พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 201 (เล่ม 83)

เหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย และกามราคานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลเหล่านั้น ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ ความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา
บุคคลเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น แต่บุคคลเหล่านั้น ก็ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคา-
นุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสยมูล จบ
ทุกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล
ติกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ทิฏฐา-
นุสยาทิมูลี :-
[๑๓๑๗] บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิ-
ฆานุสัย และมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้นก็มีความนอนเนื่องด้วย
ทิฏฐานุสัย ฯ ล ฯ วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย จาก
ที่ใด, บุคคลนั้นก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

201
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 202 (เล่ม 83)

ปุถุชนมีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ปุถุชนนั้น มี
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่
ปุถุชนนั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย
จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ บุคคลนั้นมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย กามราคานุสัย
และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่
ทุกขเวทนา บุคคลนั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลนั้น ก็ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ทิฏฐานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
บุคคลใดมีความเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภว-
ราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย จาก
ที่ใด, บุคคลนั้นก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย

202
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 203 (เล่ม 83)

และมานานุสัย จากที่นั้น, ใช่ไหม ?
บุคคล๑นั้นมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยมานานุสัย.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชา-
นุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จาก
ที่ใด, บุคคลนั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
และมานานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
พระอนาคามีมีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา พระอนาคามีนั้น
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่พระอนาคามีนั้น
๑. บาลีปรากฏเพียงเท่านี้ พึงแก้ให้บริบูรณ์อย่างนี้ว่า " บุคคล ๔ จำพวก มีความ
นอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคล ๔ จำพวกเหล่านั้น มีความนอนเนื่อง
อยู่ด้วยภวราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลเหล่านั้น ไม่ใช่มี
ความนอนเนื่องด้วยกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น.

203
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 204 (เล่ม 83)

ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่เวทนา ๒ ใน
กามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลนั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
อวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้นไม่ใช่มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคล ๓
จำพวก มีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคล ๓ จำพวก
เหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่
นั้น แต่บุคคลเหล่านั้น ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่อง
อยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
วิชชานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลนั้น
ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลเหล่านั้น
นั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา บุคคลเหล่านั้น มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลนั้น
ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสยมูล จบ
ติกมูลกะ จบ

204
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 205 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูล
จตุกกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย -ทิฏฐา-
นุสยมูละ วิจิกิจฉานุสยมูลี :-
[๑๓๑๘] บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิ-
ฆานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ก็มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย จาก
ที่ใด, บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ปถุชนมีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ปุถุชนนั้นมี
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จาก
ที่นั้น แต่ปุถุชนนั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และ
ปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่
เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยวิจิกิจฉา-
นุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคล
นั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น
นั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา บุคคลนั้นก็มีความนอน-

205
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 206 (เล่ม 83)

เนื่องด้วยวิจิกิจฉานุสัย ปฏิฆานุสัย และทิฏฐานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลนั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย และมานานุสัย
จากที่นั้น ฯ ล ฯ
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสยมูละ
วิจิกิจฉานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏาฐานุสยมูล จบ
จตุกกมูลกะ จบ
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูล
ปัญจกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐา-
นุสย - วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี :-
[๑๓๑๙] บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิ-
ฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคล
นั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย จาก
ที่ใด, บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิภิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?

206
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 207 (เล่ม 83)

บุคคล ๓ จำพวกมีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคล
๓ จำพวกเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย และมานา-
นุสัย จากที่นั้น แต่บุคคลเหล่านั้น ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
กามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น,
ปุถุชนมีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ ปุถุชนนั้นมีความนอน-
เนื่องอยู่ด้วยภวราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย
จากที่นั้น แต่ปุถุชนนั้น ก็ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย
และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูละ ภวราคานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย - วิจิกิจฉา-
นุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่ใด, บุคคลนั้น ก็มี
ความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จาก
ที่ใด บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย

207
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 208 (เล่ม 83)

มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น ใช่ไหม ?
พระอนาคามีมีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา พระอนาคามีนั้น
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่พระอนาคามีนั้น
ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความ
นอนเนื่องอยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคลนั้น
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่
บุคคลนั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏ-
ฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคล ๒ จำพวก มีความ
นอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ บุคคล ๒ จำพวกเหล่านั้น มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยวิชชานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น แต่บุคคล
เหล่านั้น ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ
มีความนอนเนื่องอยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลเหล่านั้น มีความ
นอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น
แก่บุคคลเหล่านั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, บุคคลเหล่านั้นนั่นแหละ มีความนอน-
เนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนาบุคคลเหล่านั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชา-
นุสัย และปฏิฆานุสัย จากที่นั้น แก่บุคคลเหล่านั้น ไม่ใช่มีความ

208
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 209 (เล่ม 83)

นอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย มานานุสัย ปฏิฆานุสัย และวิจิกิจฉา-
นุสัย จากที่นั้น, แก่ปุถุชนมีความนอนเนื่องอยู่ที่รูปธาตุ อรูปธาตุ
ปุถุชนนั้นมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย
และวิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่อง
อยู่ที่เวทนา ๒ ในกามธาตุ บุคคลนั้น มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชา-
นุสัย กามราคานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย และวิจิกิจฉานุสัย จาก
ที่นั้น แก่บุคคลเหล่านั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยปฏิฆานุสัย จาก
ที่นั้น, บุคคลนั้นนั่นแหละ มีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา บุคคล
นั้น มีความนอนเนื่องด้วยอวิชชานุสัย ปฏิฆานุสัย ทิฏฐานุสัย และ
วิจิกิจฉานุสัย จากที่นั้น, แต่บุคคลนั้นไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วย
กามราคานุสัย และมานานุสัย จากที่นั้น.
จบ กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย-
วิจิกิจฉานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี
กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสยมูล จบ
ปัญจกมูลกะ จบ

209
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๒ - หน้าที่ 210 (เล่ม 83)

กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูล
ฉักกมูลกะ - กามราคานุสย - ปฏิฆานุสย - มานานุสย - ทิฏฐานุสย -
วิจิกิจฉานุสย - ภวราคานุสยมูละ อวิชชานุสยมูลี :-
[๑๓๒๐] บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิ-
ฆานุสัย มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย
จากที่ใด, บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
ไม่มี.
ก็หรือว่า บุคคลใดมีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จาก
ที่ใด บุคคลนั้น ก็มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย
มานานุสัย ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น
ใช่ไหม ?
พระอนาคามีมีความนอนเนื่องอยู่ที่ทุกขเวทนา พระอนาคามีนั้น
มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยอวิชชานุสัย จากที่นั้น แต่พระอนาคามีนั้น
ไม่ใช่มีความนอนเนื่องอยู่ด้วยกามราคานุสัย ปฏิฆานุสัย มานานุสัย
ทิฏฐานุสัย วิจิกิจฉานุสัย และภวราคานุสัย จากที่นั้น, บุคคลนั้น

210