นิทเทสวาระ
ปทโสธนวาระ อนุโลม
[๒๘๘] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขายตนะ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่าจักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ,
จัขายตนะชื่อว่าจักขุด้วย ชื่อว่าจักขายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขายตนะ, ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าโสตะ, ชื่อว่าโสตายตนะ ใช่ไหม ?
ทิพพโสตะ ตัณหาโสตะ ชื่อว่าโสตะ แต่ไม่ชื่อว่าโสตายตนะ,
โสตายตนะชื่อว่าโสตะด้วย ชื่อว่าโสตายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าโสตายตนะ, ชื่อว่าโสตะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าฆานะ, ชื่อว่าฆานายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าฆานายตนะ, ชื่อว่าฆานะ ใช่ไหม ?
ใช่.

ธรรมที่ชื่อว่าชิวหา, ชื่อว่าชิวหายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าชิวหายตนะ, ชื่อว่าชิวหา ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ากาย, ชื่อว่ากายายตนะ ใช่ไหม ?
ยกเว้นกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือนอกนั้นชื่อว่ากาย แต่
ไม่ชื่อว่ากายายตนะ, กายายตนะชื่อว่ากายด้วย ชื่อว่ากายายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ากายายตนะ, ชื่อว่ากาย ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ารูป, ชื่อว่ารูปายตนะ ใช่ไหม ?
ยกเว้นรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือนอกนั้นชื่อว่ารูป แต่ไม่
ชื่อว่ารูปายตนะ, รูปายตนะชื่อว่ารูปด้วย ชื่อว่ารูปายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ารูปายตนะ. ชื่อว่ารูป ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าสัททะ, ชื่อว่าสัททายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าสัททายตนะ, ชื่อว่าสัททะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าคันธะ, ชื่อว่าคันธายตนะ ใช่ไหม ?

สีลคันธะ ( กลิ่น คือ ศีล ) สมาธิคันธะ ( กลิ่น คือ สมาธิ )
ปัญญาคันธะ ( กลิ่น คือ ปัญญา ) ชื่อว่าคันธะ แต่ไม่ชื่อว่าคันธา-
ยตนะ, คันธายตนะชื่อว่าคันธะด้วย ชื่อว่าคันธายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าคันธายตนะ, ชื่อว่าคันธะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ารส, ชื่อว่ารสายตนะ ใช่ไหม ?
อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรส ชื่อว่ารส แต่ไม่ชื่อว่ารสายตนะ,
รสายตนะชื่อว่ารสด้วย ชื่อว่ารสายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่ารสายตนะ, ชื่อว่ารส ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าโผฏฐัพพายตนะ ชื่อว่าโผฏฐัพพายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าโผฏฐัพพายตนะ, ชื่อว่าโผฏฐัพพะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ามโน, ชื่อว่ามนายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่ามนายตนะ, ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ชื่อว่าธัมมะ, ชื่อว่าธัมมายตนะ ใช่ไหม ?

ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือนอกนั้นชื่อว่าธัมมะ
แต่ไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ, ธัมมายตนะชื่อว่าธัมมะด้วย ชื่อว่าธัมมายตนะ
ด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าธัมมายตนะ, ชื่อว่าธัมมะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ปทโสธนวาระ อนุโลม จบ

ปทโสธนวาระ ปัจจนิก
[๒๘๙] ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขุ, ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ, ไม่ชื่อว่าจักขุ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ แต่ชื่อว่าจักขุ,
ยกเว้นจักขุและจักขายตนะเสียแล้ว จักขุที่เหลือนอกนั้นไม่ชื่อว่าจักขุ
และไม่ชื่อว่าจักขายตนะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสตะ, ไม่ชื่อว่าโสตายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโสตายตนะ, ไม่ชื่อว่าโสตะ ใช่ไหม ?
ทิพพโสตะ ตัณหาโสตะ ไม่ชื่อว่าโสตายตนะ แต่ชื่อว่าโสตะ,
ยกเว้นโสตะและโสตายตนะเสียแล้ว โสตะที่เหลือนอกนั้นไม่ชื่อว่าโสตะ
ไม่ชื่อว่าโสตายตนะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าฆานะ, ไม่ชื่อว่าฆานายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าฆานายตนะ, ไม่ชื่อว่าฆานะ ใช่ไหม ?
ใช่.

ธรรมที่ไม่ชื่อว่าชิวหา, ไม่ชื่อว่าชิวหายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าชิวหายตนะ, ไม่ชื่อว่าชิวหา ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากาย, ไม่ชื่อว่ากายายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ากายายตนะ, ไม่ชื่อว่ากาย ใช่ไหม ?
ยกเว้นกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือไม่ชื่อว่ากายายตนะ แต่
ชื่อว่ากาย, ยกเว้นกายและกายายตนะเสียแล้ว กายที่เหลือไม่ชื่อว่ากาย
และไม่ชื่อว่ากายายตนะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารูป, ไม่ชื่อว่ารูปายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารูปายตนะ, ไม่ชื่อว่ารูป ใช่ไหม ?
ยกเว้นรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือไม่ชื่อว่ารูปายตนะ แต่
ชื่อว่ารูป, ยกเว้นรูปและรูปายตนะเสียแล้ว รูปที่เหลือไม่ชื่อว่ารูปและ
ไม่ชื่อว่ารูปายตนะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าสัททะ, ไม่ชื่อว่าสัททายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.

