พุทธธรรมสงฆ์


ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 799 (เล่ม 82)

ปทโสธนมูลจักกวาระ ปัจจนิก
[๘๐๖] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
(พึงผูกจักกนัย ทั้งหมดใช้คำตอบว่า อามนฺตา ทั้ง ๒ ส่วน
แม้ในธาตุที่เหลือ.)
ปทโสธนมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ

799
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 800 (เล่ม 82)

สุทธธาตุวาระ อนุโลม
[๘๐๗] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
จักขุธาตุชื่อว่าธาตุด้วย ชื่อว่าจักขุธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือชื่อว่า
ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าโสต, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ฆานะ ฯ ล ฯ ชิวหา. กายะ. รูปะ. สัททะ. คันธะ. รสะ.
โผฏฐัพพะ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าจักขุวิญญาณ ใช่ไหม ?
จักขุวิญญาณธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า จักขุวิญญาณธาตุ
ด้วย, ธาตุที่เหลือ ชื่อว่า แต่ไม่ชื่อว่าจักขุวิญญาณธาตุ.
โสตวิญญาณ ฯลฯ ฆานวิญญาณ. ชิวหาวิญญาณ. กายวิญญาณ.

800
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 801 (เล่ม 82)

ธรรมที่ชื่อว่ามโน, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโนธาตุ ใช่ไหม ?
มโนธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า มโนธาตุด้วย, ธาตุที่เหลือ
ชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่ามโนธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่ามโนวิญญาณ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ ใช่ไหม ?
มโนวิญญาณธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า มโนวิญญาณธาตุ
ด้วย, ธาตุที่เหลือ ชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าธรรม, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธัมมธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า ธัมมธาตุด้วย ธาตุที่เหลือ
ชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ.
สุทธธาตุวาระ อนุโลม จบ

801
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 802 (เล่ม 82)

สุทธธาตุวาระ ปัจจนิก
[๘๐๘] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจักขุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือ ไม่ชื่อว่าจักขุ แต่ชื่อว่าธาตุ,
เว้นจักขุและธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือ ไม่ชื่อว่าจักขุ และไม่ชื่อว่าธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสต, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นโสตเสียแล้ว ฯ ล ฯ เว้นฆานะเสียแล้ว ฯ ล ฯ
เว้นชิวหาเสียแล้ว ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากาย, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ากายธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารูป, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นรูปเสียแล้ว ฯ ล ฯ เว้นสัททะ ฯ ล ฯ คันธะ ฯลฯ
รสะ ฯ ล ฯ โผฏฐัพพะ ฯ ล ฯ จักขุวิญญาณ ฯ ล ฯ โสตวิญญาณ ฯ ล ฯ
ฆานวิญญาณ ฯ ล ฯ ชิวหาวิญญาณ ฯ ล ฯ กายวิญญาณ ฯ ล ฯ มโน ฯ ล ฯ
มโนวิญญาณเสียแล้ว ฯ ล ฯ

802
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 803 (เล่ม 82)

ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
สุทธธาตุวาระ ปัจจนิก จบ

803
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 804 (เล่ม 82)

สุทธธาตุมูลจักกวาระ อนุโลม
[๘๐๙] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
โสตธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า โสตธาตุด้วย, ธรรมที่เหลือ
ชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าธาตุ, ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ธัมมธาตุ ชื่อว่า ธาตุด้วย ชื่อว่า ธัมมธาตุด้วย, ธรรมที่เหลือ
ชื่อว่า ธาตุ แต่ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ.
(พึงผูกจักกนัย.)
สุทธธาตุมูลจักกวาระ อนุโลม จบ

804
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 805 (เล่ม 82)

สุทธธาตุมูลจักกวาระ ปัจจนิก
[๘๑๐] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจักขุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุ แต่ชื่อว่าธาตุ, เว้น
จักขุและธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุและไม่ชื่อว่าธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
เว้นจักขุเสียแล้ว ธาตุที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุ แต่ชื่อว่าธาตุ, เว้น
จักขุและธาตุเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าจักขุและไม่ชื่อว่าธาตุ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ ไม่ชื่อว่าฆานธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าธัมมธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าจักขุธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.

805
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 806 (เล่ม 82)

ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมม, ไม่ชื่อว่าธาตุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่าโสตธาตุ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธาตุ, ไม่ชื่อว่ามโนวิญญาณธาตุ, ใช่ไหม ?
ใช่.
พึงผูกจักกนัย.
(ปัณณัตติวาระแห่งอายตนยมกฉันใด ปัณณัตติวาระธาตุยมก
พึงให้พิสดารฉันนั้น.)
สุทธธาตุมูลจักกวาระ ปัจจนิก จบ
ปัณณัตติวาระ จบ

806
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 807 (เล่ม 82)

ปวัตติวาระ
อุปปาทวาระ
ปัจจุปปันนวาระ อนุโลม
ปุคคลวาระ
จักขุธาตุมูล
จักขุธาตุมูละ โสตธาตุมูลี :-
[๘๑๑] จักขุธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, โสตธาตุก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีจักขุเกิดได้ โสตะเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด จักขุ-
ธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่โสตธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น, บุคคลที่มีจักขุและโสตะเกิดได้เหล่านั้นกำลังเกิด จักขุธาตุ
กำลังเกิด และโสตธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า โสตธาตุเกิดแก่บุคคลใด, จักขุธาตุก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีโสตะเกิดได้ จักขุเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด โสต-
ธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น. บุคคลที่มีโสตะและจักขุเกิดได้เหล่านั้นกำลังเกิด โสตธาตุ
กำลังเกิด และจักขุธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ จักขุธาตุมูละ โสตธาตุมูลี

807
ฉบับมหามกุฏฯ
พระอภิธรรมปิฎก ยมก เล่ม ๕ ภาค ๑ ตอน ๑ - หน้าที่ 808 (เล่ม 82)

จักขุธาตุมูละ ฆานธาตุมูลี :-
[๘๑๒] จักขุธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, ฆานธาตุก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่จักขุเกิดได้ ฆานะเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด จักขุ-
ธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่ฆานธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคล
เหล่านั้น, บุคคลที่มีจักขุและฆานะเกิดได้เหล่านั้นกำลังเกิด จักขุธาตุ
กำลังเกิด และฆานธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
ก็หรือว่า ฆานธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, จักขุธาตุก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?
บุคคลที่มีฆานะเกิดได้ จักขุเกิดไม่ได้เหล่านั้นกำลังเกิด ฆานธาตุ
กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น แต่จักขุธาตุไม่ใช่กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่า-
นั้น, บุคคลที่มีฆานะและจักขุเกิดได้เหล่านั้นกำล่งเกิด ฆานธาตุกำลัง
เกิด และจักขุธาตุก็กำลังเกิดแก่บุคคลเหล่านั้น.
จบ จักขุธาตุมูละ ฆานธาตุมูลี
จักขุธาตุมูละ รูปธาตุมูลี :-
[๘๑๓] จักขุธาตุกำลังเกิดแก่บุคคลใด, รูปธาตุก็กำลังเกิด
แก่บุคคลนั้น ใช่ไหม ?

808