นั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น มี
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคล
นั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย
วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ มี
ความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลนั้น มีความนอนเนื่องอยู่
ด้วยอวิชชานุสัย มานานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคล
นั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคล ๒ จำพวก มีความนอนเนื่องอยู่
ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคล ๒ จำพวกเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่
ด้วยอวิชชานุสัย มานานุสัย และภวราคานุสัย แต่บุคคลเหล่านั้น
ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่อง
อยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
อวิชชานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลเหล่า
นั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย
และภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ มีความนอน-
เนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา บุคคลเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชา-
นุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลเหล่านั้น ไม่ใช่มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย

และภวราคานุสัย จากที่นั้น, ปุถุชนมีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ
อรูปธาตุ ปุถุชนนั้นมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น, แต่ปุถุชนนั้น
ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น,
บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ
บุคคลนั้นมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย กามราคานุสัย มานา-
นุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลนั้นไม่ใช่มี
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคล
นั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา บุคคลนั้นมีความ
นอนเนื่องด้วยอวิชชานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย
จากที่นั้น แก่บุคคลนั้น ก็ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย
มานานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยส - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล จบ
ฉักกมูลกะ จบ
อุปปัตติฏฐาน ปุคคโลกาสวาระ อนุโลม จบ

อุปปัตติฏฐานะปุคคลวาระ ปัจจนิก
กามราคานุสยมูล
เอกมูลกะ - กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี :-
[๑๓๒๑] บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย,
บุคคลนั้น ก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย บุคคล
นั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ ปฏิฆานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย, บุคคลนั้น
ก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย ใช่ไหม ?
พระอนาคามี ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย แต่๑
๑. บาลีพึงเป็น โน จ โส ฯ ปุคคโลกาสวาระ ซึ่งจะกล่าวข้างหน้า ก็เป็นตัวอย่าง
ในข้อนี้ เพราะว่า ในพระบาลีนั้น ท่านกล่าวไว้ว่า โน จ โส ตโต ดังนี้ เป็น
อาทิแม้ในคำว่า โน จ เต นี้ ก็นัยนี้เหมือนกัน.

ไม่ใช่ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย, พระอรหันต์ไม่มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานา-
นุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย, บุคคล
นั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ มานานุสยมูลี
กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย, บุคคลนั้น
ก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยทิฏฐานุสัย ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคล ๒ จำพวก ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย แต่
ไม่ใช่ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย, บุคคล ๒ จำพวก ไม่
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
กามราคานุสัย.
จบ กามราคานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี

กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย, บุคคลนั้นก็
ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย ฯ ล ฯ อวิชชานุสัย ใช่ไหม ?
พระอนาคามี ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย แต่
ไม่ใช่ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย พระอรหันต์ ไม่มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชา-
นุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย,
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ กามราคานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี
กามราคานุสยมูล จบ
ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี :-
[๑๓๒๒] บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย, บุค-
คลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย ใช่ไหม ?

พระอนาคามี ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย แต่ไม่ใช่
ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย, พระอรหันต์ ไม่มีความนอน-
เนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย, บุคคล
นั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ มานานุสยมูลี
ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย, บุคคลนั้นก็ไม่
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยทิฏฐานุสัย ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย,
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคล ๒ จำพวก ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย แต่
ไม่ใช่ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย, บุคคล ๒ จำพวก ไม่มี
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
ปฏิฆานุสัย.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี

ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย, บุคคลนั้นก็ไม่
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย ฯ ล ฯ อวิชชานุสัย ใช่ไหม ?
พระอนาคามี ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย แต่ไม่ใช่
ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย, พระอรหันต์ไม่มีความนอน
เนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย,
บุคคลนั้น ก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ ปฏิฆานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี
ปฏิฆานุสยมูล จบ
มานานุสยมูล
มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี :-
[๑๓๒๓] บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย, บุค-
คลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยทิฏฐานุสัย ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย
ใช่ไหม ?
ใช่.

ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย ใช่ไหม ?
บุคคล ๓ จำพวก ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย แต่
ไม่ใช่ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย พระอรหันต์ไม่มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานา-
นุสัย.
จบ มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยาทิมูลี
มานานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย บุคคลนั้นก็ไม่
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย ฯ ล ฯ อวิชชานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย,
บุคคลนั้น ก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ มานานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี
มานานุสยมูล จบ

ทิฏฐานุสยมูล
ทิฏฐานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๓๒๔] บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยทิฏฐานุสัย, บุค-
คลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยทิฏฐานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่ ฯ ล ฯ
จบ ทิฏฐานุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี
ทิฏฐานุสยมูล จบ
วิจิกิจฉานุสยมูล
วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี :-
[๑๓๒๕] บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย,
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย ฯ ล ฯ อวิชชานุสัย
ใช่ไหม ?

บุคคล ๓ จำพวก ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย แต่
ไม่ใช่ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย, พระอรหันต์ไม่มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย และไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชา-
นุสัย.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย,
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
จบ วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยาทิมูลี
วิจิกิจฉานุสยมูล จบ
ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
[๑๓๒๖] บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย,
บุคคลนั้นก็ไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย ใช่ไหม ?
ใช่.
ก็หรือว่า บุคคลใดไม่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย