พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 391 (เล่ม 83)

ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่
ละภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค ไม่ละกามราคา-
นุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต-
มรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละ
ภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละ
ภวราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละภวราคา-
นุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย

391
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 392 (เล่ม 83)

อนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัยจาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่ทุกขเวทนา ที่
รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ภวราคานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่
เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่
ละภวราคานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรค ไม่ละกามราคา-
นุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จาก
ที่นั้น แด่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่
ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละ
อวิชชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ

392
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 393 (เล่ม 83)

พร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละ
อวิชชานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละอวิชชา-
นุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จาก
ที่นั้น. บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัย ที่ทุกขเวทนา ที่
รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ
เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสยมูล จบ
ปฏิฆานุสยมูล
ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๔๑๐] บุคคลใด ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น

393
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 394 (เล่ม 83)

ย่อมไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง ด้วยอรหัตตมรรค ไม่ละปฏิฆานุสัย
ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตตมรรคนั้น ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละมานา-
นุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละปฏิฆานุสัย ที่ทุกขเวทนา
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ ปฏิฆานุสัย และไม่ละ
มานานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละมานานุสัย
ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละมานานุสัย
ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ย่อม
ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัต-
มรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ
ไม่ละมานานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ล่ะมานานุสัย และไม่ละ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม

394
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 395 (เล่ม 83)

เพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละ
ปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี
ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ ไม่ละปฏิฆานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่
รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละปฏิฆานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลาย
ที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคล
ที่ ๘ ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละ

395
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 396 (เล่ม 83)

วิจิกิจฉานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และ
ไม่ละปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละปฏิฆานุสัย
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละปฏิฆานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่อปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละภวราคานุสัย
จากที่นั้น. บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
มรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละภวราคานุสัย ใน
ที่ทั้งปวง.

396
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 397 (เล่ม 83)

ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละภวราคา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ
ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย
และไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และ
ไม่ละปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละปฏิฆานุสัย
ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น

397
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 398 (เล่ม 83)

แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละอวิชา-
ชานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละปฏิฆานุสัย ในอปริยา-
ปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
มรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละอวิชชานุสัย ใน
ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม,
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละอวิชชา-
นุสัย ที่ทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั้นแหละ ไม่ละอวิชชานุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ
ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย
และไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย และ
ไม่ละปฏิฆานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
ปฏิฆานุสยมูล จบ

398
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 399 (เล่ม 83)

มานานุสยมูล
มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
[๑๔๑๑] บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละทิฏฐานุสัย ฯลฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่ ๘ นั้น ไม่ละมานานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลที่ ๘ นั้น จะไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละมานานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลาย
ที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคล
ที่ ๘ ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละมานา-
นุสัย จากที่นั้น. บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่ทุกขเวทนา

399
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 400 (เล่ม 83)

ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย และไม่ละ
มานานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอรหัตมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย
และไม่ละมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยมูลี
มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละภวราคานุสัย
ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค
นั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
นั้นนั่นแหละ ไม่ละภวราคานุสัย ในทุกขเวทนา ที่อปริยาปันนธรรม
บุคคลนั้น ย่อมไม่ละภวราคานุสัย และไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น,

400