พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 411 (เล่ม 83)

มรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่ใด,
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัย
ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆา-
นุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
จะไม่ใช่ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละ
กามราคานุสัย ในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ
เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกาม-
ราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

411
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 412 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละอวิชชา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัย ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลนั้น ไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละอวิชชานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
มรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง ?
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูล จบ
ทุกมูลกะ จบ

412
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 413 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล
ติกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล ทิฏฐา-
นุสยาทิมูลี :-
[๑๔๑๖] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และ
มานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิ-
กิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละกามราคานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆา-
นุสัย ละมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้นไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และ
มานานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ
เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก และบุคคลที่ ๘
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย และไม่ละวิจิ-
กิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค

413
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 414 (เล่ม 83)

นั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิ-
ฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่เวทนา ๒
ในกามธาตุ บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ปฏิฆานุสัย และ
มานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จาก
ที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่รูปธาตุ ที่
อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่เวทนา ๒
ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น แก่บุคคลผู้มีความพร้อมเพียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่
ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น บุคคล
ทั้งหลายที่เหลือ, เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก
และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี

414
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 415 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย
จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าบุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละภวราคา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น บุคคล
นั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อรหัตมรรค ไม่ละภวราคานุสัย ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กาม-
ราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง

415
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 416 (เล่ม 83)

ด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ใช่ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
นั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ทุกขเวทนา อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกาม-
ราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย
จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัย
ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อม
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละอวิชชานุสัยจาก
ที่นั้น. บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย และ
ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี

416
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 417 (เล่ม 83)

ความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิ-
ฆานุสัย และมานานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคไม่ละอวิชชานุสัย
ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อม
ไม่ละอวิชชานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัย ที่เวทนา ๒
ในกามธาตุ บุคคลนั้นย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละไม่ละอวิชชานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย
ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้น
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย
ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล จบ.
ติกมูลกะ จบ.

417
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 418 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยามูล
จตุกกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา-
นุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๔๑๗] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานา-
นุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย
จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่
ไม่ละ ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้นจะไม่ใช่ไม่ละกาม-
ราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่

418
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 419 (เล่ม 83)

รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
วิจิกิจฉานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และ
ทิฏฐานุสัย จากที่นั้น, บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
ไม่ละวิจิกิจฉานุสัยที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละมานานุสัย จาก
ที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัยที่ทุกขเวทนา ที่
อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ไม่ละกามราคา-
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
ทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก
และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆา-
นุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย ในที่ทั้งปวง ฯลฯ
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูละ
วิจิกิจฉานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล จบ.
จตุกกมูลกะ จบ.

419
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 420 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูล
ปัญจกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา -
นุสย - วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๔๑๘] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานา-
นุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และ
วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละภวราคานุสัยในเวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่
รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย กาม-
ราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น
จะไม่ใช่ไม่ละทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัยในอปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อม
ไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐา-

420