พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 401 (เล่ม 83)

บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และไม่ละมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละมานานุสัย
ในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อม
ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต-
มรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น. บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละมานานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย
และไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงก็ด้วยอรหัตมรรค ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละ
อวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
มานานุสยมูล จบ

401
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 402 (เล่ม 83)

ทิฏฐานุสยมูล
ทิฏฐานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๔๑๒] บุคคลใด ไม่ละทิฏฐานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละทิฏฐานุสัย จากที่นั้น.
ใช่ ฯลฯ
จบ ทิฏฐานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี
ทิฏฐานุสยมูล จบ
วิจิกิจฉานุสยมูล
วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๔๑๓] บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

402
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 403 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต-
มรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจกิจฉานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่เวทนา ๓ ที่กามธาตุ ที่
อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละ
ภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
และไม่ละภวราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละภวราคานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่
รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และไม่ละวิจกิจฉานุสัยจากที่นั้น, บุคคลทั้งหลาย
ที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคล
ที่ ๘ ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี

403
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 404 (เล่ม 83)

วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น, ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละอวิชชา-
นุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย, ที่อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละ
อวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละอวิชชานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่
ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัย
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย และไม่ละ

404
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 405 (เล่ม 83)

วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย
ในที่ทั้งปวง
จบ วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
วิจิกิจฉานุสยมูล จบ
ภวราคานุสยมูล
ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
[๑๙๑๔] บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละภวราคา-
นุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อม
ไม่ละภวราคานุสัย และไม่ละฉวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลาย

405
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 406 (เล่ม 83)

ที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น, ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
ภวราคานุสยมูล จบ
เอกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูล
ทุกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๔๑๕] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคา-
นุสัย ในเวทนา ๒ ในกามธาตุ ในรูปธาตุ ในอรูปธาตุ บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆา-
นุสัย จากที่นั้น แต่0บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น

406
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 407 (เล่ม 83)

จะไม่ใช่ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกาม-
ราคานุสัย ที่ทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
ทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ๒
จำพวก ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่ละมานานุสัย
ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละมานานุสัย
ในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อม
ไม่ละมานานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละมานานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคล
นั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละมานานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคล
นั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย

407
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 408 (เล่ม 83)

มรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่ใด,
บุคคลใดนั้น ย่อมไม่ละทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละกามราคานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย ที่อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคล
ผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละ
กามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

408
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 409 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น. บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ บุคคลนั้น ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่น
แหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้นบุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และ
ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่ใด,
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคานุสัย
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น

409
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 410 (เล่ม 83)

ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย ในเวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆา-
นุสัย และไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้น
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกามราคา-
นุสัย และปฏิฆานุสัย และไม่ละภวราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละภรราคา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละภวราคานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย

410