ธรรมที่ไม่ชื่อว่าสัททายตนะ, ไม่ชื่อว่าสัททะ ไช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าคันธะ, ไม่ชื่อว่าคันธายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าคันธายตนะ, ไม่ชื่อว่าคันธะ ใช่ไหม ?
สีลคันธะ สมาธิคันธะ ปัญญาคันธะ ไม่ชื่อว่าคันธายตนะ
แต่ชื่อว่าคันธะ, ยกเว้นคันธะและคันธายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือ
ไม่ชื่อว่าคันธะ และไม่ชื่อว่าคันธายตนะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารส, ไม่ชื่อว่ารสายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ารสายตนะ, ไม่ชื่อว่ารส ใช่ไหม ?
อรรถรส ธรรมรส วิมุตติรส ไม่ชื่อว่ารสายตนะ แต่ชื่อว่ารส,
ยกเว้นรสและรสายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่ารส และไม่
ชื่อว่ารสายตนะ.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโผฏฐัพพะ, ไม่ชื่อว่าโผฏฐัพพายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าโผฏฐัพพายตนะ, ไม่ชื่อว่าโผฏฐัพพะ ใช่ไหม ?
ใช่.

ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามโน, ไม่ชื่อว่ามนายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่ามนายตนะ, ไม่ชื่อว่ามโน ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมมะ, ไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ ใช่ไหม ?
ใช่.
ธรรมที่ไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ, ไม่ชื่อว่าธัมมะ ใช่ไหม ?
ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ
แต่ชื่อว่าธัมมะ, ยกเว้นธัมมะและธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือ
ไม่ชื่อว่าธัมมะ และไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ.
ปทโสธนวาระ ปัจจนิก จบ

ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม
[๒๙๐] ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขายตนะ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่าจักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ
จักขายตนะชื่อว่าจักขุด้วย ชื่อว่าจักขายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าอายตนะ, ชื่อว่าโสตายตนะ ใช่ไหม ?
โสตายตนะชื่อว่าอายตนะด้วย ชื่อว่าโสตายตนะด้วย, อายตนะ
ที่เหลือนอกนั้นไม่ชื่อว่าโสตายตนะ.
ธรรมที่ชื่อว่าจักขุ, ชื่อว่าจักขายตนะ ใช่ไหม ?
ทิพพจักขุ ปัญญาจักขุ ชื่อว่าจักขุ แต่ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ,
จักขายตนะชื่อว่าจักขุด้วย ชื่อว่าจักขายตนะด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าอายตนะ, ชื่อว่าฆานายตนะ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าอายตนะ, ชื่อว่าธัมมายตนะ ใช่ไหม ?
ธัมมายตนะชื่อว่าอายตนะด้วย ชื่อว่าธัมมายตนะด้วย อายตนะ
ที่เหลือนอกนั้นชื่อว่าอายตนะ แต่ไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ.
โสตะ ฯ ล ฯ ฆานะ ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าธัมมะ, ชื่อว่าธัมมายตนะ ใช่ไหม ?

ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือนอกนั้นชื่อว่าธัมมะ
แต่ไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ, ธัมมายตนะชื่อว่าธัมมะด้วย ชื่อว่าธัมมายตนะ
ด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าอายตนะ, ชื่อว่าจักขายตนะ ใช่ไหม ?
จักขายตนะชื่อว่าอายตนะด้วย ชื่อว่าจักขายตนะด้วย อายตนะ
ที่เหลือนอกนั้นชื่อว่าอายตนะ แต่ไม่ชื่อว่าจักขายตนะ.
ธรรมที่ชื่อว่าธัมมะ, ชื่อว่าธัมมายตนะ ใช่ไหม ?
ยกเว้นธัมมายตนะเสียแล้ว ธรรมที่เหลือนอกนั้นชื่อว่าธัมมะ
แต่ไม่ชื่อว่าธัมมายตนะ, ธัมมายตนะชื่อว่าธัมมะด้วย ชื่อว่าธัมมายตนะ
ด้วย.
ธรรมที่ชื่อว่าอายตนะ, ชื่อว่าโสตายตนะ ใช่ไหม ?
ฯ ล ฯ
ธรรมที่ชื่อว่าอายาตนะ, ชื่อว่ามนายตนะ ใช่ไหม ?
มนายตนะชื่อว่าอายตนะด้วย ชื่อว่ามนายตนะด้วย อายตนะ
ที่เหลือนอกนั้นชื่อว่าอายตนะ แต่ไม่ชื่อว่ามนายตนะ.
( ผู้มีปัญญาพึงผูกจักกนัยมีบทหนึ่ง ๆ เป็นมูล )
ปทโสธนมูลจักกวาระ อนุโลม จบ