาณสมฺปยุตฺตานํ - ประกอบด้วยปัญญา อันหมายถึง
ติเหตุกบุคคล.

218
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 219 (เล่ม 84)

อิตถินทริยมูละ มนินทริยมูลี:-
[๕๑๒] อิตถินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, มนินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่ามนินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, อิตถินทรีย์ก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีจิตเกิดได้ แต่อิตถีภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ มนิน-
ทรีย์ กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อิตถินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น, บุคคลที่มีอิตถินทรีย์เกิดได้กำลังเกิดอยู่ มนินทรีย์กำลังเกิด
และอิตถินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ อิตถินทริยมูละ มนินทริยมูลี
อิตถินทริยมูล จบ

219
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 220 (เล่ม 84)

ปุริสินทริยมูล
ปุริสินทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี:-
[๕๑๓] ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ชีวิตินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าชีวิตินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ปุริสภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ ชีวิตินทรีย์กำลังเกิด
แก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น,
บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ ชีวิตินทรีย์กำลังเกิด และปุริสิน-
ทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ปุริสินทริยมูละ ชีวิตินทริยมูลี

220
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 221 (เล่ม 84)

ปุริสินทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี:-
[๕๑๔] ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด. โสมนัสสนทรีย์
กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ แต่เว้นโสมนัสสะกำลังเกิดอยู่ ปุริสิน-
ทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสมนัสสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ และมีโสมนัสสะกำลังเกิด
อยู่ ปุริสินทรีย์กำลังเกิด และโสมนัสสินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้น.
หรือว่าโสมนัสสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีโสมนัสสะ แต่ปุริสภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่
โสมนัสสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลัง
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีโสมนัสสะ และมีปุริสภาวะเกิดได้กำลัง
เกิดอยู่ โสมนัสสินทรีย์กำลังเกิด และปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น.
จบ ปุริสินทริยมูละ โสมนัสสินทริยมูลี

221
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 222 (เล่ม 84)

ปุริสินทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี:-
[๕๑๕] ปุริสินทรีย์กำลังเกิดเเก่บุคคลใด อุเปกขินทรีย์ก็
กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มี่ปุริสภาวะเกิดได้ แต่เว้นอุเปกขากำลังเกิดอยู่ ปุริสิน-
ทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่อุเปกขินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ และมีอุเปกขากำลังเกิดอยู่
ปุริสินทรีย์กำลังเกิด และอุเปกขินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่าอุเปกขินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีอุเปกขา แต่ปุริสภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ อุเปกขิน-
ทรีย์กำลังเกิดอยู่บุคคล เหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น. บุคคลที่มีอุเปกขาและมีปุริสภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ อุเปกขิน-
ทรีย์กำลังเกิด และปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ปุริสินทริยมูละ อุเปกขินทริยมูลี

222
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 223 (เล่ม 84)

ปุริสินทริยมูละ สัทธินทริยมูลี:-
[๕๑๖] ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, สัทธินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ แต่เป็นอเหตุกบุคคลกำลังเกิดอยู่
ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่สัทธินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น, บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ และเป็นสเหตุกบุคคลกำลัง
เกิดอยู่ ปุริสินทรีย์กำลังเกิด และสัทธินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น.
ก็หรือว่าสัทธินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
สเหตุกบุคคล แต่ปุริสภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ สัทธิน-
ทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น. สเหตุกบุคคล และมีปุริสภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ สัทธิน-
ทรีย์ก็กำลังเกิด และปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ปุริสินทริยมูละ สัทธินทริยมูลี

223
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 224 (เล่ม 84)

ปุริสินทริยมูละ ปัญญินทริยมูลี:-
[๕๑๗] ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปัญญินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ แต่เป็นญาณวิปปยุตกำลังเกิดอยู่
ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปัญญินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้ และเป็นญาณสัมปยุตกำลัง
เกิดอยู่ ปุริสินทรีย์กำลังเกิด ปัญญินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่าปัญญินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ติเหตุกบุคคล แต่ปุริสภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ ปัญญินทรีย์
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า
นั้น. ติเหตุกบุคคลและมีปุริสภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ ปัญญินทรีย์กำลัง
เกิดเเละปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ปุริสินทริยมูละ ปัญญินทริยมูลี

224
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๖ ภาค ๒ - หน้าที่ 225 (เล่ม 84)

ปุริสินทริยมูละ มนินทริยมูลี:-
[๕๑๘] ปุริสินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, มนินทรีย์ก็กำลัง
เกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่ามนินทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลใด, ปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีจิตเกิดได้ แต่ปุริสภาวะเกิดไม่ได้กำลังเกิดอยู่ มนิน-
ทรีย์กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ปุริสินทรีย์ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น, บุคคลที่มีปุริสภาวะเกิดได้กำลังเกิดอยู่ มนินทรีย์กำลังเกิด
และปุริสินทรีย์ก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ปุริสินทริยมูละ มนินทริยมูลี
ปุริสินทริยมูล จบ

225