พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 899 (เล่ม 82)

สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๘๘๓] สมุทยสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, มัคค-
สัจจะก็เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งตัณหาของผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้
อริยสัจ ๔ มานั้น สมุทยสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่
มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในอุปปาทขณะ
แห่งตัณหาของผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้ว สมุทยสัจจะ
กำลังเกิด และมัคคสัจจะก็เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
หรือว่า มัคคสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด สมุทยสัจจะ
ก็กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งตัณหาของผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔
มาแล้วก็ดี ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้น
ก็ดี มัคคสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่สมุทยสัจจะ
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในอุปปาทขณะแห่งตัณหา
ของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริสัจ ๔ มาแล้ว มัคคสัจจะเคย
เกิด และสมุทยสัจจะก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนาตีตวาระ อนุโลม จบ

899
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 900 (เล่ม 82)

ปัจจุปปันนาตีตวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๘๘๔] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะ
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
เคยเกิด.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะ
ก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ไม่มี.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๘๘๕] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะก็
ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังตายก็ดี
ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งมัคคจิตและผล

900
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 901 (เล่ม 82)

จิตในอรูปภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่มัคค-
สัจจะเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น. บุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้
อริยสัจ ๔ มานั้นกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี
ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และมัคคสัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่า-
นั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใด, ทุกขสัจจะก็
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังเกิดก็ดี
ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น แต่ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, บุคคลผู้ที่ยัง
ไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้นกำลังตายก็ดี ในภังคขณะ
แห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิด และทุกขสัจจะก็ไม่ใช่
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ

901
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 902 (เล่ม 82)

สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๘๘๖] สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใด, มัคคสัจจะ
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในภังคขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ
๔ มาแล้วก็ดี ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นก็ดี
บุคคลผู้กำลังเข้านิโรธสมาบัติอยู่ก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้น แต่มัคคสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในภังคขณะ
แห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้นก็ดี
ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็ดี บุคคลผู้
เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และมัคคสัจจะ
ก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใด, สมุทยสัจจะ
ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้
เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้น มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่
สมุทยสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น, ในภังคขณะแห่งตัณหาของ

902
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 903 (เล่ม 82)

บุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้นก็ดี ในขณะที่
ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็ดี บุคคลที่เกิดอยู่ใน
อสัญญสัตตภูมิก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิด และสมุทยสัจจะก็ไม่ใช่
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคลวาระ จบ
โอกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ ฯ ล ฯ
[๘๘๗] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดในภูมิใด, ฯ ล ฯ
ทุกขสัจจมูละ จบ
โอกาสวาระ จบ

903
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 904 (เล่ม 82)

ปุคคโลกาสวาระ
ทุกขสัจจมูล
ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี :-
[๘๘๘] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทย-
สัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้กำลังตายในจตุโวการภูมิ ปัญจโวการภูมิก็ดี ใน
ภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งมัคคจิตและผลจิต
ในอรูปภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่
สมุทยสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งปฏิ-
สนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลที่กำลังตายใน
อสัญญสัตตภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และสมุทยสัจจะก็ไม่ใช่
เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า สมุทยสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ทุกข-
สัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งปฏิสนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิ
ก็ดี บุคคลผู้กำลังเกิดในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่
บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งปฏิสนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิ

904
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 905 (เล่ม 82)

ก็ดี บุคคลผู้กำลังตายในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สมุทยสัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิด
และทุกขสัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ สมุทยสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๘๘๙] ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, มัคค-
สัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
บุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วกำลังตายก็ดี
ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี ในอุปปาทขณะแห่งมัคคจิตผลจิต
ในอรูปภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่
มัคคสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งปฏิสนธิ
จิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็น
ผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้นกำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาล
ก็ดี บุคคลผู้กำลังตายในอสัญญสัตตภูมิก็ดี ทุกขสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด
มัคคสัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, ทุกข-
สัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

905
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 906 (เล่ม 82)

ในอุปปาทขณะแห่งปฏิสนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิ
ก็ดี บุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้นกำลังเกิดก็ดี
ในอุปปาทขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี บุคคลที่กำลังเกิดในอสัญญ-
สัตตภูมิก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิด แต่ทุกขสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้นในภูมินั้น, ในภังคขณะแห่งปฏิสนธิจิตของบุคคลผู้เกิดอยู่ใน
สุทธาวาสภูมิก็ดี บุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้น
กำลังตายก็ดี ในภังคขณะแห่งจิตในปวัตติกาลก็ดี บุคคลผู้กำลังตายใน
อสัญญสัตตภูมิก็ดี มัคคสัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิด และทุกขสัจจะก็ไม่ใช่กำลัง
เกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ ทุกขสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
ทุกขสัจจมูล จบ
สมุทยสัจจมูล
สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี :-
[๘๙๐] สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, มัคค-
สัจจะก็ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?

906
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 907 (เล่ม 82)

ในภังคขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริย-
สัจ ๔ มาแล้วก็ดี ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดขึ้นแก่บุคคล
เหล่านั้นก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น แต่
มัคคสัจจะเคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อจิตดวงที่ ๒ คือ
ปฐมภวังค์เกิดขึ้นแก่บุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิก็ดี ในภังคขณะแห่ง
ตัณหาของบุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔ มาแล้วก็ดี
ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็ดี บุคคลผู้
เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี สมุทยสัจจะไม่ใช่กำลังเกิด และมัคคสัจจะก็
ไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น.
ก็หรือว่า มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลใดในภูมิใด, สมุทย-
สัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลนั้นในภูมินั้น ใช่ไหม ?
ในอุปปาทขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้
เคยรู้อริยสัจ ๔ มานั้น มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นใน
ภูมินั้น แต่สมุทยสัจจะกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้นในภูมินั้น, เมื่อจิต
ดวงที่ ๒ คือปฐมภวังค์เกิดขึ้นก็บุคคลผู้เกิดอยู่ในสุทธาวาสภูมิก็ดี ใน
ภังคขณะแห่งตัณหาของบุคคลผู้ที่ยังไม่เข้าถึงความเป็นผู้เคยรู้อริยสัจ ๔
มานั้นก็ดี ในขณะที่ตัณหาวิปปยุตตจิตกำลังเกิดขึ้นแก่บุคคลเหล่านั้นก็ดี
บุคคลผู้เกิดอยู่ในอสัญญสัตตภูมิก็ดี มัคคสัจจะไม่ใช่เคยเกิด และสมุทย-

907
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 908 (เล่ม 82)

สัจจะก็ไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล, เหล่านั้นในภูมินั้น.
จบ สมุทยสัจจมูละ มัคคสัจจมูลี
สมุทยสัจจมูล จบ
ปุคคโลกาสวาระ จบ
ปัจจุปปันนาตีตวาระ ปัจจนิก จบ

908