พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 381 (เล่ม 83)

กามราคานุสย ปฏิฆานุสยมูล มานานุสยมูล
ติกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล ทิฏฐา
นุสยาทิมูลี :-
[๑๔๐๕] บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานา-
นุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละทิฏฐานุสัย ฯล ฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละกาม-
ราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ทิฏฐานุยาทิมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จาก
ที่ใด, ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าบุคคลไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละกามราคา-
นุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

381
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 382 (เล่ม 83)

บุคคลไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น คือที่ทุกขเวทนา แต่จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลย่อมไม่ละภวราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น คือ ที่เวทนา
๒ ในกามธาตุ แต่จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย และมานานุสัย จาก
ที่นั้น. บุคคลย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่นั้น คือ ที่อปริยาปันนธรรม.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฎิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใด
ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าบุคคลไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละกามราคา-
นุสัย ปฎิฆานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย มานานุสยมูล จบ.
ติกมูลกะ จบ.

382
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 383 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล
จตุกกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา -
นุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๔๐๖] บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
และทิฏฐานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด ย่อมไม่ละกาม-
ราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูละ
วิจิกิจฉานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล จบ
จตุกกมูลกะ จบ.
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูล
ปัญจกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา -
นุสย - วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๔๐๗] บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละภวราคานุสัย จาก

383
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 384 (เล่ม 83)

ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่าบุคคลไม่ละภวราคานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละกามราคา-
นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่
นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลไม่ละภวราคานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย จาก
ที่นั้น คือที่ทุกขเวทนา แต่จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และ
วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลย่อมไม่ละภวราคานุสัย และปฏิฆา-
นุสัย จากที่นั้น คือที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ แต่จะไม่ใช่ไม่ละกาม-
ราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลย่อมไม่ละภวราคานุสัย ไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานา-
นุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น คือ ที่อปริยาปันน-
ธรรม.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

384
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 385 (เล่ม 83)

ใช่.
หรือว่า บุคคลไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด ย่อมไม่ละกามราคา.
นุสัย ปฎิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จาก
ที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสยมูล จบ
ปัญจกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล
ฉักกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ วิชชานุสยมูลี :-
[๑๔๐๘] บุคคลไม่ละกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่ใด ย่อมไม่ละ
อวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลไม่ละอวิชชานุสัย จากที่ใด, ย่อมไม่ละกามราคา-

385
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 386 (เล่ม 83)

นุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคา-
นุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชนุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคนุสยมูล จบ
ฉักกมูลกะ จบ.
อุปปัตติฏฐาน โอกาสวาระ จบ

386
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 387 (เล่ม 83)

อุปปัตติฏฐานปุคคโลกาสวาระ ปัจจนิก
กามราคานุสยมูล
เอกมูลกะ - กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี :-
[๑๔๐๙] บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละกามราคา-
นุสัย ในทุกขเวทนา บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่น
แหละ ไม่ละกามราคานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันน-
ธรรม บุคคลนั้นย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรค ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละปฏิฆานุสัย ในที่
ทั้งปวง.
ก็หรือว่าบุคคลจะไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อม
ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

387
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 388 (เล่ม 83)

บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น ไม่ละปฏิฆา-
นุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละปฏิฆานุสัย ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้นย่อมไม่ละปฏิฆานุสัย และไม่ละกาม-
ราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความพร้อม
เพรียงด้วยอนาคามิมรรค ย่อมไม่ละปฎิฆานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย
ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
มานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรค ไม่ละกามราคา-
นุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จาก
ที่นั้น แต่บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอรหัตมรรคนั้น จะไม่ใช่
ไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย

388
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 389 (เล่ม 83)

ที่ทุกขเวทนา ทื่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้นย่อมไม่ละกามราคานุสัย
และไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และ
ไม่ละมานานุสัย ในที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละมานานุสัย
ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค
นั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย จากที่นั้น บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียง
ด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
นั้นนั่นแหละ ไม่ละมานานุสัย ที่ทุกขเวทนา ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ
ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละ
กามราคานุสัย จากที่นั้น บุคคลทั้งหลายที่เหลือ เว้นบุคคลผู้มีความ
พร้อมเพรียงด้วยมรรค ๒ จำพวก ย่อมไม่ละมานานุสัย และไม่ละ
กามราคานุสัย ในที่ทั้งปวง.
จบ กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใด ไม่ละกามราคานุสัย จากที่ใด บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
ทิฏฐานุสัย ฯลฯ และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

389
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 390 (เล่ม 83)

บุคคลที่ ๘ ไม่ละกามราคานุสัย ที่เวทนา ๓ ในกามธาตุ
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ บุคคลที่ ๘ นั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย
จากที่นั้น แก่บุคคลนั้น จะไม่ใช่ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ ไม่ละกามราคานุสัย ที่อปริยาปันนธรรม บุคคล
นั้น ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลทั้งหลายที่เหลือเว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค
และบุคคลที่ ๘ ย่อมไม่ละกามราคานุสัย และไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ใน
ที่ทั้งปวง.
ก็หรือว่า บุคคลใด ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น
ย่อมไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค ไม่ละวิจิกิจฉา-
นุสัย ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วย
อนาคามิมรรคนั้น ย่อมไม่ละวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลผู้มี
ความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรคนั้น จะไม่ใช่ไม่ละกามราคานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั้นแหละ ไม่ละวิจิกิจฉานุสัย ที่ทุกขเวทนา
ที่รูปธาตุ ที่อรูปธาตุ ที่อปริยาปันนธรรม บุคคลนั้น ย่อมไม่ละ
วิจิกิจฉานุสัย และไม่ละกามราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลทั้งหลายที่เหลือ
เว้นบุคคลผู้มีความพร้อมเพรียงด้วยอนาคามิมรรค และบุคคลที่ ๘ ย่อม

390